Adhyaya 8

Verse 1

लोपामुद्रोवाच । जीवितेश कथामेतां पुण्यां पुण्यपुरीश्रिताम् । न तृप्तिमधिगच्छामि श्रुत्वा त्वच्छ्रीमुखेरिताम्

Sinabi ni Lopāmudrā: O panginoon ng aking buhay, nang marinig ko mula sa iyong mapalad na mga labi ang banal na salaysay na nananahan sa sagradong lungsod, hindi pa rin ako nasisiyahan.

Verse 2

मायापुर्यां मुक्तिपुर्यां शिवशर्मा द्विजोत्तमः । मृतोपि मोक्षं नैवाप ब्रूहि तत्कारणं विभो

Sa Māyāpurī, ang lungsod ng kalayaan, si Śivaśarmā—pinakamainam sa mga brāhmaṇa—ay hindi nagkamit ng mokṣa kahit pagkamatay. O makapangyarihan, sabihin mo ang dahilan nito.

Verse 3

अगस्त्य उवाच । साक्षन्मोक्षो न चैतासु पुरीषु प्रियभाषिणि । पुरोद्दिश्यामुमेवार्थमितिहासो मयाश्रुतः

Sinabi ni Agastya: O matamis magsalita, sa mga lungsod na ito ang kalayaan ay hindi kusang nakukuha, ni tuwirang dumarating. Tungkol mismo sa bagay na ito, may narinig akong sinaunang salaysay.

Verse 4

शृणु कांते विचित्रार्थां कथां पापप्रणाशिनीम् । पुण्यशीलसुशीलाभ्यां कथितां शिवशर्मणे

Makinig ka, minamahal, sa salaysay na may kahanga-hangang diwa, na pumupuksa sa kasalanan—na isinalaysay ng mabubuting Puṇyaśīla at Suśīlā kay Śivaśarmā.

Verse 5

शिवशर्मोवाच । अयि विष्णुगणौ पुण्यौ पुंडरीकदलेक्षणौ । किंचिद्विज्ञप्तुकामोहं प्रवृद्धकरसंपुटः

Wika ni Śivaśarmā: O mga banal na tagapaglingkod ni Viṣṇu, kayong may matang gaya ng talulot ng lotus, may munting pakiusap akong ihahain—nakatindig na magkadikit ang mga palad sa pagpupugay.

Verse 6

न नाम युवयोर्वेद्मि वेद्म्याकृत्या च किंचन । पुण्यशीलसुशीलाख्यौ युवां भवितुमर्हथः

Hindi ko nalalaman ang inyong mga pangalan, bagaman sa inyong anyo’y may nauunawaan ako: nararapat kayong tawaging Puṇyaśīla at Suśīla—mga taong may kabanalan at mabuting asal.

Verse 7

गणा वूचतुः । भगवद्भक्तियुक्तानां किमज्ञातं भवादृशाम् । एतदेव हि नौ नाम यदुक्तं श्रीमता त्वया

Wika ng mga Gaṇa: “Sa isang tulad mo na puspos ng debosyon sa Panginoon, ano pa ang maaaring di malaman? Tunay, ito nga ang aming mga pangalan—yaong sinabi mo, kagalang-galang na ginoo.”

Verse 8

यदन्यदपि ते चित्ते प्रष्टव्यं तदशंकितम् । संपृच्छस्व महाप्राज्ञ प्रीत्या तत्प्रब्रवावहे

“At kung may iba pa sa iyong puso na nais itanong, magtanong ka nang walang pag-aalinlangan, O dakilang marunong; nang may pag-ibig ay ikalulugod naming ipaliwanag.”

Verse 9

इति श्रुत्वा स वचनं भगवद्गणभाषितम् । अतिप्रीतिकरं हृद्यं ततस्तौ प्रत्युवाच ह

Nang marinig niya ang mga salitang ito na winika ng mga Gaṇa ng Panginoon—lubhang nakalulugod at nagpapasaya ng puso—pagkaraan ay sumagot siya sa kanilang dalawa.

Verse 10

दिव्य द्विज उवाच । क एष लोको ऽल्पश्रीकः स्वल्पपुण्यजनाकृतिः । क इमे विकृताकारा ब्रूतमेतन्ममाग्रतः

Wika ng makalangit na brāhmaṇa: “Ano itong daigdig na kapos sa ningning, hitik sa mga taong salat sa kabutihang-loob? At sinu-sino ang mga nilalang na may anyong baluktot? Ipaliwanag ninyo ito nang malinaw sa harap ko.”

Verse 11

गणावूचतुः । अयं पिशाचलोकोत्र वसंति पिशिताशनाः । दत्त्वानुतापभाजो ये नोनो कृत्वा ददत्यपि

Wika ng mga Gaṇa: “Ito ang daigdig ng Piśāca; dito nananahan ang mga kumakain ng laman. Yaong nagbibigay ngunit pagkaraan ay nagsisisi—na nagbigay na may paulit-ulit na panghihinayang—ay dumarating upang makibahagi sa ganitong kalagayan.”

Verse 12

शिवं प्रसंगतोभ्यर्च्य सकृत्त्वशुचिचेतसः । अल्पपुण्याल्पलक्ष्मी काः पिशाचास्त इमे सखे

“Ang mga ito, kaibigan, ay mga piśāca—salat sa kabutihan at salat sa kapalaran—na bagaman minsan ay napasamba kay Śiva dahil sa pagkakataon, ginawa nila iyon na may maruming isip.”

