Adhyaya 16

Verse 1

स्कन्द उवाच । ज्येष्ठेश्वरस्य परितो लिंगान्यन्यानि यानि तु । तानि ते कथयिष्यामि शृणु वातापितापन

Sinabi ni Skanda: “O Vātāpitāpana, makinig ka. Isasalaysay ko sa iyo ngayon ang iba pang mga banal na liṅga na nakapaligid sa Jyeṣṭheśvara.”

Verse 2

ज्येष्ठेशाद्दक्षिणे भागे लिंगमप्सरसां शुभम् । तत्रैवाप्सरसः कूपः सौभाग्योदकसंज्ञकः

Sa timog ng Jyeṣṭheśvara ay may mapalad na liṅga na kilala bilang Apsaraseśvara, ang Panginoon ng mga Apsaras. Doon din naroon ang balon ng Apsaras, tanyag sa pangalang Saubhāgyodaka—‘tubig ng mabuting kapalaran.’

Verse 3

तत्कूपजलसुस्नातो विलोक्याप्सरसेश्वरम् । न दौर्भाग्यमवाप्नोति नारी वा पुरुषोथवा

Sinumang malinis na maligo sa tubig ng balong iyon at tumingin sa Apsaraseśvara ay hindi mapapasa-dalamhati o malas—babae man o lalaki.

Verse 4

तत्रैव कुक्कुटेशाख्यं लिंगं वापीसमीपगम् । तस्य पूजनतः पुंसां कुटुंबं परिवर्धते

Doon din, malapit sa lawa, naroon ang liṅga na tinatawag na Kukkuṭeśa. Sa pagsamba rito, ang sambahayan at ang angkan ng tao ay umuunlad at dumarami.

Verse 5

पितामहेश्वरं लिंगं ज्येष्ठवापीतटे शुभम् । तत्र श्राद्धं नरः कृत्वा पितॄणां मुदमर्पयेत्

Sa mapalad na pampang ng lawa ng Jyeṣṭha ay naroon ang banal na liṅga na tinatawag na Pitāmaheśvara. Kapag nagsagawa roon ang tao ng śrāddha, ipinagkakaloob niya ang galak at ganap na kasiyahan sa mga ninuno.

Verse 6

पितामहेशान्नैरृत्यां पूजनीयं प्रयत्नतः । गदाधरेश्वरं लिंगं पितॄणां परितृप्तिदम्

Sa timog-kanluran ng Pitāmaheśvara, dapat sambahin nang may pagsisikap ang liṅga na tinatawag na Gadādhareśvara, na nagbibigay ng ganap na pagkabusog at kapanatagan sa mga ninuno.

Verse 7

दिशि पुण्यजनाख्यायां लिंगाज्ज्येष्ठेश्वरान्मुने । वासुकीश्वरसंज्ञं च लिंगमर्च्यं समंततः

O pantas, sa dakong tinatawag na Puṇyajana, mula sa liṅga ni Jyeṣṭheśvara ay may isa pang liṅga na tinatawag na Vāsukīśvara, na karapat-dapat sambahin ng lahat sa bawat panig.

Verse 8

तत्र वासुकिकुंडे च स्नानदानादिकाः क्रियाः । सर्पभीतिहराः पुंसां वासुकीशप्रभावतः

Doon, sa lawa ni Vāsuki, ang mga gawaing tulad ng pagligo at pagkakaloob ng limos ay nag-aalis ng takot ng mga tao sa mga ahas—sa bisa ng kapangyarihan ni Vāsukīśvara.

Verse 9

यः स्नातो नागपंचम्यां कुंडे वासुकिसंज्ञिते । न तस्य विषसंसर्गो भवेत्सर्पसमुद्भवः

Sinumang maligo sa araw ng Nāgapañcamī sa lawa na tinatawag na Vāsuki ay hindi masasangkot sa lasong nagmumula sa mga ahas.

Verse 10

कर्तव्या नागपञ्चम्यां यात्रा वर्षासु तत्र वै । नागाः प्रसन्ना जायंते कुले तस्यापि सर्वदा

Sa panahon ng tag-ulan, tunay na dapat isagawa roon ang paglalakbay-pananampalataya sa Nāgapañcamī. Laging nalulugod ang mga Nāga sa angkan ng taong yaon.

Verse 11

तत्कुण्डात्पश्चिमे भागे लिंगं वै तक्षकेश्वरम् । पूजनीयं प्रयत्नेन भक्तानां सर्वसिद्धिदम्

Sa kanlurang panig ng banal na lawa ay ang liṅga na tinatawag na Takṣakeśvara. Dapat itong sambahin nang buong pagsisikap, sapagkat ipinagkakaloob nito sa mga deboto ang lahat ng kaganapan.

Verse 12

मुनेस्तस्योत्तरे भागे कुण्डं तक्षकसंज्ञितम् । कृतोदकक्रियस्तत्र न सर्पैरभिभूयते

Sa hilagang panig ng banal na pook ng pantas ay may lawa na tinatawag na Takṣaka. Ang nagsasagawa roon ng mga ritwal na may tubig ay hindi dinadaig ng mga ahas.

Verse 13

तत्कुण्डादुत्तरे भागे क्षेत्रं क्षेमकरः सदा । भक्तानां साध्वसध्वंसी कपाली नाम भैरवः

Sa hilaga ng lawa ring iyon ay may banal na kṣetra na laging nagdudulot ng kagalingan. Doon nananahan si Bhairava na tinatawag na Kapālī, na pumupuksa sa mga takot ng mga deboto.

