Rig Veda 1.169.2: Mandala 1, Sukta 169, Mantra 2

Sukta 1.169

Rishi: Agastya Maitrāvaruṇi

Devata: Indra (with Maruts)

Chandas: Triṣṭubh

Samhita Patha (Devanagari)

अयुज्रन्त इन्द्र विश्वकृष्टीर्विदानासो निष्षिधो मर्त्यत्रा । मरुतां पृत्सुतिर्हासमाना स्वर्मीळ्हस्य प्रधनस्य सातौ ॥

Recitation with translationRig Veda 1.169.2

Transliteration

áyujranta indra viśvákṛṣṭīr vidānā́so niṣṣídho martyatrā́ | marútāṃ pṛtsutír hāsamānā́ svàrmīḷhasya prádhanasya sātáu ||

Translation

اے اندر، تم نے ہر قسم کے لوگوں کو جوتا، ان لوگوں کو جو جانتے ہیں، تاکہ فانی میدان میں انہیں نیچے نہ کیا جائے۔ ماروتوں کی جنگ کا جذبہ، اپنی طاقت میں ہنسنے والا، ٹکراؤ میں جیتنے کے لیے ہے، اس روشنی کی پوریتا کو حاصل کرنے کے لیے جو فتح کرنا مشکل ہے۔

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• अयु॑ज्रन्त: they yoked / they harnessed
• अयु॑ज्रन्त: (क्रिया) मुख्य क्रिया
• Type: Verb
• Root: युज् (युजँ) / युज्-धातु

• इन्द्र: O Indra
• इन्द्र: सम्बोधन
• Type: Noun
• Root: इन्द्र (प्रातिपदिक)

• विश्वकृ॑ष्टीः: all peoples / all tribes
• विश्वकृ॑ष्टीः: कर्म
• Type: Noun
• Root: विश्वकृष्टि (विश्व + कृष्टि) (प्रातिपदिक)

• विदा॒नासः: knowing, skilled
• विदा॒नासः: कर्तृ (अयुज्रन्त के)
• Type: Adjective
• Root: विद्वांस् (विद्-धातु से) / ‘विदान’ (प्रातिपदिक; knowing)

• निःषिधः: the repellers / those who drive away (foes)
• निःषिधः: कर्तृ (विदानासः के सहाप्पosition)
• Type: Noun
• Root: निःषिध (नि- + सिध/षिध; प्रातिपदिक)

• मर्त्य॒त्रा: among mortals / in the mortal realm
• मर्त्य॒त्रा: अधिकारण
• Type: Indeclinable
• Root: मर्त्यत्र (मर्त्य + त्र) (प्रातिपदिक)

• मरुताम्: of the Maruts
• मरुताम्: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: मरुत् (प्रातिपदिक)

• पृत्सु॒तिः: battle-aid / help in fights
• पृत्सु॒तिः: कर्तृ/विषय (आगे के विशेषणों का आधार)
• Type: Noun
• Root: पृत्सुति (पृत्सु + ति) (प्रातिपदिक)

• हास॑माना: laughing, exulting
• हास॑माना: कर्तृ-विशेषण
• Type: Participle (Adjective)
• Root: हस् (हसँ) धातु

• स्वः: of heaven / of the sunlit world
• स्वः: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: स्वर्/स्वः (प्रातिपदिक)

• मीळ्हस्य: of the bountiful giver / of the benefactor
• मीळ्हस्य: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: मीळ्ह (√मिह्/मिळ्ह् ‘to pour, to bestow’; प्रातिपदिक)

• प्रधनस्य: of the contest / of the battle
• प्रधनस्य: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: प्रधन (प्रातिपदिक)

• सातौ: in the winning / in the gaining (of victory)
• सातौ: अधिकारण
• Type: Noun
• Root: साति (√सन्/सा ‘to win, gain’; प्रातिपदिक)