Verse 13

ततो गच्छन्ददर्शाग्रे हृष्टपुष्टजनावृतम् । पिचंडिलैः स्थूलवक्त्रैर्मेघगंभीरनिःस्वनैः

Pagkaraan, habang sila’y nagpapatuloy, nakita niya sa unahan ang isang pook na siksik sa masasaya at matatabang nilalang—may malalapad na mukha, matitibay ang katawan, at ang tinig ay malalim na gaya ng kulog sa ulap.”

Verse 14

लोकैरप्युषितं लोकं श्यामलांगैश्च लोमशैः । गणौ कथयतां केमी को लोकः पुण्यतः कुतः

“Ang daigdig na ito’y tinitirhan ng maraming nilalang—maiitim ang mga biyas at mabalahibo. O mga Gaṇa, ipaliwanag: sinu-sino sila, ano ang mundong ito, at sa anong uri ng kabutihan nagmumula?”

Verse 15

गणावूचतुः । गुह्यकानामयं लोकस्त्वेते वै गुह्यकाः स्मृताः । न्यायेनोपार्ज्य वित्तानि गूहयंति च ये भुवि

Wika ng mga Gaṇa: “Ito ang daigdig ng mga Guhyaka, at sila nga ang tinatawag na Guhyaka—yaong nagkamit ng yaman sa matuwid na paraan at ito’y ikinukubli at iniingatan sa ibabaw ng lupa.”

Verse 16

स्वमार्गगाधनाढ्याश्च शूद्रप्रायाः कुटुंबिनः । संविभज्य च भोक्तारः क्रोधासूयाविवर्जिताः

Sila’y sagana sa kani-kanilang hanapbuhay, karamihan ay nasa kalagayang tulad ng śūdra; mga maybahay na kumakain lamang matapos magbahagi. Malaya sa galit at inggit, namumuhay sila sa diwa ng pag-aambagan.

Verse 17

न तिथिं नैव वारं च संक्रात्यादि न पर्व च । नाधर्मं न च धर्मं च विदंत्येते सदा सुखाः

Hindi nila binibilang ang mga tithi ni ang mga araw ng linggo, ni ipinagdiriwang ang saṅkrānti at iba pang kapistahan. Ni hindi nila inihihiwalay ang ‘di-matuwid’ sa ‘matuwid’—gayunman, sila’y laging payapa at maginhawa.

Verse 18

एकमेव हि जानंति कुलपूज्यो हि यो द्विजः । तस्मै गाः संप्रयच्छंति मन्यंते तद्वचःस्फुटम्

Iisa lamang ang kanilang nalalaman: ang dalawang-beses-isinilang (dvija) na iginagalang ng angkan ang karapat-dapat parangalan. Sa kanya sila nag-aalay ng mga baka, at tinatanggap nila ang kanyang mga salita bilang malinaw at may kapangyarihan.

Verse 19

समृद्धिभाजोह्यत्रापि तेन पुण्येन गुह्यकाः । भुंजते स्वर्गसौख्यानि देववच्चाकुतोभयाः

Dahil sa gayong kabutihang-loob at punya, maging dito’y nakikibahagi ang mga Guhyaka sa kasaganaan. Tinatamasa nila ang mga ligayang makalangit na tulad ng mga deva, walang takot sa alinmang panig.

Verse 20

ततो विलोकयामास लोकं लोचनशर्मदम् । केऽमी जनास्त्वसौ लोकः किंनामा वदतां गणौ

Pagkaraan, minasdan niya ang daigdig na nakalulugod sa mga mata, at nagtanong: “Sino ang mga nilalang na ito, at ano ang tawag sa kahariang ito? Ipagbadya ninyo sa akin, O mga tagapaglingkod.”

Verse 21

गणावूचतुः । गांधर्वस्त्वेषलोकोऽमी गंधर्वाश्च शुभव्रताः । देवानां गायनाद्येते चारणाः स्तुतिपाठकाः

Sumagot ang mga tagapaglingkod: “Ito ang daigdig ng Gāndharva; ang mga ito’y mga Gandharva na may mapalad na panata. Umaawit sila para sa mga deva at nagsisilbing makalangit na makata, mga tagapagbigkas ng mga himno.”

Verse 22

गीतज्ञा अतिगीतेन तोषयंति नराधिपान् । स्तुवंति च धनाढ्यांश्च धनलोभेन मोहिता

Dalubhasa sa musika, pinasasaya nila ang mga hari sa masalimuot na pag-awit; at dahil sa pagkahumaling sa yaman, pinupuri rin nila ang mayayaman.

Verse 23

राज्ञां प्रसादलब्धानि सुवासांसि धनान्यपि । द्रव्याण्यपि सुगंधीनि कर्पूरादीन्यनेकशः

Sa biyaya ng mga hari, nakakamit nila ang mababangong kasuotan at kayamanan; gayundin ang sari-saring mabangong sangkap—kafur at iba pa—na sagana.

Verse 24

ब्राह्मणेभ्यः प्रयच्छंति गीतं गायंत्यहर्निशम् । श्रुतावेव मनस्तेषां नाट्यशास्त्रकृतश्रमाः

Iniaalay nila sa mga brāhmaṇa ang kanilang awit at umaawit araw at gabi. Sa pakikinig lamang nakatuon ang kanilang isip, at nagsisikap sila sa mga disiplina ng Nāṭyaśāstra.