Verse 14

भैरवस्य महाक्षेत्रं तद्वै साधकसिद्धिदम् । तत्र संसाधिता विद्याः षण्मासातत्सिद्धिमाप्नुयुः

Iyon ang dakilang kṣetra ni Bhairava, na tunay na nagbibigay ng siddhi sa mga nagsasadhana. Ang mga vidyā na pinagyayaman at pinapaging ganap doon ay nagbubunga ng kaganapan sa loob ng anim na buwan.

Verse 15

तत्र चण्डी महामुण्डा भक्तविघ्नोपशांतिदा । बलिपूजोपहाराद्यैः पूज्या स्वाभीष्टसिद्धये

Doon nananahan si Caṇḍī Mahāmuṇḍā, tagapawi ng mga hadlang na gumugulo sa mga deboto. Siya’y dapat sambahin sa mga handog—gaya ng bali at iba pang gawaing pūjā—upang makamtan ang ninanais na kaganapan.

Verse 16

तस्या यात्रां तु यः कुर्यान्महाष्टम्यां नरोत्तमः । यशस्वी पुत्रपौत्राढ्यो लक्ष्मीवांश्चापि जायते

Ngunit ang pinakamainam sa mga tao na magsagawa ng kanyang yātrā sa Mahāṣṭamī ay nagiging tanyag, sagana sa mga anak at apo, at pinagkakalooban din ng kasaganaan.

Verse 17

महामुण्डा प्रतीच्यां तु चतुःसागरवापिका । तस्यां स्नातो भवेत्स्नातः सागरेषु चतुर्ष्वपि

Sa kanluran ng Mahāmuṇḍā ay ang lawa na tinatawag na Catuḥsāgara. Ang sinumang maligo roon ay itinuturing na nakaligo na sa lahat ng apat na karagatan.

Verse 18

महाप्रसिद्धं तत्स्थानं चतुःसागरसंज्ञितम् । चत्वारि तत्र लिंगानि सागरैः स्थापितानि च

Ang pook na iyon ay lubhang tanyag sa pangalang Catuḥsāgara. Naroon din ang apat na liṅga, na itinatag ng mga Karagatan.

Verse 19

तस्या वाप्याश्चतुर्दिक्षु पूजितानि दहंत्यघम् । तदुत्तरे महालिंगं वृषभेश्वरसंज्ञितम्

Kapag sinamba sa apat na panig sa paligid ng lawang iyon, sinusunog nila ang kasalanan. Sa hilaga nito ay may dakilang liṅga na tinatawag na Vṛṣabheśvara.

Verse 20

हरस्य वृषभेणैव स्थापितं तत्स्वभक्तितः । तस्य दर्शनतः पुंसां षण्मासान्मुक्तिरुद्भवेत्

Itinatag ito ng sariling toro ni Hara (Nandin) dahil sa wagas na debosyon; sa pagtanaw lamang sa dambanang iyon, sumisibol ang kalayaan (moksha) sa tao sa loob ng anim na buwan.

Verse 21

वृषेश्वरादुदीच्यां तु गंधर्वेश्वरसंज्ञितम् । गंधर्वकुण्डं तत्प्राच्यां तत्र स्नात्वा नरोत्तमः

Sa hilaga ng Vṛṣeśvara ay ang banal na pook na tinatawag na Gandharveśvara; sa silangan nito ay ang Gandharva-kuṇḍa. Sa pagligo roon, ang marangal na tao ay nalilinis at nagiging karapat-dapat sa mga bungang ipinupuri sa pook na iyon.

Verse 22

गंधर्वेश्वरमभ्यर्च्य दत्त्वा दानानि शक्तितः । सन्तर्प्य पितॄदेवांश्च गंधर्वैः सह मोदते

Matapos sambahin nang wasto si Gandharveśvara, magbigay ng mga handog ayon sa kaya, at bigyang-lugod ang mga ninuno at ang mga diyos, ang tao’y nagagalak na kasama ang mga Gandharva.

Verse 23

कर्कोटनामा नागोस्ति गन्धर्वेश्वरपूर्वतः । तत्र कर्कोटवापी च लिंगं कर्कोटकेश्वरम्

Sa silangan ng Gandharveśvara ay may Nāga na nagngangalang Karkoṭa. Naroon din ang lawaing Karkoṭa at ang liṅga na tinatawag na Karkoṭakeśvara.

Verse 24

तस्यां वाप्यां नरः स्नात्वा कर्कोटेशं समर्च्य च । कर्कोटनागमाराध्य नागलोके महीयते

Sa pagligo ng tao sa lawaing iyon at sa wagas na pagsamba kay Karkoṭeśa, at sa pagpapalugod sa Nāga na si Karkoṭa, siya’y pinararangalan sa daigdig ng mga Nāga.

Verse 25

कर्कोट नागो यैर्दृष्टस्तद्वाप्यां विहितोदकैः । क्रमते न विषं तेषां देहे स्थावरजंगमम्

Sa sinumang makakita sa Nāga na si Karkoṭa at gumamit ng pinabanal na tubig ng lawa roon, hindi tatalab sa kanilang katawan ang anumang lason—mula man sa di-gumagalaw o gumagalaw na nilalang.

Verse 26

कर्कोटेशात्प्रतीच्यां तु धुंधुमारीश्वराभिधम् । तल्लिंगाभ्यर्चनात्पुंसां न भवेद्वैरिजं भयम्

Sa kanluran ng Karkoṭeśa ay naroon ang dambanang tinatawag na Dhuṃdhumārīśvara. Sa pagsamba sa liṅga roon, napapawi sa mga tao ang takot na dulot ng mga kaaway.

