Adhyaya 2

Verse 1

स्कंद उवाच । गभस्तिमालिनिगते काशीं त्रैलोक्यमोहिनीम् । पुनश्चिंतामवापोच्चैर्मंदरस्थो मुने हरः

Sinabi ni Skanda: Nang lumisan na ang nagniningning (ang Araw), si Hara—na nananahan sa Bundok Mandara, O pantas—ay muling nalugmok sa masidhing pagninilay tungkol sa Kāśī, ang umaakit sa tatlong daigdig.

Verse 2

नाद्याप्यायांति योगिन्यो नाद्याप्यायाति तिग्मगुः । प्रवृत्तिरपि मे काश्याश्चित्रमत्यंत दुर्लभा

Hanggang ngayon, hindi pa dumarating ang mga yoginī; hanggang ngayon, hindi pa dumarating ang matalim ang sinag na Araw. Gayunman, ang pagnanasa ko tungo sa Kāśī—kay hiwaga—ay lubhang mahirap pigilan.

Verse 3

किमत्र चित्रं यत्काशी मदीयमपिमानसम् । निश्चलं चंचलयति गणना केतरेसुरे

Ano ang kataka-taka rito, na ang Kāśī ay ginagambala maging ang aking isip, bagaman matatag, at ginagawa itong di-mapakali? Sapagkat anong ibang kapangyarihang maka-diyos ang maihahambing?

Verse 4

अधाक्षिपमहं कामं त्रिजगज्जित्त्वरंदृशा । अहो काश्यभिलाषोत्र मामेव दुनुयात्तराम्

Sa isang sulyap lamang ay ibinagsak ko si Kāma, ang manlulupig ng tatlong daigdig. Ngunit—kamangha-mangha—ang pananabik sa Kāśī ay lalo pang nagpapahirap sa akin.

Verse 5

काशीप्रवृत्तिमन्वेष्टुं कं वा प्रहिणुयामितः । ज्ञातुं क एव निपुणो यतः स चतुराननः

“Sino nga ba ang aking susuguin mula rito upang siyasatin ang tunay na kalakaran sa Kāśī? Sino ang tunay na bihasa upang maunawaan iyon?—sapagkat siya’y si Caturānana, ang Apat-na-Mukhang Brahmā.”

Verse 6

इत्याहूय विधातारं बहुमानपुरःसरम् । तत्रोपवेश्य श्रीकंठः प्रोवाच चतुराननम्

Sa gayon ay ipinatawag niya si Vidhātā (Brahmā) nang may marangal na paggalang; at nang mapaupo siya roon, si Śrīkaṇṭha (Śiva) ay nagsalita kay Caturānana.

Verse 7

योगिन्यः प्रेषिताः पूर्वं प्रेषितोथ सहस्रगुः । नाद्यापि ते निवर्तंते काश्याः कलशसंभव

“Noon pa’y ipinadala na ang mga Yoginī; at saka ipinadala rin si Sahasragu, ang may sanlibong mata. Ngunit hanggang ngayo’y hindi pa sila nagbabalik mula sa Kāśī, O Kalaśa-sambhava (Agastya).”

Verse 8

सा समुत्सुकयेत्काशी लोकेश मम मानसम् । प्राकृतस्य जनस्येव चंचलाक्षीव काचन

“Ang Kāśī na yaon ang nagpapakaba at nagpapaligalig sa aking isipan, O Panginoon ng mga daigdig—gaya ng isang babaeng pabagu-bago ang tingin na gumigising sa puso ng karaniwang tao.”

Verse 9

मंदरेत्र रतिर्मे न भृशं सुंदरकंदरे । अनच्छतुच्छपानीये नक्रस्येवाल्पपल्वले

Wala akong ligaya sa Mandara, kahit may magagandang yungib; gaya ng buwayang di nasisiyahan sa munting, mababaw na lawa na marumi at malabnaw ang tubig.

Verse 10

ना बाधिष्ट तथा मां स तापो हालाहलोद्भवः । काशीविरहजन्मात्र यथा मामतिबाधते

Hindi ako pinahirapan nang gayon ng pagdurusang mula sa lasong Hālāhala; kundi ang sakit na isinilang lamang sa pagkawalay sa Kāśī ang labis na nagpapahirap sa akin.

Verse 11

शीतरश्मिः शिरःस्थोपि वर्षन्पीयूषसीकरैः । काशीविश्लेषजं तापं नाहो गमयितुं प्रभुः

Kahit si Śītaraśmi, ang malamig ang sinag na Buwan, na nasa aking ulo at umuulan ng patak ng amṛta, ay hindi—aba—makapagpapawi ng init na dulot ng pagkawalay sa Kāśī.

Verse 12

विधे विधेहि मे कार्यमार्य धुर्य महामते । याहि काशीमितस्तूर्णं यतस्व च ममेहिते

O Vidhi (Brahmā), isakatuparan mo ang aking gawain—O marangal, pangunahin, dakilang-isip. Pumaroon ka agad mula rito sa Kāśī, at magsikap na matupad ang aking ninanais.

Verse 13

ब्रह्मंस्त्वमेव तद्वेत्सि काशी त्यजनकारणम् । मंदोपि न त्यजेत्काशीं किमु यो वेत्ति किंचन

O Brahman (Brahmā), ikaw lamang ang nakaaalam ng dahilan ng pagtalikod sa Kāśī. Kahit ang mapurol ang isip ay hindi iiwan ang Kāśī—lalo pa ang may kaunting pagkaunawa!

