Adhyaya 6

Verse 1

अगस्त्य उवाच । तस्मात्संगमतो विप्र पश्चिमे दिक्तटे स्थितम् । सीताकुण्डमितिख्यातं सर्वकामफलप्रदम्

Sinabi ni Agastya: Kaya nga, O vipra, mula sa tagpuan ng mga ilog na iyon, sa pampang sa kanluran ay may isang lugar na tanyag na tinatawag na Sītākuṇḍa, na nagkakaloob ng bunga ng lahat ng matuwid na hangarin.

Verse 2

यत्र स्नात्वा नरो विप्र सर्वपापैः प्रमुच्यते । सीतया किल तत्कुण्डं स्वयमेव विनिर्मितम् । रामेण वरदानाच्च महाफलनिधीकृतम्

Doon, O vipra, ang sinumang maligo ay napapalaya sa lahat ng kasalanan. Ang lawaing iyon, ayon sa salaysay, ay nilikha mismo ni Sītā; at sa pagpapala ni Rāma, ito’y ginawang sisidlan ng dakilang mga bunga ng biyaya.

Verse 3

श्रीराम उवाच । शृणु सीते प्रवक्ष्यामि माहात्म्यं भुवि यादृशम् । त्वत्कुण्डस्यास्य सुभगे त्वत्प्रीत्या कथयाम्यहम्

Wika ni Śrī Rāma: Makinig ka, Sītā; ipahahayag ko ang kadakilaan ng lawaing ito na iyo, gaya ng pagkakilala nito sa daigdig. O mapalad, para sa iyong kagalakan, isasalaysay ko ito.

Verse 4

अत्र स्नानं च दानं च जपो होमस्तपोऽथवा । सर्वमक्षयतां याति विधानेन शुचिस्मिते

Dito, ang banal na pagligo at pagkakaloob ng dāna, ang pagbigkas ng mantra (japa), ang paghahandog sa apoy (homa), o ang pagtitika (tapas)—lahat, kapag isinagawa ayon sa wastong tuntunin, ay nagiging di-nasisira, O may dalisay na ngiti.

Verse 5

मार्गकृष्णचतुर्दश्यां तत्र स्नानं विशेषतः । सर्वपापहरं देवि सर्वदा स्नायिनां नृणाम्

Sa ika-labing-apat na araw ng buwan (caturdaśī) sa madilim na kalahati ng Mārgaśīrṣa, ang pagligo roon ay lalo ngang mabisa. O Diyosa, para sa mga naliligo, lagi nitong inaalis ang lahat ng kasalanan.

Verse 6

इति रामो वरं प्रादात्सीतायै च प्रजाप्रियः । तदाप्रभृति सर्वत्र तत्तीर्थं भुवि वर्त्तते

Kaya nga, si Rāma, na minamahal ng mga tao, ay nagkaloob ng biyaya kay Sītā. Mula noon, ang tīrtha na iyon ay naitatag sa daigdig at naging bantog sa lahat ng dako.

Verse 7

सीताकुण्डमिति ख्यातं जनानां परमाद्भुतम् । तस्मिंस्तीर्थे नरः स्नात्वा नूनं राममवाप्नुयात्

Kilala ito bilang Sītākuṇḍa, isang dakilang kababalaghan para sa mga tao. Ang sinumang maligo sa tīrtha na iyon ay tiyak na makakamit si Rāma.

Verse 8

तत्र स्नानेन दानेन तपसा च विशेषतः । गन्धैर्माल्यैर्धूपदीपैर्न्नानाविभवविस्तरैः । रामं संपूज्य सीतां च मुक्तः स्यान्नात्र संशयः

Doon, sa pamamagitan ng banal na pagligo, ng dāna, at lalo na ng pagtitika (tapas)—at sa pagsamba kay Rāma at Sītā gamit ang pabango, mga garland, insenso, mga ilawan, at sari-saring handog—ang tao ay mapapalaya (mokṣa); walang pag-aalinlangan dito.

Verse 9

मार्गे मासि च स्नातव्यं गर्भवासो न जायते । अन्यदापि नरः स्नात्वा विष्णुलोकं स गच्छति

Dapat maligo (dito) sa buwan ng Mārgaśīrṣa; sa gayon, hindi na muling magaganap ang pagsilang sa sinapupunan. Kahit sa ibang panahon, ang taong maligo (dito) ay makararating sa daigdig ni Viṣṇu.

Verse 10

विभोर्विष्णुहरेर्विप्र रम्ये पश्चिमदिक्तटे । देवश्चक्रहरिर्नाम सर्वाभीष्टफलप्रदः

O brāhmaṇa, sa marikit na pampang sa kanluran (ng banal na pook na ito) naroon ang banal na anyo ng Panginoong Viṣṇu-Hari na tinatawag na Cakrahari, na nagkakaloob ng bunga ng lahat ng minimithing layon.

Verse 11

तस्य चक्रहरेर्विप्र महिमा न हि मानवैः । शक्यो वर्णयितुं धीरैरपि बुद्धिमतां वरैः

O brāhmaṇa, ang kadakilaan ng Cakrahari ay hindi kayang ilarawan nang ganap ng tao—kahit ng mga matatag at ng pinakamainam sa mga pantas man.

Verse 12

ततः पश्चिमदिग्भागे नाम्ना पुण्यं हरिस्मृति । विष्णोरायतनं ख्यातं परमार्थफलप्रदम् । यस्य दर्शनमात्रेण सर्वपापैः प्रमुच्यते

Pagkaraan, sa kanlurang dako ay may banal na pook na tinatawag na Harismṛti, tanyag bilang santuwaryo ni Viṣṇu na nagkakaloob ng pinakamataas na kabutihan; sa pagtanaw pa lamang dito’y napapalaya sa lahat ng kasalanan.

Verse 13

तयोर्दर्शनतो यांति तेषां पापानि देहिनाम् । तानि पापानि यावंति कुर्वते भुवि ये नराः

Sa darśana (banal na pagtanaw) sa dalawang banal na pagpapakita, lumilisan ang mga kasalanan ng mga nilalang na may katawan—anumang kasalanang gawin ng tao sa ibabaw ng lupa.

Verse 14

पुरा देवासुरे जाते संग्रामे भृशदारुणे । दैत्यैर्वरमदोत्सिक्तैर्देवा युधि पराजिताः

Noong unang panahon, nang sumiklab ang isang napakabangis na digmaan sa pagitan ng mga deva at mga asura, natalo sa labanan ang mga deva ng mga daitya na palalo, lasing sa kapangyarihan ng mga biyaya.

Verse 15

तेषां पलायमानानां देवानामग्रणीर्हरः । संस्तभ्य चैव तान्सर्वान्पुरस्कृत्यांबुजासनम्

Nang tumatakas ang mga deva, si Hari, ang kanilang pinuno, ay pinatatag ang loob ng lahat; at inilagay sa unahan ang Nakaupo sa Loto (Brahmā) upang magpatuloy sa paglakad.

Verse 16

क्षीरोदशायिनं विष्णुं शेषपर्य्यंकशायिनम् । लक्ष्म्योपविष्टं पार्श्वे च चरणांबुजहस्तया

Nasdan nila si Viṣṇu na nakahimlay sa Karagatang Gatas, nakahiga sa higaan ni Śeṣa; at si Lakṣmī ay nakaupo sa Kaniyang tabi, ang kamay ay nakapatong sa Kaniyang mga paang-loto.

Verse 17

नारदाद्यैर्मुनिवरैरुद्गीतगुगौरवम् । गरुडेन पुरःस्थेनानिशमंजलिना स्तुतम्

Siya’y pinupuri ng mga himno na nagtatanyag ng Kaniyang kaluwalhatian ng mga dakilang muni, simula kay Nārada; at si Garuḍa na nakatayo sa unahan, nakatiklop ang mga kamay, ay walang tigil na sumasamba at nagpupuri.

Verse 18

क्षीराब्धिजलकल्लोलमदबिन्द्वंकिताम्बरम् । तारकोत्करविस्फारतारहारविराजितम्

Nasdan nila Siya na ang kasuotan ay may mga tuldok na wari’y mula sa masiglang wisik ng mga alon ng Karagatang Gatas; at Siya’y nagniningning sa kuwintas na parang mga bituin, malawak na gaya ng kumpol ng mga konstelasyon.

Verse 19

पीतांबरमतिस्मेरविकाशद्भावभावितम् । बिभ्रतं कुण्डलं स्थूलं कर्णाभ्यां मौक्तिकोज्ज्वलम्

Nakita niya ang Panginoon na nakasuot ng dilaw na kasuotan, nababalot ng maningning na ningning at banayad na ngiti; sa Kanyang dalawang tainga ay may malalaking hikaw na kumikislap sa mga perlas.

Verse 20

रत्नवल्लीमिव स्वच्छां श्वेतद्वीपनिवासिनीम् । किरीटं पद्मरागाणां वलयं दधतं परम्

Siya’y dalisay at maningning na parang baging na hiyas—gaya ng isang diyosang nananahan sa Śvetadvīpa; suot Niya ang kataas-taasang korona at isang pabilog na palamuti na yari sa rubi (padmarāga).

Verse 21

मित्रस्य राहुवित्रासनिवर्त्तनमिवापरम् । सकौस्तुभप्रभाचक्रं बिभ्राणं प्रवलारुणम्

Gaya ng kapangyarihan ng araw na nagpapawi sa sindak kay Rāhu, taglay Niya ang maningning na bilog ng ningning ng Kaustubha, mapulang gaya ng korales.

Verse 22

परां चतुर्मुखोत्पत्तिकल्पसंकल्पनामिव । शरणं स जगामाशु विनीतात्मा स्तुवन्निति

Pagkaraan, taglay ang pusong mapagpakumbaba, dali-dali siyang sumilong at naghanap ng kanlungan—kasingtaas ng banal na pasyang lumikha na nagluwal kay Brahmā na may apat na mukha—at nagsimulang pumuri nang ganito.

Verse 23

तस्मिन्नवसरे शंभुः सर्वदेवगणैः सह । तुष्टाव प्रयतो भूत्वा विष्णुं जिष्णुं सुरद्विषाम्

Sa sandaling iyon, si Śambhu (Śiva), kasama ang lahat ng pangkat ng mga deva, ay nagtuon ng diwa at may debosyon na nagpuri kay Viṣṇu—ang di-matatalo, ang manlulupig sa mga kaaway ng mga deva.

Verse 24

ईश्वर उवाच । संसारार्णवसंतारसुपर्णसुखदायिने । मोह तीव्रतमो हारि चन्द्राय हरये नमः

Wika ni Īśvara: Pagpupugay kay Hari—malamig at mapagpala na gaya ng buwan—na nagkakaloob ng “pakpak” ng kaligayahan upang matawid ang dagat ng samsara, at nag-aalis ng pagkalito, ang pinakamakapal na dilim.

