Adhyaya 67

Verse 1

। ययातिरुवाच । अस्मद्भाग्यप्रसंगेन भवतो दर्शनं मम । संजातं शक्रसंवाह एतच्छ्रेयो ममातुलम्

Wika ni Yayāti: Sa mapalad na pag-ikot ng aking kapalaran, natamo ko ang iyong darśana, ang banal na pagtanaw. O kapulungan na kaugnay ni Śakra, ito’y naging di-matatawarang pagpapala sa akin.

Verse 2

मानवा मर्त्यलोके च पापं कुर्वंति दारुणम् । तेषां कर्मविपाकं च मातले वद सांप्रतम्

Sa daigdig ng mga mortal, ang mga tao’y gumagawa ng kakila-kilabot na kasalanan. Kaya ngayon, O Mātali, sabihin mo agad sa akin ang paghinog ng bunga ng kanilang mga gawa.

Verse 3

मातलिरुवाच । श्रूयतामभिधास्यामि पापाचारस्य लक्षणम् । श्रुते सति महज्ज्ञानमत्रलोके प्रजायते

Wika ni Mātali: Makinig; ilalarawan ko ang mga palatandaan ng makasalanang asal. Kapag ito’y napakinggan, sumisilang sa mundong ito ang dakilang pagkaunawa.

Verse 4

वेदनिंदां प्रकुर्वंति ब्रह्माचारस्य कुत्सनम् । महापातकमेवापि ज्ञातव्यं ज्ञानपंडितैः

Ang sinumang nanlalait sa mga Veda at humahamak sa panatang brahmacarya ay dapat kilalanin ng mga pantas na gumagawa ng isang dakilang kasalanan (mahāpātaka).

Verse 5

साधूनामपि सर्वेषां यः पीडां हि समाचरेत् । महापातकमेवापि प्रायश्चित्ते न हि व्रजेत्

Sinumang manakit sa alinmang matuwid—sa lahat ng sādhus—ay nagkakamit ng dakilang kasalanan; ni sa mga gawa ng pagtubos ay hindi siya tunay na nalilinis.

Verse 6

कुलाचारं परित्यज्य अन्याचारं व्रजंति च । एतच्च पातकं घोरं कथितं कृत्यवेदिभिः

Tinalikuran ang kaugalian ng sariling angkan at yumayakap sa ibang (di-wastong) gawi; ito, ayon sa mga nakaaalam ng tamang gawa, ay isang kakila-kilabot na kasalanan.

Verse 7

मातापित्रोश्च यो निंदां ताडनं भगिनीषु च । पितृस्वसृनिंदनं च तदेव पातकं ध्रुवम्

Sinumang manlait sa ina at ama, o manakit sa mga kapatid na babae, o manira sa mga kapatid na babae ng ama—ito’y tiyak na kasalanan.

Verse 8

संप्राप्ते श्राद्धकालेपि पंचक्रोशांतरेस्थितम् । जामातरं परित्यज्य तथा च दुहितुः सुतम्

Kahit dumating na ang panahon ng śrāddha, iniwan niya ang manugang—na nasa loob ng limang krośa ang layo—at gayundin ang anak ng kaniyang anak na babae.

Verse 9

स्वसारं चैव स्वस्रीयं परित्यज्य प्रवर्तते । कामात्क्रोधाद्भयाद्वापि अन्यं भोजयते यदा

Kapag pinabayaan ng tao ang sarili niyang kapatid na babae at ang anak ng kapatid, at sa halip ay nagpakain sa iba—dahil man sa pagnanasa, galit, o takot—ang gayong asal ay sinisisi.

Verse 10

पितरो नैव भुंजंति देवाश्चैव न भुंजते । एतच्च पातकं तस्य पितृघातसमं कृतम्

Hindi tumatanggap ang mga ninuno ng handog, ni tumatanggap ang mga diyos. Ang kasalanang ito ay itinuturing na kapantay ng pagpatay sa sariling ama.