Verse 14

अद्यैव किं न गच्छेयं काशीं ब्रह्मन्स्वमायया । दिवोदासं स्वधर्मस्थं न तूल्लंघितुमुत्सहे

“Bakit hindi ako tutungo sa Kāśī ngayong araw din, O Brahman, sa sarili kong banal na kapangyarihan? Ngunit hindi ko pinangahasang lampasan si Divodāsa, na matatag sa kanyang sariling dharma.”

Verse 15

विधे सर्वविधेयानि त्वमेव विदधासि यत् । इति चेति च वक्तव्यं त्वय्यपार्थमतोखिलम्

“O Vidhe, ikaw lamang ang tumutupad sa lahat ng dapat tupdin; kaya ang anumang ‘ganito nga’ o ‘kung gayon’ na sabihin ng tao ay walang saysay kapag ukol sa Iyo—kaya’t ang lahat ng gayong pasubali ay walang kabuluhan.”

Verse 16

अरिष्टं गच्छ पंथास्ते शुभोदर्को भवत्वलम् । आदायाज्ञां विधि मूर्ध्नि ययौ वाराणसीं मुदा

“Yumaon kang ligtas—nawa’y walang kapahamakan ang iyong paglalakbay at magwakas sa pagpapala.” Tinanggap ni Vidhi ang utos na yaon na may pagyukod sa ulo, at masayang nagtungo sa Vārāṇasī.

Verse 17

सितहंसरथस्तूर्णं प्राप्य वाराणसीं पुरीम् । कृतकृत्यमिवात्मानममन्यत तदात्मभूः

Sakay ng kanyang karwaheng hinihila ng puting gansa, mabilis na narating ni Ātmabhū (Brahmā) ang lungsod ng Vārāṇasī; at sa kanyang kalooban ay inakala niyang tila natupad na ang layon ng kanyang buhay.

Verse 18

हंसयानफलं मेद्य जातं काशीसमागमे । काशी प्राप्तौ यतः प्रोक्ता अंतरायाः पदेपदे

Ang “bunga ng paglalakbay sa sasakyang-gansa” ay nahayag sa pakikipagtagpo sa Kāśī; sapagkat sinasabi na sa paglalakbay upang marating ang Kāśī, may mga hadlang sa bawat hakbang.

Verse 19

दृशि धातुरभूद्य मदृशो प्राप्य सान्वयः । स्पष्टं दृष्टिपथं प्राप्ता यदेषाऽनंदवाटिका

Nang ang Lumikha (Dhātṛ) ay masumpungan ng kaniyang titig ang wastong katatagan, ang Ānandavāṭikā—ang Halamanan ng Kaligayahan—ay malinaw na napasok sa saklaw ng kaniyang paningin.

Verse 20

स्वयं सिंचति या मद्भिः स्वाभिः स्वर्गतरंगिणी । यत्रानंदमया वृक्षा यत्रानंदमया जनाः

Doon, ang ilog na dumadaloy na wari’y mula sa langit, sa sarili nitong ulap ng hamog ay siya ring nagdidilig sa lupain; doon ang mga punò ay pawang anyo ng kaligayahan, at doon maging ang mga tao ay anyo ng kaligayahan.

Verse 21

निर्विशंति सदा काश्यां फलान्यानंदवंत्यपि । सदैवानंदभूः काशी सदैवानंददः शिवः

Sa Kāśī, laging tinatamasa ang mga bungang punô rin ng kaligayahan. Ang Kāśī ay walang hangganang lupain ng kaligayahan, at si Śiva ay walang hangganang tagapagkaloob ng kaligayahan.

Verse 22

आनंदरूपा जायंते तेन काश्यां हि जंतवः । चरणौ चरितुं वित्तस्तावेव कृतिनामिह

Kaya nga sa Kāśī, ang mga nilalang ay isinisilang na may mismong anyo ng kaligayahan. Tunay, tanging yaong mga paa lamang ang mapalad dito na may kakayahang lumakad at gumala sa pook na ito.

Verse 23

चरणौ विचरेतांयौ विश्वभर्तृ पुरी भुवि । तावेव श्रवणौ श्रोतुं संविदा ते बहुश्रुतौ

Tanging yaong mga paa lamang ang karapat-dapat na gumala sa lupa sa lungsod ng Tagapagtaguyod ng sansinukob; at tanging yaong mga tainga lamang ang karapat-dapat na makarinig—tunay na marurunong—na nakikinig nang may pag-unawa.

Verse 24

इह श्रुतिमतां पुंसां याभ्यां काशी श्रुता सकृत् । तदेव मनुते सर्वं मनस्त्विह मनस्विनाम

Dito, sa mga lalaking may pandinig at pag-unawa, na minsan man lamang napakinggan ang Kāśī, ang isip ng mararangal ay doon lamang tumitimo, at iyon ang itinuturing na siyang lahat.

Verse 25

येनानुमन्यते चैषा काशी सर्वप्रमाणभूः । बुद्धिर्बुध्यति सा सर्वमिह बुद्धिमतां सताम् । ययैतद्धूर्जटेर्धाम धृतं स्व विषयीकृतम्

Ang mismong Buddhi na sa pamamagitan nito pinagtitibay ang Kāśī—na siyang saligan ng lahat ng wastong patunay—iyon ding Buddhi ang nagpapaliwanag ng lahat dito sa mga pantas at banal. Sa kapangyarihang iyon din, ang tahanan ni Dhūrjaṭi (Śiva) ay itinatag at ginawang ganap Niyang sariling sakop.