Verse 25

स्फुरत्संविन्मणिशिखां चित्तसंगतिचंद्रिकाम् । प्रपद्ये भगवद्भक्तिमानसोद्यानवाहिनीम्

Ako’y sumasandig at kumakalinga sa bhakti sa Bhagavān: ang tuktok nito’y kumikislap na hiyas-apoy ng nagising na kamalayan; ang liwanag-buwan nito’y banal na pakikipagniig ng isip; dumadaloy na parang ilog ng buhay sa hardin ng puso.

Verse 26

हेलोल्लसत्समुत्साहशक्तिं व्याप्तजगत्त्रयाम् । या पूर्वकोटिर्भावानां सत्त्वानां वैष्णवीति वा

Ang kapangyarihang yaon—nagniningning na tila mapaglarong sigla—ay lumalaganap sa tatlong daigdig; siya ang sinaunang pinagmulan ng mga nilalang at ng kanilang mga hilig, at tinatawag na Vaiṣṇavī, ang kapangyarihan ni Viṣṇu.

Verse 27

पवनांदोलितांभोजदलपर्वांतवर्त्तिनाम् । पततामिव जन्तूनां स्थैर्यमेका हरिस्मृतिः

Para sa mga nilalang na nakatindig sa marupok na dulo ng talulot ng lotus na inuuga ng hangin—na wari’y mahuhulog—iisa lamang ang katatagan: ang pag-alaala kay Hari.

Verse 28

नमः सूर्य्यात्मने तुभ्यं संवित्किरणमालिने । हृत्कुशेशयकोषश्रीसमुन्मेषविधायिने

Pagpupugay sa Iyo, na ang Sarili ay ang Araw, na may kuwintas ng mga sinag ng dalisay na kamalayan; Ikaw ang nagpapabukadkad sa usbong ng lotus sa puso hanggang sa ganap na karilagan.

Verse 29

नमस्तस्मै यमवते योगिनां गतये सदा । परमेशाय वै पारे महसां तमसां तथा

Pagpupugay sa Panginoong yaon, ang Tagapigil at Tagapamahala na makatarungan na gaya ni Yama; Siya ang laging huling kanlungan ng mga yogin—ang Kataas-taasang Panginoon na lampas sa liwanag at dilim.

Verse 30

यज्ञाय भुक्तहविष ऋग्यजुःसामरूपिणे । नमः सरस्वतीगीतदिव्यसद्गणशालिने

Pagpupugay sa Iyo na Siya mismong Yajña, tumatanggap ng inihahandog na oblation, at nag-aanyong Ṛg, Yajus, at Sāman. Pagpupugay sa Iyo na nananahan sa banal na kapulungan ng mga matuwid, na pinupuri sa makalangit na awit ni Sarasvatī.

Verse 31

शांताय धर्मनिधये क्षेत्रज्ञायामृतात्मने । शिष्ययोगप्रतिष्ठाय नमो जीवैकहेतवे । घोराय मायाविधये सहस्रशिरसे नमः

Pagpupugay sa Mapayapang Isa, ang kayamanan ng dharma; sa Kṣetrajña, ang Nakaaalam ng “bukid” ng katawan, na ang Sarili ay walang-kamatayan. Pagpupugay sa Kanya na nagtatatag sa alagad sa yoga; pagpupugay sa iisang unang sanhi ng lahat ng may buhay. Pagpupugay sa kakila-kilabot na Panginoon, tagapamahala ng māyā, ang May Sanlibong Ulo.

Verse 32

योगनिद्रात्मने नाभिपद्मोद्भूतजगत्सृजे । नमः सलिलरूपाय कारणाय जगत्स्थितेः

Pagpupugay sa Iyo na ang likas ay yogic na pagkatulog; ang Lumikha ng mga daigdig na sumibol mula sa lotus ng pusod. Pagpupugay sa Iyo na nagpapakita bilang mga tubig ng sansinukob, ang sanhi ng pagpapatuloy ng daigdig.

Verse 33

कार्यमेयाय बलिने जीवाय परमात्मने । गोप्त्रे प्राणाय भूतानां नमो विश्वाय वेधसे

Pagpupugay sa Makapangyarihan, na nakikilala sa pamamagitan ng Kanyang mga bunga at gawa; sa Buhay na Presensya, ang Paramātman. Pagpupugay sa Tagapangalaga at mismong hininga ng lahat ng nilalang—pagpupugay sa Lumilikha na sumasaklaw sa lahat, ang Viśva-Vedhas.

Verse 34

दृप्ताय सिंहवपुषे दैत्यसंहारकारिणे । वीर्यायानंतमनसे जगद्भावभृते नमः

Pagpupugay at pagpapatirapa sa Makapangyarihang may anyong leon, tagapuksa ng mga Daitya; pagpupugay sa walang-hanggang tapang at walang-katapusan na isipan, Siya na nagdadala at nagtataguyod sa pag-iral ng sanlibutan.

Verse 35

संसारकारणाज्ञानमहासंतमसच्छिदे । अचिन्त्यधाम्ने गुह्याय रुद्रायात्युद्विजे नमः

Pagpupugay sa Kanya na pumuputol sa napakalaking dilim ng kamangmangan—sanhi ng saṃsāra; pagpupugay sa may di-mawari na tahanan, ang Lihim na Panginoon; pagpupugay kay Rudra, na sa harap Niya’y nanginginig ang lahat.

Verse 36

शान्ताय शान्तकल्लोलकैवल्यपददायिने । सर्वभावातिरिक्ताय नमः सर्वमयात्मने

Pagpupugay sa Mapayapa, tagapagkaloob ng kalagayang kaivalya, na ang mga alon ay kapayapaan; pagpupugay sa Kanya na lampas sa lahat ng anyo ng pag-iral, ngunit ang Sarili Niya’y lumalaganap sa lahat bilang lahat.

Verse 37

इन्दीवरदलश्यामं स्फूर्जत्किंजल्कविभ्रमम् । बिभ्राणं कौस्तुभं विष्णुं नौमि नेत्ररसायनम्

Ako’y yumuyuko kay Viṣṇu—maitim gaya ng talulot ng bughaw na lotus, nagniningning sa paglalaro ng kumikislap na hibla—taglay ang hiyas na Kaustubha, ang mismong eliksir para sa mga mata.

Verse 38

अगस्त्य उवाच । इति स्तुतः प्रसन्नात्मा वरदो गरुडध्वजः । ववर्ष दृष्टिसुधया सर्वान्देवान्कृपान्वितः । उवाच मधुरं वाक्यं प्रश्रयावनतान्सुरान्

Wika ni Agastya: Nang Siya’y mapuri nang gayon, ang Panginoong nagbibigay-biyaya na may watawat ni Garuḍa ay naging payapa. Sa habag, ibinuhos Niya sa lahat ng mga deva ang nektar ng Kanyang sulyap, at saka nagsalita ng matatamis na salita sa mga diyos na nakayukod sa pagpapakumbaba.

Verse 39

श्रीभगवानुवाच । जानामि विबुधाः सर्वमभिप्रायं समाधितः । दैतेयैर्विक्रमाक्रान्तं पदं समरदर्पितैः

Wika ng Mapalad na Panginoon: O mga diyos, sa matatag na pagninilay (samadhi) ay nalalaman Ko ang buo ninyong layon. Ang inyong kinalalagyan ay sinakop ng mga Daitya, palalo sa yabang ng digmaan at lakas.

Verse 40

सबलैर्बलहीनानां प्रतापो विजितः परैः । सांप्रतं तु विधास्यामि तपो युष्मद्बलाय वै

Kapag ang malalakas ay humaharap sa nanghihina, ang ningning ng walang-lakas ay napapailalim sa iba. Kaya ngayon ay isasagawa Ko ang mahigpit na tapas (pagpapakasakit), tunay nga, upang palakasin ang inyong kapangyarihan.

Verse 41

अयोध्यानगरे गत्वा करिष्ये तप उत्तमम् । गुप्तो भूत्वा भवत्तेजोविवृद्ध्यै दैत्यशान्तये

Pupunta Ako sa lungsod ng Ayodhyā at magsasagawa ng pinakamataas na tapas. Sa pananatiling nakatago, gagawin Ko ito upang lumago ang inyong banal na ningning at upang mapayapa (mapasuko) ang mga Daitya.

Verse 42

भवन्तोऽपि तपस्तीव्रं कुर्वंत्वमलमानसाः । अयोध्यां प्राप्यतां देवा दैत्यनाशाय सत्वरम्

Kayo man, na may pusong dalisay at walang dungis, ay magsagawa ng matinding tapas. Dumating nawa agad ang mga diyos sa Ayodhyā, para sa paglipol sa mga Daitya.

Verse 43

अगस्त्य उवाच । इत्युक्त्वांतर्दधे देवान्देवो गरुडवाहनः । अयोध्यामागतः क्षिप्रं चकार तप उत्तमम्

Sinabi ni Agastya: Pagkasabi niya nang gayon, ang banal na Panginoon na sinasakyan si Garuḍa ay naglaho sa paningin ng mga diyos. Mabilis siyang dumating sa Ayodhyā at isinagawa ang kataas-taasang tapas.

Verse 44

गुप्तो भूत्वा यदा विद्वन्सुरतेजोभिवृद्धये । तेन गुप्तहरिर्नाम देवो विख्यातिमागतः

O pantas, sapagkat si Hari ay nanatiling nakatago upang mapalago ang ningning ng mga deva, ang Panginoon ay sumikat sa banal na pangalang “Gupta-Hari” (Hari na nakalingid).

Verse 45

आगतस्य हरेः पूर्वं यत्र हस्ततलाच्च्युतम् । सुदर्शनाख्यं तच्चक्रं तेन चक्रहरिः स्मृतः

Sa pook na, bago manahan si Hari, ang kaniyang diskong Sudarśana ay nahulog mula sa palad; dahil sa pangyayaring iyon, siya’y inaalala bilang “Cakra-Hari” (Hari ng Disko).

Verse 46

तयोर्दर्शनमात्रेण सर्वपापैः प्रमुच्यते । हरस्तेन प्रभावेण देवाः प्रबलतेजसः

Sa pagtanaw lamang sa dalawang banal na anyong iyon, napapalaya ang tao sa lahat ng kasalanan. Sa kapangyarihang iyon din, ang mga deva ay nagkaroon ng makapangyarihang ningning.

Verse 47

जित्वा दैत्यान्रणैः सर्वान्संप्राप्य स्वपदान्यथ । रेजिरे विपुलानंदैरसुरानार्दयंस्ततः

Matapos daigin sa labanan ang lahat ng Daitya at mabawi ang sariling tahanan, ang mga deva ay nagningning sa napakalawak na galak, at saka dinurog ang mga Asura.