Verse 11

दानकालेपि संप्राप्ते आगते ब्राह्मणे किल । भूरिदानं परित्यज्य कतिभ्यो हि प्रदीयते

Kahit dumating na ang takdang panahon ng pagbibigay at tunay ngang dumating ang isang brāhmaṇa, bakit isinasantabi ang masaganang dāna at ibinibigay lamang sa iilan o sa kaunting sukat?

Verse 12

एकस्मै दीयते दानमन्येभ्योपि न दीयते । एतच्च पातकं घोरं दानभ्रंशकरं स्मृतम्

Kung ang dāna ay ibinibigay sa iisa ngunit ipinagkakait sa iba, ito’y itinuturing na kakila-kilabot na kasalanan—na nagpapabagsak sa bunga ng kabutihang natamo sa pagbibigay.

Verse 13

यजमानगृहे सेवा संस्थितान्ब्राह्मणान्निजान् । परित्यज्य हि यद्दानं न दानस्य च लक्षणम्

Ang handog na ibinibigay habang pinababayaan ang sariling mga brāhmaṇa na naroon at naglilingkod sa bahay ng nagsasagawa ng yajña—ang gayong handog ay hindi tunay na tanda ng dāna.

Verse 14

समाश्रितं हि यं विप्रं धर्माचारसमन्वितम् । सर्वोपायैः सुपुष्येत्तं सुदानैर्बहुभिर्नृप

O hari, ang brāhmaṇa na iyong sinilungan—puspos ng matuwid na asal—ay dapat alalayan sa lahat ng paraan, lalo na sa maraming mararangal na kaloob.

Verse 15

न गणयेन्मूर्खं विद्वांसं पोष्यो विप्रः सदा भवेत् । सर्वैः पुण्यैः समायुक्तं सुदानैर्बहुभिर्नृप

Huwag ituring ang mangmang na parang pantas. Ang brāhmaṇa ay dapat laging alalayan; sa maraming mararangal na kaloob, O hari, napupuspos ang tao ng lahat ng kabutihang-singaw.

Verse 16

तं समभ्यर्च्य विद्वांसं प्राप्तं विप्रं सदार्हयेत् । तं हि त्यक्त्वा ददेद्दानमन्यस्मै ब्राह्मणाय वै

Pagkatapos sambahin at parangalan ang dumating na pantas na brāhmaṇa, lagi siyang igalang nang nararapat; sapagkat kung pababayaan siya at magbibigay ng dāna sa ibang brāhmaṇa, iyon ay di wasto.

Verse 17

दत्तं हुतं भवेत्तस्य निष्फलं नात्र संशयः । ब्राह्मणः क्षत्रियो वैश्यः शूद्रश्चापि चतुर्थकः

Ang anumang dāna o handog sa yajña ng gayong tao ay nagiging walang bunga—walang pag-aalinlangan—maging siya’y brāhmaṇa, kṣatriya, vaiśya, o śūdra na ikaapat.

Verse 18

पुण्यकालेषु सर्वेषु संश्रितं पूजयेद्द्विजम् । मूर्खं वापि हि विद्वांसं तस्य पुण्यफलं शृणु

Sa lahat ng mapalad na panahon, parangalan ang dvija na brāhmaṇa na sumilong sa iyo—mangmang man o pantas. Pakinggan ngayon ang bungang-punyá ng gayong paggalang.

Verse 19

अश्वमेधस्य यज्ञस्य फलं तस्य प्रजायते । कस्माद्धिकारणाद्राजञ्छक्यं प्राप्य न कारयेत्

Mula sa gawang iyon sumisibol ang bunga ng banal na yajña na Aśvamedha. Kaya, O hari, sa anong dahilan hindi ipagagawa ng sinumang may kakayahan at yaman?

Verse 20

अन्यो विप्रः समायातस्तत्कालं श्राद्धकर्मणि । उभौ तौ पूजयेत्तत्र भोजनाच्छादनैस्ततः

Kung may isa pang brāhmaṇa na dumating sa mismong sandali ng ritong śrāddha, nararapat na parangalan silang dalawa roon, sa pag-aalay ng pagkain at pananamit.

