Atharva Veda 2.5.6: Kanda 2, Anuvaka 1, Sukta 5, Mantra 6

Sukta 5

Sanskrit (Devanagari)

अह॒न्नहिं॒ पर्व॑ते शिश्रिया॒णं त्वष्टा॑स्मै॒ वज्रं॑ स्व॒र्यं ऽ ततक्ष । वा॒श्रा इ॑व धे॒नवः॒ स्यन्द॑माना॒ अञ्जः॑ समु॒द्रमव॑ जग्मु॒रापः॑

IAST Transliteration

ahán ahím párvate śiśriyāṇáṃ tváṣṭā́ asmai vájraṃ svárjyaṃ ’ tátakṣa | vāśrā́ iva dhenávaḥ syándamānā áñjaḥ samudrám áva jagmúr ā́paḥ

English Translation (Griffith/Whitney)

He smote the Serpent, couched upon the mountain; Tvaṣṭṛ for him wrought the thunderbolt, heaven-winning. Like lowing milch-cows, streaming forth, the Waters straightway went down unto the sea.

Translation

اس نے پہاڑ پر لیٹے ہوئے سانپ کو مارا؛ توشٹر نے اس کے لیے بجلی کا ہتھیار بنایا، جو جنت جیتنے والا تھا۔ گایا ہوا دودھ دینے والی گائیوں کی طرح، بہتے ہوئے پانی براہ راست سمندر کی طرف گئے۔

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• अहन्: slew, struck down
• अहन्: (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: हन् (धातु)

• अहिम्: the serpent (Vṛtra)
• अहिम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: अहि (प्रातिपदिक)

• पर्वते: on/in the mountain
• पर्वते: अधिकरण
• Type: Noun
• Root: पर्वत (प्रातिपदिक)

• शिश्रियाणम्: lying/settled (having taken refuge)
• शिश्रियाणम्: कर्म (अहिम्-विशेषणम्)
• Type: Participle (Adjective)
• Root: श्रि (धातु) → शिश्रियाण (कृदन्त-प्रातिपदिक)

• त्वष्टा: Tvaṣṭṛ (the divine artisan)
• त्वष्टा: कर्ता
• Type: Noun
• Root: त्वष्टृ (प्रातिपदिक)

• अस्मै: to him
• अस्मै: सम्प्रदान
• Type: Pronoun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• वज्रम्: the thunderbolt
• वज्रम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: वज्र (प्रातिपदिक)

• स्वर्यम्: heavenly, celestial
• स्वर्यम्: कर्म (वज्रम्-विशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: स्वर्य (प्रातिपदिक)

• ततक्ष: fashioned, forged
• ततक्ष: (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: तक्ष् (धातु)

• वाश्राः: (lowing) cows
• वाश्राः: कर्ता
• Type: Noun
• Root: वाश्रा (प्रातिपदिक)

• इव: like, as
• इव: (सम्बन्ध/उपमा)
• Type: Indeclinable
• Root: इव (अव्यय)

• धेनवः: milch-cows
• धेनवः: कर्ता (उपमेय-सम्बन्धे)
• Type: Noun
• Root: धेनु (प्रातिपदिक)

• स्यन्दमानाः: flowing, streaming
• स्यन्दमानाः: कर्ता (विशेषणरूपेण)
• Type: Participle (Adjective)
• Root: स्यन्द् (धातु) → स्यन्दमान (कृदन्त-प्रातिपदिक)

• अञ्जः: straightway, directly
• अञ्जः: (क्रियाविशेषण)
• Type: Noun (adverbial use)
• Root: अञ्जस् (प्रातिपदिक)

• समुद्रम्: the ocean
• समुद्रम्: कर्म (गम्-धातोः)
• Type: Noun
• Root: समुद्र (प्रातिपदिक)

• अव: down, forth (as preverb)
• अव: (क्रिया-विशेषक)
• Type: Indeclinable
• Root: अव (अव्यय/उपसर्ग)

• जग्मुः: went, reached
• जग्मुः: (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: गम् (धातु)

• आपः: the waters
• आपः: कर्ता
• Type: Noun
• Root: अप् (प्रातिपदिक)

Attribution

Rishi: Traditionally Indraic/Angiras-type attribution for the inherited mythic verse (exact r̥ṣi per AV anukramaṇī for 2.5.6 to be verified).

Devata: Indra (with Tvaṣṭṛ as auxiliary divine agent); Waters (Āpaḥ) as the released healing power.

Chandas: Triṣṭubh-like cadence (to be metrically confirmed against pada lengths in AVŚ 2.5.6).

Mantra Rasa

Primary: vira

Secondary: raudra