Verse 48

ततः सर्वे समेत्याशु बृहस्पतिपुरस्सराः । देवाः सर्वेऽनमन्मौलिमालार्च्चित पदाम्बुजम् । हरिं द्रष्टुमथागच्छन्नयोध्यायां समुत्सुकाः

Pagkaraan, ang lahat ng deva ay agad na nagtipon, pinangungunahan ni Bṛhaspati. Yumukod sila kay Hari—na ang mga paang-loto ay sinasamba ng mga garlandang nakapatong sa kanilang mga korona—at sa pananabik na masilayan siya, dumating sila sa Ayodhyā.

Verse 49

आगत्य च ततः श्रुत्वा नानाविधगुणादरम् । भावैः पुण्यैः समभ्यर्च्य नत्वा प्रांजलयस्तदा । हरिमेकाग्रमनसा ध्यायन्तो ध्याननिष्ठिताः

Pagdating nila at matapos marinig ang paggalang sa sari-saring kagandahang-loob, sila’y sumamba nang may dalisay at mapagpalang damdamin; yumukod na magkadikit ang mga palad, at nagmuni-muni kay Hari nang iisang-tuon ang isip, matatag sa pagninilay.

Verse 50

तानागतान्समालोक्य पदभक्त्या कृतानतीन् । प्रसन्नः प्राह विश्वात्मा पीतवासा जनार्दनः

Nang makita Niya silang dumating at yumukod sa Kanyang mga paa nang may debosyon, ang Kaluluwa ng Sansinukob—si Janardana na nakadamit ng dilaw—ay nagsalita nang may mapagpalang kagalakan.

Verse 51

श्रीभगवानुवाच । भोभो देवा भवन्तश्च चिराद्दिष्टयाद्यसंगताः । अधुना भवतामिच्छां कां करोमि सुरा अहम् । तद्ब्रूत त्वरिता मह्यं किं विलंबेन निर्भयाः

Wika ng Mapalad na Panginoon: “O mga deva! Matapos ang mahabang panahon, sa biyaya ng kapalaran, ngayo’y nakatagpo ninyo Ako. Ano ang nais ninyong tuparin Ko para sa inyo? Sabihin ninyo agad sa Akin—bakit mag-aantala, gayong wala kayong dapat ikatakot?”

Verse 52

देवा ऊचुः । भगवन्देवदेवेश त्वया संप्रति सर्वशः । सर्वं समभवत्कार्यं निष्पन्नं वै जगत्पते

Wika ng mga deva: “O Panginoon, Diyos ng mga diyos! Sa pamamagitan Mo, ngayon sa lahat ng paraan ay naganap ang dapat maganap; ang lahat ng kailangang gawin ay tunay nang natupad, O Guro ng daigdig.”

Verse 53

तथापि सर्वदा भाव्यं नित्यं देव त्वया विभो । अस्मद्रक्षार्थमत्रैव विजितेन्द्रियवर्त्मना

“Gayunman, O makapangyarihang Panginoon! Nawa’y manatili Ka rito magpakailanman para sa aming pag-iingat—lumalakad sa landas ng pagpigil at pagwawagi sa mga pandama.”

Verse 54

एवमेव सदा कार्यं शत्रुपक्षविनाशनम्

Gayon nga nga, ang pagwasak sa pangkat ng kaaway ay dapat laging isagawa.

Verse 55

श्रीभगवानुवाच । एवमेतत्करिष्यामि भवतामरिसंजयम् । श्रीमतां तेजसो वृद्धिं करिष्यामि सदासुराः । कथेयं च सदा ख्यातिं लोके यास्यति चोत्तमाम्

Wika ng Mapalad na Panginoon: “Gayon nga; aking isasakatuparan ito—ang tagumpay laban sa inyong mga kaaway. Palagi kong palalaguin ang ningning ng mga mararangal; at ang banal na salaysay na ito’y laging magkakamit ng pinakamataas na katanyagan sa daigdig.”

Verse 56

अयं नाम्ना गुप्तहरिर्देवो भुवनविश्रुतः । मदीयं परमं गुह्यं स्थानं ख्यातिं समेष्यति

Ang diyos na ito, na tinatawag na “Gupta-Hari” at bantog sa lahat ng mga daigdig, ay magiging tanyag bilang aking lubhang lihim at kataas-taasang tahanan.

Verse 57

अत्र यः प्राणिनां श्रेष्ठः पूजायज्ञजपादिकम् । करोति परया भक्त्या स याति परमां गतिम्

Dito, sinumang nilalang na nagsasagawa ng pagsamba, yajña, japa, at iba pa nang may sukdulang debosyon, siya’y makaaabot sa pinakamataas na kalagayan.

Verse 58

अत्र यः कुरुते दानं यथाशक्त्या जितेन्द्रियः । स स्वर्गमतुलं प्राप्य न शोचति कदाचन

Sa banal na pook na ito, sinumang nagbibigay ng kawanggawa ayon sa kaya, na may pagpipigil sa mga pandama, ay makakamit ang langit na walang kapantay at hindi na magdadalamhati kailanman.

Verse 59

अत्र मत्प्रीतये देवाः प्राणिभिर्धर्मकांक्षिभिः । दातव्या गौः प्रयत्नेन सवत्सा विधिपूर्वकम्

Dito, O mga diyos, upang ikalugod Ko, ang mga nilalang na nagnanais ng dharma ay dapat magsikap na maghandog ng isang baka na may kasamang guya, ayon sa wastong ritwal.

Verse 60

स्वर्णशृंगी रौप्यखुरी वस्त्रद्वयसमावृता । कांस्योपदोहना ताम्रपृष्ठी बहुगुणान्विता

May sungay na pinalamutian ng ginto, mga kuko na pilak, nababalutan ng dalawang tela; may sisidlang panggatas na tanso at likod na pinalamutian ng tanso-pula—puspos ng maraming mabubuting katangian.

Verse 61

रत्नपुच्छा दुग्धवती घंटाभरणभूषिता । अर्चिता गंधपुष्पाद्यैः सुप्रसन्नाऽमृतप्रजा

May buntot na pinalamutian ng hiyas, sagana sa gatas, ginayakan ng mga kampanilya at alahas; pinararangalan sa insenso, mga bulaklak at iba pa—lubhang payapa at may mabubuting supling.

Verse 62

द्विजाय वेदविज्ञाय गुणिने निर्मलात्मने । विष्णुभक्ताय विदुषे आनृशंस्यरताय च

Ihandog ito sa isang dvija na nakaaalam ng Veda, may kagandahang-asal at dalisay ang loob; sa marunong na deboto ni Viṣṇu, at sa taong nakatuon sa habag—(sa kanila nararapat ang kaloob).

Verse 63

ब्राह्मणाय च गौर्देया सर्वत्रसुखमश्नुते । न देया द्विजमात्राय दातारं सोऽवपातयेत्

Ang baka ay dapat ibigay sa isang tunay na Brāhmaṇa; ang nagkakaloob ay magtatamo ng ligaya saanman. Ngunit huwag ibigay sa taong ‘dvija’ sa pangalan lamang; ang gayong tumatanggap ay maghahatid sa nagbigay sa pagbagsak.

Verse 64

मत्प्रीतयेऽत्र दातव्या निर्मलेनांतरात्मना

Dito, ang pag-aalay ng dāna ay dapat gawin upang ikalugod Ko, taglay ang pusong-loob na dalisay.

Verse 65

स्नातं यैश्च विशुद्ध्यर्थमत्र मद्भक्तितत्परैः । तेषां स्वर्गतयो नित्यं मुक्तिः करतले स्थिता

Yaong mga naliligo rito upang luminis, na lubos na nakatuon sa aking bhakti—tiyak ang kanilang pag-abot sa langit; at ang kalayaan (moksha) ay laging nasa palad nila.

Verse 66

तथा चक्रहरेः पीठे मत्प्रीत्यै दानमुत्तमम् । जपहोमादिकं चापि कर्त्तव्यं यत्नतो नरैः

Gayundin, sa banal na luklukan ni Cakrahari, ang dāna na inihahandog upang ikalugod Ko ay pinakadakila; at dapat ding masikap na isagawa ng mga tao ang japa, homa, at iba pang ritwal.

Verse 67

भवन्तोऽपि विधानेन यात्रां कुर्वंतु सत्तमाः । अस्माद्गुप्तहरेः स्थानान्निकटे संगमे शुभे

Kayo rin, O pinakamabubuti sa mga banal, ay magsagawa ng paglalakbay-pananampalataya ayon sa itinakdang paraan—malapit sa mapalad na tagpuan ng mga ilog, di kalayuan sa banal na tahanan ng nakatagong Hari na ito.

Verse 68

प्रत्यग्भागे गोप्रताराद्योजनत्रयसंमिते । घर्घरांबुतरंगिण्या सरयूः संगता यतः

Sa kanluran, may layong tatlong yojana mula sa Gopratāra, naroon ang pook na pinagtatagpuan ng Sarayū at ng Ghargharā na may mga along gumugulong.

Verse 69

अत्र स्नात्वा विधानेन द्रष्टव्योऽत्र प्रयत्नतः । देवो गुप्तहरिर्नाम सर्वकामार्थसिद्धिदः

Dito, matapos maligo ayon sa wastong ritwal, dapat magsikap nang taimtim upang masilayan dito ang Diyos na tinatawag na Guptahari, na nagkakaloob ng katuparan ng bawat minimithing layon.

Verse 70

अगस्त्य उवाच । इत्युक्त्वांतर्दधे देवः पीताम्बरधरोऽच्युतः । देवा अपि विधानेन कृत्वा यात्रां प्रयत्नतः । अयोध्यायां स्थिता नित्यं हरेर्गुणविमोहिताः

Sinabi ni Agastya: Pagkasabi nito, ang Panginoong Acyuta na nakadamit ng dilaw ay naglaho. Ang mga diyos man, matapos isagawa ang paglalakbay-pananampalataya ayon sa ritwal at may taimtim na pagsisikap, ay nanatili magpakailanman sa Ayodhyā, nabibighani sa mga kabutihan ni Hari.

Verse 71

तदाप्रभृति विप्रेंद्र तत्स्थानं भुवि पप्रथे । कार्तिक्यां तु विशेषेण यात्रा सांवत्सरी भवेत्

Mula noon, O pinakamainam sa mga brāhmaṇa, ang banal na pook na iyon ay sumikat sa daigdig. Lalo na sa buwan ng Kārtika, ang paglalakbay-pananampalataya roon ay nagiging taunang pagtalima.

