Adhyaya 20

Verse 1

प्रह्लाद उवाच । ब्रह्मघोषध्वनिं श्रुत्वा दानवो दुर्मुखस्तदा । क्रोधसंरक्तनयनो दुर्वाससमथाब्रवीत्

Sinabi ni Prahlāda: Nang marinig ng Dānava na si Durmukha ang tunog ng pagbigkas ng Veda at ang banal na pagpupugay, namula sa galit ang kanyang mga mata at saka nagsalita sa pantas na si Durvāsā.

Verse 2

हन्यमानस्त्वमस्माभिर्यदि मुक्तोसि वै द्विज । कस्मात्पुनः समायातो मरणाय च दुष्टधीः

“Kung kahit hinahampas ka namin ay tunay kang nakaligtas, O brahmana—bakit ka muling bumalik, taglay ang masamang hangarin, na wari’y hinahanap ang kamatayan?”

Verse 3

इत्युक्त्वा मुष्टिना हन्तुं प्राद्रवद्दानवाधमः । प्राह प्रधावमानं तं दुर्वासा मुनिसत्तमः

Pagkasabi nito, ang hamak na Dānava ay sumugod upang manuntok. Habang siya’y papalapit na tumatakbo, si Durvāsā—pinakadakila sa mga pantas—ay nagsalita sa kanya.

Verse 5

तस्य क्रुद्धो जगन्नाथो दुर्वाससः कृते तदा । चक्रेण क्षुरधारेण शिरश्चिच्छेद लीलया

Noon, si Jagannātha, nagngitngit alang-alang kay Durvāsā, ay sa pamamagitan ng chakrang matalim na parang labaha ay mapaglarong pinugot ang kanyang ulo.

Verse 6

प्रह्लाद उवाच । दुर्मुखं निहतं दृष्ट्वा दानवो दुःसहस्तदा । आक्रोशदुच्चैर्दितिजाञ्छीघ्रमागम्यतामिति

Wika ni Prahlāda: Nang makita niyang napatay si Durmukha, ang Dānava na si Duḥsaha ay sumigaw nang malakas sa mga anak ni Diti, “Magsidating kayo agad!”

Verse 7

श्रुत्वा दैत्यगणाः सर्वे दुर्मुखं निहतं तदा । दुर्वाससं पुनस्तत्र परित्रातं च विष्णुना

Nang marinig ng lahat ng pangkat ng Daitya na napatay si Durmukha, nalaman din nila na si Durvāsā roon ay muling iniligtas at pinangalagaan ni Viṣṇu.

Verse 8

कूर्मपृष्ठो गोलकश्च क्रोधनो वेददूषकः । यज्ञघ्नो यज्ञहंता च धर्मान्तकस्तपस्विहा

Kabilang sa kanila sina Kūrmapṛṣṭha, Golaka, at si Krodhana na dumudungis sa Veda; sina Yajñaghna at Yajñahantā, mga mamamatay ng paghahandog; at si Dharmāntaka, mamamatay ng mga asetiko.

Verse 9

एते चान्ये च बहवो विविधायुधपाणयः । क्रोधसंरक्तनयनाः शपन्तो ब्राह्मणं तथा

Ang mga ito at marami pang iba, tangan ang sari-saring sandata, namumula ang mga mata sa poot, ay nagbubuga rin ng mga sumpa laban sa brāhmaṇa.

Verse 10

परिक्षिप्य तदात्रेयं विष्णुं संकर्षणं तथा । तोमरैर्भिन्दिपालैश्च मुशलैश्च भुशुंडिभिः

Pagkaraan, pinalibutan nila ang pantas na Ātreya, gayundin si Viṣṇu at si Saṃkarṣaṇa, at sila’y sinalakay gamit ang mga sibat, bhindipāla, mga pamalo, at mga sandatang bhuśuṇḍi.

Verse 11

अस्त्रैर्नानाविधैश्चापि युयुधुः क्रोधमूर्छिताः । दानवैः संवृतो विष्णुः समन्ताद्घोरदर्शनैः

Nalasing sa poot, nakipaglaban sila gamit ang sari-saring sandata. Si Viṣṇu ay napalibutan sa lahat ng panig ng mga Dānava na kakila-kilabot ang anyo.

Verse 12

संकर्षणश्च शुशुभे चंद्रादित्यौ घनैरिव । गृहीत्वा धनुषी दिव्ये शीघ्रं संयोज्य चाशुगान्

Nagniningning si Saṃkarṣaṇa—gaya ng buwan at araw na sumisilip sa gitna ng mga ulap. Kinuha niya ang kaniyang mga banal na busog at mabilis na ikinabit ang mga palaso upang maging handa.

Verse 13

स्पर्शं मा कुरु पापिष्ठ ब्राह्मणं मां कृताह्निकम् । तं दृष्ट्वा दानवं विष्णुर्ब्राह्मणं हन्तुमुद्यतम्

“Huwag mo akong hipuin, O pinakamasamang makasalanan—ako’y isang Brāhmaṇa na nakatapos na ng arawang mga ritwal.” Nang makita ni Viṣṇu ang Dānava na naghahandang manakit sa Brāhmaṇa, siya’y nagbantay upang mamagitan.