Verse 21

तांबूलदक्षिणाभिश्च पितरस्तस्य हर्षिताः । श्राद्धभुक्ताय दातव्यं सदा दानं च दक्षिणा

Sa mga handog na gaya ng tāmbūla at dakṣiṇā, nagagalak ang kanyang mga ninuno. Sa kumain ng pagkaing śrāddha, laging ipagkaloob ang kaloob at ang nararapat na dakṣiṇā.

Verse 22

न ददेच्छ्राद्धकर्ता यो गोहत्यादि समं भवेत् । द्वावेतौ पूजयेत्तस्माच्छ्रद्धया नृपसत्तम

O pinakamainam sa mga hari, ang gumaganap ng śrāddha na hindi nagbibigay ng nararapat na handog ay nagiging kapantay sa kasalanan ng pumapatay ng baka at iba pa. Kaya, nang may pananampalataya, parangalan ang dalawang ito.

Verse 23

निर्द्धनत्व प्रभावाद्वै तमेकं हि प्रपूजयेत् । व्यतीपातेपि संप्राप्ते वैधृतौ च नृपोत्तम

Kahit dahil sa bigat ng karalitaan, Siya lamang ang dapat sambahin. Kahit dumating ang di-kanais-nais na Vyatīpāta, at gayundin ang Vaidhṛti, O pinakamainam sa mga hari.

Verse 24

अमावास्यां तथा राजन्क्षयाहे परपक्षके । श्राद्धमेवं प्रकर्तव्यं ब्राह्मणादि त्रिवर्णकैः

O Hari, sa araw ng amāvāsyā (bagong buwan), at gayundin, O Hari, sa araw ng anibersaryo ng pagpanaw sa huling kalahati ng buwan, ang Śrāddha ay dapat isagawa sa ganitong paraan ng tatlong uri ng mga dvija, mula sa mga Brāhmaṇa.

Verse 25

यज्ञे तथा महाराज ऋत्विजश्च प्रकारयेत् । तथा विप्राः प्रकर्तव्याः श्राद्धदानाय सर्वदा

Gayundin, O dakilang Hari, sa isang yajña ay dapat italaga nang wasto ang mga ṛtvij, ang mga pari na tagapaghandog; at sa gayon ding paraan, ang mga pantas na brāhmaṇa ay dapat laging maayos na hirangin para sa mga handog at kaloob ng Śrāddha.

Verse 26

अविज्ञातः प्रकर्तव्यो ब्राह्मणो नैव जानता । यस्यापि ज्ञायते वंशः कुलं त्रिपुरुषं तथा

Ang brāhmaṇa na hindi nalalaman ang pinagmulan ay hindi dapat italaga ng taong hindi tunay na nakaaalam; at kahit yaong kilala ang angkan, dapat siyasatin ang kaniyang pamilya hanggang tatlong salinlahi.

Verse 27

आचारश्च तथा राजंस्तं विप्रं सन्निमंत्रयेत् । कुलं न ज्ञायते यस्य आचारेण विचारयेत्

At ang asal din, O Hari—ang gayong brāhmaṇa ay dapat anyayahan nang nararapat. Kung hindi nalalaman ang kaniyang angkan, sa pamamagitan ng kaniyang mabuting asal ito dapat hatulan.

Verse 28

श्राद्धदाने प्रकर्तव्ये विशुद्धो मूर्ख एव हि । अविज्ञातो भवेद्विप्रो वेदवेदांगपारगः

Kapag isasagawa ang handog ng Śrāddha, kahit ang isang mangmang—kung siya’y dalisay sa ritwal—ay dapat tanggapin; datapwat ang brāhmaṇa, bagaman bihasa sa Veda at Vedāṅga, ay nagiging di-karapat-dapat kung siya’y hindi mapatunayang may wastong katayuan.

Verse 29

श्राद्धदानं प्रकर्तव्यं तस्माद्विप्रं निमंत्रयेत् । आतिथ्यं तु प्रकर्तव्यमपूर्वं नृपसत्तम

Kaya dapat isagawa ang handog para sa ritong śrāddha; kaya’t anyayahan ang isang brāhmaṇa. At maghandog din ng pagtanggap-panauhin na di pangkaraniwan sa pagkabukas-palad, O pinakamainam sa mga hari.