Verse 27

पुरूरवेश्वरं लिंगं तदुदीच्यां व्यवस्थितम् । द्रष्टव्यं तत्प्रयत्नेन चतुर्वर्गफलप्रदम्

Sa hilaga ay nakatindig ang liṅga ni Purūraveśvara. Dapat itong dalawin nang buong pagsisikap, sapagkat ipinagkakaloob nito ang bunga ng apat na layunin ng buhay—dharma, artha, kāma, at mokṣa.

Verse 28

दिग्गजेनार्चितं लिंगं सुप्रतीकेन तत्पुरः । सुप्रतीकेश्वरं नाम्ना यशोबलविवर्धनम्

Sa harapan nito ay may liṅgang sinamba ng elepanteng tagapagbantay ng mga direksiyon, si Supratīka. Ito’y tinatawag na Supratīkeśvara, at nagpapalago ng dangal at lakas.

Verse 29

सरश्च सुप्रतीकाख्यं तत्पुरो भासते महत् । तत्र स्नात्वा च तल्लिंगं दृष्ट्वा दिक्पतितां लभेत्

Sa harap nito ay nagniningning ang isang dakilang lawa na tinatawag na Supratīka. Sa pagligo roon at pagtanaw sa liṅgang iyon, nakakamit ng tao ang katayuan ng isang panginoon ng direksiyon (dikpati).

Verse 30

तत्रास्त्येका महागौरी नाम्ना विजयभैरवी । रक्षार्थमुत्तराद्वारि स्थिता पूज्येष्टसिद्धये

Naroon ay may iisang anyo ng Mahāgaurī na tinatawag na Vijayabhairavī. Nakatindig siya sa hilagang tarangkahan bilang tagapangalaga; sambahin siya upang matamo ang minimithing layon.

Verse 31

वरणायास्तटे रम्ये गणौ हुंडनमुंडनौ । क्षेत्ररक्षां विधत्तस्तौ विघ्नस्तंभन कारकौ

Sa kaaya-ayang pampang ng Varaṇā ay may dalawang Gaṇa—sina Huṃḍana at Muṃḍana. Binabantayan nila ang banal na kṣetra at sila ang pumipigil at nagpapahinto sa mga hadlang.

Verse 32

तौ द्रष्टव्यौ प्रयत्नेन क्षेत्रनिर्विघ्न हेतवे । हुंडनेशं मुंडनेशं तत्र दृष्ट्वा सुखी भवेत्

Upang maging walang sagabal ang banal na kṣetra, dapat pagsikapang makita ang dalawang iyon—si Huṃḍaneśa at si Muṃḍaneśa. Pagkakita sa kanila roon, ang tao’y nagiging payapa at masaya.

Verse 33

स्कंद उवाच । इल्वलारे कथामेकां शृणुष्वावहितो भव । वरणायास्तटे रम्ये यद्वृत्त पूर्वमुत्तमम्

Sinabi ni Skanda: O Ilvalāra, pakinggan mo ang isang salaysay; maging mapagmatyag. Sa kaaya-ayang pampang ng Varaṇā, may naganap noong unang panahon na dakilang pangyayari—dinggin mo ito.

Verse 34

एकदाद्रींद्रमालोक्य मेना संहृष्टमानसम् । उमां संस्मृत्य निःश्वस्य प्रोवाचेति पतिव्रता

Minsan, nang makita niya ang Panginoon ng mga Bundok (Himālaya), napuspos ng galak ang puso ni Menā. Naalaala niya si Umā, napabuntong-hininga, at saka nagsalita ang tapat na asawa.

Verse 35

मेनोवाच । आर्यपुत्र न जानामि प्रवृत्तिमपि कांचन । विवाहसमयादूर्ध्वं तस्या गौर्या गिरीश्वर

Wika ni Menā: O marangal na anak—O Panginoon ng mga Bundok—wala akong nalalaman, kahit kaunti, sa naging takbo ng mga pangyayari tungkol kay Gaurī mula nang siya’y ikasal at magmula noon.

Verse 36

स वृषेंद्रगतिर्देवो भस्मोरग विभूषणः । महापितृवनावासो दिग्वासाः क्वास्ति संप्रति

Ang Diyos na yaon—na ang sasakyan ay ang marangal na Toro, pinalamutian ng abo at mga ahas, nananahan sa dakilang gubat ng mga Ninuno at nakadamit ng mga dako (hubad sa langit)—nasaan na siya ngayon?

Verse 37

अष्टौ या मातरो दृष्टा ब्राह्मी प्रभृतयः प्रिय । स्वस्वरूपास्ता मन्येऽहं बालिकाः कष्टहेतवः

Yaong walong Ina na nakita—simula kay Brāhmī, mahal ko—bawat isa sa kani-kaniyang anyo: wari ko’y sila ang nagdudulot ng paghihirap sa batang dalaga.

Verse 38

तस्यैकस्य न कोप्यन्योस्त्यद्वितीयस्य शूलिनः । तदुदंतप्रवृत्त्यै च क्रियतामुद्यमो विभो

Sa Kanya—kay Śūlin, ang Natatangi at walang kapantay—wala nang iba pa. Kaya, O makapangyarihan, magsikap tayong alamin ang tunay na bagay at ang naging takbo nito.