Verse 26

वरं तृणानि धान्यानि तानि वात्याहतान्यपि । काश्यां यान्या पतंतीह न जनाः काश्यदर्शनाः

Higit pang mainam ang mga talim ng damo o mga butil na nagkalat—kahit pa hinahampas ng hangin—kaysa sa mga taong dumarating sa Kāśī ngunit hindi tunay na nakakakita sa Kāśī.

Verse 27

अद्य मे सफलं चायुः परार्धद्वय संमितम् । यस्मिन्सति मया प्रापि दुष्प्रापा काशिका पुरी

Ngayon, ang aking buhay—bagaman sinusukat sa dalawang parārdha—ay naging mabunga; sapagkat habang ako’y nabubuhay pa, natamo ko ang mahirap makamtang lungsod ng Kāśikā.

Verse 28

अहो मे धर्मसंपत्तिरहोमे भाग्यगौरवम् । यदद्राक्षिषमद्याहं काशीं सुचिर चिंतिताम्

Ah, kay yaman ng aking dharma; ah, kay dakila ng aking kapalaran—sapagkat ngayong araw ay nasilayan ko ang Kāśī, na matagal ko nang pinagninilayan at minimithi.

Verse 29

अद्य मे स्वतपो वृक्षो मनोरथफलैरलम् । शिवभक्त्यंबुना सिक्तः फलितोति बृहत्तरैः

Ngayong araw, ang punò ng aking sariling pag-aayuno at tapas ay lubos nang nabibigatan sa mga bunga ng aking mga minimithi; dinilig ng agos ng debosyon kay Śiva, ito’y namunga nang higit na dakila.

Verse 30

मया व्यधायि बहुधा सृष्टिः सृष्टिं वितन्वता । परमन्यादृशी काशी स्वयं विश्वेश निर्मितिः

Marami na akong nilikha habang pinalalawak ang paglikha; ngunit ang Kāśī ay lubos na di-maihahambing—isang paglikhang tuwirang hinubog ni Viśveśa (Śiva) Mismo.

Verse 31

इति हृष्टमना वेधा दृष्ट्वा वाराणसीं पुरीम् । वृद्धब्राह्मणरूपेण राजानं च ददर्श ह

Kaya’t ang Lumikha (Vedhā), na nagalak ang puso sa pagkakita sa lungsod ng Vārāṇasī, ay nakita rin ang hari—sapagkat nag-anyong isang matandang brāhmaṇa.

Verse 32

जलार्द्राक्षतपाणिश्च स्वस्त्युक्त्वा पृथिवीभुजे । कृतप्रणामो राज्ञाथ भेजे तद्दत्तमासनम्

May hawak siyang mga butil ng bigas na binasa ng tubig, at matapos bigkasin ang pagpapala sa tagapamahala ng lupa, siya’y yumukod nang may paggalang; saka, sa paanyaya ng hari, umupo sa inihandog na upuan.

Verse 33

कृतमानो नृपतिना सोभ्युत्थानासनादिभिः । विप्रो व्यजिज्ञपद्भूपं पृष्टागमनकारणम्

Pinarangalan siya ng hari sa pagtayo upang salubungin, pag-aalok ng upuan, at iba pang paggalang; saka ang brāhmaṇa ay nagtanong sa pinuno, na nag-usisa sa dahilan ng kanyang pagdating.

Verse 34

ब्राह्मण उवाच । भूपाल बहुकालीनोस्म्यहमत्र चिरंतनः । त्वं तु मां नैव जानासि जाने त्वां हि रिपुंजयम्

Wika ng brāhmaṇa: “O hari, matagal na akong nananahan dito—sinauna sa pook na ito. Ngunit hindi mo ako nakikilala; ako nama’y tunay na nakakikilala sa iyo bilang Ripuñjaya, manlulupig ng mga kaaway.”

Verse 35

परःशता मया दृष्टा राजानो भूरिदक्षिणाः । विजितानेकसंग्रामा यायजूका जितेंद्रियाः

Nakakita ako ng mahigit sandaang hari—mapagbigay ng saganang dakṣiṇā, nagwagi sa maraming digmaan, masigasig sa paghahandog ng mga yajña, at may pagpipigil sa mga pandama.

Verse 36

विनिष्कृतारिषड्वर्गाः सुशीलाः सत्त्वशालिनः । श्रुतस्यपारदृश्वानो राजनीतिविचक्षणाः

Nilinis nila ang sarili mula sa anim na panloob na kaaway; sila’y may mabuting asal at puspos ng marangal na lakas—malalim sa śruti at bihasa sa sining ng pamamahala.

Verse 37

दयादाक्षिण्यनिपुणाः सत्यव्रतपरायणाः । क्षमया क्षमयातुल्या गांभीर्यजितसागराः

Sila’y bihasa sa habag at mapagbigay na kabutihang-loob, nakatuon sa panatang katotohanan; sa pagtitiis ay walang kapantay, at sa lalim ng pagkatao’y nilampasan pa ang dagat.

Verse 38

जितरोषरयाः शूराः सौम्यसौंदर्यभूमयः । इत्यादि गुणसंपन्नाः सुसंचितयशोधनाः

Sila’y mga bayani na napagtagumpayan ang bugso ng galit; maamo at tila lupang pinagmumulan ng kagandahan. Taglay ang gayong mga katangian, nagtipon sila ng kayamanang yaśas—dangal na karapat-dapat.

