Adhyaya 62: Instruction on the ‘Health Vow’ and the Rite of Solar Worship

Verse 1

अगस्त्य उवाच । अथापरं महाराज व्रतम् आरोग्यसंज्ञितम् । कथयामि परं पुण्यं सर्वपापप्रणाशनम् ॥ ६२.१ ॥

Sinabi ni Agastya: “Ngayon pa, O dakilang hari, isasalaysay ko ang panatang tinatawag na ‘Ārogya’ (Kalusugan)—isang lubhang mapagpala at marangal na pagtalima na winawasak ang lahat ng kasalanan.”

Verse 2

तस्यैव माघमासस्य सप्तम्यां समुपोषितः । पूजयेद् भास्करं देवं विष्णुरूपं सनातनम् ॥ ६२.२ ॥

Sa ikapitong araw ng buwan (saptamī) sa kaparehong buwan ng Māgha, matapos magsagawa ng wastong pag-aayuno, dapat sambahin si Bhāskara (Araw), ang Walang-hanggan na nauunawaang may anyong Viṣṇu.

Verse 3

आदित्य भास्कर रवे भानो सूर्य दिवाकर । प्रभाकरेति सम्पूज्य एवं सम्पूज्यते रविः ॥ ६२.३ ॥

Sa pamamagitan ng taimtim na pagsamba sa Kanya sa mga pangalang: Āditya, Bhāskara, Ravi, Bhānu, Sūrya, Divākara, at Prabhākara—sa ganitong paraan tunay na sinasamba si Ravi.

Verse 4

षष्ठ्यां चैव कृताहारः सप्तम्यां भानुमर्चयेत् । अष्टम्यां चैव भुञ्जीत एष एव विधिक्रमः ॥ ६२.४ ॥

Sa ikaanim (ṣaṣṭhī) ay kumain nang may pagpipigil; sa ikapito (saptamī) ay sambahin si Bhānu (Araw); at sa ikawalo (aṣṭamī) ay saka kumain. Ito ang tanging itinakdang ayos ng pamamaraan.

Verse 5

अनेन वत्सरं पूर्णं विधिना योऽर्चयेद् रविम् । तस्यारोग्यं धनं धान्यमिह जन्मनि जायते । परत्र च शुभं स्थानं यद्गत्वा न निवर्तते ॥ ६२.५ ॥

Ang sinumang sumamba kay Ravi (Araw) sa ganitong paraan, ayon sa itinakdang pamamaraan, sa loob ng isang buong taon—sa taong iyon, sa buhay na ito ay lilitaw ang kalusugan, yaman, at kasaganaan ng butil; at sa kabilang buhay ay may mapalad na dako na kapag narating ay hindi na bumabalik.

Verse 6

सार्वभौमः पुरा राजा अनरण्यो महाबलः । तेनायमर्चितो देवो व्रतेनानेन पार्थिव । तस्य तुष्टो वरं देवः प्रादादारोग्यमुत्तमम् ॥ ६२.६ ॥

Noong unang panahon ay may isang haring pangkalahatang naghahari, si Anaraṇya, na may dakilang lakas. Sa pamamagitan ng ganitong panata, O Hari, sinamba niya ang diyos na ito; at ang diyos, nalugod sa kanya, ay nagkaloob ng biyayang ganap na kagalingan at mainam na kalusugan.

Verse 7

भद्राश्व उवाच । किमसौ रोगवान् राजा येनारोग्यमवाप्तवान् । सार्वभौमस्य च कथं ब्रह्मन् रोगस्य सम्भवः ॥ ६२.७ ॥

Sinabi ni Bhadrāśva: “Bakit nagkasakit ang haring iyon kaya’t kalaunan ay nakamit niya ang pagiging walang karamdaman? At paano, O Brahmin, magkakaroon ng sakit ang isang haring pangkalahatang naghahari?”