Verse 25

तेन पुण्येन गांधर्वो लोकस्त्वेषां विशिष्यते । ब्राह्मणास्तोषिता यद्वै गीतविद्यार्जितैर्धनैः

Sa bisaing iyon, ang kanilang daigdig ng mga Gandharva ay lalong nagiging marangal; sapagkat tunay nilang napasaya ang mga brāhmaṇa sa yamang natamo sa banal na sining ng pag-awit.

Verse 26

गीतविद्याप्रभावेन देवर्षिर्नारदो महान् । मान्यो वैष्णवलोके वै श्रीशंभोश्चातिवल्लभः

Sa kapangyarihan ng banal na agham ng pag-awit, ang dakilang devarṣi na si Nārada ay pinararangalan sa daigdig ni Viṣṇu; at siya rin ay labis na minamahal ng mapalad na Śambhu (Śiva).

Verse 27

तुंबुरुर्ना रदश्चोभौ देवानामतिदुर्लभौ । नादरूपी शिवः साक्षान्नादतत्त्वविदौ हि तौ

Si Tumburu at si Nārada—kapwa sila’y lubhang bihira kahit sa mga diyos. Sapagkat si Śiva mismo ang anyo ng Nāda, ang banal na tunog; at silang dalawa ay tunay na nakaaalam ng prinsipyo ng Nāda.

Verse 28

यदि गीतं क्वचिद्गीतं श्रीमद्धरिहरांतिके । मोक्षस्तु तत्फलं प्राहुः सा न्निध्यमथवा तयोः

Kung saanman umawit ng awit sa harap ng maluwalhating Hari at Hara, sinasabi nilang bunga nito ang mokṣa—o kaya’y ang matalik na paglapit sa kanilang dalawa.

Verse 29

गीतज्ञो यदि गीतेन नाप्नोति परमं पदम् । रुद्रस्यानुचरो भूत्वा तेनैव सह मोदते

Kung ang nakaaalam ng pag-awit ay hindi, sa pag-awit, makamtan ang pinakamataas na kalagayan, siya’y nagiging tagapaglingkod ni Rudra at sa kanya ring kasama nagagalak.

Verse 30

अस्मिंल्लोके सदा कालं स्मृतिरे षा प्रगीयते । तद्गीतमालया पूज्यौ देवौ हरिहरौ सदा

Sa mundong ito, sa lahat ng panahon, inaawit ang pag-alaalang ito: sa pamamagitan ng kuwintas ng awit, laging sambahin ang dalawang diyos—si Hari at si Hara.

Verse 31

इति शृण्वन्क्षणात्प्राप पुनरन्यन्मनोहरम् । शिवशर्माथ पप्रच्छ किं संज्ञं नगरं त्विदम्

Pagkarinig nito, agad siyang napadako sa isa pang kaaya-ayang tanawin. Pagkaraan ay nagtanong si Śivaśarmā: “Ano ang pangalan ng lungsod na ito?”

Verse 32

गणावूचतुः । असौ वैद्याधरो लोको नाना विद्या विशारदाः । एते विद्यार्थिनामन्नमुपानद्वस्त्रकंबलम्

Wika ng mga Gaṇa: “Iyan ang daigdig ng mga Vidyādhara, bihasa sa sari-saring kaalaman. Sila’y nagbibigay sa mga mag-aaral ng pagkain, panyapak, kasuotan, at kumot.”

Verse 33

औषधान्यपि यच्छं ति तत्पीडाशमनानि हि । नानाकलाः शिक्षयंति विद्यागर्वविवर्जिताः

Nagkakaloob din sila ng mga gamot na tunay na nagpapawi ng mga pagdurusa. Walang pagmamataas sa karunungan, nagtuturo sila ng maraming sining.

Verse 34

शिष्यं पुत्रेण पश्यंति वस्त्र तांबूल भोजनैः । अलंकृताश्च सत्कन्या धर्मा दुद्वाहयंति च

Tinitingnan nila ang alagad na parang sariling anak, tinutustusan ng kasuotan, ng nganga, at ng pagkain. At ayon sa dharma, ipinapakasal nila ang mararangal na dalaga, pinalamutian at pinararangalan.

Verse 35

अभिलाषधिया नित्यं पूजयंतीष्टदेवताः । एतः पुण्यैर्वसंतीह विद्याधर वरा इमे

Taglay ang pusong may taimtim na hangarin, araw-araw nilang sinasamba ang kani-kanilang piniling diyos. Sa gayong mga kabutihang-loob, nananahan dito ang mararangal na Vidyādhara.

Verse 36

यावदित्थं कथां चक्रुस्तावत्संयमिनीपतिः । धर्मराजोभिसंप्राप्तो देवदुंदुभि निःस्वनैः

Samantalang nag-uusap sila nang gayon, dumating doon si Dharmarāja, ang panginoon ng Saṁyamanī, na may kasabay na umuugong na tunog ng mga tambol ng langit.

Verse 37

सोम्यमूर्तिर्विमानस्थो धर्मज्ञैः परिवारितः । सेवाकर्मसु चतुरैर्भृत्यैस्त्रिचतुरैः सह

May maamong anyo, nakaupo sa makalangit na vimāna, napalilibutan siya ng mga nakaaalam ng dharma, at kasama ang tatlo o apat na lingkod na bihasa sa paglilingkod.