Verse 39

परं द्वित्राः पवित्रा ये राजर्षे तव सद्गुणाः । तेष्वेषु राजसु मम प्रायशो न दृशं गताः

Ngunit ang iyong mga dalisay na kagandahang-asal, O maharlikang rishi, ay tunay na bihira—nakikita lamang sa isa o dalawa. Sa mga haring yaon, halos hindi ko man lamang natagpuan ang mga ito.

Verse 40

प्रजानिजकुटुंबस्त्वं त्वं तु भूदेवदैवतः । महातपः सहायस्त्वं पथानान्ये तथा नृपाः

Itinuturing mo ang iyong mga nasasakupan na parang sariling pamilya; sa katotohanan, ikaw ay tila isang diyos para sa mga brāhmaṇa. Ikaw ang katuwang ng mga dakilang ascetic; samantalang ang ibang mga hari’y katuwang lamang sa mga landas ng sanlibutan.

Verse 41

धन्यो मान्योसि च सतां पूजनीयोसि सद्गुणैः । देवा अपि दिवोदास त्वत्त्रासान्न विमार्गगाः

Mapalad ka; pinararangalan ka ng mga mabubuti, at dahil sa iyong mga birtud ay karapat-dapat kang sambahin. Maging ang mga diyos, O Divodāsa, ay hindi lumilihis sa tamang landas dahil sa paggalang at pangamba sa iyo.

Verse 42

किं नः स्तुत्या तव नृप द्विजानामस्पृहावताम् । किं कुर्मस्त्वद्गुणग्रामाः स्तावकान्नः प्रकुर्वते

Ano ang silbi ng aming pagpupuri sa iyo, O hari, kaming mga brāhmaṇa na walang pagnanasa? Gayunman, ano ang magagawa namin? Ang kalipunan ng iyong mga birtud ang nagtutulak sa amin na maging mga tagapuri mo.

Verse 43

गोष्ठी तिष्ठत्वियं तावत्प्रस्तुतं स्तौमि सांप्रतम् । यष्टुकामोस्म्यहं राजंस्त्वां सहायमतो वृणे

Huminto muna ang pag-uusap na ito; ngayon ay pupurihin ko ang nararapat sa sandaling ito. Nais kong magsagawa ng isang yajña, O hari; kaya ikaw ang pinipili kong maging katuwang ko.

Verse 44

त्वया राजन्वती चैषाऽवनिः सर्वर्धिभाजनम् । अहं चास्तिधनो राजन्न्यायोपात्तमहाधनः

Sa ilalim ng iyong paghahari, O hari, ang lupang ito’y nagiging sisidlan ng lahat ng kasaganaan. At ako man, O hari, ay may yaman—dakilang kayamanang natamo sa makatarungang paraan.

Verse 46

संचितं यद्धनं पुंभिर्नयसन्मार्गगामिभिः । तत्काश्यां विनियुज्येत क्लेशायेतरथा भवेत्

Ang yamang naipon ng mga taong hindi lumalakad sa tuwid na landas ay dapat ilaan at gugulin sa Kāśī; kung hindi, ang yamang iyon din ang magiging sanhi ng pagdurusa.

Verse 47

महिमानं परं काश्याः कोपि वेद न भूपते । ऋते त्रिनयनाच्छंभोः सर्वज्ञानप्रदायिनः

O hari, walang sinuman ang tunay na nakaaalam ng sukdulang kadakilaan ng Kāśī—maliban kay Śambhu, ang Panginoong Tatlong-Mata, tagapagkaloob ng lahat ng kaalaman.

Verse 48

मन्ये धन्यतरोसि त्वं बहुजन्मशतार्जितैः । सुकृतैः पासि यत्काशीं विश्वभर्तुः परां तनुम्

Itinuturing kitang lubhang pinagpala: sa bisa ng mga kabutihang naipon sa daan-daang kapanganakan, nagagawa mong masilayan ang Kāśī—ang katawang pinakamataas ng Panginoong tagapagtaguyod ng sansinukob.

Verse 49

इयं च राजधानी ते कर्मभूमावनुत्तमा । यस्यां कृतानां कार्याणां संवर्तेपि न संक्षयः

Ang kabiserang-lungsod mong ito ay walang kapantay na larangan ng gawa; ang mga gawang isinagawa rito ay hindi napapawi kahit sa panahon ng pagkalusaw ng sansinukob.

Verse 50

विश्वेशानुग्रहेणैव त्वयैषा पाल्यते पुरी । एकस्याप्यवनात्काश्यां त्रैलोक्यमवितं भवेत्

Sa biyaya ni Viśveśvara lamang, ikaw ang nag-iingat sa banal na lungsod na ito; sapagkat sa pagligtas kahit isang tao sa Kāśī, wari’y naililigtas ang tatlong daigdig.

Verse 51

अन्यच्च ते हितं वच्मि यदि ते रोचतेऽनघ । प्रीणनीयः सदैवैको विश्वेशः सर्वकर्मभिः

At isa pang payo para sa iyong kapakanan ang sasabihin ko, O walang dungis, kung ito’y kalulugdan mo: si Viśveśvara lamang ang laging dapat pasayahin sa lahat ng iyong gawain.