Verse 30

अन्यथा कुरुते पापी स याति नरकं ध्रुवम् । तस्माद्विप्रः प्रकर्तव्यो दाने श्राद्धे च पर्वसु

Kung ang makasalanan ay kumilos nang salungat sa itinakda, tiyak na mapupunta siya sa impiyerno. Kaya ang brāhmaṇa ay dapat igalang at italaga nang wasto sa mga handog, sa śrāddha, at sa mga araw ng kapistahan at banal na pagdiriwang.

Verse 31

आदौ परीक्षयेद्विप्रं श्राद्धे दाने प्रकारयेत् । नाश्नंति तस्य वै गेहे पितरो विप्रवर्जिताः

Una, siyasatin ang brāhmaṇa na aanyayahan; saka ayusin nang wasto ang śrāddha at ang kawanggawa. Hindi tumatanggap ang mga ninuno ng handog sa bahay ng gumaganap ng mga ritong ito nang walang brāhmaṇa.

Verse 32

शापं दत्त्वा ततो यांति श्राद्धाद्विप्रविवर्जितात् । महापापी भवेत्सोपि ब्रह्मणः सदृशो यदि

Pagkatapos magbigay ng sumpa, sila’y umaalis sa śrāddha na walang brāhmaṇa. At kahit siya’y kasingtulad ni Brahmā, nagiging dakilang makasalanan pa rin siya.

Verse 33

पैत्राचारं परित्यज्य यो वर्तेत नरोत्तम । महापापी स विज्ञेयः सर्वधर्मबहिष्कृतः

O pinakamainam sa mga tao, ang sinumang tumalikod sa kaugaliang pamana ng mga ninuno at mamuhay nang iba ay dapat kilalaning dakilang makasalanan—itinakwil sa lahat ng landas ng dharma.

Verse 34

ये त्यजंति शिवाचारं वैष्णवं भोगदायकम् । निंदंति ब्राह्मणं धर्मं विज्ञेयाः पापवर्द्धनाः

Yaong tumatalikod sa disiplina ni Śiva at sa landas na Vaiṣṇava na nagkakaloob ng wastong kagalakan, at lumalait sa mga Brāhmaṇa at sa Dharma—kilalanin silang tagapagparami ng kasalanan.

Verse 35

ये त्यजंति शिवाचारं शिवभक्तान्द्विषंति च । हरिं निंदंति ये पापा ब्रह्मद्वेषकराः सदा

Yaong tumatalikod sa disiplina ni Śiva, napopoot sa mga deboto ni Śiva, at yaong mga makasalanang lumalait kay Hari—sila’y laging gumagawa ng pagkapoot sa Brahman, ang Kataas-taasan.

Verse 36

आचारनिंदका ये ते महापातककृत्तमाः । आद्यं पूज्यं परं ज्ञानं पुण्यं भागवतं तथा

Ang mga lumalait sa wastong asal at banal na pag-uugali ay siyang pinakamasahol na gumagawa ng mabibigat na kasalanan. Ngunit ang pangunahing dapat sambahin ay ang Kataas-taasang Kaalaman; at gayundin, ang banal na Bhāgavata ay mapagpala at nagdudulot ng kabutihan.

Verse 37

वैष्णवं हरिवंशं वा मत्स्यं वा कूर्ममेव च । पाद्मं वा ये पूजयंति तेषां श्रेयो वदाम्यहम्

Maging ang Vaiṣṇava (Purāṇa), ang Harivaṃśa, ang Matsya, ang Kūrma, o ang Padma (Purāṇa) man ang sambahin—para sa mga gumagalang at pumupuri sa mga ito, ipahahayag ko ang pinakadakilang kabutihan.

Verse 38

प्रत्यक्षं तेन वै देवः पूजितो मधुसूदनः । तस्मात्प्रपूजयेज्ज्ञानं वैष्णवं विष्णुवल्लभम्

Sa pamamagitan ng gayong kaalamang Vaiṣṇava, ang Panginoong Madhusūdana ay tunay na sinasamba nang tuwiran. Kaya’t marapat na lubos na parangalan at igalang ang kaalamang Vaiṣṇava na minamahal ni Viṣṇu.

