Rig Veda 1.35.4: Mandala 1, Sukta 35, Mantra 4

Sukta 1.35

Rishi: Hiraṇyastūpa Āṅgirasa

Devata: Savitṛ

Chandas: Jagatī

Samhita Patha (Devanagari)

अभीवृतं कृशनैर्विश्वरूपं हिरण्यशम्यं यजतो बृहन्तम् । आस्थाद्रथं सविता चित्रभानुः कृष्णा रजांसि तविषीं दधानः ॥

Recitation with translationRig Veda 1.35.4

Transliteration

abhī́vṛtaṁ kṛ́śanair viśvarū́paṁ híraṇyaśamyaṁ yajató bṛhántam | āsthā́d ráthaṁ savitā́ citrabhā́nūḥ kṛṣṇā́ rájāṁsi táviṣīṁ dádhānaḥ ||

Translation

چاروں طرف سے بند، شکلوں میں مختلف، زبردست اور پوجے جانے کے لائق، سنہری لگاموں کے ساتھ، مختلف روشنی والا سویتر اپنے رتھ پر سوار ہوتا ہے، اندھیری جگہوں میں طاقت لے کر: وہ وہ قوت رکھتا ہے جو اندھیرے پر قابو پا سکے اور اسے روشنی کی طرف موڑ سکے۔

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• अभीवृतम्: covered over, enclosed
• अभीवृतम्: कर्म (विशेष्य-विशेषणभावे रथम् इत्यस्य)
• Type: Adjective (past passive participle)
• Root: अभि-√वृ (वृञ् वरणे) / वृत्त (PPP)

• कृशनैः: with the rays (or cords)
• कृशनैः: करण
• Type: Noun
• Root: कृशन (प्रातिपदिक; ‘कृश’/‘कृशान’ इत्यादि-सम्बद्धः; here: rays/cords as instruments)

• विश्व-रूपम्: of all forms, multiform
• विश्व-रूपम्: कर्म (रथम् इत्यस्य विशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: विश्व + रूप (प्रातिपदिक)

• हिरण्य-शम्यम्: having golden yoke-poles/shafts
• हिरण्य-शम्यम्: कर्म (रथम् इत्यस्य विशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: हिरण्य + शम्य (प्रातिपदिक; शम्य ‘रथस्य शम्या/युग-भागः’)

• यजतः: adorable, worthy of worship
• यजतः: कर्म (सवितारम् इत्यस्य विशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: यजत (प्रातिपदिक; √यज् ‘पूजायाम्’ से ‘पूज्य/यजनीय’)

• बृहन्तम्: great, lofty
• बृहन्तम्: कर्म (सवितारम् इत्यस्य विशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: बृहन्त् (प्रातिपदिक; √बृह् ‘वर्धने’)

• आस्थात्: mounted, stood upon
• आस्थात्: क्रिया
• Type: Verb
• Root: आ-√स्था (तिष्ठति) / आस्थात् (injunctive/aorist form)

• रथम्: chariot
• रथम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: रथ (प्रातिपदिक)

• सविता: Savitṛ (the Impeller, Sun-god)
• सविता: कर्ता
• Type: Noun (proper/deity)
• Root: सवितृ (प्रातिपदिक)

• चित्र-भानुः: bright-flamed, of wondrous light
• चित्र-भानुः: कर्ता (सविता इत्यस्य विशेषणम्)
• Type: Noun/Adjective (epithet)
• Root: चित्र + भानु (प्रातिपदिक)

• कृष्णा: dark
• कृष्णा: कर्म
• Type: Adjective
• Root: कृष्ण (प्रातिपदिक)

• रजांसि: spaces/regions (realms), atmospheres
• रजांसि: कर्म
• Type: Noun
• Root: रजस् (प्रातिपदिक)

• तविषीम्: strength, might
• तविषीम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: तविषी (प्रातिपदिक)

• दधानः: bearing, holding
• दधानः: कर्ता (कर्तृविशेषणम्)
• Type: Participle (present active)
• Root: √धा (धारणे) → दधान (वर्तमान कृदन्त, शतृ)