Verse 39

तस्याः प्रियाया वाक्येन तदपत्यप्रियो गिरिः । उवाच वचनं सास्रमुमा वात्सल्यसन्नगीः

Dahil sa mga salita ng kanyang minamahal, ang Bundok—na mahal ang kanyang anak—ay nagsalita nang may luha, at ang tinig niya’y nabubulunan sa paglalambing kay Umā.

Verse 40

गिरिराज उवाच । अहमेव गमिष्यामि तस्या मेने गवेषणे । नितरां बाधते प्रेम तददृष्ट्यग्निदूषितम्

Wika ng Hari ng mga Bundok: Ako mismo ang yayaon, O Menā, upang hanapin siya. Matindi akong pinahihirapan ng pag-ibig, na tila sinusunog ng apoy ng hindi ko siya makita.

Verse 41

यदा प्रभृति सा गौरी निर्गता मम सद्मतः । मन्ये मेने तदारभ्य पद्मसद्मा विनिर्ययौ

Mula nang lumisan si Gaurī sa aking tahanan, wari ko’y mula noon ay lumisan din ang aking pusong parang tahanang-loto—ang aking ligaya—na iniwang hungkag ng kanyang pagkawala.

Verse 42

तदालापामृतधयौ न मे शब्दग्रहौ प्रिये । प्राणेश्वरि तदारभ्य स्यातां शब्दांतरग्रहौ

Minamahal—O ginang ng aking hininga—mula nang mawalay sa akin ang nektar ng kanyang pakikipag-usap, ang aking mga tainga’y hindi na tunay na tumatanggap ng tunog; mula noon, ibang mga tunog na lamang ang kanilang nasasagap, hungkag sa kanyang tinig.

Verse 43

जैवातृकी यतोह्नः स्याद्दूरीभूता दृशोर्मम । अहो जैवातृकी ज्योत्स्ना ततोह्नोति दुनोति माम्

Kapag ang liwanag ng buwan (jaivātṛkī) ay lumalayo sa aking mga mata, wari’y sumisikat ang araw. Ay, ang mismong ningning na iyon—sa pag-alis—ang siyang nagpapaliyab at nagpapahirap sa akin na parang araw.

Verse 44

इत्युक्त्वादाय रत्नानि वासांसि विविधानि च । धराधरेंद्रो निर्यातः शुभलग्नबलोदये

Pagkasabi nito, kinuha ng panginoon ng mga bundok ang mga hiyas at sari-saring kasuotan, at siya’y lumisan sa sandaling mapalad, nang malakas ang mabubuting palatandaan.

Verse 45

अगस्त्य उवाच । कानि कानि च रत्नानि कियंत्यपि च षण्मुख । यान्यादाय प्रतस्थे स तानि मे ब्रूहि पृच्छतः

Sinabi ni Agastya: “O Ṣaṇmukha, anu-ano ang mga hiyas, at gaano karami? Ipagpaliwanag mo sa akin, sapagkat itinatanong ko, yaong dinala niya nang siya’y lumisan.”

Verse 46

स्कंद उवाच । तुला मुक्ताफलानां तु कोटिद्वय परीमिताः । तथा वारितराणां च हीरकाणां तुला शतम्

Sinabi ni Skanda: “Dalawang koṭi sa timbang ng mga perlas; at gayundin, sandaang tulā sa timbang ng mga diyamante at iba pang mahuhusay na hiyas.”

Verse 47

नवलक्षाधिकं विप्र षडस्राणां सुतेजसाम् । लक्षद्वयं विदूराणां तुलाविमलवर्चसाम

“O Brāhmaṇa, mahigit nang kaunti sa siyam na lakṣa ng maningning na anim-sulok na hiyas; at dalawang lakṣa ng mga batong vidūra (cat’s-eye), na dalisay at kumikislap, ayon sa timbang na tulā.”

Verse 48

कोटयः पद्मरागाणां पंचावैहि तुला मुने । पुष्पराग तुलालक्षं गुणितं नवसंख्यया

“O pantas, alamin mong may limang koṭi ng padmarāga (rubí) ayon sa sukat/timbang; at ang puṣparāga (dilaw na sapiro)—isang lakṣa na tulā, na pinarami nang siyam na ulit.”

Verse 49

तथा गोमेद रत्नानां तुलालक्षमिता मुनै । इंद्रनीलमणीनां च तुलाः कोट्यर्ध संमिताः

“Gayundin, O pantas, may isang lakṣa na tulā ng mga hiyas na gomeda; at ng mga indranīla (asul na sapiro), ang timbang na tulā ay katumbas ng kalahating koṭi.”

Verse 50

गरुडोद्गाररत्नानां तुलाः प्रयुतसंमिताः । शुद्धविद्रुमरत्नानां तुलाश्च नवकोटयः

Sa mga hiyas na garuḍodgāra, ang mga tulā ay nasukat sa sampu-sampung libo; at sa mga dalisay na hiyas na korales, ang mga tulā ay umabot sa siyam na krore.

Verse 51

अष्टांगाभरणानां च संख्या कर्तुं न शक्यते । वाससां च विचित्राणां कोमलानां तथा मुने

O muni, ang bilang ng mga palamuting nakasuot sa bawat sangkap ng katawan ay di-mabilang; gayundin ang maririkit at sari-saring kasuotang malalambot—lampas sa pagbilang.

Verse 52

चामराणि च भूयांसि द्रव्याण्यामोदवंति च । सुवर्णदासदास्यादीन्यसंख्यातानि वै मुने

Marami ring mga pamaypay na chāmara, at di-mabilang na mababangong bagay na nakalulugod; at, O muni, naroon din ang di-mabilang na mga aliping ginto—lalaki at babae.