Verse 8

अगस्त्य उवाच । स राजा सार्वभौमोऽभूद् यशस्वी च सुरूपवान् । स कदाचिन्नृपश्रेष्ठो नृपश्रेष्ठ महाबलः ॥ ६२.८ ॥

Sinabi ni Agastya: Ang haring iyon ay naging isang haring cakravartin, tanyag at may magandang anyo. Sa isang pagkakataon, ang pinakadakila sa mga hari, O pinakamainam sa mga hari, na may dakilang lakas…

Verse 9

गतवान् मानसṃ दिव्यं सरो देवगणान्वितम् । तत्रापश्यद् बृहद् पद्मं सरोमध्यगतं सितम् ॥ ६२.९ ॥

Nagpunta siya sa banal na lawa na Mānasā, na sinasamahan ng mga pangkat ng mga deva. Doon ay nakita niya ang isang malaking puting lotus na nasa gitna ng lawa.

Verse 10

तत्र चाङ्गुष्ठमात्रं तु स्थितं पुरुषसत्तमम् । रक्तवासोभिराच्छन्नं द्विभुजं तिग्मतेजसम् ॥ ६२.१० ॥

Doon nga ay nakatayo ang Kataas-taasang Persona (Puruṣa-sattama), kasinglaki lamang ng hinlalaki—nababalutan ng pulang kasuotan, may dalawang bisig, at nagliliwanag nang matalim at maningning.

Verse 11

तं दृष्ट्वा सारथिं प्राह पद्ममेतत् समानय । इदं तु शिरसा बिभ्रत् सर्वलोकस्य सन्निधौ । श्लाघनीयो भविष्यामि तस्मादाहर माचिरम् ॥ ६२.११ ॥

Nang makita ang tagapagmaneho ng karwahe, sinabi niya: “Dalhin mo ang lotus na ito. Kapag dinala ko ito sa aking ulo sa harap ng lahat ng tao, ako’y magiging karapat-dapat purihin; kaya kunin mo agad, huwag magtagal.”

Verse 12

एवमुक्तस्तदा तेन सारथिः प्रविवेश ह । ग्रहीतुमुपचक्राम तं पद्मं नृपसत्तम ॥ ६२.१२ ॥

Nang masabihan siya nang gayon noon, ang tagapagmaneho ay tunay na pumasok at nagsimulang dumampot sa lotus na iyon, O pinakamainam sa mga hari.

Verse 13

स्पृष्टमात्रे ततः पद्मे हुंकारः समजायत । तेन शब्देन स त्रस्तः पपात च ममार च ॥ ६२.१३ ॥

Pagkaraan, nang bahagya lamang mahawakan ang lotus, sumiklab ang tunog na “huṅ”. Sa takot sa tunog na iyon, siya’y bumagsak—at siya rin ay namatay.

Verse 14

राजा च तत्क्षणात् तेन शब्देन समपद्यत । कुष्ठी विगतवर्णश्च बलवीर्यविवर्जितः ॥ ६२.१४ ॥

At ang hari, sa mismong sandaling iyon, ay tinamaan ng pagbigkas na iyon: siya’y nagkaroon ng ketong, nawala ang kulay ng mukha, at napagkaitan ng lakas at sigla.

Verse 15

तथागतमतात्मानं दृष्ट्वा स पुरुषर्षभः । तस्थौ तत्रैव शोकार्तः किमेतदिति चिन्तयन् ॥ ६२.१५ ॥

Pagkatapos, nang makita ang sarili niyang nasa gayong kalagayan, ang dakilang lalaki—parang toro sa gitna ng mga tao—ay tumigil doon, nababalot ng dalamhati, at nag-isip: “Ano ito?”

Verse 16

तस्य चिन्तयतो धीमानाजगाम महातपाः । वसिष्ठो ब्रह्मपुत्रोऽथ तं स पप्रच्छ पार्थिवम् ॥ ६२.१६ ॥

Habang nagmumuni ang marunong na iyon, dumating ang dakilang asceta na si Vasiṣṭha—anak ni Brahmā. Pagkaraan, tinanong niya ang hari.

