Rig Veda 1.71.8: Mandala 1, Sukta 71, Mantra 8

Sukta 1.71

Rishi: Parāśara Śāktya

Devata: Agni (with Dyauḥ as cooperating luminous plane)

Chandas: Triṣṭubh

Samhita Patha (Devanagari)

आ यदिषे नृपतिं तेज आनट् छुचि रेतो निषिक्तं द्यौरभीके । अग्निः शर्धमनवद्यं युवानं स्वाध्यं जनयत्सूदयच्च ॥

Recitation with translationRig Veda 1.71.8

Transliteration

ā yád iṣé nṛpátiṃ téja ā́naṭ chúcí réto níṣiktaṃ dyáur abhī́ke | agníḥ śárdham anavádyaṃ yúvānaṃ svā́dhyaṃ janayat sū́dayac ca ||

Translation

جب انسانوں کا مالک دھکیلنے کی طاقت تک پہنچتا ہے، تو آسمان قریب ہی روشن بیج بھرتا ہے۔ اگنی بے عیب جوان دستے کو جنم دیتا ہے، جو اپنے وجود کے قانون میں خود مختار ہے، اور اسے پورے ہونے کی طرف لے جاتا ہے۔

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• आ: towards, hither
• आ: —
• Type: Indeclinable
• Root: आ (उपसर्ग) / ā (preverb)

• अदिते: O Aditi
• अदिते: सम्बोधन
• Type: Noun
• Root: अदिति (प्रातिपदिक)

• नृपतिम्: the lord of men, king
• नृपतिम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: नृपति (प्रातिपदिक)

• तेजः: splendour, brilliance
• तेजः: कर्म
• Type: Noun
• Root: तेजस् (प्रातिपदिक)

• आनट्: reached, attained
• आनट्: —
• Type: Verb
• Root: अन्/अश् (धातु; ‘to reach, attain’—Vedic aorist)

• शुचि: pure, bright
• शुचि: कर्म (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: शुचि (प्रातिपदिक)

• रेतः: seed, semen
• रेतः: कर्म
• Type: Noun
• Root: रेतस् (प्रातिपदिक)

• निषिक्तम्: poured in, infused
• निषिक्तम्: कर्म (विशेषण)
• Type: Participle (past passive)
• Root: नि-√सिच् (धातु) → निषिक्त (कृदन्त)

• द्यौः: Heaven (Sky)
• द्यौः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: द्यौ/द्युस् (प्रातिपदिक)

• अभीके: in the near presence, close by
• अभीके: अधिकरण
• Type: Noun
• Root: अभीक (प्रातिपदिक)

• अग्निः: Agni (Fire-god)
• अग्निः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: अग्नि (प्रातिपदिक)

• शर्धम्: host, troop, company
• शर्धम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: शर्ध (प्रातिपदिक)

• अनवद्यम्: blameless, faultless
• अनवद्यम्: कर्म (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अनवद्य (प्रातिपदिक)

• युवानम्: the young one
• युवानम्: कर्म
• Type: Adjective (substantival)
• Root: युवन् (प्रातिपदिक)

• स्वाध्यम्: self-sustaining, having its own power
• स्वाध्यम्: कर्म (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: स्वाध्य (प्रातिपदिक)

• जनयत्: generated, produced
• जनयत्: —
• Type: Verb
• Root: √जन् (धातु) → जनयति (णिच्)

• सूदयत्: impelled, set in motion
• सूदयत्: —
• Type: Verb
• Root: √सू/√सूद् (धातु; ‘to impel, set in motion, drive’)

• च: and
• च: —
• Type: Indeclinable
• Root: च (निपात)