Verse 72

विभोर्गुप्तहरेस्तत्र संगमस्नानपूर्विका । गोप्रतारे च तीर्थेऽस्मिन्सरयूघर्घराश्रिते । स्नात्वा देवोऽर्चनीयोऽयं सर्वकामफलप्रदः

Doon, para sa makapangyarihang Panginoong Guptahari, ang ritwal ay nagsisimula sa pagligo sa tagpuan ng mga ilog. Sa tīrtha na ito ng Gopratāra, na nasa tabi ng Sarayū at Ghargharā, matapos maligo ay dapat sambahin ang Diyos na ito, sapagkat siya ang nagbibigay ng bunga ng lahat ng minimithi.

Verse 73

तथा चक्रहरेर्यात्रा कर्त्तव्या सुप्रयत्नतः । मार्गशार्षस्य विशदे पक्षे हरितिथौ नरैः

Gayundin, ang paglalakbay-pananampalataya kay Cakrahari ay dapat isagawa nang may dakilang pagsisikap ng mga tao, sa maliwanag na kalahati ng Mārgaśīrṣa, sa araw na tithi na banal para kay Hari.

Verse 74

एवं यः कुरुते यात्रां विष्णुलोके स मोदते

Sinumang magsagawa ng banal na paglalakbay sa ganitong paraan ay magagalak sa daigdig ni Viṣṇu.

Verse 75

श्रीसूत उवाच । एवमुक्त्वा तु विरते मुनौ कलशजन्मनि । कृष्णद्वैपायनो व्यासः पुनराह सविस्मयः

Sinabi ni Śrī Sūta: Nang matapos magsalita nang gayon ang pantas na isinilang sa banga at tumahimik, muling nagsalita si Kṛṣṇa Dvaipāyana Vyāsa, na punô ng pagkamangha.

Verse 76

व्यास उवाच । अत्याश्चर्य्यमयीं ब्रह्मन्कथामेतां तपोधन । उक्तवानसि येनैतत्साश्चर्य्यं मम मानसम्

Sinabi ni Vyāsa: O Brāhman, o kayamanang bunga ng pag-aayuno, iyong isinalaysay ang lubhang kamangha-manghang salaysay na ito; kaya’t napuno ng pagkamangha ang aking isipan.

Verse 77

विस्तरेण मम ब्रूहि माहात्म्यं परमाद्भुतम्

Isalaysay mo sa akin nang masinsinan ang kataas-taasang kahanga-hangang kadakilaan (māhātmya).

Verse 78

शृणु संगममाहात्म्यं विप्रेंद्र परमाद्भुतम् । स्कन्ददेवाच्छ्रुतं सम्यक्कथयामि तथा तव

O pinakadakila sa mga brāhmaṇa, pakinggan mo ang kataas-taasang kamangha-manghang māhātmya ng banal na tagpuan ng mga ilog. Narinig ko ito mula kay Panginoong Skanda, at ngayo’y isasalaysay ko sa iyo nang wasto.

Verse 79

दशकोटिसहस्राणि दशकोटिशतानि च । तीर्थानि सरयूनद्या घर्घरोदकसंगमे । निवसंति सदा विप्र स्कन्दादवगतं मया

O brāhmaṇa, sa banal na tagpuan kung saan nagtatagpo ang Ilog Sarayū at ang mga tubig ng Gharghara, nananahan magpakailanman ang di-mabilang na mga tīrtha—sampung koṭi ng libo-libo at sampung koṭi ng daan-daang—gaya ng aking naunawaan mula kay Skanda.

Verse 80

देवतानां सुराणां च सिद्धानां योगिनां तथा । ब्रह्मविष्णुशिवानां च सान्निध्यं सर्वदा स्थितम्

Doon, ang palagiang pagdalo ng mga deva at sura, ng mga siddha at yogin, at maging nina Brahmā, Viṣṇu, at Śiva ay laging itinatag at nananatili.

Verse 81

तस्मिन्संगमसलिले नरः स्नात्वा समाहितः । संतर्प्य पितृदेवांश्च दत्त्वा दानं स्वशक्तितः

Pagkaligo sa tubig ng tagpuan na may natipong isip, dapat bigyang-kasiyahan ang mga ninuno at mga deva, at magbigay ng kawanggawa ayon sa sariling kakayahan.

Verse 82

हुत्वा वैष्णवमंत्रेण शुचिर्यत्फलमाप्नुयात् । तदिहैकमना विप्र शृणु यत्कथयामि ते

Anumang bunga ng kabanalan na matatamo ng isang dalisay sa pag-aalay ng oblation sa pamamagitan ng mantrang Vaiṣṇava—o brāhmaṇa, pakinggan mo akong may iisang tuon ng isip: yaon ding bunga ang naririto.

Verse 83

अश्वमेधसहस्रस्य वाजपेयशतस्य च । कुरुक्षेत्रे महाक्षेत्रे राहुग्रस्ते दिवाकरे

Ang kabutihang binabanggit dito ay katumbas ng isang libong Aśvamedha at isang daang Vājapeya—(maging) sa Kurukṣetra, ang dakilang banal na kapatagan, kapag nilalamon ni Rāhu ang araw sa eklipse.

Verse 84

सुवर्णदाने यत्पुण्यमहन्यहनि तद्भवेत्

Ang kabutihang-loob na umuusbong araw-araw mula sa pag-aalay ng ginto—yaon ngang kabutihang-loob ay natatamo roon.

Verse 85

अमावास्यां पौर्णमास्यां द्वादश्योरुभयोरपि । अयने च व्यतीपाते स्नानं वैष्णवलोकदम्

Ang pagligo (doon) sa araw ng bagong buwan, sa araw ng kabilugan, sa alinman sa dalawang Dvādaśī, at gayundin sa mga solstis at sa pagsasanib na Vyatīpāta—ay nagkakaloob ng pag-abot sa daigdig ni Viṣṇu.

Verse 86

तिष्ठेद्युगसहस्रं तु पादेनैकेन यः पुमान् । विधिवत्संगमे स्नायात्पौष्यां तदविशेषतः

Kahit ang isang lalaki’y tumayo sa isang paa sa loob ng sanlibong yuga, ang bunga’y hindi naiiba sa pagligong ayon sa tuntunin sa tagpuan ng mga tubig sa araw ng Puṣya.

Verse 87

लंबतेऽवाक्छिरा यस्तु युगानामयुतं पुमान् । स्नातानां शुचिभिस्तोयैः संगमे प्रयतात्मनाम्

Kahit ang isang lalaki’y nakabitin nang patiwarik, ulo sa ibaba, sa loob ng sampung libong yuga, hindi niya mahihigitan ang kabutihang-loob na kaugnay ng dalisay na tubig ng mga taong may pagpipigil-sa-sarili na naligo sa tagpuan ng mga tubig.

Verse 88

व्युष्टिर्भवति या पुंसां न सा क्रतुशतैरपि

Ang banal na paggising na tila bukang-liwayway at ang pag-angat ng loob na sumisibol sa mga tao (sa pamamagitan ng banal na pagsasagawa) ay hindi makakamtan kahit magsagawa ng sandaang handog na Veda.

Verse 89

पौषे मासि विशेषेण स्नानं बहुफलप्रदम्

Ang paliligo—lalo na sa buwan ng Pauṣa—ay nagkakaloob ng saganang bungang espirituwal.

Verse 90

पौषे मासि विशेषेण यः कुर्यात्स्नानमादृतः । ब्राह्मणः क्षत्रियो वैश्यः शूद्रो वा वर्णसंकरः । स याति ब्रह्मणः स्थानं पुनरावृत्तिवर्जितम्

Sinumang may paggalang na magsagawa ng ritwal na paliligo, lalo na sa buwan ng Pauṣa—maging brāhmaṇa, kṣatriya, vaiśya, śūdra, o may halong pinagmulan—ay makararating sa tahanan ni Brahmā, na walang pagbabalik (lampas sa muling pagsilang).

Verse 91

पौषे मासे तु यो दद्याद्घृताढ्यं दीपमुत्तमम् । विधिवच्छ्रद्धया विप्र शृणु तस्यापि यत्फलम्

Ngunit sa buwan ng Pauṣa, sinumang maghandog ng napakahusay na lampara na sagana sa ghee, ayon sa tuntunin at may pananampalataya—O brāhmaṇa, pakinggan din ang bungang dulot nito.

Verse 92

नानाजन्मार्जितं पापं स्वल्पं बह्वपि वा भवेत् । तत्सर्वं नश्यति क्षिप्रं तोयस्थं लवणं यथा

Ang kasalanang naipon sa maraming kapanganakan—kaunti man o marami—ay mabilis na naglalaho nang lubos, gaya ng asin na natutunaw sa tubig.

Verse 93

आयुरारोग्यमैश्वर्यं संततीः सौख्यमुत्तमम् । प्राप्नोति फलदं नित्यं दीपदः पुण्यभाङ्नरः

Ang nagkakaloob ng mga lampara—ang nakikibahagi sa kabutihang-loob—ay palaging nagtatamo ng mabungang pagpapala: mahabang buhay, kalusugan, kasaganaan, supling, at dakilang kaligayahan.

Verse 94

यस्तु शुक्लत्रयोदश्यां पौषेऽत्र प्रयतो व्रती । जागरं कुरुते धीरः स गच्छेद्भवनं हरेः

Ang matatag na deboto na sa buwang Pauṣa, sa ikalabintatlong araw ng maliwanag na kalahati, ay taimtim na nagbabantay at nagpupuyat—siya’y makararating sa tahanan ni Hari.

Verse 95

जागरं विदधद्रात्रौ दीपं दत्त्वा तु सर्वशः । होमं च कारयेद्विप्रो नियतात्मा शुचिव्रतः

Sa buong gabing pagpupuyat, maghandog ng mga ilawan sa lahat ng dako; at ang brāhmaṇa na may pagpipigil-sa-sarili, dalisay sa panata, ay nararapat ding magpagawa ng homa (handog sa apoy).

Verse 96

वैष्णवो विष्णुपूजां च कुर्वञ्छृण्वन्हरेः कथाम् । गीतवादित्रनृत्यैश्च विष्णुतोषणकारकैः । कथाभिः पुण्ययुक्ताभिर्जागृयाच्छर्वरीं नरः

Ang isang Vaiṣṇava ay dapat magpuyat sa buong gabi habang sumasamba kay Viṣṇu, nakikinig sa mga banal na salaysay ni Hari, at nakikibahagi sa awit, tugtugin, at sayaw na nakalulugod kay Viṣṇu—nagpupuyat sa mga pagbigkas at pangaral na puspos ng kabutihang-loob.

Verse 97

ततः प्रभाते विमले स्नात्वा विधिवदादरात् । विष्णुं संपूज्य विप्रांश्च देयं स्वर्णादि शक्तितः

Pagkaraan, sa dalisay na umaga, matapos maligo ayon sa wastong ritwal nang may paggalang, sambahin si Viṣṇu nang ganap; at magbigay sa mga brāhmaṇa—ginto at iba pang kaloob—ayon sa makakaya.