Verse 14

दानवान्विद्रुतान्दृष्ट्वा विष्णुना निहतान्परान् । गोलकः कूर्मपृष्ठश्च मानं कृत्वा न्यवर्तताम्

Nang makita ang mga Dānava na tumatakas at ang iba’y napatay ni Viṣṇu, sina Golaka at Kūrmapṛṣṭha ay nilunok ang kanilang pagmamataas, sinuri ang kalagayan, at bumalik upang muling sumabak.

Verse 15

संकर्षणं गोलकश्च ह्याजघान त्रिभिः शरैः । अनन्तं व्यथितं दृष्ट्वा गोलकः क्रोधमूर्छितः

Tinamaan ni Golaka si Saṃkarṣaṇa ng tatlong palaso. Nang makitang nasasaktan si Ananta, si Golaka ay labis na nagalit.

Verse 16

उत्पत्य तरसा मूर्ध्नि दुर्वाससमताडयत् । स मुष्टिघाताभिहतश्चुक्रोश पतितः क्षितौ

Sa pagtalon nang malakas, pinalo niya si Durvāsas sa ulo. Tinamaan ng suntok, sumigaw si Durvāsas at bumagsak sa lupa.

Verse 17

संकर्षणस्तु पतितं दृष्ट्वा मूर्ध्नि प्रताडितम् । दृष्ट्वा चुकोप भगवांस्तिष्ठतिष्ठेति चाब्रवीत् । संगृह्य मुशलं वीरो जघान समरे रिपुम्

Ngunit si Saṃkarṣaṇa, nang makita siyang nakahandusay at pinalo sa ulo, ay nag-alab sa galit. "Tigil! Tigil!" sigaw niya; at hawak ang kanyang maso, pinalo ng bayani ang kaaway sa labanan.

Verse 18

मुशलेनाहतो मूर्ध्नि गोलको विकलेन्द्रियः । संभिन्नमस्तकश्चैव पपात च ममार च

Tinamaan sa ulo ng maso, nawalan ng malay si Golaka; nabasag ang kanyang bungo, siya ay bumagsak at namatay.

Verse 19

गोलकं पतितं दृष्ट्वा क्रन्दंतं ब्राह्मणं तथा । कूर्मपृष्ठं च भगवान्विष्णुर्हन्तुं मनो दधे । नाराचेन सुतीक्ष्णेन जघान हृदये रिपुम्

Nang makitang nakahandusay si Golaka, at ang Brāhmaṇa ay tumatangis pa rin, nagpasya ang Panginoong Viṣṇu na patayin din si Kūrmapṛṣṭha. Gamit ang isang napakatalim na palaso, tinamaan niya ang kaaway sa puso.

Verse 20

स विष्णुबाणाभिहतस्त्यक्तशस्त्रः पलायितः । तस्मिन्प्रभिन्नेऽतिबले गते वै कूर्मपृष्ठके । अभज्यत बलं सर्वं विद्रुतं च दिशो दश

Nasugatan ng palaso ni Viṣṇu, iniwan niya ang mga sandata at tumakas. Nang ang napakalakas na Kūrmapṛṣṭha ay nabasag at napaurong, ang buong hukbo ay nagkawatak-watak at nagkalat, tumatakas sa sampung panig.

Verse 21

तत्प्रभग्रं बलं सर्वं निहतं गोलकं तथा । द्वारस्थः कथयामास दैत्यराज्ञे कुशाय सः

Ang buong pangunang pangkat, pati si Golaka, ay nalipol. Pagkaraan, ang bantay sa tarangkahan ay nagtungo at nagsumbong sa haring Daitya na si Kuśa.

Verse 22

गोलकं निहतं श्रुत्वा दैत्यानन्यांश्च दैत्यराट् । योधानाज्ञापयामास सन्नद्धान्स्वबलस्य च

Nang marinig na napatay si Golaka, iniutos ng haring Daitya sa iba pang mga Dānava at sa mga mandirigma ng sarili niyang hukbo na magsuot ng sandata at maghanda.

Verse 23

आज्ञां कुशस्य ते लब्ध्वा दैत्याः पंचजनादयः । युद्धायाभिमुखाः सर्वे रथैर्नागैश्च निर्ययुः

Nang matanggap ang utos ni Kuśa, ang mga Daitya—mula kay Pañcajana—ay lumabas na lahat na nakaharap sa digmaan, sakay ng mga karwahe at mga elepanteng pandigma.

Verse 24

अनीकं दशसाहस्रं कूर्मपृष्ठस्य निर्ययौ । अयुते द्वे रथानां तु नागानामयुतं तथा

Isang pangkat na sampung libo ang lumabas mula kay Kūrmapṛṣṭha. At lumabas din ang dalawampung libong karwahe, gayundin ang sampung libong elepante.