Verse 38

धर्मराज उवाच । साधुसाधु महाबुद्धे शिवशर्मन्द्विजोत्तम । कुलोचितं ब्राह्मणानां भवता प्रतिपादितम्

Sinabi ni Dharmarāja: “Mabuti, mabuti! O dakilang-isip na Śivaśarman, pinakamainam sa mga dvija—sa iyo ay naitaguyod nang wasto ang asal na nararapat sa mga Brāhmaṇa at sa iyong angkan.”

Verse 39

वेदाभ्यासः कृतः पूर्वं गुरवश्चापि तोषिताः । धर्मशास्त्रपुराणे षु दृष्टो धर्मस्त्वयाऽदृतः

“Noon ay nagsagawa ka ng pag-aaral ng Veda at napasaya mo rin ang iyong mga guro; at ang dharma na nasusumpungan sa Dharmaśāstra at sa mga Purāṇa ay pinarangalan mo.”

Verse 40

क्षालितं मुक्तिपुर्यद्भिराशुगंतृशरीरकम् । कोविदोऽस्ति भवानेव जीविते जीवितेतरे

Ang iyong katawan—na napakabilis lumisan—ay nahugasan ng mga tubig ng Lungsod ng Kalayaan (Mokṣapurī); tunay, ikaw lamang ang may wastong pag-unawa sa buhay at sa lampas ng buhay.

Verse 41

कलेवरं पूतिगंधि सदैवाशुचिभाजनम् । सुतीर्थपुण्य पण्येन सम्यग्विनिमितं त्वया

Ang katawang ito—mabaho at laging sisidlan ng karumihan—ay wasto mong muling hinubog sa pamamagitan ng mahalagang “salapi” ng kabutihang nakamit sa mga dakilang banal na pook-tawiran (tīrtha).

Verse 42

अतएवाहि पांडित्यमाद्रिंयते विचक्षणाः । अहःक्षेपं न क्षिपंति क्षणमेकं हि ते बुधाः

Kaya nga iginagalang ng mga mapanuri ang tunay na karunungan; ang mga pantas ay hindi nagsasayang ng kanilang mga araw—hindi nila inuubos kahit isang saglit.

Verse 43

निमेषान्पंचपान्मर्त्ये प्राणंति प्राणिनो ध्रुवम् । तत्रापि न प्रवर्तेयुरघकर्मणि गर्हिते

Sa daigdig ng mga mortal, ang mga nilalang ay tiyak na nabubuhay lamang sa ilang kisap-mata; gayunman, hindi sila dapat pumasok sa kasuklam-suklam na gawaing makasalanan.

Verse 44

स्थिरापायः सदा कायो न धनं निधनेऽवति । तन्मूढः प्रौढकार्ये किं न यतेत भवानिव

Ang katawan ay laging patungo sa pagkaguho, at ang yaman ay hindi nagliligtas sa oras ng kamatayan. Kung gayon, bakit ang mangmang ay hindi magsikap sa tunay na dakilang layon—gaya ng ginawa mo?

Verse 45

सत्वरं गत्वरं चायुर्लोकः शोकसमाकुलः । तस्माद्धर्मे मतिः कार्या भवतेव सुधार्मिकैः

Mabilis ang buhay at laging dumudulas palayo, at ang daigdig ay nababalot ng dalamhati. Kaya’t ang mga matutuwid ay dapat ituon ang isip sa dharma—gaya ng iyong ginawa.

Verse 46

सत्कर्मणो विपाकोऽयं तव वंद्यौ ममाप्यहो । यदेतौ भगवद्भक्तौ सखित्वं भवतो गतौ

Ito nga ang bunga ng iyong mabubuting gawa—kamangha-mangha! Sapagkat ang dalawang deboto ng Panginoon, karapat-dapat igalang mo at igalang ko rin, ay nagkamit ng pakikipagkaibigan sa iyo.

Verse 47

ममाज्ञा दीयतां तस्मात्साहाय्यं करवाणि किम् । यत्कर्तव्यं मादृशैस्ते तत्कृतं भवतैवहि

Kaya’t ipagkaloob mo sa akin ang iyong utos—anong tulong ang maihahandog ko? Ang dapat gawin ng mga tulad ko, yaon ay nagawa mo na mag-isa.

Verse 48

अद्य धन्यतरोस्मीह यद्दृष्टौ भगवद्गणौ । सेवा सदैव मे ज्ञाप्या श्रीमच्चरणसन्निधौ

Ngayong araw, ako’y higit na pinagpala, sapagkat nasilayan ko ang mga kasama ng Panginoon. Nawa’y lagi akong maitalaga sa paglilingkod sa harap ng Kanyang kagalang-galang na mga paa.

Verse 49

ततः प्रस्थापितस्ताभ्यां प्राविशत्स्वपुरीं यमः । अप्राक्षीच्च ततो विप्रस्तौ गणौ प्रस्थिते यमे

Pagkatapos, nang maihatid siya nang may paggalang ng dalawang iyon, pumasok si Yama sa sarili niyang lungsod. Nang makaalis na si Yama, tinanong ng brāhmaṇa ang dalawang tagapaglingkod na iyon.

Verse 50

शिवशर्मोवाच । साक्षादयं धर्मराजो ननु सौम्यतराकृतिः । धर्म्याण्येव वचांस्यस्य मनः प्रीतिकराणि च

Sinabi ni Śivaśarmā: “Tunay ngang si Dharmarāja ito mismo—ngunit ang anyo niya’y lubhang maamo. Ang kanyang mga salita’y pawang matuwid, at nagbibigay-galak sa isipan.”

