Rig Veda 1.152.5: Mandala 1, Sukta 152, Mantra 5

Sukta 1.152

Rishi: Māmateya (traditional)

Devata: Mitra–Varuṇa

Chandas: Triṣṭubh (probable)

Samhita Patha (Devanagari)

अनश्वो जातो अनभीशुरर्वा कनिक्रदत्पतयदूर्ध्वसानुः । अचित्तं ब्रह्म जुजुषुर्युवानः प्र मित्रे धाम वरुणे गृणन्तः ॥

Recitation with translationRig Veda 1.152.5

Transliteration

anaśvó jātó anabhīśúr arvā́ kaníkradat patayad ūrdhvá-sānuḥ | acíttaṃ bráhma jujuṣur yúvānaḥ prá mitré dhā́ma váruṇe gṛṇántaḥ ||

Translation

گھوڑے کے بغیر پیدا ہوا، لگام کے بغیر, گھوڑا ہنہناتا ہے اور اٹھی ہوئی گردن کے ساتھ اڑتا ہے۔ جوان برہم کو قبول کرتے ہیں، جو سوچا نہیں گیا پھر بھی طاقتور، متر اور ورن میں مسکن گاتے ہوئے۔

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• अनश्वः: horseless
• अनश्वः: Kartā (विशेषणरूपेण कर्तृपदस्य)
• Type: Adjective
• Root: अनश्व (प्रातिपदिक; a- + अश्व)

• जातः: born
• जातः: Kartā (विशेषणरूपेण)
• Type: Participle (past passive)
• Root: √जन् (जनि) → जात (क्त)

• अनभीशुः: without reins
• अनभीशुः: Kartā (विशेषणरूपेण)
• Type: Adjective
• Root: अनभीशु (प्रातिपदिक; a- + अभीशु)

• अर्वा: the steed, horse
• अर्वा: Kartā
• Type: Noun
• Root: अर्वन्/अर्वा (प्रातिपदिक)

• कनिक्रदत्: neighing repeatedly
• कनिक्रदत्: Kartā (अर्वा इत्यस्य क्रियाविशेषण/सहक्रिया)
• Type: Verb (intensive present participle)
• Root: √क्रन्द् (क्रद्) (इण्-आवृत्त्यर्थे/तीव्रनादे) → कनिक्रदत्

• पतयत्: rushing, darting
• पतयत्: Kartā (अर्वा इत्यस्य सहक्रिया)
• Type: Verb (present participle)
• Root: √पत् (गतौ) → पतयत् (णिच्/प्रेरणार्थक-प्रयोगः; here ‘rushing/causing to fly’ sense)

• ऊर्ध्वसानुः: with the back/ridge raised upward
• ऊर्ध्वसानुः: Kartā (विशेषणरूपेण)
• Type: Adjective
• Root: ऊर्ध्व + सानु (प्रातिपदिक; समासः)

• अचित्तम्: unperceived, unnoticed
• अचित्तम्: Karma
• Type: Adjective
• Root: अचित्त (प्रातिपदिक; a- + चित्त)

• ब्रह्म: sacred formulation, hymn/prayer
• ब्रह्म: Karma (अचित्तम् इत्यस्य विशेष्यः)
• Type: Noun
• Root: ब्रह्मन् (प्रातिपदिक)

• जुजुषुः: they have accepted/embraced
• जुजुषुः: Kartā
• Type: Verb
• Root: √जुष् (सेवायाम्/प्रीतौ) → जुजुषुः (परिपूर्ण-आवृत्तिः; परस्मैपद)

• युवानः: the young men, youths
• युवानः: Kartā (जुजुषुः इत्यस्य कर्ता)
• Type: Noun/Adjective
• Root: युवन् (प्रातिपदिक)

• प्र: forth, forward
• प्र: — (क्रियाविशेषकः)
• Type: Indeclinable
• Root: प्र (उपसर्ग/निपात)

• मित्रे: in/for Mitra
• मित्रे: Adhikaraṇa (स्तुत्यधिकरण/देवताविषयः)
• Type: Noun
• Root: मित्र (प्रातिपदिक)

• धाम: abode, ordinance, seat (divine station)
• धाम: Karma
• Type: Noun
• Root: धामन् (प्रातिपदिक)

• वरुणे: in/for Varuṇa
• वरुणे: Adhikaraṇa (देवताविषयः; मित्रे सह)
• Type: Noun
• Root: वरुण (प्रातिपदिक)

• गृणन्तः: praising, singing
• गृणन्तः: Kartā (युवानः इत्यस्य विशेषणम्; जुजुषुः इत्यस्य सहक्रिया)
• Type: Participle (present active)
• Root: √गॄ/गृण् (स्तुतौ) → गृणन्त् (शतृ)