Verse 25

दशायुतानि चाश्वानामुष्ट्राणां च तथैव च । बकश्च निर्ययौ दैत्यो बहुसैन्यसमन्वितः

May isang daang libong kabayo, at gayundin ang mga kamelyo. At ang Daitya na si Baka ay lumabas din, na may kasamang napakalaking hukbo.

Verse 26

तथा दीर्घनखो दैत्यः स्वेनानीकेन संवृतः । मंत्रिपुत्रो महामायो दैत्यराज कुशस्य वै । निर्ययौ विघसो दैत्यः प्रघसश्च महाबलः

Gayundin, ang Daitya na si Dīrghanakha ay lumabas, napaliligiran ng sarili niyang pangkat. Si Mahāmāya, anak ng ministro ng haring Daitya na si Kuśa, ay naglakbay din; at lumabas din ang Daitya na si Vighasa, gayundin ang makapangyarihang Praghāsa.

Verse 27

ऊर्द्ध्वबाहुर्वक्रशिराः कञ्चुकश्च शिवोलुकैः । ब्रह्मघ्नो यज्ञहा दैत्यो राहुर्बर्बरकस्तथा

Sina Ūrddhvabāhu at Vakraśiras, at si Kañcuka kasama si Śivoluka ay lumabas din; gayundin ang mga Daitya na sina Brahmaghna at Yajñahā, at sina Rāhu at Barbaraka.

Verse 28

सुनामा वसुनामा च मंत्रिणौ बुद्धिसत्तमौ । सेनापतिश्चोग्रदंष्टस्तस्य भ्राता महाहनुः

Sina Sunāmā at Vasunāmā—dalawang ministro, na pinakamainam sa payo at talino—ay naroon. Ang pinunong kawal ay si Ogradaṃṣṭra, at ang kapatid niya ay si Mahāhanu.

Verse 29

एते चान्ये च बहवो दैत्याः क्रोधसमन्विताः । महता रथघोषेण निर्ययुर्युद्धकांक्षिणः

Ang mga ito at marami pang ibang Daitya, na puspos ng poot, ay lumabas na may malakas na ugong ng mga karwahe, sabik sa digmaan.

Verse 30

स्नात्वा शुक्लांबरधरः शुक्लमालाविभूषितः । कुशः शंभुं महादेवं भवानीपतिमव्ययम् । आर्चयमास भूतेशं परमेण समाधिना

Pagkaligo, nakasuot ng puting kasuotan at may puting kuwintas ng bulaklak, sinamba ni Kuśa si Śambhu—si Mahādeva, ang di-nasisirang Panginoon ni Bhavānī—si Bhūteśa, sa sukdulang pagninilay.

Verse 31

पंचामृतेन संस्नाप्य तथा गन्धैर्वि लिप्य च । अर्चयामास दैत्येन्द्रो ह्यनेककुसुमोत्करैः

Ang panginoon ng mga Daitya ay pinaliguan (ang banal na anyo) ng pañcāmṛta, pinahiran ng mga pabango, at sumamba sa pamamagitan ng naglalakihang bunton ng sari-saring bulaklak.

Verse 32

गीतवादित्रशब्दैश्च तथा मंगलवाचकैः । पूजयित्वा महादेवं ब्राह्मणान्स्वस्ति वाच्य च

Sa gitna ng mga tunog ng awit at mga tugtugin, at ng mga mapagpalang pagbabasbas, sinamba niya si Mahādeva; at matapos parangalan ang mga brāhmaṇa, ipinabigkas niya ang mga salitang ‘svasti’ para sa kagalingan.

Verse 33

भूषयित्वा भूषणैश्च मणिवज्रविभूषणैः । मुकुटेनार्कवर्णेन ज्वलद्भास्कररोचिषा

Pinalamutian niya ang sarili ng mga alahas—mga hiyas at diyamante—at nagsuot ng koronang kulay-araw, nagliliyab sa ningning ng maningning na sinag ng araw.

Verse 34

भ्राजमानो दैत्यराजो हारेणाऽतीव शोभितः । संनह्य च महाबाहुः सारथिं समुदैक्षत

Ang haring Daitya ay nagningning, lalo pang gumanda dahil sa kuwintas; matapos maghanda ng sandata, ang makapangyarihang bisig ay tumingin sa kanyang tagapagmaneho ng karwahe.

Verse 35

सुनामानं वसुं चैव मंत्रिणौ वाक्यमब्रवीत् । कश्चायमसुरान्हंति किमर्थं ज्ञायतामिति

Nagsalita siya sa dalawang ministro, sina Sunāma at Vasu: “Sino itong pumapatay sa mga asura, at sa anong dahilan? Alamin at tiyakin.”