Verse 52

अन्यदेवधिया राजन्विश्वेशं पश्य मा क्वचित् । ब्रह्मविष्ण्विंद्र चंद्रार्का क्रीडेयं तस्य धूर्जटेः

O Hari, huwag mong tingnan si Viśveśvara na para bang isa lamang siyang ‘ibang diyos’. Sina Brahmā, Viṣṇu, Indra, ang Buwan at ang Araw ay mga laruan lamang ng Panginoong may gusot na buhok.

Verse 53

विप्रैरुदर्कमिच्छद्भिः शिक्षणीया यतो नृपाः । अतस्तव हितं ख्यातं किं वा मे चिंतयानया

Sapagkat ang mga hari ay dapat turuan ng mga brāhmaṇa na naghahangad ng pinakamataas na kabutihan; kaya’t naipahayag na ang iyong kapakanan—ano pa ba ang dapat kong ipangamba rito?

Verse 54

इति जोषं स्थितं विप्रं प्रत्युवाच नृपोत्तमः । सर्वं मया हृदि धृतं यत्त्वयोक्तं द्विजोत्तम

Nang ang brāhmaṇa ay tumahimik, sumagot ang pinakamainam sa mga hari: “Lahat ng sinabi mo, O pinakadakila sa mga dalawang-beses-isinilang, ay mahigpit kong iningatan sa aking puso.”

Verse 55

राजोवाच । अहं यियक्षमाणस्य तव साहाय्यकर्मणि । दासोस्मि यज्ञसंभारान्नयमेको शतोऽखिलान्

Sinabi ng Hari: “Sa pagtulong ko sa iyo na maghahandog ng yajña, ako’y iyong lingkod. Ako na mag-isa ang magtitipon ng lahat ng kailangan sa handog—daan-daan, ganap at buo.”

Verse 56

यदस्ति मेखिलं तत्र सप्तांगेपि भवान्प्रभुः । यजस्वैकमनाब्रह्मन्सिद्धं मन्यस्व वांछितम्

Anuman ang taglay ko—lahat-lahat—pati ang pitong sangkap ng aking kaharian, ay nasa iyong kapangyarihan. O Brāhmaṇa, magsagawa ka ng yajña na iisa ang diwa, at ituring mong natupad na ang ninanais mo.

Verse 57

राज्यं करोमि यद्ब्रह्मन्स्वार्थं तन्न मनागपि । पुत्रैः कलत्रैर्देहेनपरोपकृतये यते

O Brāhmaṇa, kung pinamamahalaan ko ang kaharian, hindi ito kahit kaunti para sa sariling pakinabang. Kasama ang aking mga anak, asawa, at maging ang aking katawan, ako’y nagsisikap lamang para sa kapakanan ng iba.

Verse 58

राज्ञां क्रतुक्रियाभ्योपि तीर्थेभ्योपि समंततः । प्रजापालनमेवैको धर्मः प्रोक्तो मनीषिभिः

Para sa mga hari, higit pa sa mga ritwal ng yajña at higit pa sa mga paglalakbay sa mga tīrtha sa lahat ng dako, iisa ang pangunahing dharma na ipinahayag ng mga pantas: ang pag-iingat at pag-aaruga sa mga mamamayan.

Verse 59

प्रजासंतापजोवह्निर्वज्राग्नेरपि दारुणः । द्वित्रान्दहति वज्राग्निः पूर्वो राज्यं कुलं तनुम्

Ang apoy na isinilang sa pagdurusa ng mga mamamayan ay higit na kakila-kilabot kaysa apoy ng kidlat. Ang apoy ng kidlat ay nakapagsusunog lamang ng dalawa o tatlo; ngunit ang nauna’y nilalamon ang kaharian, ang angkan, at maging ang katawan ng hari.

Verse 60

यदावभृथसिस्रासुर्भवेयं द्विजसत्तम । तदा विप्रपदांभोभिरभिषेकं करोम्यहम्

O pinakadakila sa mga Brāhmaṇa, tuwing ako’y tutungo sa avabhṛtha, ang pangwakas na paliligo ng handog, ako’y nagsasagawa ng banal na pagligong pagtatalaga sa tubig na naghugas sa mga paa ng mga Brāhmaṇa.

Verse 61

हवनं ब्राह्मणमुखे यत्करोमि द्विजोत्तम । मन्ये क्रतुक्रियाभ्योपि तद्विशिष्टं महामते

O pinakadakila sa mga dalawang-ulit na isinilang, ang handog na inihahain ko sa bibig ng isang Brāhmaṇa—itinuturing kong higit pa iyon kaysa mga gawaing ritwal ng malalaking yajña, O marunong.

Verse 62

अभिलाषेषु सर्वेषु जागर्त्येको हृदीह मे । अद्यापि मार्गणः कोपि द्रष्टव्यः स्वतनोरपि

Sa lahat ng aking mga pagnanasa, iisa lamang ang gising sa aking puso rito: hanggang ngayon ay dapat akong makatagpo ng isang tao—karapat-dapat maging sa aking sariling katawan—na mapagkakalooban ko.

Verse 63

अहो अहोभिर्बहुभिः फलितो मे मनोरथः । यत्त्वं मेद्य गृहे प्राप्तः किंचित्प्रार्थयितुं द्विज

Ah, ah—sa maraming pagbigkas ng ‘ah!’ nagbunga ang aking minimithing hangarin: na ikaw ay dumating ngayon sa aking bahay, O dalawang-ulit na isinilang, upang humiling ng anuman.