Verse 39

देवस्थाने च नित्यं वै वैष्णवं पुस्तकं नृप । तस्मिन्प्रपूजिते विप्र पूजितः कमलापतिः

O hari, sa templo ay laging mag-ingat ng aklat na Vaiṣṇava; kapag ito’y taimtim na sinamba, O brāhmaṇa, sinamba na rin si Kamalāpati, si Viṣṇu na asawa ni Lakṣmī.

Verse 40

असंपूज्य हरेर्ज्ञानं ये गायंति लिखंति च । अज्ञाय तत्प्रयच्छंति शृण्वंत्युच्चारयंति च

Yaong hindi muna nagbibigay-galang sa Panginoon, ngunit umaawit o sumusulat ng banal na kaalaman ni Hari—at sa kamangmangan ay ipinapamahagi, at nakikinig o malakas na bumibigkas—ay gumagawa nang di nararapat.

Verse 41

विक्रीडंति च लोभेन कुज्ञान नियमेन च । असंस्कृतप्रदेशेषु यथेष्टं स्थापयंति च

Dahil sa kasakiman, at sa maling mga tuntunin ng mangmang na pagkaunawa, sila’y naglalaro-laro at basta na lamang nagtatatag ng kung anu-ano ayon sa kanilang nais sa mga lupang di pa nalilinang.

Verse 42

हरिज्ञानं यथाक्षेमं प्रत्यक्षाच्च प्रकाशयेत् । अधीते च समर्थश्च यः प्रमादं करोति च

Ang kaalaman tungkol kay Hari ay dapat ipaliwanag sa paraang ligtas at kapaki-pakinabang, at gawing maliwanag sa pamamagitan ng tuwirang (sariling) pagsasakatuparan. Ngunit ang taong may aral at kakayahan, subalit pabaya, ay lumilihis sa tungkuling iyon.

Verse 43

अशुचिश्चाशुचौ स्थाने यः प्रवक्ति शृणोति च । इति सर्वं समासेन ज्ञाननिंदा समं स्मृतम्

Ang sinumang marumi, na bumibigkas sa maruming lugar—at ang sinumang nakikinig doon—ito, sa kabuuan, ay itinuturing na katumbas ng paglapastangan sa banal na kaalaman.

Verse 44

गुरुपूजामकृत्वैव यः शास्त्रं श्रोतुमिच्छति । न करोति च शुश्रूषामाज्ञाभंगं च भावतः

Ang sinumang nagnanais makinig sa banal na aral nang hindi muna sumamba at magbigay-galang sa guru, at hindi rin naglilingkod nang may taimtim na pagdalo—na sa loob ay handang suwayin ang utos ng guru—ay hindi karapat-dapat tumanggap ng aral na iyon.

Verse 45

नाभिनंदति तद्वाक्यमुत्तरं संप्रयच्छति । गुरुकर्मणि साध्ये च तदुपेक्षां करोति च

Hindi niya pinupuri o tinatanggap ang mga salita ng guru, ni nagbibigay ng nararapat na tugon; at kapag may mahalagang tungkulin ng guru na dapat ganapin, kanyang pinababayaan at ipinagwawalang-bahala.

Verse 46

गुरुमार्तमशक्तं च विदेशं प्रस्थितं तथा । अरिभिः परिभूतं वा यः संत्यजति पापकृत्

Ang sinumang tumatalikod sa kanyang guru kapag ito’y nagdurusa o walang lakas, o kapag ito’y naglalakbay sa ibang lupain, o kapag ito’y nilalait at pinapahiya ng mga kaaway—ang gayong tao ay gumagawa ng kasalanan.

Verse 47

पठमानं पुराणं तु तस्य पापं वदाम्यहम् । कुंभीपाके वसेत्तावद्यावदिंद्राश्चतुर्दश

Aking ipahahayag ang kasalanan ng nagbabasa ng Purāṇa sa ganitong di-wastong paraan: mananahan siya sa impiyernong Kumbhīpāka sa loob ng panahong tumatagal ang labing-apat na Indra—isang napakalawak na yugto.