Verse 36

तस्य तद्वचनं श्रुत्वा रुरुर्वचनमब्रवीत् । गतेह्नि ब्राह्मणः स्नातुं गोमत्याः संगमे किल

Nang marinig ang kanyang mga salita, sumagot si Ruru: “Noong isang nakaraang araw, may isang brāhmaṇa na nagpunta upang maligo sa tagpuan ng ilog Gomati.”

Verse 37

आगतः प्रतिषिद्धः सन्दैत्यैस्तत्र मही पते । तेन विष्णुः समानीतः संकर्षणसमन्वितः

Dumating siya roon, ngunit pinagbawalan ng mga daitya sa pook na iyon, O panginoon ng lupa; kaya dinala roon si Viṣṇu, na kasama si Saṅkarṣaṇa.

Verse 38

सोऽस्मान्हंति महाराज ब्रह्मण्यो जगदीश्वरः । तेन ते बहवो दैत्या हताः केचित्पलायिताः

“Pinapatay niya kami, O dakilang hari—si Jagadīśvara, ang tagapagtanggol ng mga brāhmaṇa. Dahil sa kanya, marami sa iyong mga daitya ang napatay, at ang ilan ay tumakas.”

Verse 39

सुनामोवाच । स्नात्वा गच्छतु विप्रोऽसौ वासुदेवसमन्वितः । राजन्वृथा विग्रहेण किं कार्यं कथयस्व नः

Sinabi ni Sunāma: “Hayaan ang brāhmaṇa na maligo at umalis, na kasama si Vāsudeva. O hari, anong saysay ng walang kabuluhang alitan? Ipaalam mo sa amin.”

Verse 40

तस्य तद्वचनं श्रुत्वा कुशः क्रोधसमन्वितः । कथं गोलकहंतारं न हनिष्यामि केशवम्

Nang marinig ang mga salitang iyon, si Kuśa na nag-aalab sa galit ay nagsabi: “Paano ko hindi papatayin si Keśava, ang pumatay kay Golaka?”

Verse 41

एतावदुक्त्वा स क्रुद्धो ययौ दैत्यपतिस्तदा । ततो वादित्र शब्दैश्च भेरीशब्दैः समन्वितः

Pagkasabi niyon, ang nagngangalit na panginoon ng mga Daitya ay umalis. Pagkaraan, umalingawngaw ang tunog ng mga tugtugin, kasabay ng dagundong ng mga tambol na bherī.

Verse 42

ददर्श तत्र देवेशं सहस्रशिरसं प्रभुम् । तथा विष्णुं चक्रपाणिं दुर्वाससमकल्मषम्

Doon ay nakita niya ang Panginoon ng mga diyos, ang Soberanong may sanlibong ulo; at nakita rin niya si Viṣṇu na may hawak na diskus, dalisay at walang dungis, na tila si Durvāsas sa ningning ng kanyang pag-aayuno at pagninilay.

Verse 43

ईश्वरांशं च तं दृष्ट्वा न हन्तव्योऽयमीश्वरः । विष्णुमुद्दिश्य तान्सर्वान्प्रेरयामास दानवान्

Nang makita niyang siya’y bahagi ng Kataas-taasang Panginoon, naisip niya: “Hindi dapat patayin ang Panginoong ito.” Ngunit, itinutuon kay Viṣṇu, inudyukan niya ang lahat ng mga Dānava.

Verse 44

नागैः पर्वतसंकाशै रथैर्जलदसन्निभैः । अश्वैर्महाजवैश्चैव परिवव्रुः समंततः

May mga elepanteng singlaki ng bundok, mga karwaheng tulad ng nagkakapal na ulap-ulan, at mga kabayong malalakas at matutulin, pinalibutan nila sa lahat ng panig.

Verse 45

ततो युद्धं समभवद्देवयोर्दानवैः सह । आच्छादितौ तौ ददृशुर्दैत्यैर्देवगणास्तदा

Pagkaraan, sumiklab ang digmaan sa pagitan ng dalawang diyos at ng mga Dānava. Noon, nakita ng mga pangkat ng mga diyos ang dalawang iyon na natatakpan at nalilihim, pinalilibutan ng mga Daitya sa lahat ng dako.

Verse 46

ततो गृहीत्वा मुशलं हलं च बलवान्हली । जघान दैत्यप्रवरान्कालानलयमोपमान्

Pagkaraan, ang makapangyarihang Hali (Saṃkarṣaṇa), tangan ang pamalo at araro, ay pinuksa ang mga pangunahing Daitya—nakapanghihilakbot na gaya ng apoy ng Panahon sa wakas ng yugto.

Verse 47

ते हन्यमाना दैतेया बलेन बलशालिना । सर्वतो विद्रुता भग्नाः कुशमेव ययुस्तदा

Sa gayon, ang mga Daitya, nang tamaan ng lakas ng makapangyarihan, ay nagkawatak-watak at tumakas sa lahat ng dako, wasak at talunan; at pagkatapos ay nagtungo sila sa Kuśa.