Verse 98

स्वर्णं चान्नं च वासांसि यो दद्याच्छ्रद्धयाऽन्वितः । संगमे विधिवद्विद्वान्स याति परमां गतिम्

Sinumang may pananampalataya na nagkakaloob ng ginto, pagkain, at kasuotan sa banal na sangama (tagpuan ng mga ilog), ayon sa wastong ritwal at may pagkaunawa, ay makaaabot sa pinakamataas na hantungan.

Verse 99

वर्षेवर्षे तु कर्तव्यो जागरः पुण्यतत्परैः

Taun-taon, ang mga naghahangad ng kabutihang-loob ay dapat magsagawa ng pagpupuyat na banal (jāgara).

Verse 100

हरिः पूज्यो द्विजाः सम्यक्संतोष्याः शक्तितो नरैः । तेन विष्णोः परा तुष्टिः पापानि विफलानि च । भवंति निर्विषाः सर्पा यथा तार्क्ष्यस्य दर्शनात्

Sambahin si Hari, at ayon sa kakayahan ng tao ay bigyang-kasiyahan nang wasto ang mga dvija (mga Brahmana). Sa gayon, lubos na nalulugod si Viṣṇu at ang mga kasalanan ay nawawalan ng bunga. Gaya ng mga ahas na nawawalan ng kamandag sa pagtanaw kay Tārkṣya (Garuḍa), gayon din nawawala ang lakas ng kasalanan.

Verse 101

तत्र स्नातो दिवं याति अत्र स्नातः सुखी भवेत

Ang maligo roon ay patutungo sa langit; ang maligo rito ay magiging masaya (kahit sa buhay na ito).

Verse 102

त्रिषु लोकेषु ये केचित्प्राणिनः सर्व एव ते । तर्प्यमाणाः परां तृप्तिं यांति संगमजैर्जलैः

Lahat ng nilalang sa tatlong daigdig—kapag pinagkalooban ng kasiyahan sa pamamagitan ng tarpana—ay umaabot sa sukdulang kapanatagan sa pamamagitan ng mga tubig na isinilang sa banal na tagpuan (Saṅgama).

Verse 103

भूतानामिह सर्वेषां दुःखोपहतचेतसाम् । गतिमन्वेषमाणानां न संगमसमा गतिः

Para sa lahat ng nilalang dito na ang isip ay tinamaan ng dalamhati at naghahanap ng tunay na kanlungan, walang hantungan na kapantay ng Saṅgama.

Verse 104

सप्तावरान्सप्तपरान्पुरुषश्चात्मनासह । पुंसस्तारयते सर्वान्संगमे स्नानमाचरन्

Ang lalaking nagsasagawa ng banal na paliligo sa Saṅgama ay nagliligtas sa lahat—pitong salinlahi bago at pitong salinlahi pagkatapos—kasama ang kanyang sarili.

Verse 105

जात्यंधैरिह ते तुल्यास्तथा पंगुभिरेव च । समेत्यात्र च न स्नान्ति सरयूघर्घरसंगमे

Dito, ang mga taong itinuturing na gaya ng bulag mula pagkasilang, at gaya rin ng pilay—yaong dumating na ngunit hindi naligo sa tagpuan ng Sarayū at Ghargharā.

Verse 106

वर्णानां ब्राह्मणो यद्वत्तथा तीर्थेषु संगमः । सरयूघर्घरायोगे वैष्णवस्थो नरः सदा

Kung paanong ang Brāhmaṇa ang pinakapanguna sa mga varṇa, gayon din ang Saṅgama ang pinakapanguna sa mga banal na tawiran. Sa pagtatagpo ng Sarayū at Ghargharā, ang tao’y laging nananatili sa kalagayang Vaiṣṇava (nakahanay sa debosyon kay Viṣṇu).

Verse 107

अत्र स्नानेन दानेन यथा शक्त्या जितेंद्रियः । होमेन विधिपुक्तेन नरः स्वर्गमवाप्नुयात्

Dito, sa pamamagitan ng banal na paliligo at pagbibigay-dāna ayon sa kaya, na may pagpipigil sa mga pandama, at sa pag-aalay ng homa ayon sa tuntunin—makakamtan ng tao ang langit.

Verse 108

नरो वा यदि वा नारी विधिवत्स्नानमाचरेत् । स्वर्गलोकनिवासो हि भवेत्तस्य न संशयः

Lalaki man o babae, kung magsagawa ng paliligo ayon sa wastong ritwal, tiyak na magkakamit siya ng paninirahan sa mga daigdig ng langit—walang pag-aalinlangan.

Verse 109

यथा वह्निर्दहेत्सर्वं शुष्कमार्द्रमथापि वा । भस्मीभवंति पापानि तत्समागममज्जनात्

Kung paanong sinusunog ng apoy ang lahat—tuyo man o basa—gayon din ang mga kasalanan ay nagiging abo sa pagligo sa banal na tagpuan ng mga ilog.

Verse 110

एकतः सर्वतीर्थानि नानाविधिफलानि वै । सरयूघर्घरोत्पन्नसंगमस्त्वधिको भवेत्

Sa isang panig naroon ang lahat ng tīrtha at sari-saring bunga ng ritwal; ngunit ang tagpuan na sumibol mula sa Sarayū at Ghargharā ay higit na dakila.

Verse 111

सर्वतीर्थावगाहस्य फलं यादृक्स्मृतं श्रुतौ । तादृक्फलं नृणां सम्यग्भवेत्संगममज्जनात्

Anumang bunga na inaalala sa Smṛti at Śruti para sa pagligo sa lahat ng tīrtha, yaon ding bunga ang ganap na nakakamit ng tao sa paglubog sa tagpuang ito.

Verse 112

गोप्रताराभिधं तीर्थमपरं वर्ततेऽनघ । सन्निधौ संगमस्यैव महापातकनाशनम्

O walang dungis, may isa pang tīrtha na tinatawag na Gopratārā; nasa tabi mismo ng tagpuan, at winawasak maging ang malalaking kasalanan.

Verse 113

यत्र स्नानेन दानेन न शोचति नरः क्वचित् । गोप्रतारसमं तीर्थं न भूतं न भविष्यति

Doon, sa pamamagitan ng pagligo at pagbibigay-dāna, ang tao ay hindi na nagdadalamhati kailanman; walang tīrtha na kapantay ng Gopratārā—hindi pa nagkaroon at hindi na magkakaroon.

Verse 114

वाराणस्यां यथा विद्वन्वर्त्तते मणिकर्णिका । उज्जयिन्यां यथा विप्र महाकालनिकेतनम्

Kung paanong, O marunong, ang Maṇikarṇikā ay bantog sa Vārāṇasī; at kung paanong, O brāhmaṇa, ang tahanan ni Mahākāla ay tanyag sa Ujjayinī—

Verse 115

नैमिषे चक्रवापी तु यथा तीर्थतमा स्मृता । अयोध्यायां तथा विप्र गोप्रताराभिधं महत्

Kung paanong ang Cakravāpī sa Naimiṣa ay inaalala bilang pinakadakila sa mga tīrtha, gayon din sa Ayodhyā, O brāhmaṇa, ang dakilang tīrtha na tinatawag na Gopratārā ang may gayong kataasan.

Verse 116

यत्र रामाज्ञया विद्वन्साकेतनगरीजनाः । अवापुः स्वर्गमतुलं निमज्ज्य परमांभसि

Doon, O marunong, sa utos ni Rāma, ang mga tao ng lungsod ng Sāketa ay nagkamit ng langit na walang kapantay matapos lumubog sa mga tubig na pinakadakila.

Verse 117

व्यास उवाच । अवापुस्ते कथं स्वर्गं साकेतनगरीजनाः । कथं च राघवो विद्वन्नेतत्कथय सुव्रत

Wika ni Vyāsa: “Paano nakamit ng mga tao ng lungsod ng Sāketa ang langit? At paano ito naisakatuparan ni Rāghava? O marunong na may marangal na panata, isalaysay mo ito sa akin.”

Verse 118

अगस्त्य उवाच । सावधानः शृणु मुने कथामेतां सुविस्तरात् । यथाजगाम रामोऽसौ स्वर्गं स च पुरीजनः

Wika ni Agastya: “Makinig kang mabuti, O muni, sa salaysay na ito nang ganap—kung paano umakyat sa langit si Rāma, at kung paano sumama sa kanya ang mga tao ng lungsod.”

Verse 119

पुरा रामो विधायैव देवकार्य्यमतंद्रितः । स्वर्गं गंतुं मनश्चक्रे भ्रातृभ्यां सह वीरधीः

Noong unang panahon, si Rama—hindi napapagod sa pagtupad sa gawain ng mga deva—nang matapos na ito, nagpasya sa kanyang puso na pumanaw patungong langit kasama ang kanyang mga kapatid, ang matapang at matatag na bayani.

Verse 120

ततो निशम्य चारेण वानराः कामरूपिणः । ऋक्षगोपुच्छरक्षांसि समुत्पेतुरनेकशः

Pagkaraan, nang marinig ito sa pamamagitan ng mga espiya, ang mga hukbong Vānara na nakapagpapalit-anyo—kasama ang mga oso at ang mga rākṣasa na Gopuccha—ay nagsitindig at nagsipaglakbay nang napakarami.

Verse 121

देवगंधर्वपुत्राश्च ऋषिपुत्राश्च वानराः । रामक्षयं विदित्वा तु सर्व एव समागताः

At ang mga Vānara—mga anak ng mga deva at Gandharva, at mga anak din ng mga rishi—nang malaman na dumating na ang oras ng pagpanaw ni Rama, ay nagtipon-tipon silang lahat.

Verse 122

ते राममनुगत्योचुः सर्वे वानरयूथपाः । तवानुगमने राजन्संप्राप्ताः स्म इहानघ

Sumunod sila kay Rama, at sinabi ng lahat ng pinunò ng mga pangkat Vānara: “O Hari, narito kami upang sumama sa iyong paglalakbay; O ikaw na walang kasalanan.”

Verse 123

यदि राम विनास्माभिर्गच्छेस्त्वं पुरुषर्षभ । सर्वे खलु हताः स्याम दण्डेन महता नृप

“Kung ikaw, O Rama—pinakamainam sa mga tao—ay aalis nang wala kami, O Hari, kaming lahat ay magiging parang pinaslang ng isang napakalaking parusa.”

Verse 125

यावत्प्रजा धरिष्यंति तावदेव विभीषण । कारयस्व महद्राज्यं लंकां त्वं पालयिष्यसि

Hangga’t nananatili ang mga tao, gayon din katagal, O Vibhīṣaṇa—pamunuan mo ang dakilang kahariang ito; ikaw ang maghahari at magtatanggol sa Laṅkā.