Verse 17

कथं ते राजशार्दूल तव देहस्य शासनम् । इदानीमेव किं कार्यं तन्ममाचक्ष्व पृच्छतः ॥ ६२.१७ ॥

“O tigre sa mga hari, paano pinananatili ang pamamahala at disiplina ng iyong katawan? At ngayon mismo, ano ang dapat gawin? Ipaalam mo sa akin, sapagkat ako’y nagtatanong.”

Verse 18

एवमुक्तस्ततो राजा वसिष्ठेन महात्मना । सर्वं पद्मस्य वृत्तान्तं कथयामास स प्रभुः ॥ ६२.१८ ॥

Nang sa gayon ay masabihan ng dakilang-loob na si Vasiṣṭha, ang hari, bilang pinuno, ay nagsalaysay nang buo ng lahat ng pangyayari tungkol kay Padma.

Verse 19

तं श्रुत्वा स मुनिस्तत्र साधु राजन्नथाब्रवीत् । असाधुरथ वा तिष्ठ तस्मात् कुष्ठित्वमागतः ॥ ६२.१९ ॥

Nang marinig iyon, sinabi ng muni roon: “Mabuti, O hari.” Ngunit kung hindi mabuti, manatili ka na riyan. Kaya’t dumating sa kanya ang ketong.

Verse 20

एवमुक्तस्तदा राजा वेपमानः कृताञ्जलिः । पप्रच्छ साध्वहं विप्र कथं वा असाध्वहं मुने । कथं च कुष्ठं मे जातमेतन्मे वक्तुमर्हसि ॥ ६२.२० ॥

Nang masabihan nang gayon, ang hari ay nanginginig at nag-anjali, at nagtanong: “O brāhmaṇa, sa anong paraan ako kumilos nang tama, o sa anong paraan ako nagkamali, O muni? At paano sumilang sa akin ang ketong na ito? Ipagpaliwanag mo sa akin.”

Verse 21

वसिष्ठ उवाच । एतद् ब्रह्मोद्भवं नाम पद्मं त्रैलोक्यविश्रुतम् । दृष्टमात्रेण चानेन दृष्टाः स्युः सर्वदेवताः । एतस्मिन् दृश्यते चैतत् षण्मासं क्वापि पार्थिव ॥ ६२.२१ ॥

Wika ni Vasiṣṭha: “Ang lotus na ito, na tinatawag na ‘isinilang kay Brahmā,’ ay bantog sa tatlong daigdig. Sa pagtanaw pa lamang dito, itinuturing na nakita na ang lahat ng mga diyos. O hari, ang lotus na ito’y nakikita rito sa loob ng anim na buwan, sa ilang takdang panahon.”

Verse 22

एतस्मिन् दृष्टमात्रे तु यो जलं विशते नरः । सर्वपापविनिर्मुक्तः परं निर्वाणमर्हति ॥ ६२.२२ ॥

Ngunit ang taong, sa pagtanaw pa lamang sa banal na pook na ito, ay pumasok sa mga tubig nito, ay napapalaya sa lahat ng kasalanan at sinasabing karapat-dapat sa kataas-taasang nirvāṇa (ganap na paglaya).

Verse 23

ब्रह्मणः प्रागवस्थाया मूर्तिरप्सु व्यवस्थिताः । एतां दृष्ट्वा जले मग्नः संसाराद् विप्रमुच्यते ॥ ६२.२३ ॥

Sa mga tubig ay nakatatag ang isang anyo (mūrti) ni Brahmā na ukol sa Kaniyang sinaunang kalagayan. Pagkakita nito, ang sinumang lumubog sa tubig ay ganap na napapalaya mula sa saṃsāra (ikot ng pag-iral sa daigdig).

Verse 24

इमं च दृष्ट्वा ते सूतो जले मग्नो नरोत्तम । प्रविष्टश्च पुनरिमं हर्तुमिच्छन्नराधिप । प्राप्तवानसि दुर्बुद्धे कुष्ठित्वं पापपूरुष ॥ ६२.२४ ॥

“At nang makita ito, ang iyong kutsero, O pinakamainam sa mga tao, ay lumubog sa tubig. Pagkaraan, O pinuno ng mga tao, pumasok siyang muli, na nagnanais agawin ito. Ikaw ay nagkamit—O masamang-isip, O makasalanang tao—ng kuṣṭha, ang ketong.”