Verse 48

बकश्च यज्ञकोपश्च ब्रह्मघ्नो वेददूषकः । महामखघ्नो जंभश्च राहुर्वक्रशिरास्तथा

Si Baka at Yajñakopa, si Brahmaghna na dumudungis sa mga Veda; si Mahāmakhaghna, si Jambha, si Rāhu, at gayundin si Vakraśiras—

Verse 49

एते चान्ये च बहवः प्रवरा दानवोत्तमाः । क्रोधसंरक्तनयना बिभिदुस्ते जनार्द्दनम्

Ang mga ito at marami pang iba—mga pangunahing kabilang sa mahuhusay na Dānava—na namumula ang mga mata sa poot, ay sumalakay at humampas kay Janārdana.

Verse 50

ततः क्रोधसमायुक्तौ संकर्षणजनार्दनौ । चक्रलांगलघातेन जघ्नतुर्दानवोत्तमान्

Pagkatapos, na puno ng matuwid na galit, pinabagsak nina Saṃkarṣaṇa at Janārdana ang mga pinakamahusay na Dānava gamit ang mga hampas ng disko at araro.

Verse 51

चक्रेण च शिरः कायाच्चिच्छेदाशु बकस्य वै । चूर्णयामास मुशली यज्ञहंतारमेव च

Gamit ang disko ay mabilis niyang pinutol ang ulo ni Baka mula sa kanyang katawan; at dinurog din ng may hawak ng mazo ang sumisira ng sakripisyo.

Verse 52

राहुं जघान चक्रेण तथान्यान्मुशलेन च । ते हता हन्यमानाश्च भग्ना जग्मुर्दिशो दश

Pinabagsak niya si Rāhu gamit ang disko, at ang iba pa gamit ang mazo. Napatay at patuloy na pinapabagsak, ang mga wasak na kaaway ay tumakas sa sampung direksyon.

Verse 53

कुशः स्वां वाहिनीं दृष्ट्वा विद्रुतां निहतां तथा । क्रोधसंरक्तनयनः प्राह याहीति सारथिम्

Si Kuśa, nang makita ang kanyang sariling hukbo na nagkawatak-watak at napatay, na ang mga mata ay namumula sa galit, ay nag-utos sa kanyang kutsero, "Sulong!"

Verse 54

स तयोरंतिकं गत्वा नाम विश्राव्य चात्मनः । उवाच कस्त्वं दैतेयान्मम हंसि गदाधर

Lumapit sa kanila at ipinahayag ang kanyang sariling pangalan, sinabi niya: "Sino ka, O may hawak ng mazo, na pumapatay sa aking mga mandirigmang Daitya?"

Verse 55

श्रीवासुदेव उवाच । यस्माद्विमुक्तिदं पुण्यं गोमत्युदधिसंगमम् । रुद्धं दुरात्मभिः पापैस्तस्मात्ते निहता मया

Sinabi ni Sri Vasudeva: "Dahil ang banal na tagpuan ng Gomati at ng karagatan ay nagbibigay ng kalayaan, at dahil ito ay hinahadlangan ng mga makasalanan at masasamang nilalang, kaya sila ay pinatay Ko."

Verse 56

कुश उवाच । मां न जानासि चात्रस्थं कथं जीवन्प्रयास्यसि । युध्यस्व त्वं स्थिरो भूत्वा ततस्त्यक्ष्यसि जीवितम्

Sinabi ni Kuśa: "Hindi mo ako kilala, kahit na nakatayo ako rito—paano ka aalis nang buhay? Tumayo kang matatag at lumaban; pagkatapos ay isusuko mo ang iyong buhay."

Verse 57

इत्युक्त्वा पंचविंशत्या ताडयामास केशवम् । अनंतं चाष्टभिर्बाणैर्हत्वाऽत्रेयं निरीक्ष्य तम् । ईश्वरांशं च तं दृष्ट्वा प्राह याहीति मा चिरम्

Matapos magsalita ng ganito, tinamaan niya si Keśava ng dalawampu't limang palaso. At matapos tamaan si Ananta ng walong palaso, tumingin siya sa Ātreya na iyon; pagkatapos, nakikita siyang bahagi ng Panginoon, sinabi niya, "Umalis ka na—huwag kang magtagal."

Verse 58

स बाणैर्भिन्नसर्वांगः शार्ङ्गं हि धनुषां वरम् । विकृष्य घातयामास चतुर्भिश्चतुरो हयान्

Ang kanyang katawan ay tinusok ng mga palaso, hinila niya ang Śārṅga—ang pinakamahusay sa mga busog—at gamit ang apat na palaso ay pinabagsak niya ang apat na kabayo.

Verse 59

सारथेस्तु शिरः कायादर्द्धचंद्रेण पत्त्रिणा । चिच्छेद धनुरेकेन ध्वजमेकेन चिच्छिदे

Gamit ang isang palasong may hugis kalahating buwan, pinutol niya ang ulo ng kutsero mula sa katawan nito; gamit ang isang palaso ay pinutol niya ang busog, at gamit ang isa pa ay pinabagsak niya ang watawat.

