Valmiki Ramayana 6.21.31: Yuddha Kanda, Sarga 21, Shloka 31

सागरप्रतीक्षा-क्रोधप्रादुर्भावः

Rama’s Vigil at the Ocean and the Rise of Wrath

Devanagari script

ऊर्मयस्सिन्धुराजस्यसनक्रमकरास्तथा ।

विन्द्यमन्दरसङ्काशास्समुत्पेतुस्सहस्रशः ॥३१॥

Recitation with translationValmiki Ramayana 6.21.31

Transliteration

ūrmayas sindhurājasya sa nakramakarās tathā |

vindhyamandarasaṅkāśās samutpetuḥ sahasraśaḥ ||31||

Translation

تب سمندر کے راجا کی ہزاروں موجیں—مگرمچھوں اور مکرَوں کو لیے ہوئے—اُچھل پڑیں، جیسے وِندھیا اور مَندَر کے پہاڑی شِکھر۔

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• ऊर्मयः: waves
• ऊर्मयः: कर्ता (Kartā/Subject)
• Type: Noun
• Root: ऊर्मि (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, बहुवचन

• सिन्धुराजस्य: of the king of rivers (the ocean)
• सिन्धुराजस्य: सम्बन्ध (Sambandha/Genitive relation)
• Type: Noun
• Root: सिन्धु (प्रातिपदिक) + राजन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी एकवचन; तत्पुरुष: ‘सिन्धूनां राजा’ (king of rivers = ocean) in genitive

• सः: that/they
• सः: सम्बन्धसूचक (Anaphoric)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा एकवचन

• न: not
• न: निषेधसूचक (Negation)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेधार्थक निपात (not)

• क्रमकराः: moving/advancing
• क्रमकराः: कर्तृविशेषण (Karta-viśeṣaṇa/Subject qualifier)
• Type: Adjective
• Root: क्रम (प्रातिपदिक) + कर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा बहुवचन; तत्पुरुष: ‘क्रमं कुर्वन्ति’ (moving/advancing)

• तथा: also/likewise
• तथा: क्रियाविशेषण (Kriyā-viśeṣaṇa/Adverb)
• Type: Indeclinable
• Root: तथा (अव्यय)
• Form: प्रकार/समुच्चयवाचक अव्यय (so/also)

• विन्ध्यमन्दरसङ्काशाः: resembling Vindhya and Mandara (mountains)
• विन्ध्यमन्दरसङ्काशाः: कर्तृविशेषण (Karta-viśeṣaṇa/Subject qualifier)
• Type: Adjective
• Root: विन्ध्य (प्रातिपदिक) + मन्दर (प्रातिपदिक) + सङ्काश (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा बहुवचन; द्वन्द्व (विन्ध्य-मन्दर) + उपमानवाचक ‘सङ्काश’ (resembling)

• समुत्पेतुः: leapt up/rose
• समुत्पेतुः: क्रिया (Kriyā/Verb)
• Type: Verb
• Root: सम् (उपसर्ग) + उत् (उपसर्ग) + पत् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष, बहुवचन; परस्मैपद

• सहस्रशः: in thousands
• सहस्रशः: क्रियाविशेषण (Kriyā-viśeṣaṇa/Adverb)
• Type: Indeclinable
• Root: सहस्रशस् (अव्यय)
• Form: परिमाणवाचक-अव्यय (distributive adverb: by thousands/in thousands)

Context

Thousands of waves of the ocean rose like the peaks of Vindhya and Mandara mountains.

Characters & Entities

• Ocean (Sindhurāja)
• Nakra
• Makara
• Vindhya
• Mandara

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

The verse underscores the epic idea that moral confrontation produces visible upheaval; dharma is not abstract but manifests as decisive movement against resistance.

What is the narrative situation?

The sea rises in towering waves as Rāma’s confrontation with the ocean intensifies.

Which character virtue is emphasized?

Rāma’s unyielding resolve is mirrored by the ocean’s dramatic response.