Verse 51

पुरी संयमनी सेयमतीव शुभलक्षणा । आकर्ण्य यस्य नामापि पापिनोऽतीव बिभ्यति

Ang lunsod na ito, ang Saṃyamanī, ay tunay na hitik sa mapalad na palatandaan; datapwat sa pagkarinig pa lamang ng kanyang pangalan, ang mga makasalanan ay labis na nanginginig sa takot.

Verse 52

यमरूपं वर्ण यंति मर्त्यलोकेऽन्यथा जनाः । अन्यथाऽयं मया दृष्टो ब्रूतं तत्कारणं गणौ

Sa daigdig ng mga mortal, iba ang paglalarawan ng mga tao sa anyo ni Yama. Ngunit iba ang aking nakita—sabihin ninyo, O mga tagapaglingkod, ang dahilan niyon.

Verse 53

केन पश्यंत्यमुं लोकं निवसंति तथात्र के । इदमेवास्य किं रूपं किं चान्यच्च निवेद्यताम्

Sa anong paraan nakikita ang daigdig na yaon, at sinu-sino ang nananahan doon? Ito lamang ba ang anyo niya, o may iba pa? Ipaliwanag ito nang malinaw.

Verse 54

गणावूचतुः । शृणु सौम्य सुसौम्योऽसौ दृश्यतेत्र भवादृशैः । धर्ममूर्तिः प्रकृत्यैव निःशंकैः पुण्यराशिभिः

Sinabi ng dalawang tagapaglingkod: “Makinig ka, O maamong ginoo. Dito, sa mga tulad mo—sa mga hitik sa kabutihang-gawa at walang pangamba—siya’y nakikitang lubhang maamo. Sapagkat sa kanyang likas na kalikasan, siya ang mismong katawang-Dharma.”

Verse 55

अयमेव हि पिंगाक्षः क्रोधरक्तांतलोचनः । दंष्ट्राकरालवदनो विद्युल्ललनभीषणः

Siya nga ang mismong ito na may mga matang kulay-kahel, namumula sa galit; ang kanyang mukha ay nakasisindak na may nakausling mga pangil, nakapangingilabot tulad ng kidlat.

Verse 56

ऊर्ध्वकेशोऽतिकृष्णांगः प्रलयांबुदनिःस्वनः । कालदंडोद्यतकरो भुकुटी कुटिलाननः

Ang kanyang buhok ay nakatayo; ang kanyang mga viyas ay itim na parang gabi; ang kanyang ugong ay katulad ng kulog ng mga ulap ng paggunaw. Habang nakataas ang tungkod ng Panahon sa kanyang kamay, ang kanyang kilay ay nakakunot, at ang kanyang mukha ay mabagsik.

Verse 57

आनयैनं पातयैनं बधानामुंच दुर्दम । घातयैनं सुदुर्वृत्तं मूर्ध्नि तीव्रमयोघनैः

Dalhin siya rito; ibagsak siya; igapos siya—huwag siyang pakawalan, O ikaw na hindi mapigil. Hampasin ang lubos na masamang taong iyon sa ulo gamit ang mabibigat na masong bakal.

Verse 58

आताडयैनं दुर्वृत्तं धृत्वा पादौ शिलातले । उत्पाटयास्य नेत्रे त्वं निधाय चरणं गले

Bugbugin ang gumagawa ng masama; ipako ang kanyang mga paa sa ibabaw ng bato. Pagkatapos, itapak ang iyong paa sa kanyang lalamunan, at dukutin ang kanyang mga mata.

Verse 59

एतस्य गल्लावुत्फुल्लौ क्षुरेणाशुवि पाटय । पाशेन कंठं बद्धास्य समुल्लंबय भूरुहे

Hatiin agad ang kanyang namamagang mga pisngi gamit ang labaha. Igapos ang kanyang leeg gamit ang silo, at ibitin siya sa isang puno.

Verse 60

विदारयास्य मूर्धानं करपत्रेण दारुवत् । पार्ष्णिघातैर्घ्नतास्यास्यं समुच्चूर्णय दारुणैः

Biyakin ang kanyang bungo na parang kahoy gamit ang lagari. Hampasin ang kanyang bibig ng mararahas na tadyak ng sakong, at durugin ito nang lubusan.

Verse 61

परदारप्रसृमरं करं छिंध्यस्य पापिनः । परदारगृहं यातुः पादौ चास्य विखंडय

Putulin ang kamay ng makasalanang umaabot sa asawa ng iba; at durugin din ang mga paa niyaong pumupunta sa tahanan ng ibang lalaki para sa asawa nito.

Verse 62

सूचीभी रोमकूपेषु तनुं व्यधिहि सर्वतः । दातुः परकलत्रांगे नखपंक्ती दुरात्मनः

Tusukin ng mga karayom ang kanyang katawan sa lahat ng dako, hanggang sa mga butas ng balat. Sa mga viyas ng masamang-loob na iyon na lumalapastangan sa asawa ng iba, magbaon ng mga hanay ng pako.

