Atharva Veda 20.49.4: Kanda 20, Anuvaka 5, Sukta 49, Mantra 4

Sukta 49

Sanskrit (Devanagari)

तं वो॑ द॒स्ममृ॑ती॒षहं॒ वसो॑र्मन्दा॒नमन्ध॑सः । अ॒भि व॒त्सं न स्वस॑रेषु धे॒नव॒ इन्द्रं॑ गी॒र्भिर्न॑वामहे

Recitation with translationAtharva Veda 20.49.4

IAST Transliteration

táṁ vo dasmám ṛtīṣáhaṁ vásor mandānáṁ ándhasaḥ | abhí vatsáṁ ná svasaréṣu dhenáva índraṁ gīrbhír navāmahe ||

English Translation (Griffith/Whitney)

Him, for you—the wondrous, the overcomer of harms, rejoicing in wealth, exhilarate with the pressed draught—even as milch-cows in their own stalls press round the calf, so with our hymns we celebrate Indra.

Translation

ہم تمہارے لیے اسے پکارتے ہیں - وہ حیران کن، تکلیف دہنے والوں پر فتح پانے والا، دولت میں خوش ہونے والا، نچڑے ہوئے شراب سے مسرور ہونے والا - جس طرح دودھ دینے والی گائیں اپنے استھانوں میں بچھڑے کے گرد جمع ہوتی ہیں، اسی طرح ہم اپنے بھجنوں سے اندر کی تعریف کرتے ہیں۔

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• तम्: him
• तम्: कर्म
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• वः: of you / your
• वः: सम्बन्ध
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• दस्मम्: wondrous, mighty
• दस्मम्: कर्म (विशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: दस्म (प्रातिपदिक)

• ऋतीषहम्: overcoming harm/hostility
• ऋतीषहम्: कर्म (विशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: ऋति-षह (प्रातिपदिक; षह ‘to endure/overcome’ से)

• वसोः: of wealth / of the good
• वसोः: सम्बन्ध
• Type: Noun
• Root: वसु (प्रातिपदिक)

• मन्दानम्: gladdening, exhilarated
• मन्दानम्: कर्म (विशेषणम्)
• Type: Participle (Adjective)
• Root: मन्द् (धातु) → मन्दान (कृदन्त-प्रातिपदिक; शानच्/आनच् प्रकार)

• अन्धसः: of soma-juice / of the drink
• अन्धसः: सम्बन्ध
• Type: Noun
• Root: अन्धस् (प्रातिपदिक)

• अभि: towards, unto
• अभि: उपपद-सम्बन्ध (दिशा/अभिमुखता)
• Type: Indeclinable
• Root: अभि (उपसर्ग/अव्यय)

• वत्सम्: a calf
• वत्सम्: कर्म (उपमान-आश्रयः)
• Type: Noun
• Root: वत्स (प्रातिपदिक)

• न: like, as
• न: उपमान-सूचक
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)

• स्वसरेषु: among the sisters
• स्वसरेषु: अधिकरण
• Type: Noun
• Root: स्वसर् (प्रातिपदिक)

• धेनवः: the cows
• धेनवः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: धेनु (प्रातिपदिक)

• इन्द्रम्: Indra
• इन्द्रम्: कर्म
• Type: Noun (Proper)
• Root: इन्द्र (प्रातिपदिक)

• गीर्भिः: with hymns / songs
• गीर्भिः: करण
• Type: Noun
• Root: गीर् (प्रातिपदिक)

• नवामहे: we praise / we invoke
• नवामहे: क्रिया
• Type: Verb
• Root: नु/नव् (धातु; स्तुति/प्रार्थना-अर्थे) → नवामहे

Attribution

Rishi: RV-derived Indra hymn tradition

Devata: Indra

Chandas: Triṣṭubh/Jagatī-type (longer pādas; RV-style stanza)

Mantra Rasa

Primary: adbhuta

Secondary: vira