Verse 53

सर्वाण्यपि समादाय प्रतस्थे भूधरेश्वरः । आगत्य वरणातीरं दूरात्काशीमलोकयत्

Tinipon ang lahat ng iyon, ang panginoon ng bundok ay naglakbay. Pagdating sa pampang ng Varaṇā, minasdan niya ang Kāśī mula sa malayo.

Verse 54

अनेकरत्ननिचयैः खचिताऽखिलभूमिकाम् । नानाप्रासादमाणिक्यज्योतिस्ततततांबराम्

Nakita niya ang buong lupa na inukitan at pinapalamutian ng bunton ng sari-saring hiyas; at ang langit na nababalot ng liwanag ng mga rubi mula sa di-mabilang na palasyo.

Verse 55

सौधाग्रविविधस्वर्णकलशोज्वलदिङ्मुखाम् । जयंतीवैजयंतीनां निकरैस्त्रिदिवस्थलीम्

Nagniningning ang mga dulo ng abot-tanaw sa sari-saring gintong kalasa sa tuktok ng matatayog na mansiyon; at sa mga pulutong ng mga kuwintas na jayantī at vaijayantī, wari’y ang mismong kalangitan ng mga deva.

Verse 56

महासिद्ध्यष्टकस्यापि क्रीडाभवनमद्भुतम् । जितकल्पदुमवनां वनैः सर्वफलावनैः

Naroon din ang kamangha-manghang bahay-laruan, ang lunan ng ligaya ng walong dakilang Siddhi—mga gubat na humihigit pa sa mga kakahuyan ng kalpadruma, na hitik sa lahat ng uri ng bunga.

Verse 57

इति काशीसमृद्धिं स विलोक्याभूद्विलज्जितः । उवाच च मनस्येव भूधरेंद्र इदं वचः

Sa pagtanaw niya sa kasaganaan ng Kāśī, siya’y napahiya; at ang panginoon ng mga bundok ay nagsalita ng ganitong mga salita, na wari’y sa loob ng sariling diwa.

Verse 58

प्रासादेषु प्रतोलीषु प्राकारेषु गृहेषु च । गोपुरेषु विचित्रेषु कपाटेषु तटेष्वपि

Sa mga palasyo, sa mga tarangkahan at muog, sa mga tahanan; sa mga kahanga-hangang tore, sa mga pinto, at maging sa mga pilapil—sa lahat ng dako—

Verse 59

मणिमाणिक्यरत्नानामुच्छलच्चारुरोचिषाम् । ज्योतिर्जालैर्जटिलितं ययेदमवलोक्यते

…nakitang masalimuot na hinabi ng mga lambat ng liwanag—mula sa mga perlas, rubi, at mga hiyas na kumikislap sa kaakit-akit na ningning.

Verse 60

द्यावाभूम्योरंतरालं तथेति समवैम्यहम् । ईदृक्संपत्तिसंभारः कुवेरस्यापि नो गृहे

“Tinataya ko itong mismong kalawakan sa pagitan ng langit at lupa. Ang ganitong kayamanang natipon ay wala kahit sa sariling tahanan ni Kubera.”

Verse 61

अपि वैकुंठभुवने नेतरस्येह का कथा । इति यावद्गिरींद्रोसौ संभावयति चेतसि

“Kahit sa Vaikuṇṭha ay walang maihahambing—lalo pa kaya rito sa ibang dako.” Gayon, habang pinagninilayan ito sa puso ng panginoon ng mga bundok…

Verse 62

तावत्कार्पटिकः कश्चित्तल्लोचनपथं गतः । आहूय बहुमानं तमपृच्छच्चाचलेश्वरः

Noon din, may isang palaboy na pulubing-monghe ang sumapit sa abot ng kanyang paningin. Tinawag niya ito nang may paggalang at tinanong ng Panginoon ng Bundok.

Verse 63

हिमवानुवाच । हंहो कार्पटिक श्रेष्ठ अध्यास्वैतदिहासनम् । स्वपुरोदंतमाख्याहि किमपूर्वमिहाध्वग

Sinabi ni Himavān: “Hoy, pinakadakila sa mga pulubing-monghe, maupo ka rito sa upuang ito. Isalaysay mo ang balita sa iyong lupain; anong di-pangkaraniwang pangyayari ang naganap dito, O manlalakbay?”

Verse 64

कोत्र संप्रत्यधिष्ठाता किमधिष्ठातृ चेष्टितम् । यदि जानासि तत्सर्वमिहाचक्ष्व ममाग्रतः

“Sino ang namumunong tagapamahala ngayon dito, at ano ang mga gawa ng Panginoong iyon na namamahala? Kung nalalaman mo, ipahayag mo ang lahat dito sa harap ko.”

Verse 65

सोपि कार्पटिकस्तस्य गिरिराजस्य भाषितम् । समाकर्ण्य समाचष्टुं मुने समुपचक्रमे

Ang pulubing iyon din, nang marinig ang sinabi ng Hari ng mga Bundok, ay nagsimulang magsalaysay, O muni, ng buong pangyayari.

Verse 66

कार्पटिक उवाच । आचक्षे शृणु राजेंद्र यत्पृष्टोस्मि त्वयाखिलम् । अहानि पंचषाण्येव व्यतिक्रांतानि मानद

Sinabi ng pulubi: “Ipapaliwanag ko; makinig, O hari ng mga hari, ang lahat ng iyong itinanong. Limang o anim na araw pa lamang ang lumipas, O tagapagkaloob ng dangal.”

