Atharva Veda 4.16.6 — Kanda 4, Anuvaka 2, Sukta 16, Mantra 6

Sukta 16

Sanskrit (Devanagari)

ये ते॒ पाशा॑ वरुण स॒प्तस॑प्त त्रे॒धा तिष्ठ॑न्ति॒ विषि॑ता॒ रुश॑न्तः । छि॒नन्तु॒ सर्वे॒ अनृ॑तं॒ वद॑न्तं॒ यः स॑त्यवा॒द्यति॒ तं सृ॑जन्तु

IAST Transliteration

yé te pā́śā varuṇa saptá-sapta tredhā́ tíṣṭhanti víṣitā rúśantaḥ | chinántu sárve anṛ́taṃ vádantaṃ yáḥ satyavā́dyati táṃ sṛ́jantu ||

English Translation (Griffith/Whitney)

Those nooses of thine, O Varuṇa—seven and seven—threefold they stand, sent forth, and gleaming. Let them all cut down the speaker of untruth; but him who speaketh truth, let them release.

Word by Word

• ये: who/which (those)
• ये: Kartā
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• ते: your/of you
• ते: Adhikaraṇa
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• पाशाः: nooses, bonds
• पाशाः: Kartā
• Type: Noun
• Root: पाश (प्रातिपदिक)

• वरुण: O Varuṇa
• वरुण: (सम्बोधन)
• Type: Noun (Vocative)
• Root: वरुण (प्रातिपदिक)

• सप्तसप्त: seven-and-seven (fourteen)
• सप्तसप्त: Viśeṣaṇa (of पाशाः)
• Type: Numeral
• Root: सप्त (संख्या-शब्द)

• त्रेधा: in three ways, threefold
• त्रेधा: Adhikaraṇa
• Type: Indeclinable
• Root: त्रिधा (अव्यय)

• तिष्ठन्ति: stand, remain
• तिष्ठन्ति: (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: स्था (धातु)

• विषिताः: loosed, set in motion
• विषिताः: Viśeṣaṇa (of पाशाः)
• Type: Adjective (Participle)
• Root: वि-षि/शि (धातु) → विषित (कृदन्त-प्रातिपदिक)

• रुशन्तः: shining, gleaming
• रुशन्तः: Viśeṣaṇa (of पाशाः)
• Type: Adjective (Participle)
• Root: रुश् (धातु) → रुशन्त् (वर्तमान कृदन्त)

• छिनन्तु: let (them) cut
• छिनन्तु: (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: छिद् (धातु)

• सर्वे: all
• सर्वे: Kartā (with छिनन्तु)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)

• अनृतम्: untruth, falsehood
• अनृतम्: Karma
• Type: Noun
• Root: अनृत (प्रातिपदिक)

• वदन्तम्: (one) speaking
• वदन्तम्: Karma (object qualified by participle)
• Type: Adjective (Participle)
• Root: वद् (धातु) → वदन्त् (वर्तमान कृदन्त)

• यः: who (he who)
• यः: Kartā
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• सत्यवाद्यति: speaks truth, speaks truly
• सत्यवाद्यति: (क्रिया)
• Type: Verb (Denominative)
• Root: सत्य-वादिन् (प्रातिपदिक) → सत्यवाद्य (denom. base) / √वद् (semantic base)

• तम्: him
• तम्: Karma
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• सृजन्तु: let (them) release, set free
• सृजन्तु: (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: सृज् (धातु)

Attribution

Rishi: Atharvanic tradition (Varuṇa hymn)

Devata: Varuṇa; his pāśāḥ

Chandas: Triṣṭubh (to be verified)

Mantra Rasa

Primary: vira

Secondary: bhayankara