Verse 60

स च्छिन्नधन्वा विरथो हताश्वो हतसारथिः । प्रगृह्य च महाखङ्गमुवाच वचनं तदा

Nang maputol ang kanyang pana, masira ang karwahe, mapatay ang mga kabayo at ang kutsero, hinawakan niya ang isang malaking espada at nagsalita ng ganito.

Verse 61

यदि त्वां पातयिष्यामि कीर्तिर्मे ह्यतुला भवेत् । पातितोऽहं त्वया वीर यास्यामि परमां गतिम्

Kung mapapabagsak kita, ang aking katanyagan ay magiging walang kapantay. Ngunit kung ako ay mapabagsak mo, O bayani, makakamit ko ang pinakamataas na kalagayan.

Verse 62

तिष्ठतिष्ठ हरे स्थाने शरणं मे सदाशिवः । धावंतमतिसंक्रुद्धं खङ्गहस्तं निरीक्ष्य तम् । चक्रेण शितधारेण शिरश्चिच्छेद लीलया

Tigil, tigil—O Hari, manatili ka sa iyong lugar! Si Sadāśiva ang aking kanlungan. Nang makita siyang sumusugod nang may matinding galit, hawak ang espada, pabirong pinutol ni Hari ang kanyang ulo gamit ang matalim na discus.

Verse 63

तं छिन्नशिरसं भूमौ पतितं वीक्ष्य दानवम् । अथोवाह रथेनाजौ दैत्यः खंजनकस्तथा

Nang makita ang demonyong iyon na nakahandusay sa lupa na putol ang ulo, dinala siya ng daitya na nagngangalang Khaṃjanaka paalis sa larangan ng digmaan sakay ng karwahe.

Verse 64

अपयाते कुशे दैत्ये विष्णुः संकर्षणस्तदा । दुर्वाससा च सहितः संन्यवर्तत हर्षितः

Nang makaalis na ang daitya na si Kuśa, si Viṣṇu (kasama si Saṃkarṣaṇa) ay masayang bumalik, na sinamahan ni Durvāsas.

Verse 65

शिवालये तु पतितं कुशं निक्षिप्य दानवः । स्नानगन्धार्चनैर्धूपैर्गीतवाद्यैरतोषयत्

Inilagak niya si Kuśa na nakahandusay na tila walang buhay sa templo ni Śiva; at ang dānava ay nagpalugod kay Śaṅkara sa pamamagitan ng banal na paliligo, mga pabango, pagsamba, insenso, at mga awit na may tugtugin.

Verse 66

अवाप जीवितं सद्यः प्रसादाच्छंकरस्य च । उत्थितः स तदा दैत्यो ब्रुवञ्छिवशिवेति च

Sa biyaya ni Śaṅkara, agad siyang nabuhay muli. Pagkaraan, tumindig ang daitya at sumigaw, “Śiva, Śiva!”

Verse 67

तं पुनर्जोवितं दृष्ट्वा दैत्यं दैत्यगणस्तदा । उवाच सुमना वाक्यं वर्द्धस्व सुचिरं विभो

Nang makita nilang muling nabuhay ang daitya, nagsalita ang pangkat ng mga daitya ng mapalad na pananalita: “Sumagana ka nang matagal, O makapangyarihan!”

Verse 68

स्नापयित्वा यदि पुनर्ब्राह्मणं विनिवर्त्तते । यथेष्टं गच्छतु तदा किं वृथा विग्रहेण ते

“Kung matapos paliguan ang brāhmaṇa ay bumalik siyang muli, hayaan siyang umalis ayon sa nais niya—bakit ka pa makikipagtunggali nang walang saysay?”

Verse 69

तस्य तद्वचनं श्रुत्वा कुशो वचनमब्रवीत् । गच्छ प्रेषय तौ शीघ्रं विप्रत्राणकरावुभौ

Pagkarinig sa mga salitang iyon, sumagot si Kuśa: “Humayo—ipadala agad ang dalawang iyon, ang magkaparis na tagapagtanggol ng brāhmaṇa.”

Verse 70

स च राज्ञा समादिष्ट सुमना मुनिसत्तमाः । उवाच विष्णुमानम्य नमस्कृत्य हलायुधम्

Si Sumanā, ang pinakadakila sa mga muni, nang utusan ng hari ay nagsalita—matapos yumukod kay Viṣṇu at magbigay-galang kay Halāyudha (Balarāma).

Verse 71

कुशेन प्रेषितश्चास्मि समीपे ते जनार्दन । किं तवापकृतं नाथ येन दैत्याञ्जिघांससि

“Ako’y isinugo ni Kuśa sa iyong harapan, O Janārdana. O Panginoon, anong kasalanan ang nagawa ng mga daitya sa iyo kaya nais mo silang lipulin?”