Verse 67

समायाते जगन्नाथे पर्वतेंद्र सुतापतौ । सुंदरान्मंदरादद्रेर्दिवोदासे गते दिवि

Nang dumating ang Jagannātha, ang asawa ng anak na babae ng Hari ng mga Bundok, matapos si Divodāsa ay pumanaw na sa langit mula sa magandang Bundok Mandara…

Verse 68

यो वै जगदधिष्ठाता सोधिष्ठातात्र सर्वगः । सर्वदृक्सर्वदः शर्वः कथं न ज्ञायते विभो

Siya na tagapamahalang Panginoon ng sansinukob, siya rin ang Panginoong namamahala rito, ang sumasaklaw sa lahat. Ang lahat-nakakakita, lahat-nagkakaloob na Śarva—paanong hindi Siya makilala, O makapangyarihan?

Verse 69

मन्ये दृषत्स्वरूपोसि दृषदोपि कठोरधीः । यतो विश्वेश्वरं काश्यां न वेत्सि गिरिजापतिम्

Sa palagay ko’y bato ang iyong katawan—oo, higit pang matigas ang iyong isip kaysa bato—sapagkat sa Kāśī ay hindi mo nakikilala si Viśveśvara, ang Panginoon ni Girijā (Pārvatī).

Verse 70

स्वभावकठिनात्मापि स वरं हिमवान्गिरिः । प्राणाधिक सुता दानाद्यो धिनोद्विश्वनायकम्

Bagaman likás na matigas at di matinag, ang dakilang bundok na Himavān ay nagkamit ng kataas-taasan, sapagkat ipinakasal niya sa Pinuno ng sansinukob ang anak na higit pa sa sariling hininga.

Verse 71

बिभ्रत्सहज काठिन्यं जातो गौरीगुरुर्गुरुः । शंभुं प्रपूज्य सुतया स्रजा विश्वगुरोरपि

Taglay ang likás na kabagsikan, siya’y naging kagalang-galang na guro—maging tagapagturo pa ni Gaurī. Matapos sambahin nang wasto si Śambhu, inialay niya sa Kanya, sa pamamagitan ng kaniyang anak, ang isang kuwintas ng bulaklak—gayong si Śambhu ang Guru ng sansinukob.

Verse 72

चेष्टितं तस्य को वेद वेदवेद्यस्य चेशितुः । मनागिति च जानेहं तच्चेष्टितमिदं जगत्

Sino ang tunay na makaaalam sa mga pagkilos ng Panginoong iyon—ang Tagapamahalang nakikilala sa pamamagitan ng mga Veda? Ito lamang ang batid ko: ang buong daigdig na ito ay pawang paglalaro ng Kaniyang gawa.

Verse 73

अधिष्ठाता मया ख्यातस्तथाधिष्ठातृ चेष्टितम् । अपूर्वं यत्त्वयापृष्टं तदाख्यामि च तच्छृणु

Naipahayag ko na ang Namumunong Panginoon, gayundin ang paraan ng Kaniyang pamamahala. Ang iyong itinanong ay pambihira; ipaliliwanag ko iyon—makinig kang mabuti.

Verse 74

शुभे ज्येष्ठेश्वरस्थाने सांप्रतं स उमापतिः । काशीं प्राप्य मुदा तिष्ठेद्गिरिराजांगजा सखः

Ngayon, sa mapalad na pook ng Jyeṣṭheśvara, ang Panginoon—ang Kabiyak ni Umā—pagdating sa Kāśī ay nananahan doon nang may galak, kasama ang Anak ng Hari ng mga Bundok.

Verse 75

स्कंद उवाच । यदा यदा स गिरिजा मृदुनामाक्षरामृतम् । आविष्करोति पथिकोऽद्रींद्रो हृष्येत्तदातदा

Sinabi ni Skanda: Tuwing ihahayag ng manlalakbay ang nektar ng malalambing na pantig—ang matamis na Pangalan ni Girijā—sa bawat sandali’y nagagalak si Himavān, panginoon ng mga bundok.

Verse 76

उमानामामृतं पीतं येनेह जगतीतले । न जातु जननीस्तन्यं स पिबेत्कुंभसंभव

O Kumbha-sambhava (Agastya), ang sinumang uminom dito sa lupa ng nektar ng Pangalan ni Umā ay hindi na kailanman muling iinom ng gatas ng ina.

Verse 77

उमेतिद्व्यक्षरं मंत्रं योऽहर्निशमनुस्मरेत् । न स्मरेच्चित्रगुप्तस्तं कृतपापमपि द्विज

O Brāhmaṇa, ang sinumang araw at gabi’y nag-aalaala sa dalawang-pantig na mantra na ‘U-mā’, ay hindi mapapansin ni Citragupta—kahit pa nakagawa siya ng mga kasalanan.

Verse 78

पुनः शुश्राव हिमवान्हृष्टः कार्पटिकोदितम् । कार्पटिक उवाच । राजन्विश्वेश्वरार्थेयः प्रासादो विश्वकर्मणा

Muli, ang nagagalak na si Himavān ay nakinig sa sinabi ng pulubing-mendikante (kārpaṭika). Sinabi ng kārpaṭika: “O Hari, alang-alang kay Viśveśvara, isang palasyong-templo ang itinatayo ni Viśvakarman…”

Verse 79

निर्मीयते सुनिर्माणो जन्मि निर्वाणदायिनः । तदपूर्वं न कर्णाभ्यामप्याकर्णितवानहम्

Isang maringal at napakagandang gusali ang itinatayo para sa Nagkakaloob ng nirvāṇa sa mga may katawan. Ang ganitong kababalaghan—hindi ko pa kailanman narinig, kahit sa sarili kong mga tainga.

