Valmiki Ramayana 2.33.5: Ayodhya Kanda, Sarga 33, Shloka 5

त्रयस्त्रिंशः सर्गः · Civic Lament and Rama’s Dutiful Approach to Daśaratha

Devanagari script

पदातिं वर्जितच्छत्रं रामं दृष्ट्वा जनास्तदा ।

ऊचुर्बहुविधा वाच श्शोकोपहतचेतसः ॥५॥

Recitation with translationValmiki Ramayana 2.33.5

Transliteration

padātiṃ varjitacchatraṃ rāmaṃ dṛṣṭvā janās tadā |

ūcur bahuvidhā vācaḥ śokopahatacetasaḥ ||5||

Translation

جب لوگوں نے رام کو پیدل دیکھا، اور شاہی چھتر سے محروم پایا، تو غم سے زخمی دلوں والے اُنہوں نے طرح طرح کی باتیں کہیں۔

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• पदातिम्: on foot, a pedestrian
• पदातिम्: कर्म-विशेषण
• Type: Noun
• Root: पदाति (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; रामम् इति विशेष्यस्य विशेषणरूपेण (as apposition)

• वर्जितच्छत्रम्: without the royal umbrella
• वर्जितच्छत्रम्: कर्म-विशेषण
• Type: Adjective
• Root: वर्जित + छत्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; रामम् इति विशेष्यस्य विशेषणम्; वर्जित (क्त-कृदन्त from √वर्ज्) + छत्र; समासः तत्पुरुषः (‘deprived of umbrella’)

• रामम्: Rama
• रामम्: कर्म (object of dṛṣṭvā)
• Type: Noun
• Root: राम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• दृष्ट्वा: having seen
• दृष्ट्वा: पूर्वकाल-क्रिया
• Type: Verb
• Root: √दृश् (धातु) + त्वा (कृदन्त)
• Form: क्त्वान्त-अव्ययकृदन्त (gerund)

• जनाः: people
• जनाः: कर्ता
• Type: Noun
• Root: जन (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन

• तदा: then
• तदा: कालाधिकरण
• Type: Indeclinable
• Root: तदा (अव्यय)
• Form: कालवाचक-अव्यय

• ऊचुः: said/uttered
• ऊचुः: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √वच् (धातु)
• Form: लिट् (Perfect), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुष, बहुवचन

• बहुविधाः: various, many kinds of
• बहुविधाः: कर्म-विशेषण
• Type: Adjective
• Root: बहुविध (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; वाचः इति विशेष्यस्य विशेषणम्

• वाचः: words
• वाचः: कर्म (object of ūcuḥ)
• Type: Noun
• Root: वाच् (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन (Accusative Plural)

• शोकोपहतचेतसः: grief-stricken
• शोकोपहतचेतसः: कर्ता-विशेषण
• Type: Adjective
• Root: शोक + उपहत + चेतस् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; जनाः इति विशेष्यस्य विशेषणम्; समासः तत्पुरुषः (‘minds struck by grief’)

Context

Seeing Rama walking without the royal umbrella, people were very much shocked. They expressed their reaction in so many words:

Characters & Entities

• Rāma

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Dharma and rightful order are symbolized by royal insignia; its absence signals moral and political upheaval, prompting public lament and reflection.

What is the narrative situation?

Rāma proceeds in a markedly altered state—walking without royal honors—provoking grief-stricken reactions from the citizens.

Which character virtue is emphasized?

Rāma’s restraint and humility are implied: he accepts diminished outward status while continuing to act within dharma.