Verse 25

दृष्टमेतत् त्वया यस्मात् त्वं साध्विति ततः प्रभो । मयोक्तो मोहमापन्नस्तेनासाधुरितीरितः ॥ ६२.२५ ॥

Sapagkat nakita mo ito, O Panginoon, kaya sinabi mo, “Ikaw ay sādhu, ang matuwid.” Ngunit ako, sa pagsambit niyon, ay nahulog sa moha (pagkalito); kaya ako’y tinawag na “hindi sādhu.”

Verse 26

ब्रह्मपुत्रो ह्यहं चेमं पश्यामि परमेश्वरम् । अहन्यहनि चागच्छंस्तं पुनर्दृष्टवानसि ॥ ६२.२६ ॥

Tunay na ako ay anak ni Brahmā, at minamasdan ko ang Kataas-taasang Panginoon na ito. At ikaw, na dumarating araw-araw, ay muling nakakita sa Kanya.

Verse 27

देवा अपि वदन्त्येते पद्मं काञ्चनमुत्तमम् । मानसे ब्रह्मपद्मं तु दृष्ट्वा चात्र गतं हरिम् । प्राप्स्यामस्तत् परं ब्रह्म यद् गत्वा न पुनर्भवेत् ॥ ६२.२७ ॥

Maging ang mga diyos ay nagsasalita tungkol sa kataas-taasang gintong lotus na ito. Nang makita ang lotus ni Brahmā sa Mānasā at masilayan si Hari na dumating dito, mararating namin ang pinakamataas na Brahman—na kapag narating, hindi na muling isisilang.

Verse 28

इदं च कारणं चान्यत् कुष्ठस्य शृणु पार्थिव । आदित्यः पद्मगर्भेऽस्मिन् स्वयमेव व्यवस्थितः ॥ ६२.२८ ॥

Makinig, O hari, sa isa pang sanhi ng ketong: sa sinapupunan ng lotus na ito (padmagarbha), si Āditya (Araw) ay nananatili sa pamamagitan ng Kanyang likás na pag-iral.

Verse 29

तं दृष्ट्वा तत्त्वतो भावः परमात्मैष शाश्वतः । धारयामि शिरस्येनं लोकमध्ये विभूषणम् ॥ ६२.२९ ॥

Nang makita ko Siya ayon sa tunay na kalagayan, (naunawaan ko) na Siya ang walang hanggang Paramātman, ang Kataas-taasang Sarili. Dinadala ko Siya sa aking ulo, na parang hiyas sa gitna ng daigdig.

Verse 30

एवं ते जल्पता पापमिदं देवेन दर्शितम् । इदानीमिममेव त्वमाराधय महामते ॥ ६२.३० ॥

Kaya nga, habang ikaw ay nagsasalita, ang makasalanang bagay na ito ay ipinakita ng diyos. Ngayon, O dakilang pag-iisip, sambahin mo ang mismong Siya na ito.

Verse 31

अगस्त्य उवाच । एवमुक्त्वा वसिष्ठस्तु इममेव व्रतं तदा । आदित्याराधनं दिव्यमारोग्याख्यं जगाद ह ॥ ६२.३१ ॥

Sinabi ni Agastya: Pagkasabi niya nito, noon ding sandali, inilarawan ni Vasiṣṭha ang mismong panatang ito—ang banal na pagsamba kay Āditya, na tinatawag na “Ārogya (Kalusugan) Vrata.”

Verse 32

सोऽपि राजा अकारोच्चेमं व्रतं भक्तिसमन्वितः । सिद्धिं च परमां प्राप्तो विरोगश्चाभवत्क्षणात् ॥ ६२.३२ ॥

Isinagawa rin ng haring iyon ang panatang ito na may debosyon; natamo niya ang pinakamataas na siddhi at sa isang iglap ay naging walang karamdaman.