Verse 48

पठमानं गुरुं यो हि उपेक्षयति पापधीः । तस्यापि पातकं घोरं चिरं नरकदायकम्

Ang taong may masamang isip na binabalewala ang guru habang ito’y nagkakatha o bumibigkas ng banal na aral, ay nagkakamit din ng kakila-kilabot na kasalanan—na nagdudulot ng mahabang pananatili sa impiyerno.

Verse 49

भार्यापुत्रेषु मित्रेषु यश्चावज्ञां करोति च । इत्येतत्पातकं ज्ञेयं गुरुनिन्दासमं महत्

Sinumang humahamak sa sariling asawa, mga anak, at mga kaibigan—ang kasalanang ito’y dapat kilalaning dakilang paglabag, kapantay ng paglibak sa gurong espirituwal.

Verse 50

ब्रह्महा स्वर्णस्तेयी च सुरापी गुरुतल्पगः । महापातकिनश्चैते तत्संयोगी च पंचमः

Ang pumatay sa brāhmaṇa, ang magnakaw ng ginto, ang uminom ng alak, at ang lumapastangan sa higaan ng guro—sila ang mga dakilang makasalanan; at bilang ikalima’y ibinibilang ang nakikisama sa kanila.

Verse 51

क्रोधाद्द्वेषाद्भयाल्लोभाद्ब्राह्मणस्य विशेषतः । मर्मातिकृन्तको यश्च ब्रह्मघ्नः स प्रकीर्तितः

Dahil sa galit, poot, takot, o kasakiman—lalo na kung laban sa isang brāhmaṇa—sinumang sumugat sa mahalagang bahagi ng katawan ay itinuturing na mamamatay ng brāhmaṇa (brahma-ghna).

Verse 52

ब्राह्मणं यः समाहूय याचमानमकिंचनम् । पश्चान्नास्तीति यो ब्रूयात्स च वै ब्रह्महा नृप

O hari, sinumang tumawag sa isang brāhmaṇa na namamalimos at salat, at pagkatapos ay magsabing, “Wala,” siya nga ay tunay na mamamatay ng brāhmaṇa.

Verse 53

यस्तु विद्याभिमानेन निस्तेजयति वै द्विजम् । उदासीनं सभामध्ये ब्रह्महा स प्रकीर्तितः

Ngunit ang sinumang dahil sa pagmamataas sa kaalaman ay nagpapahiya sa isang brāhmaṇa—lalo na yaong walang pakialam at nakaupo sa gitna ng kapulungan—ay itinuturing na mamamatay ng brāhmaṇa (brahmahā).

Verse 54

मिथ्यागुणैरथात्मानं नयत्युत्कर्षतां पुनः । गुरुं विरोधयेद्यस्तु स च वै ब्रह्महा स्मृतः

Ang sinumang, sa pamamagitan ng huwad na mga kabutihan, ay muling itinataas ang sarili sa kataasan, at sumasalungat sa guru—siya’y tunay na itinuturing na mamamatay ng brāhmaṇa.

Verse 55

क्षुत्तृषातप्तदेहानामन्नभोजनमिच्छताम् । यः समाचरते विघ्नं तमाहुर्ब्रह्मघातकम्

Ang sinumang naglalagay ng hadlang sa mga katawan ay pinahihirapan ng gutom at uhaw at naghahanap ng pagkaing makakain—siya’y tinatawag na mamamatay ng brāhmaṇa.

Verse 56

पिशुनः सर्वलोकानां रंध्रान्वेषणतत्परः । उद्वेजनकरः क्रूरः स च वै ब्रह्महा स्मृतः

Ang mapanirang-puri, laging naghahanap ng butas at kasalanan ng lahat, na nagdudulot ng pangamba at malupit—siya’y tunay na itinuturing na mamamatay ng brāhmaṇa.

Verse 57

देवद्विज गवां भूमिं पूर्वदत्तां हरेत्तु यः । प्रनष्टामपि कालेन तमाहुर्ब्रह्मघातकम्

Sinumang umagaw ng lupang dating ipinagkaloob sa mga diyos, sa mga brāhmaṇa, o sa mga baka—kahit pa sa paglipas ng panahon ay nawala o natabunan ang pagkakaloob—siya’y tinatawag na mamamatay ng brāhmaṇa.