Verse 80

यत्रातिमित्रतेजोभिः शलाकाभिः समंततः । मणिमाणिक्यरत्नानां प्रासादेभित्तयः कृताः

Doon, sa palibot, sa mga inlay na tila mga tungkod na nagliliyab sa labis na sinag na gaya ng araw, ang mismong mga pader ng palasyong-templo ay hinubog mula sa mga hiyas—mga maningning na rubi at iba pang mahalagang batong-gamot.

Verse 81

यत्र संति शतं स्तंभा भास्वंतो द्वादशोत्तराः । एकैकं भुवनं धर्तुमष्टाष्टाविति कल्पिताः

Doon ay nakatindig ang sandaang maningning na haligi, bawat isa’y humihigit sa labindalawa (sa sukat at karilagan). Bawat haligi’y inihiwatig na may lakas na walo-at-walo—na wari’y sapat upang magpasan ng isang buong daigdig nang mag-isa.

Verse 82

चतुर्दशसु या शोभा विष्टपेषु समंततः । तस्मिन्विमाने सास्तीह शतकोटिगुणोत्तरा

Anumang karilagan ang lumalaganap sa labing-apat na daigdig—sa vimāna roon, naririto ang gayong karilagan na higit pa nang sandaang-milyong ulit.

Verse 83

चंद्रकांतमणीनां च स्तंभाधार शिलाश्च याः । चित्ररत्नमयैस्तंभैः स्तंभितास्तत्प्रभाभराः

At ang mga batong-patungan na sumasalo sa mga haligi ay yari sa mga hiyas na batong-buwan; sinasandigan ng mga haliging gawa sa sari-saring hiyas, sila’y punô ng umaapaw na bigat ng liwanag.

Verse 84

पद्मरागेंद्रनीलानां शालीनाः शालभंजिकाः । नीराजयंत्यहोरात्रं यत्र रजप्रदीपकैः

Doon, ang mariringal na mga anyong śālabhañjikā na hinubog mula sa rubi at sapiro ay nagsasagawa ng ārati araw at gabi, sa mga lamparang kumikislap sa liwanag.

Verse 85

स्फुरत्स्फटिकनिर्माण श्लक्ष्ण पद्मशिलातले । अनेकरत्नरूपाणि विचित्राणि समंततः

Sa makinis na sahig na batong tila-loto, na yari sa kumikislap na kristal, sa bawat panig ay lumilitaw ang di-mabilang na anyo ng mga hiyas—kamangha-mangha at sari-sari.

Verse 86

आरक्तपीतमंजिष्ठ नीलकिर्मीरवर्णकैः । विन्यस्तानीव भासंते चित्रे चित्रकृतायतः

Sa mga kulay na matingkad na pula, gintong dilaw, manjistha, bughaw, at batik-batik na mga tono, sila’y kumikislap na wari’y sadyang inukit at inilapat—gaya ng mahabang larawan na nilikha ng sining.

Verse 87

दृक्पिच्छिला विलोक्यंते माणिक्यस्तंभराजयः । यतोऽविमुक्ते स्वक्षेत्रे मोक्षलक्ष्म्यंकुरा इव

Ang hanay ng mga haliging rubi ay tila dumikit sa paningin—gayong kaakit-akit; na parang mga usbong ng mismong kasaganaan ng moksha na sumisibol sa Avimukta, sariling kshetra ni Śiva.

Verse 88

रत्नाकरेभ्यः सर्वेभ्यो गणा रत्नोच्चयान्बहून् । राशींश्चक्रुः समानीय यत्राद्रिशिखरोपमान्

Mula sa lahat ng minahan ng hiyas, tinipon ng mga gaṇa ang maraming bunton ng mga mamahaling bato; at nang dalhin at pagsama-samahin doon, gumawa sila ng mga tumpok na wari’y tuktok ng bundok.

Verse 89

यत्र पातालतलतो नागानां कोशवेश्मतः । गणैर्मणिगणाः सर्वे समाहृत्य गिरीकृताः

Doon, mula sa kailaliman ng Pātāla—mula sa mga bahay-yaman ng mga Nāga—tinipon ng mga gaṇa ang lahat ng uri ng hiyas at hinubog itong mga bunton na tila mga bundok.

Verse 90

शिवभक्तः स्वयं यत्र पौलस्त्यः स्वद्रिकूटतः । कोटिहाटककूटानि आनयामास राक्षसैः

Doon, si Paulastya mismo—isang deboto ni Śiva—ay nag-utos sa mga Rākṣasa na maghatid mula sa sarili niyang tuktok ng bundok ng mga bunton ng ginto, sa sukat na koṭi-koṭi.

Verse 91

प्रासादनिर्मितिं श्रुत्वा भक्ता द्वीपांतरस्थिताः । माणिक्यानि समाजह्रुर्यथासंख्यान्यहो नृप

Nang mabalitaan ang pagtatayo ng palasyong-templo, ang mga debotong nasa malalayong pulo ay nagtipon ng mga rubi ayon sa kanilang kaya—kamangha-mangha nga, O Hari.