Verse 126

शाधि राज्यं च खल्वेतन्नान्यथा मे वचः कुरु । प्रजास्त्वं रक्ष धर्मेण नोत्तरं वक्तुमर्हसि

Maghari ka sa kahariang ito sa katotohanan—huwag kang kumilos laban sa aking utos. Ingatan mo ang mga nasasakupan ayon sa dharma; hindi ka nararapat pang tumutol.

Verse 127

एवमुक्त्वा तु काकुत्स्थो हनुमंतमथाब्रवीत् । वायुपुत्र चिरं जीव मा प्रतिज्ञां वृथा कृथाः

Pagkasabi nito, si Kakutstha (Rāma) ay nagsalita kay Hanumān: “O anak ni Vāyu, mabuhay ka nang matagal—huwag mong hayaang maging walang saysay ang iyong panata.”

Verse 128

यावल्लोका वदिष्यंति मत्कथां वानरर्षभ । तावत्त्वं धारय प्राणान्प्रतिज्ञां प्रतिपालयन्

Hangga’t sa mga daigdig ay isinasalaysay ang aking kasaysayan, O pinakamainam sa mga Vānara, sa gayong katagal ay panatilihin mo ang iyong buhay—tapat na tuparin ang iyong panata.

Verse 129

मैन्दश्च द्विविदश्चैव अमृतप्राशनावुभौ । यावल्लोका धरिष्यंति तावदेतौ धरिष्यतः

Sina Mainda at Dvivida—kapwa uminom ng amṛta—ay mananatili hangga’t nananatili ang mga daigdig; gayon din katagal mananatili ang dalawang ito.

Verse 130

पुत्रपौत्राश्च येऽस्माकं तान्रक्षन्त्विह वानराः । एवमुक्त्वा तु काकुत्स्थः सर्वानथ च वानरान् । मया सार्धं प्रयातेति तदा तान्राघवोऽब्रवीत्

“Nawa’y ang mga vānara rito ang magbantay sa aming mga anak at mga apo.” Pagkasabi nito, hinarap ni Kakutstha (Rāma) ang lahat ng vānara at sinabi: “Sumama kayo sa aking paglalakbay,” wika ni Rāghava sa kanila.

Verse 131

प्रभातायां तु शर्वर्य्यां पृथुवक्षा महाभुजः । रामः कमलपत्राक्षः पुरोधसमथाब्रवीत्

Nang magbukang-liwayway na ang gabi, si Rāma—malapad ang dibdib, makapangyarihan ang mga bisig, at ang mga mata’y gaya ng talulot ng lotus—ay nagsalita sa pari ng kanilang angkan.

Verse 132

अग्निहोत्राणि यांत्वग्रे दीप्यमानानि सर्वशः । वाजपेयातिरात्राणि निर्यातु च ममाग्रतः

“Mauna’y ang mga apoy ng Agnihotra ang mauna sa akin, nagliliwanag sa lahat ng dako; at ang mga handog na Vājapeya at Atirātra ay magpatuloy rin sa aking unahan.”

Verse 133

ततो वसिष्ठस्तेजस्वी सर्वं निश्चित्य चेतसा । चकार विधिवत्कर्म महाप्रास्थानिकं विधिम्

Pagkaraan, ang maningning na si Vasiṣṭha, matapos pagtibayin sa isip ang lahat, ay nagsagawa ayon sa wastong tuntunin ng ritwal—ang dakilang seremonyang ukol sa pag-alis.

Verse 134

ततः क्षौमाम्बरधरो ब्रह्मचर्यसमन्वितः । कुशानादाय पाणिभ्यां महाप्रस्थानमुद्यतः

Pagkatapos, nakasuot siya ng kasuotang linen at matatag sa brahmacarya; hawak ang damong kuśa sa dalawang kamay, naghanda siya para sa dakilang pag-alis.

Verse 135

न व्याहरच्छुभं किंचिदशुभं वा नरेश्वरः । निष्क्रम्य नगरात्तस्मात्सागरादिव चंद्रमाः

Walang binigkas ang panginoon ng mga tao—ni mapalad ni malas. Pag-alis niya sa lungsod na iyon, siya’y nagningning na parang buwan na sumisikat mula sa karagatan.

Verse 136

रामस्य सव्यपार्श्वे तु सपद्मा श्रीः समाश्रिता । दक्षिणे ह्रीर्विशालाक्षी व्यवसायस्तथाग्रतः

Sa kaliwa ni Rāma ay naroon si Śrī (Lakṣmī) na may lotus; sa kanan ay si Hrī na malalapad ang mga mata, ang kabanalan ng pagkamahinhin; at sa unahan niya’y si Vyavasāya—matatag na pagsisikap—ang nangunguna.

Verse 137

नानाविधायुधान्यत्र धनुर्ज्याप्रभृतीनि च । अनुव्रजंति काकुत्स्थं सर्वे पुरुष विग्रहाः

Doon, sari-saring sandata—mula sa busog at pisi ng busog—ang sumunod kay Kakutstha; silang lahat, na waring nagkatawang-tao, ay umalalay sa kanya.

Verse 138

वेदो ब्राह्मणरूपेण सावित्री सव्यदक्षिणे । ओंकारोऽथ वषङ्कारः सर्वे रामं तदाऽव्रजन्

Ang Veda, sa anyo ng isang brāhmaṇa, at si Sāvitrī sa kaliwa at kanan; gayundin ang Oṃkāra at Vaṣaṭkāra—silang lahat noon ay sumama kay Rāma.

Verse 139

ऋषयश्च महात्मानः सर्वे चैव महीधराः । अनुगच्छन्ति काकुत्स्थं स्वर्गद्वारमुपस्थितम्

Ang lahat ng dakilang ṛṣi—matatag na gaya ng mga bundok—ay sumunod kay Kakutstha, habang ang pintuan ng langit ay lantad na nasa harap niya.

Verse 140

तथानुयांति काकुत्स्थमंतःपुरगताः स्त्रियः । सवृद्धाबालदासीकाः सपर्षद्द्वाररक्षकाः

Gayundin, ang mga babae sa loob ng palasyo ay sumunod kay Kakutstha—kasama ang matatanda, mga bata, mga aliping babae, mga tagasunod ng korte, at maging ang mga bantay-pinto.

Verse 141

सान्तःपुरश्च भरतः शत्रुघ्नसहितो ययौ । रामं व्रजंतमागम्य रघुवंशमनुव्रताः

Pagkaraan, si Bharata man ay lumakad, kasama ang mga babae sa kanyang sambahayan at si Śatrughna na kasabay. Nang maabutan nila si Rāma na papaalis, sumunod sila sa kanya, tapat sa panatang dharma ng angkan ni Raghu.

Verse 142

ततो विप्रा महात्मानः साग्निहोत्राः समंततः । सपुत्रदाराः काकुत्स्थमनुगच्छति सर्वशः

Pagkatapos, mula sa lahat ng dako, ang mga dakilang brāhmaṇa—mga tagapag-ingat ng Agnihotra—ay sumunod kay Kakutstha, kasama ang kanilang mga anak na lalaki at mga asawa, sa ganap na paraan.

Verse 143

मंत्रिणो भृत्ययुक्ताश्च सपुत्राः सहबांधवाः । सर्वे ते सानुगाश्चैव ह्यनु गच्छंति राघवम्

Gayon din ang mga ministro, kasama ang kanilang mga lingkod, pati ang mga anak at mga kamag-anak; silang lahat, kasama ang buong hanay ng kanilang mga kasama, ay sumunod kay Rāghava.

Verse 144

ततः सर्वाः प्रकृतयो हृष्टपुष्टजनावृताः । गच्छंतमनुगच्छंतिराघवं गुणरंजिताः

Pagkatapos, ang lahat ng nasasakupan, napaliligiran ng masaya at masaganang karamihan, ay sumunod kay Rāghava habang siya’y lumalakad; nabihag ang kanilang puso ng kanyang mga kabutihan.

Verse 145

तथा प्रजाश्च सकलाः सपुत्राश्च सवबांधवाः । राघवस्यानुगाश्चासन्दृष्ट्वा विगतकल्मषम्

Gayundin, ang buong bayan—kasama ang kanilang mga anak at mga kamag-anak—ay naging mga tagasunod ni Rāghava, sapagkat nakita nilang Siya’y dalisay at walang bahid ng kasalanan.

Verse 146

स्नाताः शुक्लाम्बरधराः सर्वे प्रयतमानसाः । कृत्वा किलकिलाशब्दमनुयाताश्च राघवम्

Silang lahat ay naligo, nagsuot ng puting kasuotan, at may pusong disiplinado; saka sumunod kay Rāghava habang nag-aalab ang malalakas na sigaw ng kagalakan.

Verse 147

न कश्चित्तत्र दीनोऽभून्न भीतो नातिदुःखितः । प्रहृष्टा मुदिताः सर्वे वभूवुः परमाद्भुताः

Doon, walang sinumang dukha, walang natatakot, at walang nilulunod ng matinding dalamhati. Lahat ay nagalak at nagsaya—isang tanawing lubhang kamangha-mangha.

Verse 148

द्रष्टुकामाश्च निर्वाणं राज्ञो जनपदास्तथा । संप्राप्तास्तेऽपि दृष्ट्वैव नभोमार्गेण चक्रिणम्

At ang mga tao mula sa mga karatig-lalawigan, na nagnanais masaksihan ang paglaya ng hari, ay dumating din; at sa pagtanaw pa lamang sa dakilang pinunong lumalakbay sa landas ng langit, natamo rin nila ang kaganapan ng kanilang hangarin.

Verse 149

ऋक्षवानररक्षांसि जनाश्च पुरवासिनः । आगत्य परया भक्त्या पृष्ठतः समुपाययुः

Ang mga oso, mga unggoy, at mga rākṣasa—kasama ang mga naninirahan sa lungsod—ay dumating, at sa sukdulang debosyon ay sumunod nang malapit sa likuran (ni Rāma).

Verse 150

तानि भूतानि नगरे ह्यन्तर्धानगतान्यपि । राघवं तेऽप्यनुययुः स्वर्गद्वारमुपस्थितम्

Ang lahat ng nilalang sa lungsod—maging yaong naglaho at di na makita—ay sumunod din kay Rāghava, nang ang pintuan ng langit ay nasa harap niya.

Verse 151

यानि पश्यंति काकुत्स्थं स्थावराणि चराणि च । सत्त्वानि स्वर्गगमने मतिं कुर्वंति तान्यपि

Anumang nilalang—nakapirmi man o gumagalaw—na nakakita kay Kākutstha, maging sila’y ibinaling ang loob sa pagpunta sa langit.

Verse 152

नासीत्सत्त्वमयोध्यायां सुसूक्ष्ममपि किंचन । यद्राघवं नानुयाति स्वर्गद्वारमुपस्थितम्

Sa Ayodhyā, walang kahit isang nilalang—gaanoman kasutil—na hindi sumunod kay Rāghava nang ang pintuan ng langit ay nasa tabi na.