Verse 63

परदारमुखाघ्रातुर्मुखे निष्ठीवयास्य हि । वक्तुः परापवादस्य कीलं तीक्ष्णं मुखे क्षिप

Duraan ang mukha niyaong naghahangad sa halimuyak ng bibig ng asawa ng iba. At sa bibig ng nagsasalita ng paninirang-puri sa kapwa, magtusok ng matulis na tulos.

Verse 64

भर्जयैनं चणकवत्तप्तवालुक कर्परैः । भ्राष्ट्रे विकटवक्त्रत्वं परसंतापकारिणम्

Isangag siya tulad ng garbansos gamit ang mga basag na palayok na puno ng nagbabagang buhangin. Sa kawali, gawing kakila-kilabot at tabingi ang mukha ng nagpapahirap na iyon sa iba.

Verse 65

दोषारोपं सदाकर्तुरदोषे क्रूरलोचन । निमज्जयास्य वदनं पूयशोणितकर्दमे

O ikaw na may malulupit na mata, ilubog mo ang mukha ng taong nagbibintang sa walang sala sa putikan ng nana at dugo.

Verse 66

अदत्तपरवस्तूनां गृह्णतः करपल्लवम् । आप्लुत्याप्लुत्य तैलेन तप्तांगारे पचोत्कट

Para sa kumukuha ng gamit ng iba nang hindi ibinibigay, hawakan ang kamay na dumadampot; paulit-ulit itong ilubog sa langis at ihawin nang matindi sa nagbabagang uling.

Verse 67

अपवादं गुरोर्वक्तुर्निंदाकर्तुः सुपर्वणाम् । तप्तलोहशलाकाश्च मुखे भीषण निक्षिप

Sa nagsasalita ng paninirang-puri sa guro, at sa pumupuna sa mga banal, maglagay ng nakakatakot at nagbabagang mga pako sa kanyang bibig.

Verse 68

परमर्म स्पृशश्चास्य परच्छिद्रप्रकाशितुः । सुतप्तायोमयाञ्च्छंकून्सर्वसंधिषु रोपय

At para sa sumusugat sa kahinaan ng iba, at sa nagbubunyag ng mga pagkakamali ng kapwa, ibaon ang nagbabagang mga tulos na bakal sa lahat ng kanyang mga kasukasuan.

Verse 69

अन्ये न दीयमाने स्वे निषेद्धुःपापकारिणः । आच्छेत्तुः परवृत्तीनां जिह्वां छिंध्यस्य दुर्मुख

Para sa makasalanang pumipigil sa iba na magbigay mula sa sarili nilang yaman, at sa pumutol sa kabuhayan ng iba, putulin ang kanyang dila—O ikaw na may pangit na mukha.

Verse 70

देवस्वभोक्तुः क्रोडास्य ब्राह्मणस्वस्यभोजिनः । विदार्योदरमस्याशु विट्कीटैः परिपूरय

Sa kumakain ng ari-ariang ukol sa Diyos, at lumalamon sa yaman ng Brahmana—gawin siyang may mukha ng baboy-ramo; biyakin agad ang kaniyang tiyan at punuin ng mga uod na mula sa karumihan.

Verse 71

न देवार्थे न विप्रार्थे नातिथ्यर्थे पचेत्क्वचित् । तममुं स्वार्थपक्तारं कुंभीपाके पचांधक

Ang hindi kailanman nagluluto para sa mga Diyos, ni para sa mga Brahmana, ni para sa panauhin—iluto mo sa impiyernong Kumbhīpāka ang makasariling tagapagluto na iyon, O Andhaka.

Verse 72

उग्रास्य शिशुहंतारममुं विश्रंभघातिनम् । कृतघ्नं नय वेगेन महारौरव रौरवम्

O mabagsik ang mukha, dalhin mo nang mabilis ang mamamatay-tao ng mga sanggol, ang taksil na pumapatay sa nagtitiwala, ang walang utang-na-loob—dalhin siya sa Raurava at sa Mahāraurava.

Verse 73

ब्रह्मघ्नं चांधतामिस्रे सुरापं पूयशोणिते । कालसूत्रे हेमचौरमवीचौ गुरुतल्पगम्

Ang pumatay sa Brahmana ay napupunta sa Andhatāmisra; ang umiinom ng nakalalasing sa Pūyaśoṇita; ang magnanakaw ng ginto sa Kālasūtra; at ang lumalapastangan sa higaan ng guru sa Avīci.

Verse 74

तत्संसर्गिणमावर्षमसिपत्रवने तथा । एतान्महापातकिनस्तप्ततैलकटाहके

At ang mga kasabwat nila ay napupunta sa Āvarṣa, at gayundin sa gubat ng mga dahong-tabak (Asipatravana). Ang mga dakilang makasalanang ito ay (itinapon din) sa mga kalderong puno ng kumukulong langis.

Verse 75

आप्लुत्याप्लुत्य दुर्दंष्ट्रकाकोलैर्लोहतुंडकैः । संतोद्यमानान्पापिष्ठान्नित्यं कल्पं निवासय

Matapos silang paulit-ulit na ilubog, hayaang ang mga pinakamakasalanang ito ay patuloy na tusukin ng mga uwak na may tuka ng bakal at matitigas na pangil, at panatilihin sila doon sa loob ng isang buong kalpa.

Verse 76

स्त्रीघ्नं गोघ्नं च मित्रघ्नं कूटशाल्मलिपादपे । उल्लंबय चिरंकालमूर्ध्वपादमधोमुखम्

Ibitin nang napakatagal na panahon—nakataas ang mga paa at nakababa ang mukha—sa huwad na puno ng Shalmali, ang pumatay sa babae, pumatay sa baka, at pumatay sa kaibigan.