Verse 92

चिंतामणिः स्वयं यत्र कमर्णे विश्वकर्मणे । विश्राणयेदहोरात्रं विचित्रांश्चिं तितान्मणीन्

Doon, ang mismong Cintāmaṇi—ang hiyas na tumutupad ng hangarin—ay araw at gabi’y nagkakaloob kay Viśvakarman, ang banal na panday, ng mga kahanga-hangang batong-hiyas ayon sa ninanais.

Verse 93

नानावर्णपताकाश्च यत्र कल्पमहीरुहः । अनल्पाः कल्पयंत्येव नित्यभक्तिसमन्विताः

Doon, ang mga punong tulad ng kalpa-vṛkṣa ay walang humpay na nagkakaloob ng saganang mga bandilang sari-sari ang kulay, laging kalakip ang matatag na debosyon.

Verse 94

अब्धयो यत्र सततं दधिक्षीरेक्षुसर्पिषाम् । पंचामृतानां कलशैः स्नपयंति दिनेदिने

Doon, laging naroroon ang mga karagatan ng dadhi, gatas, katas ng tubo, at ghee; at araw-araw ay pinaliliguan nila ang Panginoon sa mga banga ng pañcāmṛta.

Verse 95

यत्र कामदुघा नित्यं स्नपयेन्मधुधारया । स्वदुग्धया स्वयं भक्त्या विश्वेशं लिंगरूपिणम्

Doon, araw-araw, pinaliliguan ng bakang nagbibigay ng ninanais si Viśveśvara—na nahayag bilang Liṅga—ng mga agos ng pulot at ng sarili niyang gatas, sa wagas na debosyon.

Verse 96

गंधसाररसैर्यं च सेवते मलयाचलः । कर्पूररंभा कर्पूरपूरैर्भक्त्या निषेवते

Siya na pinaglilingkuran ng Bundok Malaya sa pinakamainam na katas ng mababangong esensya; at si Karpūra-Rambhā ay sumasamba nang may bunton-bunton ng kampor, sa debosyon.

Verse 97

इत्याद्य पूर्वं यत्रास्ति प्रत्यहं शंकरालये । कथं तं त्वमुमाकातं न वेत्सि कठिनाशय

Ganyan at iba pa ay matagal nang naroroon araw-araw sa tahanan ni Śaṅkara; paano mo hindi nakikilala ang Panginoon, ang minamahal ni Umā, O pusong-bato?

Verse 98

इति तस्य समृद्धिं तां दृष्ट्वा जामातुरद्रिराट । त्रपया परिभूतोभून्नितरां कुंभसंभव

Nang makita ang gayong kasaganaan ng kanyang manugang, ang hari ng mga bundok ay lubhang napahiya; at si Kumbhasambhava (Agastya) ay lalo pang nagpakumbaba.

Verse 99

तस्मै कार्पटिकायाथ स दत्त्वा पारितोषिकम् । पुनश्चिंतापरोजातोऽद्रिराट्कार्पटिके गते

Pagkaraan, nang mabigyan niya ng gantimpala ang pulubing-mendikante, ang hari ng mga bundok ay muling nabalot ng pag-aalala nang ito’y makaalis na.

Verse 100

उवाचेति मनस्येव विस्मयोत्फुल्ललोचनः । अहो भद्रमिदं जातं यत्त्वया श्रावि शर्मभाक्

Nagsalita siya sa sariling isip, namamangha at lumalawak ang mga mata: “Ah, mabuti ang kinalabasan nito—sa pamamagitan mo’y aking narinig, at nakamtan ang ginhawa.”

Verse 110

यस्य देशो न विदितो यस्तु वृत्तिपराङ्मुखः । आचारहीनमिव यं पुराऽपश्यं कठोरधीः

Yaong di nalalaman ang kanyang lupain, at tumalikod sa wastong kabuhayan at asal—siya’y minsang nakita ko, na wari’y walang tamang gawi, matigas at di matinag ang isip.

Verse 120

सुपर्वणि सुपात्राय सुताथ श्रद्धयाधिकम् । येन स्ववित्तमानेन धर्मोपार्जित वित्ततः

Sa banal at mapalad na araw ng kapistahan, sa karapat-dapat na tatanggap, at may saganang pananampalataya, siya’y nagkaloob—ayon sa kanyang kaya—mula sa yamang natipon sa pamamagitan ng dharma.

Verse 130

प्रणम्य दंडवद्भूमौ कृतांजलिपुटौ गणौ । कृताभ्यनुज्ञो भ्रूक्षेपाद्विज्ञप्तिमथ चक्रतुः

Pagkaraang magpatirapa sa lupa na parang tungkod at pagdugtungin ang mga palad sa paggalang, ang dalawang gaṇa—nang mapahintulutan sa isang sulyap ng kilay—ay saka naglahad ng kanilang pakiusap.

Verse 140

उमा श्रुत्येति संहृष्टा कदंबकुसुमश्रियम् । आनंदांकुरलक्ष्मीवदंगेषु परिबिभ्रती

Nang marinig iyon, si Umā ay nagalak, at sa kanyang mga sangkap ay taglay ang ningning ng mga bulaklak na kadamba—na wari’y ang mismong kapalaran ng ligaya na sumisibol.

Verse 149

श्रुत्वा शैलेश माहात्म्यं श्रद्धया परया नरः । पापकंचुकमुत्सृज्य शिवलोकमवाप्नुयात्

Ang taong nakarinig, na may sukdulang pananampalataya, sa kadakilaan ni Śaileśa, ay inihuhubad ang balabal ng kasalanan at nakakamtan ang daigdig ni Śiva.