Verse 153

अथार्द्धयोजनं गत्वा नदीं पश्चान्मुखो ययौ । सरयूं पुण्यसलिलां ददर्श रघुनंदनः

Pagkaraan, nang makalakad ng kalahating yojana, lumingon siya pabalik sa ilog; at namasdan ni Raghunandana ang Sarayū na may banal na tubig.

Verse 154

अथ तस्मिन्मुहूर्ते तु ब्रह्मा लोकपितामहः । सर्वैः परिवृतो देवैरृषिभिश्च महात्मभिः । आययौ तत्र काकुत्स्थं स्वर्गद्वारमुपस्थितम्

Sa mismong sandaling iyon, dumating si Brahmā, ang Lolo ng mga daigdig, na napaliligiran ng lahat ng mga deva at ng mga dakilang rishi, nang si Kākutstha ay nasa pintuan ng langit.

Verse 155

विमानशतकोटीभिर्दिव्याभिः सर्वतो वृतः । दीपयन्सर्वतो व्योम ज्योतिर्भूतमनुत्तमम्

Pinalibutan sa lahat ng panig ng daan-daang koro ng mga banal na vimāna, pinaliwanag niya ang kalangitan sa bawat dako—naging isang di-mapapantayang bukal ng liwanag.

Verse 156

स्वयंप्रभैश्च तेजोभिर्महद्भिः पुण्यकर्मभिः । पुण्या वाता ववुस्तत्र गन्धवंतः सुखप्रदाः

Doon, sumilang ang malalaking ningning na kusang nagliliwanag, bunga ng mga gawaing may bisa; at umihip ang mga banal na hangin, mabango at nagbibigay-ginhawa.

Verse 157

सपुण्यपुष्पवर्षं च वायुयुक्तं महाजवम् । गन्धर्वैरप्सरोभिश्च तस्मिन्सूर्यौपस्थितः

Doon ay bumuhos ang ulan ng mga banal na bulaklak, tinatangay ng mabilis na hangin; at nagpakita rin ang mga Gandharva at Apsara upang parangalan ang pangyayari.

Verse 158

शरयूसलिलं रामः पद्भ्यां स समुपास्पृशत् । ततो ब्रह्मा सुरैर्युक्तः स्तोतुं समुपचक्रमे

Pagkaraan, hinipo ni Rāma ng kaniyang mga paa ang tubig ng Sarayū; at pagkaraan nito, si Brahmā, kasama ang mga diyos, ay nagsimulang umawit ng papuri sa kaniya.

Verse 159

त्वं हि लोकपतिर्देव न त्वां जानाति कश्चन । अहं ते वै विशालाक्ष भूतपूर्वपरिग्रहः

O Deva, ikaw nga ang Panginoon ng mga daigdig; walang sinuman ang tunay na nakaaalam ng iyong ganap na kalikasan. O Malalawak ang mga Mata, ako’y sa iyo—isang lingkod na tinanggap mo na mula pa noong unang panahon.

Verse 160

त्वमचिंत्यं महद्भूतमक्षयं लोकसंग्रहे । यामिच्छसि महावीर्य तां तनुं प्रविश स्वकाम्

Ikaw ay di-maiisip—isang dakilang, di-nasisirang prinsipyo na nagtataguyod sa kaayusan ng mga daigdig. O makapangyarihang bayani, pumasok ka sa mismong katawang ninanais mo, ayon sa sarili mong kalooban.

Verse 161

पितामहस्य वचनादिदमेवाविशत्स्वयम् । सुदिव्यं वैष्णवं तेजः संसारं स सहानुजः । ततो विष्णुतनुन्देवाः पूजयन्तः सुरोत्तमम्

Sa utos ng Pitāmaha, ang lubhang banal na liwanag na Vaiṣṇava ay kusang pumasok sa daigdig ng saṃsāra, kasama ang nakababatang bahagi bilang kasama. Pagkaraan, ang mga diyos, na sumasamba sa Kataas-taasan sa mga deva, ay nagbigay-galang sa mismong anyo ng katawan ni Viṣṇu.

Verse 162

साध्या मरुद्गणाश्चैव सेन्द्राः साग्निपुरोगमाः । ये च दिव्या ऋषिगणा गन्धर्वाप्सरसस्तथा । सुपर्णा नागयक्षाश्च दैत्यदानवराक्षसाः

Ang mga Sādhya at mga pangkat ng Marut; ang kapisanan ni Indra na si Agni ang nangunguna; ang mga banal na pulutong ng Ṛṣi; ang mga Gandharva at Apsaras din; ang mga Suparṇa, Nāga, at Yakṣa; at maging ang mga Daitya, Dānava, at Rākṣasa—

Verse 163

देवाः प्रहृष्टा मुदिताः सर्वे पूर्णमनोरथाः । साधुसाध्विति ते सर्वे त्रिदिवस्था बभाषिरे

Ang lahat ng diyos ay nagalak at natuwa, sapagkat natupad ang kanilang mga hangarin. Mula sa kanilang luklukan sa langit, sabay-sabay nilang sinabi: “Napakabuti! Napakabuti!”

Verse 164

अथ विष्णुर्महातेजाः पितामहमुवाच ह । एषां लोकं जनौघानां दातुमर्हसि सुव्रत

Pagkaraan, si Viṣṇu na nagliliwanag sa dakilang ningning ay nagsalita sa Pitāmaha: “O ikaw na may marangal na panata, nararapat mong ipagkaloob sa mga pulutong ng tao na ito ang isang pinagpalang daigdig.”

Verse 165

इमे तु सर्वे मत्स्नेहादायाताः सर्वमानवाः । भक्ताश्च भक्तिमन्तश्च त्यक्तात्मानोऽपि सर्वशः

Ang lahat ng mga taong ito ay naparito dahil sa pag-ibig nila sa akin—mga deboto, matatag sa debosyon, at ganap na nagsuko ng sarili sa lahat ng paraan.

Verse 166

तच्छ्रुत्वा विष्णुकथितं सर्वलोकेश्वरोऽब्रवीत् । लोकं सन्तानिकं नाम संस्थास्यंति हि मानवाः

Nang marinig ang sinabi ni Viṣṇu, sumagot ang Panginoon ng lahat ng daigdig: “Tunay na mararating ng mga tao ang isang kahariang tinatawag na Santānika.”

Verse 167

स्वर्गद्वारेऽत्र वै तीर्थे राममेवानुचिन्तयन् । प्राणांस्त्यजति भक्त्या वै स संतानं परं लभेत्

Sa banal na tīrtha na ito na tinatawag na Svargadvāra, kung ang sinuman ay magbuwis ng buhay na may debosyon habang tanging si Rāma ang ninanamnam sa pagninilay, makakamtan niya ang kataas-taasang Santānika.

Verse 168

सर्वे संतानिकंनाम ब्रह्मलोकादनन्तरम् । वानराश्च स्वकां योनिं राक्षसाश्चापि राक्षसीम्

Silang lahat ay makakamtan ang kahariang tinatawag na Santānika, na kasunod lamang ng Brahmaloka. Ang mga Vānara ay makararating sa ninanais nilang anyo ng kapanganakan, at ang mga Rākṣasa man ay sa kalagayang Rākṣasa.

Verse 169

यस्या विनिःसृता ये वै सुरासुरतनूद्भवाः । आदित्यतनयश्चैव सुग्रीवः सूर्यमण्डलम्

Mula roon ay lumitaw ang mga nilalang na ang mga katawan ay isinilang sa hanay ng mga deva at asura; at lumitaw rin si Sugrīva, anak ni Āditya (Araw), kasama ang Sūryamaṇḍala, ang bilog ng araw.

Verse 170

ऋषयो नागयक्षाश्च प्रयास्यन्ति स्वकारणम् । तथा ब्रुवति देवेशे गोप्रतारमुपस्थितम्

“Ang mga rishi, ang mga Nāga, at ang mga Yakṣa ay lilisan, bawat isa sa sariling tahanan.” Habang gayon ang wika ng Panginoon ng mga diyos, narating nila ang pook na tinatawag na Gopratāra, na naroon sa harap nila.

Verse 171

तज्जलं सरयूं भेजे परिपूर्णं ततो जलम् । अवगाह्य जलं सर्वे प्राणांस्त्यक्त्वा प्रहृष्टवत्

Ang tubig na iyon ay sumanib sa ilog Sarayū, at ang mga tubig ay naging ganap na puspos. Paglusong sa tubig na yaon, silang lahat—na nagagalak—ay binitiwan ang hininga ng buhay (iniwan ang katawan).

Verse 172

मानुषं देहमुत्सृज्य ते विमानान्यथारुहन् । तिर्यग्योनिगता ये च प्रविश्य सरयूं तदा

Pagkatalikod sa katawang-tao, sila’y sumakay sa mga makalangit na vimāna. At yaong mga isinilang sa sinapupunan ng mga hayop ay pumasok din sa Sarayū noon (at nakabahagi sa gayong pag-angat).

Verse 173

देहत्यागं च ते तत्र कृत्वा दिव्यवपुर्द्धराः । तथान्यान्यपि सत्त्वानि स्थावराणि चराणि च

Doon, kanilang ginawa ang pagtalikod sa katawan at nagtaglay ng banal na anyong makalangit. Gayundin, ang iba pang mga nilalang—maging yaong di-gumagalaw at yaong gumagalaw—ay nadamay sa kabanalang iyon.

Verse 174

प्राप्य चोत्तमदेहं वै देवलोकमुपागमन् । तस्मिंस्तत्र समापन्ने वानरा ऋक्षराक्षसाः । तेऽपि प्रविविशुः सर्वे देहान्निक्षिप्य वै तदा

Nang makamtan ang pinakamainam na katawan, sila’y tunay na nagtungo sa daigdig ng mga diyos. Nang maganap iyon, ang mga Vānara, ang mga oso, at ang mga Rākṣasa rin—lahat-lahat—ay pumasok doon, at noon din ay iniwan ang kanilang mga katawan.

Verse 175

तदा स्वर्गं गताः सर्वे स्मृत्वा लोकगुरुं विभुम् । जगाम त्रिदशैः सार्द्धं रामो हृष्टो महामतिः

Pagkaraan, ang lahat ay nagtungo sa langit, na inaalala ang Makapangyarihang Panginoon, ang Guru ng mga daigdig. Si Rāma, ang dakilang kaluluwa, ay masayang lumisan kasama ang tatlumpu’t tatlong diyos.

Verse 176

अतस्तद्गोप्रताराख्यं तीर्थं विख्यातिमागतम् । गोप्रतारे परो मोक्षो नान्यतीर्थेषु विद्यते

Kaya ang banal na tawiran na tinatawag na Gopratāra ay sumikat. Sa Gopratāra naroon ang kataas-taasang mokṣa; ang gayong tuwirang paglaya ay hindi matatagpuan sa ibang mga tīrtha.

