Rig Veda 3.16.1: Mandala 3, Sukta 16, Mantra 1
Sukta 3.16
Rishi: Viśvāmitra Gāthina (Mandala 3 family attribution)
Devata: Agni
Chandas: Trishtubh (probable; confirm in edition)
Samhita Patha (Devanagari)
अयमग्निः सुवीर्यस्येशे महः सौभगस्य । राय ईशे स्वपत्यस्य गोमत ईशे वृत्रहथानाम् ॥
Transliteration
ayám agníḥ su-vī́ryasyéśe maháḥ sáubhagasya | rāyá īśe sva-patyásya gómatá īśe vṛtra-háthānām ||
Translation
This Agni is master of heroic might and of the great felicity; he is lord of the riches and of the true possession, rich in rays. He is master of the slayings of the Coverer.
Word by Word
अयम्this (one)
अयम्:
विशेषणम् (अग्निः इत्यस्य) / कर्तृ-संबन्धः
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अग्निःAgni (fire-god)
अग्निः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootअग्नि- (प्रातिपदिक) < √अग्/अञ्ज् (दीप्तौ) (परम्परागत व्युत्पत्तिः)
सुवीर्यस्यof good heroism / of excellent strength
सुवीर्यस्य:
सम्बन्ध (ईशे इत्यस्य विषय/सम्बन्धः)
TypeNoun (abstract) / Adjectival noun
Rootसु- + वीर्य- (प्रातिपदिक)
ईशेrules, is master of
ईशे:
क्रिया (कर्तृ=अग्निः)
TypeVerb
Root√ईश् (ऐश्वर्ये, शासन)
महःof greatness
महः:
सम्बन्ध (सौभगस्य इत्यस्य विशेषण-सम्बन्धः)
TypeNoun (abstract) / Adjective used substantively
Rootमहत्/मह- (प्रातिपदिक)
सौभगस्यof good fortune, prosperity
सौभगस्य:
सम्बन्ध (ईशे इत्यस्य विषय/सम्बन्धः)
TypeNoun (abstract)
Rootसौभग- (प्रातिपदिक) < सु- + भग- (भाग्य/समृद्धि)
रायःof wealth
रायः:
सम्बन्ध (ईशे इत्यस्य विषय/सम्बन्धः)
TypeNoun
Rootराय्/रायि- (प्रातिपदिक) ‘wealth’
ईशेrules, is master of
ईशे:
क्रिया (कर्तृ=अग्निः)
TypeVerb
Root√ईश् (ऐश्वर्ये, शासन)
स्वपत्यस्यof lordship, sovereignty
स्वपत्यस्य:
सम्बन्ध (ईशे इत्यस्य विषय/सम्बन्धः)
TypeNoun (abstract)
Rootस्वपत्य- (प्रातिपदिक) < सु- + पति- (स्वामित्व) (वैदिक ‘स्वपत्य’ = ‘स्वामित्व/स्वराज्य’)
गोमतःof the cow-rich (wealth/possession)
गोमतः:
विशेषण-सम्बन्धः (स्वपत्यस्य/रायः इत्यादि)
TypeAdjective (used substantively) / Noun-like
Rootगोमत् (प्रातिपदिक) ‘having cows’
ईशेrules, is master of
ईशे:
क्रिया (कर्तृ=अग्निः)
TypeVerb
Root√ईश् (ऐश्वर्ये, शासन)
वृत्रहथानाम्of the slayings of Vṛtra / of Vṛtra-killing deeds
वृत्रहथानाम्:
सम्बन्ध (ईशे इत्यस्य विषय/सम्बन्धः)
TypeNoun (collective/abstract)
Rootवृत्रहथा- (प्रातिपदिक) < वृत्र- + हथा- (हत्या/वध) (बहुव्रीहि/तत्पुरुष-समासः)
Ask anything about this verse
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
Not sure where to start?
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.