Verse 64

एकाग्रमानसो विप्र यज्ञान्विपुलदक्षिणान् । बहून्यजकृतं विद्धि साहाय्यं सर्ववस्तुषु

O Brāhmaṇa, sa pusong nakatuon, magsagawa ka ng maraming yajña na sagana sa dakṣiṇā, ang mga handog na kaloob sa mga pari. Alamin mong magbibigay ako ng tulong sa lahat ng bagay at mga kailangan.

Verse 65

इति राज्ञो महाबुद्धेर्धर्मशीलस्य भाषितम् । श्रुत्वा तुष्टमनाः स्रष्टा क्रतुसंभारमाहरत्

Ganito nagsalita ang haring dakila ang isip at tapat sa Dharma. Nang marinig iyon, ang Lumikha, nalugod ang puso, ay naghatid ng mga kailangang sangkap para sa yajña.

Verse 66

साहाय्यं प्राप्य राजर्षेर्दिवोदासस्य पद्मभूः । इयाज दशभिः काश्यामश्वमेधैर्महामखैः

Sa pagtanggap ng tulong ng rajarsi na si Divodāsa, si Padmabhū (Brahmā) ay nagsagawa sa Kāśī ng sampung Aśvamedha—mga dakila at maringal na mahāyajña.

Verse 67

अद्यापि होमधूमोघैर्यद्व्याप्तं गगनांतरम् । तदा प्रभृति न व्योम नीलिमानं जहात्यदः

Hanggang ngayon, ang kalangitan doon ay sinasabing nababalot ng makapal na ulap ng usok ng homa; mula noon, ang himpapawid na yaon ay hindi iniiwan ang malalim na bughaw nitong kulay.

Verse 68

तीर्थं दशाश्वमेधाख्यं प्रथितं जगतीतले । तदा प्रभृति तत्रासीद्वाराणस्यां शुभप्रदम्

Kaya sa ibabaw ng daigdig, ang tīrtha ay sumikat sa pangalang ‘Daśāśvamedha’; mula noon, ito’y nananatili sa Vārāṇasī bilang tagapagkaloob ng kabutihang-palad.

Verse 69

पुरा रुद्रसरो नाम तत्तीर्थं कलशोद्भव । दशाश्वमेधिकं पश्चाज्जातं विधिपरिग्रहात्

Noon, O Kalaśodbhava (Agastya), ang tīrthang iyon ay tinatawag na Rudra-saras; pagkaraan, sa pormal na pagsasagawa ni Vidhi (Brahmā) ng ritwal, ito’y nakilala bilang Daśāśvamedhika.

Verse 70

स्वर्धुन्यथ ततः प्राप्ता भगीरथसमागमात् । अतीव पुण्यवज्जातमतस्तत्तीर्थमुत्तमम्

Pagkaraan, dumating doon ang Svardhunī—ang banal na Gaṅgā—sa pagdating at pagsisikap ni Bhagīratha; kaya ang tīrtha na yaon ay naging lubhang mapagpala, tunay na kataas-taasan.

Verse 71

विधिर्दशाश्वमेधेशं लिंगं संस्थाप्य तत्र वै । स्थितवान्न गतोद्यापि क्वापि काशीं विहाय तु

Nang maitatag doon ang liṅga na tinatawag na Daśāśvamedheśa, si Vidhi (Brahmā) ay nanatili roon; hanggang ngayon, hindi siya lumisan saanman, ni tinalikuran ang Kāśī.

Verse 72

राज्ञो धर्मरतेस्तस्य च्छिद्रं नावाप किंचन । अतः पुरारेः पुरतो व्रजित्वा किं वदेद्विधिः

Sa haring yaon na nalulugod sa dharma, wala ni katiting na kapintasan na natagpuan si Vidhi (Brahmā). Kaya, pagharap kay Purāri (Śiva), ano pa ang masasabi ni Vidhi?

Verse 73

क्षेत्रप्रभावं विज्ञाय ध्यायन्विश्वेश्वरं शिवम् । ब्रह्मेश्वरं च संस्थाप्य विधिस्तत्रैव संस्थितः

Nang maunawaan ang dakilang kapangyarihan ng banal na kṣetra (Kāśī), at magnilay kay Śiva bilang Viśveśvara, itinatag ni Vidhi (Brahmā) ang (liṅga ng) Brahmeśvara at nanatili roon din.

Verse 74

परातनुरियं काशी विश्वेशस्येति निश्चितम् । अस्याः संसेवनाच्छंभुर्न कुप्यति पुरो मयि

‘Ang Kāśī na ito ang tunay na kataas-taasang katawan ni Viśveśvara’—tiyak ito. Sa tapat na paglilingkod sa kanya, si Śambhu ay hindi nagagalit sa akin sa kanyang harapan.

Verse 75

कः प्राप्य काशीं दुर्मेधाः पुनस्त्यक्तुमिहेह ते । अनेकजन्मजनितकर्मनिर्मूलनक्षमाम्

Sino, matapos makamtan ang Kāśī, ang magiging napakapurol upang muli pa siyang talikdan—siya na may kapangyarihang bunutin sa ugat ang karmang naipon sa maraming kapanganakan?

Verse 76

विश्वसंतापसंहर्तुः स्थाने विश्वपतेस्तनुः । संताप्यतेतरां काश्या विश्लेषज महाग्निना

Sa mismong tahanan ng Panginoong pumapawi sa pagdurusang nagliliyab sa sansinukob, ang nilalang na katawan ng Panginoon ng daigdig ay sa Kāśī ay lubhang ‘pinaiinit’—sinusunog ng dakilang apoy na isinilang sa paghiwalay (sa makamundong gapos).