Verse 177

जन्मान्तरशतैर्विप्र योगोऽयं यदि लभ्यते । मुक्तिर्भवति तत्त्वेकजन्मना लभ्यते न वा

O brāhmaṇa, kung ang ganitong pagtatamo sa yoga ay nakakamit lamang matapos ang daan-daang kapanganakan, kung gayon ang paglaya ay tunay na darating. Ngunit ang tunay na kalagayan—maaari bang makamtan sa iisang buhay, o hindi?

Verse 178

गोप्रतारे न सन्देहो हरिर्भक्त्या सुनिष्ठितः । एकेन जन्मनान्योऽपि योगमोक्षं च विन्दति

Sa Gopratāra ay walang pag-aalinlangan: si Hari ay matatag na naroroon sa pamamagitan ng bhakti. Sa iisang buhay, maging ang ibang tao ay nakakamtan ang kaganapan sa yoga at ang mokṣa.

Verse 179

गोप्रतारे नरो विद्वान्योऽपि स्नाति सुनिश्चितः । विशत्यसौ परं स्थानं योगिनामपि दुर्लभम्

Sinuman—maging isang marunong—na maligo sa Gopratāra nang may matibay na pananampalataya, ay tiyak na papasok sa kataas-taasang tahanan, na mahirap maabot kahit ng mga yogin.

Verse 180

कार्तिक्यां च विशेषेण स्नातव्यं विजितेन्द्रियैः । कार्तिके मासि विप्रर्षे सर्वे देवाः सवासवाः । स्नातुमायान्त्ययोध्यायां गोप्रतारे विशेषतः

Lalo na sa buwan ng Kārtikā, ang mga nagtagumpay sa kanilang mga pandama ay nararapat maligo nang banal. O pinakamainam sa mga brāhmaṇa, sa buwan ng Kārtika ang lahat ng mga deva—kasama si Indra—ay dumarating sa Ayodhyā upang maligo, lalo na sa Gopratāra.

Verse 181

गोप्रतारसमं तीर्थं न भूतं न भविष्यति । यत्र प्रयागराजोऽपि स्नातुमायाति कार्तिके

Walang banal na tawiran na kapantay ng Gopratāra—hindi pa nagkaroon at hindi rin magkakaroon—sapagkat doon maging ang Prayāga, ang hari ng mga tīrtha, ay dumarating sa Kārtika upang maligo.

Verse 182

निष्पापः कलुषं त्यक्त्वा शुक्लांगः सितकंचुकः । शुद्ध्यर्थं साधुकामोऽसौ प्रयागे मुनिसत्तमः

Ang pinakadakilang muni, walang kasalanan, matapos iwaksi ang karumihan, maputi ang mga sangkap at nakadamit na puti, ay dumarating sa Prayāga upang hanapin ang paglilinis at ang kabutihan.

Verse 183

यानि कानि च तीर्थानि भूमौ दिव्यानि सुव्रत । कार्तिक्यां तानि सर्वाणि गोप्रतारे वसन्ति वै

O ikaw na may dakilang panata, anumang mga banal na tīrtha na nasa lupa—sa Kārtikā—tunay na nananahan ang lahat sa Gopratāra.

Verse 184

गोप्रतारे जपो होमः स्नानं दानं च शक्तितः । सर्वमक्षयतां याति श्रद्धया नियमव्रतम्

Sa Gopratāra, ang japa, homa, banal na pagligo, at pagkakawanggawa—ayon sa makakaya—ay nagiging di-nauubos na bunga kapag isinagawa nang may pananampalataya at may disiplinadong panata.

Verse 185

कार्तिके प्राप्य तद्यन्ति तीर्थानि सकलान्यपि । गोप्रतारं गमिष्यामः पापं त्यक्तुमितीच्छया

Pagdating ng buwan ng Kārtika, ang lahat ng tīrtha ay tumutungo rin doon. “Pumaroon tayo sa Gopratāra,” pasya nila, taglay ang hangaring iwan ang kasalanan.

Verse 186

गोप्रतारे कृतं स्नानं सर्वपापप्रणाशनम् । गोप्रतारे नरः स्नात्वा दृष्ट्वा गुप्तहरिं विभुम् । सर्वपापैः प्रमुच्येत नात्र कार्या विचारणा

Ang pagligo sa Gopratāra ay pumupuksa sa lahat ng kasalanan. Ang sinumang maligo roon at masilayan ang maringal na ‘Gupta-Hari’ ay mapapalaya sa lahat ng kasalanan—hindi na kailangan ang pag-aalinlangan.

Verse 187

विष्णुमुद्दिश्य विप्राणां पूजनं च विशेषतः । कर्त्तव्यं श्रद्धया युक्तैः स्नानपूर्वं यतव्रतैः

Taglay sa isip si Viṣṇu, lalo na’y dapat isagawa ang pagpupugay at pagsamba sa mga brāhmaṇa; yaong may pananampalataya at mahigpit sa mga panata ay gawin ito matapos munang maligo.

Verse 189

अन्नं बहुविधं हेम वासांसि विविधानि च । दातव्यानि हरेः प्राप्त्यै भक्त्या परमया युतैः

Maraming uri ng pagkain, ginto, at sari-saring kasuotan ay dapat ipagkaloob bilang kawanggawa; ng mga puspos ng pinakamataas na bhakti, upang makamtan si Hari.

Verse 190

सूर्यग्रहे कुरुक्षेत्रे नर्मदायां शशिग्रहे । तुलादानस्य यत्पुण्यं तदत्र दीपदानतः

Ang kabutihang nakukuha sa dakilang ‘tulā-dāna’ sa Kurukṣetra sa oras ng eklipse ng araw, o sa Ilog Narmadā sa oras ng eklipse ng buwan—dito, ang kaparehong kabutihan ay sumisibol mula sa simpleng pag-aalay ng isang lampara.

Verse 191

घृतेन दीपको यस्य तिलतैले न वा पुनः । ज्वलते मुनिशार्दूल हयमेधेन तस्य किम्

O tigre sa mga pantas, ang sinumang ang lampara ay nagliliyab—maging sa ghee o sa langis ng linga—ano pa ang pangangailangan niya sa sakripisyong Aśvamedha?

Verse 192

तेनेष्टं क्रतुभिः सर्वैः कृतं तीर्थावगाहनम् । दीपदानं कृतं येन कार्त्तिके केशवाग्रतः

Ang sinumang nag-aalay ng kaloob na lampara sa buwan ng Kārttika sa harap ni Keśava—para sa kanya, ang lahat ng mga sakripisyo ay tila natupad, at ang pagligo sa mga tīrtha ay tila nagawa na.

Verse 193

नानाविधानि तीर्थानि भुक्तिमुक्तिप्रदानि च । गोप्रतारस्य तान्यत्र कलां नार्हंति षोडशीम्

Maraming uri ng tīrtha ang nagbibigay ng ginhawang makamundo at kalayaan; ngunit dito, hindi man lamang nila mapapantayan ang ikalabing-anim na bahagi ng kadakilaan ng Gopratāra.

Verse 194

स्वर्णमल्पं च यो दद्याद्ब्राह्मणे वेदपारगे । शुभां गतिमवाप्नोति ह्यग्निवच्चैव दीप्यते

Sinumang magbigay kahit kaunting ginto sa isang Brāhmaṇa na bihasa sa Veda, makakamit niya ang mapalad na hantungan at magniningning na parang apoy.

Verse 195

गोप्रताराभिधे तीर्थे त्रिलोकीविश्रुते द्विज । दत्त्वान्नं च विधानेन न स भूयोऽभिजायते

O dalawang-ulit na isinilang, sa tīrtha na tinatawag na Gopratāra na bantog sa tatlong daigdig, ang sinumang magbigay ng pagkain ayon sa wastong tuntunin ay hindi na muling isisilang.

Verse 196

तत्र स्नानं तु यः कुर्याद्विप्रान्संतर्पयेन्नरः । सौत्रामणेश्च यज्ञस्य फलं प्राप्नोति मानवः

Sinumang maligo roon at magbigay-galang na pagtanggap at pagpapakain sa mga Brāhmaṇa, matatamo niya ang bunga ng handog na Sautrāmaṇi.

Verse 197

एकाहारस्तु यस्तिष्ठेन्मासं तत्र यतव्रतः । यावज्जीवकृतं पापं सहसा तस्य नश्यति

Ngunit ang sinumang manahan doon sa loob ng isang buwan, matatag sa panata at isang kainan lamang bawat araw—ang mga kasalanang naipon sa buong buhay niya ay napapawi agad.

Verse 198

अग्निप्रवेशं ये कुर्युर्गोप्रतारे विधानतः । ते विशंति पदं विष्णोर्निःसंदग्धं तपोधन

O kayamanang bunga ng pag-aayuno, yaong mga ayon sa wastong tuntunin na nagsasagawa ng pagpasok sa apoy sa Gopratāra ay papasok sa kalagayan ni Viṣṇu, na di nadadarang ng pagkasunog.

Verse 199

कुर्वंत्यनशनं येऽत्र विष्णुभक्त्या सुनिश्चिताः । न तेषां पुनरावृत्तिः कल्पकोटिशतैरपि

Yaong mga dito nagsasagawa ng anasana (pag-aayuno hanggang kamatayan), matibay ang pasya dahil sa debosyon kay Viṣṇu—para sa kanila’y wala nang pagbabalik sa muling pagsilang, kahit sa daan-daang krore ng mga kalpa.

Verse 200

अर्चयेद्यस्तु गोविंदं गोप्रतारे हि मानवः । दशसौवर्णिकं पुण्यं गोप्रतारे प्रकथ्यते

O tao, sinumang sumamba kay Govinda sa banal na tawiran na tinatawag na Gopratāra—ipinapahayag na ang kabutihang-loob doon ay katumbas ng pag-aalay ng sampung pirasong ginto.

Verse 201

अग्निहोत्रफलो धूपो गोविंदस्य समर्पितः । भूमिदानेन सदृशं गंधदानफलं स्मृतम्

Ang insensong inihahandog kay Govinda ay sinasabing nagkakaloob ng bunga ng Agnihotra. Ang gantimpala ng pag-aalay ng halimuyak ay inaalala na kapantay ng gantimpala ng pag-aalay ng lupain.

Verse 202

अत्यद्भुतमिदं विद्वन्स्थानमेतत्प्रकीर्तितम् । कार्त्तिक्यां तु विशेषेण अत्र स्नात्वा शुचिव्रतः

O pantas, ang pook na ito ay ipinahayag na lubhang kagila-gilalas. Lalo na sa buwan ng Kārttika, ang sinumang maligo rito at tumupad sa dalisay na panata…