Verse 58

द्विजवित्तापहरणं न्यासेन समुपार्जितम् । ब्रह्महत्यासमं ज्ञेयं तस्य पातकमुत्तमम्

Ang pagnanakaw ng yaman ng dalawang-beses-na-ipinanganak (brāhmaṇa, kṣatriya, o vaiśya), lalo na yaong ipinagkatiwala bilang deposito, ay dapat maunawaang kapantay ng pagpatay sa brāhmaṇa; ito’y itinuturing na pinakamabigat na kasalanan.

Verse 59

अग्निहोत्रं परित्यज्य पंचयज्ञीयकर्मणि । मातापित्रोर्गुरूणां च कूटसाक्ष्यं च यश्चरेत्

Sinumang tumalikod sa Agnihotra at sa mga tungkuling kaugnay ng limang dakilang yajña, at magbigay ng huwad na patotoo laban sa ina, ama, at mga guro—siya’y gumagawa ng mabigat na kasalanan.

Verse 60

अप्रियं शिवभक्तानामभक्ष्याणां च भक्षणम् । वने निरपराधानां प्राणिनां च प्रमारणम्

Ang magdulot ng sama ng loob sa mga deboto ni Śiva, ang kumain ng ipinagbabawal, at sa gubat ay pumatay ng mga nilalang na walang sala at walang kasalanan—ito’y mabibigat na kasamaan.

Verse 61

गवां गोष्ठे वने चाग्नेः पुरे ग्रामे च दीपनम् । इति पापानि घोराणि सुरापानसमानि तु

Ang magsindi ng apoy—sa kulungan ng baka, sa gubat, sa lungsod, o sa nayon—ito’y kakila-kilabot na mga kasalanan, na itinuturing na kapantay ng kasalanan ng pag-inom ng alak.

Verse 62

दीनसर्वस्वहरणं परस्त्रीगजवाजिनाम् । गोभूरजतवस्त्राणामोषधीनां रसस्य च

Ang agawin ang lahat ng pag-aari ng mga walang kalaban-laban, ang lumapastangan sa asawa ng iba, at ang magnakaw ng mga elepante at kabayo—gayundin ang pagnanakaw ng mga baka, lupa, pilak, kasuotan, mga halamang-gamot at kanilang mga katas.

Verse 63

चंदनागुरुकर्पूर कस्तूरी पट्ट वाससाम् । परन्यासापहरणं रुक्मस्तेयसमं स्मृतम्

Ang pag-angkin sa ipinagkatiwala ng iba—gaya ng sandalwood, agaru, kampor, musk, seda at mga kasuotan—ay itinuturing sa tradisyon na kapantay ng pagnanakaw ng ginto.

Verse 64

कन्याया वरयोग्याया अदानं सदृशे वरे । पुत्रमित्रकलत्रेषु गमनं भगिनीषु च

Ang pag-aasawa ng isang dalagang karapat-dapat sa isang lalaking angkop at kapantay; at ang pagdalaw sa mga anak, kaibigan, kabiyak, at sa mga kapatid na babae—mga tungkuling kapuri-puri.

Verse 65

कुमारीसाहसं घोरमंत्यजस्त्रीनिषेवणम् । सवर्णायाश्च गमनं गुरुतल्पसमं स्मृतम्

Ang marahas na paglapastangan sa isang dalaga, ang kakila-kilabot na pakikisama sa babae ng itinuturing na mababang uri, at ang pakikipagtalik sa babaeng kapareho ng sariling angkan (savarṇā)—itinuturing na kasimbigat ng kasalanang paglapastangan sa higaan ng guro.

Verse 66

महापातकतुल्यानि पापान्युक्तानि यानि तु । तानि पातकसंज्ञानि तन्न्यूनमुपपातकम्

Anumang kasalanang inilarawan na kasimbigat ng mga dakilang kasalanan (mahāpātaka) ay tinatawag na ‘pātaka’; ngunit ang mas mababa kaysa roon ay tinatawag na ‘upapātaka,’ ang munting kasalanan.