Verse 77

प्राप्य काशीं त्यजेद्यस्तु समस्ताघौघनाशिनीम् । नृपशुः स परिज्ञेयो महासौख्यपराङमुखः

Ngunit sinumang makarating sa Kāśī—ang pumupuksa sa baha ng lahat ng kasalanan—at siya’y tatalikdan, dapat makilalang isang ‘maharlikang hayop’, yaong tumatalikod sa sukdulang kaligayahan.

Verse 78

निर्वाणलक्ष्मीं यः कांक्षेत्त्यक्त्वा संसारदुर्गतिम् । तेन काशी न संत्याज्या यद्याप्तैशादनुग्रहात्

Sinumang nagnanais sa kayamanang mapagpalang nirvāṇa, at tumatalikod sa mapait na landas ng saṃsāra—sa kanya, ang Kāśī ay hindi dapat talikdan, kung ito’y nakamtan sa biyaya ng Panginoon.

Verse 79

यः काशीं संपरित्यज्य गच्छेदन्यत्र दुर्मतिः । तस्य हस्ततलाद्गच्छेच्चतुर्वर्गफलोदयः

Ang masamang pag-iisip na tumatalikod sa Kāśī at pumaparoon sa iba—mula sa kanyang palad ay nawawala ang umuusbong na bunga ng apat na layunin ng buhay.

Verse 80

निबर्हणी मधौघस्य सुपुण्य परिबृंहिणीम् । कः प्राप्य काशीं दुर्मेधास्त्यजेन्मोक्षसुखप्रदाम्

Siya na pumupuksa sa rumaragasang agos ng matatamis na tukso at lalo pang nagpapalago ng dakilang kabutihang-loob—sinong mapurol ang isip, pagdating sa Kāśī, ang tatalikod sa kanya, ang nagbibigay ng ligaya ng mokṣa?

Verse 81

सत्यलोके क्व तत्सौख्यं क्व सौख्यं वैष्णवे पदे । यत्सौख्यं लभ्यते काश्यां निमेषार्धनिषेवणात्

Saan matatagpuan ang gayong ligaya sa Satyaloka, at saan ang ligaya sa Vaiṣṇava na kalagayan, kung ihahambing sa ligayang natatamo sa Kāśī sa paglilingkod sa kanya kahit kalahating kisap-mata lamang?

Verse 82

वाराणसीगुणगणान्निर्णीय द्रुहिणस्त्विति । व्यावृत्य मंदरगिरिं न पुनः प्रत्यगान्मुने

Matapos timbangin at matiyak ang napakaraming kagandahang-loob ng Vārāṇasī, nagpahayag si Brahmā, “Ganyan nga!” at, pagtalikod mula sa Bundok Mandara, hindi na siya muling nagbalik, O pantas.

Verse 83

स्कंद उवाच । मित्रावरुणयोः पुत्र महिमानं ब्रवीमि ते । काश्यां दशाश्वमेधस्य सर्वतीर्थशिरोमणेः

Sinabi ni Skanda: O anak nina Mitra at Varuṇa, isasalaysay ko sa iyo ang kadakilaan ng Daśāśvamedha sa Kāśī—ang hiyas na korona sa lahat ng mga tīrtha.

Verse 84

दशाश्वमेधिकं प्राप्य सर्वतीर्थोत्तमोत्तमम् । यत्किंचित्क्रियते कर्म तदक्षयमिहेरितम्

Pagdating sa Daśāśvamedha—ang pinakadakila sa pinakadakila sa lahat ng tīrtha—anumang gawaing isinasagawa roon ay ipinahahayag dito na di-nagmamaliw ang bunga.

Verse 85

स्नानं दानं जपो होमः स्वाध्यायो दे वतार्चनम् । संध्योपास्तिस्तर्पणं च श्राद्धं पितृसमर्चनम्

Pagligo, pagkakaloob ng limos, pagbigkas ng mantra, paghahandog sa apoy, pag-aaral ng Veda, pagsamba sa mga diyos; pagganap ng mga panalangin sa takipsilim, pag-aalay ng tubig, śrāddha, at mapitagang pagsamba sa mga ninuno—

Verse 86

दृष्ट्वा दशाश्वमेधेशं सर्वपापैः प्रमुच्यते

Sa pagtanaw lamang kay Daśāśvamedheśa, ang tao’y napapalaya mula sa lahat ng kasalanan.

Verse 87

ज्येष्ठे मासि सिते पक्षे प्राप्य प्रतिपदं तिथिम् । दशाश्वमेधिके स्नात्वा मुच्यते जन्मपातकैः

Sa buwan ng Jyeṣṭha, sa maliwanag na kalahati, pagdating ng araw na Pratipadā—sa pagligo sa Daśāśvamedhikā, napapalaya ang tao sa mga kasalanang dumungis maging sa kanyang pagsilang.

Verse 88

ज्येष्ठे शुक्ल द्वितीयायां स्नात्वा रुद्रसरोवरे । जन्मद्वयकृतं पापं तत्क्षणादेव नश्यति

Sa ikalawang araw ng maliwanag na kalahati ng Jyeṣṭha, sa pagligo sa Rudra-sarovara, ang kasalanang naipon sa dalawang kapanganakan ay naglalaho sa mismong sandaling iyon.