Verse 77

त्वचमस्य च संदंशैस्त्रोटय त्वं महाभुज । आश्लेषितुर्मित्रपत्न्या भुजावुत्पाटया शुच

Punitin mo ang kanyang balat gamit ang mga sipit, O ikaw na may makapangyarihang mga bisig. At bunutin ang mga braso ng maruming lalaking iyon na yumakap sa asawa ng kanyang kaibigan.

Verse 78

ज्वालाकीले महाघोरे नरकेऽमुं नि पातय । यो वह्निना दाहयति परक्षेत्रं परालयम्

Itapon siya sa pinakakila-kilabot na impiyerno na tinatawag na Jvalakila—siya na sumusunog sa bukid ng iba at sa tahanan ng iba.

Verse 79

कालकूटे च गरदं कूटसाक्ष्याभिवादिनम् । मानकूटं तुलाकूटं कंठमोटे निपातय

Ihagis sa Kalakuta ang manglalason at ang nagbibigay ng maling testimonya. At itapon sa Manakuta, Tulakuta, at Kanthamota ang mga nandaraya sa sukat at timbang.

Verse 80

लालापिबेच दुष्प्रेक्ष्य तीर्थासुष्ठीविनं नय । आमपाके च गर्भघ्नं शूलपाकेऽन्यतापिनम्

Dalhin sa impiyernong Lālāpiba—mahirap masdan—ang maruming dumudura sa mga banal na tīrtha; at itapon sa Āmapāka ang pumapatay ng sanggol sa sinapupunan, at sa Śūlapāka ang nagpapahirap sa kapwa.

Verse 81

रसविक्रयिणं विप्रमिक्षुयंत्रे प्रपीडय । प्रजापीडाकरं भूपमंधकूपे निपातय

Durugin sa pangdikdik ng tubo ang brāhmaṇa na nagtitinda ng ipinagbabawal na ‘rasa’; at ihulog sa Andhakūpa ang haring nagpapahirap sa kanyang mga nasasakupan.

Verse 82

गोतिलांश्च तुरंगांश्च विक्रेतारं द्विजाधमम् । मातुलान्याः सुरायाश्च विक्रेतारं हलायुध

At parusahan ang hamak na brāhmaṇa na nagtitinda ng mga baka, linga, at mga kabayo; at parusahan din ang nagtitinda ng nakalalasing na alak, O Halāyudha.

Verse 83

मुसलोलूखले वैश्यं कंडयैनं पुनःपुनः । शूद्रं द्विजावमंतारं द्विजाग्रे मंचसेविनम्

Sa Musalolūkhala, paulit-ulit na kaskasin at pahirapan ang vaiśya. At parusahan ang śūdra na humahamak sa mga dalawang-ulit na isinilang, at umuupo sa higaan sa harap ng mga brāhmaṇa.

Verse 84

अधोमुखे च नरके दीर्घग्रीवप्रपीड्य

At sa impiyernong tinatawag na Adhomukha, sila’y dinudurog—ang mahahabang leeg ay pinipisil at ibinabagsak.

Verse 85

शूद्रं ब्राह्मणजेतारं वैश्यं बाह्मणमानिनम् । क्षत्रियं याजकं चापि विप्रं वेदविवर्जितम्

Parusahan ang śūdra na nagnanais manaig sa mga brāhmaṇa; ang vaiśya na nag-aakalang siya’y brāhmaṇa; ang kṣatriya na gumaganap na pari; at ang brāhmaṇa na walang gabay ng Veda.

Verse 86

लाक्षालवणमांसानां सतैलविषसर्पिषाम् । आयुधेक्षुविकाराणां विक्रेतारं द्विजाधमम्

Samsamin ang hamak na brāhmaṇa na ikinabubuhay ang pagbebenta ng lākṣā, asin, at karne, gayundin ng langis, lason, at ghee—pati mga sandata at mga produkto ng tubo.

Verse 87

पाशपाणेकशापाणे बद्ध्वैतांश्चरणेदृढम् । घातयंतौ कशाघातैर्नयतं तप्तकर्दमे

“O kayo—ang isa’y may lubid na panggapos at ang isa’y may latigo—gapusin sila nang mahigpit sa mga paa; hagupitin ng mga palo, at kaladkarin sila sa naglalagablab na putikan.”

Verse 88

इमां स्त्रियं श्लेषयाशु पुंश्चलीं कुलकल्मषाम् । तेनोपपतिना सार्धं तप्तायसमयेन च

“Agad ipasok sa mahigpit na yakap ang babaeng ito—taksil at dungis sa angkan—kasama ang kanyang kalaguyo, at pati ang pulang-mainit na kasangkapang bakal.”

Verse 89

स्वयं गृहीत्वा नियमं यस्त्यजेदजितेंद्रियः । तं प्रापय दुराधर्षं बहुभ्रमरदंशके

“Ang sinumang kusang tumanggap ng panata ngunit tinalikuran ito—di napigil ang mga pandama—dalhin mo ang di-matiis na taong iyon sa pook na tinutuklaw ng napakaraming bubuyog.”