Verse 72

दुर्वाससं स्नापयित्वा गच्छ मुक्तोऽसि मानद । अमरत्वं महादेवात्प्राप्तं विद्धि कुशेन हि

“Pagkatapos paliguan si Durvāsas, lumisan ka—O tagapagkaloob ng dangal—malaya ka na. Alamin mong tiyak: ang kawalang-kamatayan ay natamo mula kay Mahādeva, tunay nga, sa pamamagitan ni Kuśa.”

Verse 73

श्रीविष्णुरुवाच । मुक्तितीर्थमिदं रुद्धं भवद्भिः पापकर्मभिः । तस्माद्धनिष्ये सर्वांश्च दानवान्नात्र संशयः

Wika ni Śrī Viṣṇu: “Ang Muktitīrtha na ito’y hinarangan ninyo, mga gumagawa ng kasalanan. Kaya’t lilipulin Ko ang lahat ng Dānava—walang alinlangan dito.”

Verse 74

दुर्वाससश्च ये दर्भास्तिलाश्चैवाक्षतैः सह । पुनस्तानानयध्वं हि क्षिप्ता ये वरुणालये

“At ang mga damong darbha, mga butil ng linga, at bigas na buo na kay Durvāsas—ibalik ninyo muli, sapagkat itinapon ang mga iyon sa tahanan ni Varuṇa, sa mga tubig.”

Verse 75

सवाहनपरीवाराः सजातिकुलबांधवाः । पुण्यतीर्थमिदं हित्वा प्रविशध्वं धरातले

Kasama ang inyong mga sasakyan at mga kasama, pati ang mga kamag-anak na kaangkan at kapamilya—lisanin ang banal na tīrtha na ito at pumasok sa kailaliman ng lupa (bumaba sa ibaba).

Verse 76

सुमनास्तद्वचः श्रुत्वा क्रोधसंरक्तलोचनः । युध्यध्वमिति तं चोक्त्वा नैतदेवं भविष्यति

Si Sumanās, nang marinig ang mga salitang iyon, na may mga matang namumula sa galit, ay nagsabi sa kanya, “Makipaglaban!”—at nagpahayag, “Hindi mangyayari ito nang ganyan.”

Verse 77

कुशाय कथयामास यदुक्तं शार्ङ्गधन्विना । क्रुद्धस्तद्वचनं श्रुत्वा मंत्रिणा समुदीरितम्

Ang sinabi ng may hawak ng Śārṅga (si Viṣṇu) ay iniulat kay Kuśa. Nang marinig ni Kuśa ang mga salitang iyon na inihatid ng kanyang ministro, siya’y nag-alab sa galit.

Verse 78

रथमारुह्य वेगेन ययौ योद्धुमरिंदमः । संस्मृत्य मनसा देवं पिनाकिं वृषभध्वजम्

Sumakay sa kanyang karwahe ang manlulupig ng kaaway at mabilis na tumungo upang makipagdigma, habang sa loob-loob niya’y inaalala ang Diyos na may hawak ng Pināka at may bandilang toro (Śiva).

Verse 79

ततः प्रववृते युद्धं सुमहल्लोमहर्षणम् । अन्येषां दानवानां च केशवस्य कुशस्य च

Pagkaraan, sumiklab ang isang napakalaking labanan na nakapangingilabot—sa pagitan nina Keśava at Kuśa, at gayundin sa iba pang mga Dānava.

Verse 80

यज्ञघ्नो गदया गुर्व्या संकर्षणमताडयत् । संकर्षणहतः शीर्ष्णि मुसलेन पपात ह

Hinampas ni Yajñaghna si Saṃkarṣaṇa ng isang mabigat na mazo. Ngunit nang hampasin siya ni Saṃkarṣaṇa sa ulo gamit ang kanyang sandatang pambayo, siya ay bumagsak.

Verse 81

कञ्चुकं च जघानाशु चक्रेण भगवान्हरिः । उल्मुकश्चाथ निहतो ब्रह्मघ्नश्च निपातितः

Mabilis na pinaslang ng Panginoong Hari si Kañcuka gamit ang kanyang discus. Pagkatapos ay napatay si Ulmuka, at si Brahmaghna ay ibinagsak din.

Verse 82

एते चान्ये च बहवो घातिताः केशवेन हि । दानवान्पतितान्दृष्ट्वा कुशः परमकोपितः

Nang makita na ang mga ito at marami pang ibang Dānava ay napatay ni Keśava, si Kuśa, sa pagmamasid sa mga bumagsak na demonyo, ay labis na nagalit.

Verse 83

जघान युधि संरब्धः परमास्त्रेण केशवम् । भगवान्क्रोधसंयुक्तश्चक्रेण चाहरच्छिरः

Sa labanan, na nag-aalab sa galit, hinampas niya si Keśava gamit ang isang supremong sandata; ngunit ang Pinagpalang Panginoon, na puno ng poot, ay pinutol ang kanyang ulo gamit ang discus.

