Rig Veda 1.95.8: Mandala 1, Sukta 95, Mantra 8

Sukta 1.95

Rishi: Parāśara Śāktya

Devata: Agni (as kaví and purifier of the foundation of the being)

Chandas: Triṣṭubh

Samhita Patha (Devanagari)

त्वेषं रूपं कृणुत उत्तरं यत्सम्पृञ्चानः सदने गोभिरद्भिः । कविर्बुध्नं परि मर्मृज्यते धीः सा देवताता समितिर्बभूव ॥

Recitation with translationRig Veda 1.95.8

Transliteration

tvéṣaṃ rūpáṃ kṛṇuta úttaraṃ yát sampṛñcānáḥ sádane góbhir adbhiḥ | kavír budhnáṃ pári marmṛjyate dhī́ḥ sā́ devátātā sámitir babhūva ||

Translation

جب وہ اپنے مقام پر گائوں اور پانیوں کے ساتھ مل رہا ہوتا ہے، تب وہ ایک زیادہ بلند اور جلتا ہوا روپ بناتا ہے، رشی کی طاقت بنیاد کو چمکاتی ہے۔ یہ ایک خدائی انتظام بن گیا، ہمارے اندر خدائی کا ایک مکمل ملاپ۔

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• त्वेषम्: bright, blazing
• त्वेषम्: Karma
• Type: Adjective
• Root: त्विष् (प्रातिपदिक: त्वेष-)

• रूपम्: form, appearance
• रूपम्: Karma
• Type: Noun
• Root: रूप (प्रातिपदिक)

• कृणुत: make (you all), fashion
• कृणुत: (क्रियापद)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)

• उत्तरम्: higher, later, further
• उत्तरम्: Karma
• Type: Adjective
• Root: उत्तर (प्रातिपदिक)

• यत्: which, that which
• यत्: Karma
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• सम्पृञ्चानः: mixing, blending (together)
• सम्पृञ्चानः: Kartā
• Type: Participle (Adjectival)
• Root: सम् + पृच् (धातु) → वर्तमानकृदन्त

• सदने: in the seat, in the dwelling/place
• सदने: Adhikaraṇa
• Type: Noun
• Root: सदन (प्रातिपदिक)

• गोभिः: with cows; with rays/bright kine
• गोभिः: Karaṇa
• Type: Noun
• Root: गो (प्रातिपदिक)

• अद्भिः: with waters
• अद्भिः: Karaṇa
• Type: Noun
• Root: अप् (प्रातिपदिक; बहुवचन-रूपम् अद्भिः)

• कविः: seer, sage, poet
• कविः: Kartā
• Type: Noun
• Root: कवि (प्रातिपदिक)

• बुध्नम्: the bottom, foundation, base
• बुध्नम्: Karma
• Type: Noun
• Root: बुध्न (प्रातिपदिक)

• परि: around, all around
• परि: (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: परि (उपसर्ग/अव्यय)

• मर्मृज्यते: is thoroughly cleansed/polished
• मर्मृज्यते: (क्रियापद)
• Type: Verb
• Root: मृज् (धातु) [वैदिक: मर्मृज्- (intensive)]

• धीः: thought, insight, prayer
• धीः: Kartā
• Type: Noun
• Root: धी (प्रातिपदिक)

• सा: she/that (same)
• सा: Kartā
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• देवताता: divinity; the state/host of the gods
• देवताता: Kartā
• Type: Noun (Abstract/Collective)
• Root: देवता-ता (प्रातिपदिक; देवता + -ता भावप्रत्यय) अथवा वैदिक देवताति-समूह

• समितिः: assembly, gathering; coming-together
• समितिः: Kartā
• Type: Noun
• Root: समिति (प्रातिपदिक)

• बभूव: became, has become
• बभूव: (क्रियापद)
• Type: Verb
• Root: भू (धातु)