Verse 90

इत्यादिजल्पन्दुर्वृत्तैः श्रूयते दूरतो यमः । स्वकर्मशंकितैः पापै र्दृश्यतेति भयंकरः

Sa gayong at kahalintulad na usap ng masasama, naririnig si Yama mula sa malayo; at ng mga makasalanang nanginginig sa sarili nilang gawa, siya’y nakikita—kaya siya’y kakila-kilabot.

Verse 91

ये प्रजाः पालयंतीह पुत्रानेव निजौरसान् । दंडयंति च धर्मेण भूपास्तेऽस्य सभासदः

Yaong mga haring dito’y nag-iingat sa kanilang nasasakupan na parang sariling tunay na anak, at nagpaparusa ayon sa dharma—ang mga pinunong iyon ay mga kasapi ng kapulungan ni Yama.

Verse 92

वर्णाश्रमाश्च यद्राष्ट्रे ऽनुतिष्ठंति निजां क्रियाम् । कालेनापन्ननिधना भूपास्तेऽस्य सभासदः

Sa kahariang yaon, kung saan ang mga varṇa at āśrama ay tapat na nagsasagawa ng kani-kanilang tungkulin—ang mga haring iyon, pagdating ng takdang oras at pagpanaw, ay nagiging kasapi ng kapulungan ni Yama.

Verse 93

नैव दीनो न दुर्वृत्तो नापद्ग्रस्तो न शोकभाक् । येषां राष्ट्रे प्रदृश्यंते भूपास्तेऽस्य सभासदः

Sa kahariang yaon na walang nakikitang dukha, walang masamang asal, walang nadadaganan ng kapahamakan, at walang nilalamon ng dalamhati—ang mga haring iyon ay mga kasapi ng kapulungan ni Yama.

Verse 94

ब्राह्मणाः क्षत्रिया वैश्याः स्वधर्म निरताः सदा । अन्येपि ये संयमिनः संयमिन्यां वसंति ते

Ang mga Brāhmaṇa, Kṣatriya, at Vaiśya—na laging nakatuon sa sariling dharma—at maging ang iba pang may pagpipigil at disiplina: sila’y nananahan sa Saṃyaminī, ang tahanan ni Yama.

Verse 95

उशीनरः सुधन्वा च वृषपर्वा जयद्रथः । रजिः सहस्रजित्कुक्षिर्दृढधन्वा रिपुंजयः

Kabilang sa kanila sina Uśīnara, Sudhanvā, Vṛṣaparvā, Jayadratha, Raji, Sahasrajit, Kukṣi, Dṛḍhadhanvā, at Ripunjaya.

Verse 96

युवनाश्वो दंतवक्त्रो नाभागो रिपुमंगलः । करंधमो धर्मसेनः परमर्दः परांतकः

Pinangalanan dito ang mga bantog na hari: Yuvanāśva, Daṃtavaktra, Nābhāga, Ripumaṅgala, Karaṃdhama, Dharmasena, Paramarda, at Parāṃtaka.

Verse 97

एते चान्ये च बहवो राजानो नीतिवर्तिनः । धर्माधर्मविचारज्ञाः सुधर्मायां समासते

Sila, at marami pang ibang hari na namumuhay ayon sa matuwid na pamamahala—marunong tumimbang ng dharma at adharma—ay magkakasamang nakaupo sa makalangit na kapulungan na tinatawag na Sudharmā.

Verse 99

गोविंदमाधवमुकुंद हरेमुरारे शंभो शिवेश शशिशेखर शूलपाणे । दामोदराच्युत जनार्दन वासुदेव त्याज्या भटाय इति संततमामनंति

“Govinda, Mādhava, Mukunda, Hari, Murāri; Śambhu, Śiveśa, Śaśiśekhara, Śūlapāṇi; Dāmodara, Acyuta, Janārdana, Vāsudeva”—ganito nila laging inuusal: “Iwan siya, O mga kawal ni Yama!”

Verse 100

गंगाधरांधकरिपो हरनीलकंठ वैकुंठ कैटभरिपो कमठाब्जपाणे । भूतेशखंडपरशोमृडचंडिकेश त्याज्या भटाय इति संततमामनंति

“Gaṅgādhara, Andhakaripu, Hara, Nīlakaṇṭha; Vaikuṇṭha, Kaiṭabharipu, Kamaṭha, Abjapāṇi; Bhūteśa, Khaṇḍaparaśu, Mṛḍa, Caṇḍikeśa”—walang humpay nilang ipinahahayag: “Iwan siya, O mga kawal!”

Verse 110

इत्थं द्विजेंद्र निजभृत्यगणान्सदैव संशिक्षयेदवनिगान्स हि धर्मराजः । अन्येपि ये हरिहरांकधरा धरायां ते दूरतः पुनरहो परिवर्जनीयाः

Gayon, O pinakadakila sa mga dvija, si Dharmarāja (Yama) ay laging nagtuturo sa sarili niyang mga tagapaglingkod. At yaong iba sa lupa na nagdadala lamang ng panlabas na tanda nina Hari at Hara—sa aba!—ay dapat iwasan mula sa malayo kapag marumi ang asal.

Verse 112

इति शृण्वन्कथां रम्यां शिवशर्माप्रियेऽनघाम । प्रहृष्टवक्त्रः पुरतो ददर्शाप्सरसापुरीम्

Nang marinig ang kaaya-ayang salaysay na ito, ang walang-dungis na minamahal ni Śivaśarmā—na nagningning sa galak ang mukha—ay nakita sa harap niya ang isang lungsod ng mga Apsaras.