Verse 84

तं छिन्नशिरसं भूमौ पातितं वीक्ष्य केशवः । चिच्छेद बाहू पादौ च खङ्गेन तिलशस्तथा

Nang makita siyang nakahandusay sa lupa na putol ang ulo, pinutol din ni Keśava ang kanyang mga braso at binti, at hiniwa siya gamit ang espada sa maliliit na piraso na parang buto ng linga.

Verse 85

खंडशो घातितं दृष्ट्वा केशवेन कुशं तदा । संगृह्य ते पुनर्देत्या निन्युः सर्वे शिवालयम्

Nang makita nilang pinagputul-putol ni Keshava si Kusha, tinipon ng mga Danava ang mga bahagi at dinala sa templo ni Shiva.

Verse 86

प्रसादाच्छूलिनः सद्यो जीवितं प्राप्य दानवः । उत्थितः सहसा क्रुद्धः क्व विष्णुरिति चाब्रवीत्

Sa biyaya ng May Hawak ng Trisula, agad na nabuhay muli ang Danava; biglang bumangon sa galit at sumigaw, "Nasaan si Vishnu?"

Verse 87

गदामुद्यम्य संक्रुद्धो योद्धुमागाज्जनार्द्दनम् । तमुद्यतगदं दृष्ट्वा निहतं जीवितं पुनः

Itinaas ang kanyang mase sa galit, lumapit siya upang labanan si Janardana. Nang makita siyang may nakataas na mase, pinabagsak siya ng Panginoon, ngunit nabuhay siyang muli.

Verse 88

दुर्वाससमथोवाच किमिदं न म्रियेत यत् । मयाऽसकृच्छिरश्छिन्नं खंडशस्तिलशः कृतम्

Pagkatapos ay sinabi ni Durvasa: "Paano nangyaring hindi siya namamatay? Paulit-ulit kong pinutol ang kanyang ulo at ginawa siyang pira-piraso tulad ng linga."

Verse 89

जीवत्ययं पुनः कस्मात्कारणं कथ यस्व नः । इत्युक्तश्चिंतयामास ध्यानेन ऋषिसत्तमः

"Bakit siya nabubuhay muli? Sabihin mo sa amin ang dahilan." Nang matanong ng ganito, ang pinakamahusay sa mga pantas ay nagnilay-nilay sa pamamagitan ng meditasyon.

Verse 90

ज्ञात्वा तत्कारणं सर्वमुवाच मधुसूदनम् । महादेवेन तुष्टेन कुशोऽयममरः कृतः

Nang malaman ang buong sanhi, nagsalita siya kay Madhusūdana: “Sa kagalakan ni Mahādeva, ang Kuśa na ito ay ginawang walang-kamatayan.”

Verse 91

खंडशश्च कृतश्चापि न च प्राणैर्वियुज्यते । ततः स विस्मयाविष्टो हंतव्योऽयं मया कथम्

“Kahit siya’y napira-piraso, hindi siya nahihiwalay sa hininga ng buhay. Kaya’t sa pagkamangha, (naisip ng Panginoon): ‘Paano ko siya mapapatay?’”

Verse 92

उपायं च करिष्यामि येनायं न भवे दिति । ततः स जीवितं प्राप्य प्रसादाच्छंकरस्य च । चर्मखङ्गमथादाय तिष्ठतिष्ठेति चाब्रवीत्

“Mag-iisip ako ng paraan upang hindi na siya maging sindak.” Pagkaraan, nang muling mabawi ang buhay sa biyaya ni Śaṅkara, kinuha niya ang kalasag na balat at ang tabak at sumigaw: “Tumigil! Tumigil!”

Verse 93

तमायांतं ततो दृष्ट्वा कुशं शिवपरिग्रहम् । जघान गदया गुर्व्या गदाहस्तं तदा कुशम्

Nang makita si Kuśa na papalapit—na nasa pag-iingat ni Śiva—hinampas niya si Kuśa, na may hawak na pamalo, ng isang napakalakas na hampas ng pamalo.

Verse 94

स भिन्नमूर्द्धा न्यपतत्केशवेनाभिताडितः । भूमौ निपतितं वेगात्परिगृह्य कुशं हरिः

Nabiyak ang kanyang ulo at siya’y bumagsak, sapagkat matindi siyang tinamaan ni Keśava. Pagkaraan, mabilis na sinunggaban ni Hari si Kuśa habang nakahandusay sa lupa.

Verse 95

गर्ते निक्षिप्य तद्देहं पूरयामास वै पुनः । लिंगं संस्थापयामास तस्योपरि जनार्द्दनः

Inihagis niya ang katawang iyon sa isang hukay at muling tinabunan. Pagkaraan, itinatag ni Janārdana ang isang Śiva-liṅga mismo sa ibabaw nito.

Verse 96

स लब्धसंज्ञो दनुजः शिवलिंगमपश्यत । आत्मोपरिस्थितं तच्च तदा चिन्तापरोऽभवत्

Nang magbalik-malay ang Danuja, nakita niya ang Śiva-liṅga. Nang makita niyang nakalagay iyon sa ibabaw niya, napuno siya ng balisang pagninilay.