Verse 89

एवं सर्वासु तिथिषु क्रमस्नायी नरोत्तमः । आशुक्लपक्षदशमि प्रतिजन्माघमुत्सृजेत्

Gayon, sa lahat ng mga tithi, ang pinakamainam na tao na naliligo nang sunod-sunod ayon sa takda ay naihahagis ang kasalanan ng bawat kapanganakan—hanggang sa ikasampung araw ng maliwanag na kalahati.

Verse 90

तिथिं दशहरां प्राप्य दशजन्माघहारिणीम् । दशाश्वमेधिके स्नातो यामीं पश्येन्न यातनाम्

Pagdating sa tithi ng Daśaharā—tagapawi ng kasalanan ng sampung kapanganakan—ang sinumang maligo sa Daśāśvamedhika ay hindi na makakakita ng mga pahirap ni Yama.

Verse 91

लिंगं दशाश्वमेधेशं दृष्ट्वा दशहरा तिथौ । दशजन्मार्जितैः पापैस्त्यज्यते नात्र संशयः

Sa tithi ng Daśaharā, sa pagtanaw sa liṅga ni Daśāśvamedheśa, ang mga kasalanang natipon sa sampung kapanganakan ay itinatakwil—walang pag-aalinlangan dito.

Verse 92

स्नातो दशहरायां यः पूजयेल्लिंगमुत्तमम् । भक्त्या दशाश्वमेधेशं न तं गर्भदशा स्पृशेत्

Sinumang maligo sa Daśaharā at sumamba nang may debosyon sa kataas-taasang liṅga—si Daśāśvamedheśa—ay hindi na muling maaabot ng kalagayang manahan sa sinapupunan.

Verse 93

ज्येष्ठे मासि सिते पक्षे पक्षं रुद्रसरे नरः । कुर्वन्वै वार्षिकीं यात्रां न विघ्नैरभिभूयते

Sa buwan ng Jyeṣṭha, sa maliwanag na kalahati, ang taong nagsasagawa ng taunang paglalakbay na pagtalima sa loob ng kalahating buwan sa Rudra-sara ay hindi natatalo ng mga hadlang.

Verse 94

दशाश्वमेधावभृथैर्यत्फलं सम्यगाप्यते । दशाश्वमेधे तन्नूनं स्नात्वा दशहरा तिथौ

Ang bungang ganap na nakukuha sa pangwakas na paliligo (avabhṛtha) ng sampung Aśvamedha na paghahandog—yaon ding bunga ang tiyak na nakakamtan sa pagligo sa Daśāśvamedha sa tithi ng Daśaharā.

Verse 95

स्वर्धुन्याः पश्चिमे तीरे नत्वा दशहरेश्वरम् । न दुर्दशामवाप्नोति पुमान्पुण्यतमः क्वचित्

Sa kanlurang pampang ng makalangit na ilog Gaṅgā, matapos yumukod kay Daśahareśvara, ang lalaking puspos ng kabanalan ay hindi kailanman nahuhulog sa kasawian.

Verse 96

यत्काश्यां दक्षिणद्वारमंतर्गेहस्य कीर्त्यते । तत्र ब्रह्मेश्वरं दृष्ट्वा ब्रह्मलोके महीयते

Yaong sa Kāśī ay bantog bilang timog na tarangkahan ng panloob na dambana—doon, sa pagtanaw kay Brahmeśvara, ang tao’y pinararangalan at itinataas sa Brahmaloka.

Verse 97

इति ब्राह्मणवेषेण वाराणस्यां महाधिया । द्रुहिणेन स्थितं तावद्यावद्विश्वेश्वरागमः

Sa gayon, sa anyong brāhmaṇa at taglay ang dakilang pag-unawa, si Druhiṇa (Brahmā) ay nanatili sa Vārāṇasī—hanggang sa pagdating ni Viśveśvara (Śiva).

Verse 98

दिवोदासोपि राजेंद्रो वृद्धब्राह्मणरूपिणे । ब्रह्मणे कृतयज्ञाय ब्रह्मशालामकल्पयत्

Si Haring Divodāsa rin, panginoon ng mga hari, ay naghanda ng isang kaaya-ayang brahmaśālā para kay Brahmā—na nag-anyong matandang brāhmaṇa—upang maisagawa niya ang kanyang yajña.

Verse 99

ब्रह्मेश्वरसमीपे तु ब्रह्मशाला मनोहरा । ब्रह्मा तत्रावसद्व्योम ब्रह्मघोषैर्निनादयन्

Sa tabi ni Brahmeśvara ay may isang kaakit-akit na brahmaśālā; doon nanahan si Brahmā, at pinayanig ang kalangitan sa mga pahayag ng Veda at mga himno kay Brahmā.

Verse 100

इति ते कथितो ब्रह्मन्महिमातिमहत्तरः । दशाश्वमेधतीर्थस्य सर्वाघौघविनाशनः

Kaya, O brāhmaṇa, naisalaysay ko sa iyo ang lubhang dakilang kaluwalhatian ng Daśāśvamedha Tīrtha—tagapaglipol ng rumaragasang bunton ng lahat ng kasalanan.

Verse 101

श्रुत्वाध्यायमिमं पुण्यं श्रावयित्वा तथैव च । ब्रह्मलोकमवाप्नोति श्रद्धया मानवोत्तमः

Sa pagdinig sa banal na kabanatang ito—at sa pagpapabigkas din nito sa iba—ang pinakamainam sa mga tao, na may pananampalataya, ay nakakamit ang Brahmaloka.