Rig Veda 1.159.3: Mandala 1, Sukta 159, Mantra 3

Sukta 1.159

Rishi: As RV 1.159

Devata: Dyāvāpṛthivī and their offspring-powers (cosmic functions)

Chandas: Triṣṭubh (probable; verify)

Samhita Patha (Devanagari)

ते सूनवः स्वपसः सुदंससो मही जज्ञुर्मातरा पूर्वचित्तये । स्थातुश्च सत्यं जगतश्च धर्मणि पुत्रस्य पाथः पदमद्वयाविनः ॥

Recitation with translationRig Veda 1.159.3

Transliteration

té sū́naváḥ svápasaḥ su-dáṃsaso mahī́ jajñur mātárā pū́rva-cittaye | sthātúś ca satyáṃ jágatas ca dhármaṇi putrásya pā́thaḥ padám ádvayāvinaḥ ||

Translation

وہ بیٹے، اچھے کاموں اور خوبصورت طاقتوں والے، دو ماؤں سے عظیم پیدا ہوئے پہلی شعوری کے لیے۔ انہوں نے کھڑے ہونے والے کا سچ اور چلنے والے کا قانون قائم کیا؛ بچے کے لیے انہوں نے راستہ کھولا، بٹھا ہوئے بینا کا قدم۔

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• ते: they (those)
• ते: Kartā
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• सूनवः: sons
• सूनवः: Kartā
• Type: Noun
• Root: सूनु (प्रातिपदिक) < √सू (प्रसव/जनन)

• स्वपसः: of good work / well-working
• स्वपसः: Kartā
• Type: Adjective
• Root: स्वपस् (प्रातिपदिक; सु- + अपस् ‘कार्य/कर्म’)

• सुदंससः: of good prowess / wondrously mighty
• सुदंससः: Kartā
• Type: Adjective
• Root: सुदंसस् (प्रातिपदिक; सु- + दंसस् ‘शक्ति/कौशल/अद्भुतकर्म’)

• मही: the great one (Earth)
• मही: Karma
• Type: Noun
• Root: मही (प्रातिपदिक; ‘मह्’ भाव) अथवा स्त्री. ‘महान्’

• जज्ञुः: they begot / generated
• जज्ञुः: —
• Type: Verb
• Root: √जन् (जनि/जनने)

• मातरौ: the two mothers
• मातरौ: Karma
• Type: Noun
• Root: मातर् (प्रातिपदिक)

• पूर्वचित्तये: for the primeval intention / for forethought
• पूर्वचित्तये: Sampradāna
• Type: Noun
• Root: पूर्वचित्ति (प्रातिपदिक; पूर्व + चित्ति ‘चेतना/विचार/उद्देश्य’)

• स्थातुः: of the standing one / of what is fixed
• स्थातुः: Adhikaraṇa
• Type: Noun
• Root: स्थातृ/स्थातु (प्रातिपदिक; √स्था ‘स्थाने’ से) अथवा √स्था-तुमुन् ‘स्थातुम्’ (परन्तु अत्र षष्ठी)

• च: and
• च: —
• Type: Indeclinable
• Root: च

• सत्यम्: truth / the true (order)
• सत्यम्: Karma
• Type: Noun
• Root: सत्य (प्रातिपदिक) < √अस् ‘to be’

• जगतः: of the moving world
• जगतः: Adhikaraṇa
• Type: Noun
• Root: जगत् (प्रातिपदिक; √गम् ‘गत्यर्थ’ से ‘चलत्’)

• च: and
• च: —
• Type: Indeclinable
• Root: च

• धर्मणि: in the law / in the established order
• धर्मणि: Adhikaraṇa
• Type: Noun
• Root: धर्मन् (प्रातिपदिक) < √धृ ‘धारणे’

• पुत्रस्य: of the son
• पुत्रस्य: Adhikaraṇa
• Type: Noun
• Root: पुत्र (प्रातिपदिक)

• पाथः: path / course
• पाथः: Karma
• Type: Noun
• Root: पाथस् (प्रातिपदिक; ‘पथ्/पाथ’ ‘मार्ग’)

• पदम्: footstep / place
• पदम्: Karma
• Type: Noun
• Root: पद (प्रातिपदिक) < √पद् ‘गत्यर्थ/पदे’

• अद्वयाविनः: of the non-dual one / of him who is without a second
• अद्वयाविनः: Adhikaraṇa
• Type: Adjective
• Root: अद्वयाविन् (प्रातिपदिक; अ- + द्वय ‘द्वैत’ + -आविन् ‘युक्त/धारिन्’)