Rig Veda 10.178.1: Mandala 10, Sukta 178, Mantra 1

Sukta 10.178

Devata: Tārkṣya

Samhita Patha (Devanagari)

त्यमू षु वाजिनं देवजूतं सहावानं तरुतारं रथानाम् । अरिष्टनेमिं पृतनाजमाशुं स्वस्तये तार्क्ष्यमिहा हुवेम ॥

Recitation with translationRig Veda 10.178.1

Transliteration

tyám ū́ ṣú vā́jinaṃ devá-jūtaṃ sahā́vānaṃ tarutā́raṃ ráthānām | áriṣṭa-nemiṃ pṛtanā́jam āśúṃ svastáye tārkṣyám ihá huvema ||

Translation

وہ فراغتی عطا کرنے والا، دیوتاؤں کی ہنکائی ہوئی، فاتح اور ہمارے رتھوں کی دوڑ میں غالب، جس کا پہیہ نہ ٹوٹے، جنگ میں فتح دینے والا، ہم تارکشیا کو اپنی خیریت اور صحیح راستے کے لیے یہاں پکارتے ہیں۔

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• त्यम्: him/that one
• त्यम्: कर्म
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• ऊँ: indeed / emphatic particle
• ऊँ: —
• Type: Indeclinable (particle)
• Root: ऊँ (निपात)

• षु: just, indeed (enclitic emphasis)
• षु: —
• Type: Indeclinable (particle)
• Root: षु (निपात)

• वाजिनम्: the prize-winning/strong (one), racer
• वाजिनम्: कर्म
• Type: Noun/Adjective
• Root: वाजिन् (प्रातिपदिक) < वाज (strength, prize)

• देवजूतम्: impelled by the gods
• देवजूतम्: कर्म
• Type: Adjective
• Root: देव-जूत (समास; जूत < √जु/जव् ‘to speed, impel’)

• सहावानम्: mighty, powerful
• सहावानम्: कर्म
• Type: Adjective
• Root: सहावन् (प्रातिपदिक; सह ‘strength’ + -वन्)

• तरुतारम्: the more-overcoming, best at overcoming
• तरुतारम्: कर्म
• Type: Adjective
• Root: तरुतार (प्रातिपदिक; तुलनात्मक/अतिशय; ‘more overcoming’) < √तॄ/तॄ ‘to cross, overcome’

• रथानाम्: of chariots
• रथानाम्: सम्बन्ध (genitive)
• Type: Noun
• Root: रथ (प्रातिपदिक)

• अरिष्टनेमिम्: with uninjured/undamaged rims
• अरिष्टनेमिम्: कर्म
• Type: Adjective
• Root: अरिष्ट-नेमि (समास; नेमि ‘rim, felly’)

• पृतनाजम्: battle-conquering / battle-born (warrior)
• पृतनाजम्: कर्म
• Type: Adjective/Noun
• Root: पृतना-ज (समास; ज < √जि ‘to conquer’ / ‘born for’)

• आशुम्: swift
• आशुम्: कर्म
• Type: Adjective
• Root: आशु (प्रातिपदिक)

• स्वस्तये: for well-being, for welfare
• स्वस्तये: सम्प्रदान
• Type: Noun
• Root: स्वस्ति (प्रातिपदिक)

• तार्क्ष्यम्: Tārkṣya (Garuda-like divine being / swift one)
• तार्क्ष्यम्: कर्म
• Type: Proper noun (deity/being)
• Root: तार्क्ष्य (प्रातिपदिक; गरुड/तार्क्ष्य-देवता/अश्व-नाम) < तर्क्ष्य

• इह: here
• इह: अधिकरण
• Type: Indeclinable
• Root: इह (अव्यय)

• हुवेम: we invoke/call
• हुवेम: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √ह्वे (ह्वयति ‘to call, invoke’)