Valmiki Ramayana 2.102.18: Ayodhya Kanda, Sarga 102, Shloka 18

पितृमरणश्रवणं जलक्रिया च

Hearing of Daśaratha’s death and the libation rites at Mandākinī

Devanagari script

सा सीता स्वर्गतं श्रुत्वा श्वशुरं तं महानृपम्।नेत्राभ्यामश्रुपूर्णाभ्या शशाकेक्षितुं प्रियम्।।।।

Sanskrit recitationValmiki Ramayana 2.102.18

Transliteration

sā sītā svargataṃ śrutvā śvaśuraṃ taṃ mahānṛpam |

netrābhyām aśru-pūrṇābhyāṃ na śaśākekṣituṃ priyam ||

Translation

جب سیتا نے سنا کہ اُن کے سسر وہ مہانریپ سوَرگ سدھار گئے ہیں تو آنکھیں آنسوؤں سے بھر گئیں، اور وہ اپنے پیارے (شوہر) کو دیکھ نہ سکی۔

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• सा: she
• सा: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• सीता: Sita
• सीता: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सीता (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• स्वर्गतम्: gone to heaven
• स्वर्गतम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: स्वर्ग-गत (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; तत्पुरुष: स्वर्गं गतः; विशेषण of ‘श्वशुरम्’

• श्रुत्वा: having heard
• श्रुत्वा: Kriya-viseshana (क्रियाविशेषण)
• Type: Verb
• Root: श्रु (धातु) + क्त्वा (कृदन्त)
• Form: क्त्वान्त (absolutive), ‘having heard’

• श्वशुरम्: father-in-law
• श्वशुरम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: श्वशुर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• तम्: that
• तम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• महानृपम्: the great king
• महानृपम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: महानृप (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; कर्मधारय: महान् नृपः

• नेत्राभ्याम्: with (her) two eyes
• नेत्राभ्याम्: Karana (करण)
• Type: Noun
• Root: नेत्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया, द्विवचन

• अश्रुपूर्णाभ्याम्: filled with tears
• अश्रुपूर्णाभ्याम्: Karana (करण)
• Type: Adjective
• Root: अश्रुपूर्ण (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया, द्विवचन; तत्पुरुष: अश्रुभिः पूर्णे; विशेषण of ‘नेत्राभ्याम्’

• न: not
• न: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेधार्थक अव्यय (negation)

• शशाक: was able
• शशाक: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: शक् (धातु)
• Form: लिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद; ‘was able’

• ईक्षितुम्: to see
• ईक्षितुम्: Prayojana (प्रयोजन/infinitive complement)
• Type: Verb
• Root: ईक्ष् (धातु) + तुमुन् (कृदन्त)
• Form: तुमुनन्त (infinitive), ‘to see’

• प्रियम्: her beloved (husband)
• प्रियम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: प्रिय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; here ‘beloved (husband)’

Context

On hearing that her father-in-law, king Dasaratha, had attained heaven, Sita, her eyes filled with tears could not look at her husband in the face.

Characters & Entities

• Sita
• Dasharatha
• Rama

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Dharma includes tenderness and empathy within the household: Sita’s grief reflects sincere respect for elders and the moral seriousness of familial loss.

What is the narrative situation?

Sita hears that Dasharatha has died and is so overwhelmed that she cannot raise her tear-filled eyes to Rama.

Which character virtue is emphasized?

Sita’s compassion and reverence—she mourns her father-in-law as a true elder worthy of honor.