Verse 67

द्विजायार्थं प्रतिज्ञाय न प्रयच्छति यः पुनः । तत्र विस्मरते विप्रस्तुल्यं तदुपपातकम्

Ang sinumang nangakong magbibigay para sa kapakinabangan ng isang brāhmaṇa ngunit hindi muling ibinibigay—at kung ang brāhmaṇa naman ay nakalilimot o nagpapabaya roon—ang gayong pagkukulang ay itinuturing na kaparehong uri ng upapātaka.

Verse 68

द्विजद्रव्यापहरणं मर्यादाया व्यतिक्रमम् । अतिमानातिकोपश्च दांभिकत्वं कृतघ्नता

Ang pagnanakaw ng ari-arian ng isang brāhmaṇa, ang paglabag sa itinakdang hangganan ng wastong asal, ang labis na pagmamataas at labis na galit, ang pagpapaimbabaw, at ang kawalan ng utang-na-loob—mga kasalanang kinokondena.

Verse 69

अन्यत्र विषयासक्तिः कार्पर्ण्यं शाठ्यमत्सरम् । परदाराभिगमनं साध्वीकन्याभिदूषणम्

Ang pagkahumaling sa mga bagay-pandama sa ibang dako, ang kasakiman, ang panlilinlang at inggit; ang paglapit sa asawa ng iba, at ang pagdungis sa isang dalagang banal—ito ang dapat iwasan.

Verse 70

परिवित्तिः परिवेत्ता यया च परिविद्यते । तयोर्दानं च कन्यायास्तयोरेव च याजनम्

Ito ang mga tawag: ‘parivitti’—ang nakatatandang kapatid na lalaki na nananatiling di-kasal; ‘parivettā’—ang nakababatang kapatid na nag-aasawa bago siya; at ‘yaong dahil sa kaniya naunang naikasal ang nakababata’—ang babaeng gayong naikasal. Para sa dalawang iyon, itinakda ang pagbibigay ng isang dalaga sa pag-aasawa; at para sa dalawang iyon lamang, itinakda ang pagganap bilang pari sa paghahandog.

Verse 71

पुत्रमित्रकलत्राणामभावे स्वामिनस्तथा । भार्याणां च परित्यागः साधूनां च तपस्विनाम्

Kapag wala ang anak, kaibigan, at kabiyak, gayundin ay may pagtalikod ng sariling panginoon; at may pagtalikod din sa mga asawa—ganyan ang sinasapit maging ng mga banal at ng mga mapag-asceta.

Verse 72

गवां क्षत्रियवैश्यानां स्त्रीशूद्राणां च घातनम् । शिवायतनवृक्षाणां पुण्याराम विनाशनम्

Ang pagpatay sa mga baka, sa mga Kshatriya at Vaishya, sa mga babae at Shudra; gayundin ang pagwasak sa mga punongkahoy sa mga dambana ni Shiva at sa mga banal na hardin—ito’y mabibigat na kasalanan.

Verse 73

यः पीडामाश्रमस्थानामाचरेदल्पिकामपि । तद्भृत्यपरिवर्गस्य पशुधान्यवनस्य च

Sinumang manakit, kahit bahagya lamang, sa mga naninirahan sa mga ashram—nagdadala rin ng kapinsalaan sa sarili niyang mga alipin at umaasa, pati sa kanyang mga hayop, butil, at kagubatan.

Verse 74

कर्ष धान्य पशुस्तेयमयाज्यानां च याजनम् । यज्ञारामतडागानां दारापत्यस्य विक्रयः

Ang pagnanakaw sa pamamagitan ng pag-aararo, pag-agaw ng butil, o pagnanakaw ng mga baka; ang pag-aalay ng yajña para sa mga hindi karapat-dapat alayan; at ang pagbebenta o pakikipagkalakalan sa mga pook ng paghahandog, mga harding-lugod, mga lawa, gayundin ng sariling asawa at mga anak—mga gawaing ito’y hinahatulan.

Verse 75

तीर्थयात्रोपवासानां व्रतानां च सुकर्मणाम् । स्त्रीधनान्युपजीवंति स्त्रीभगात्यंतजीविता

Nabubuhay sila sa yaman ng babae, habang nagkukunwaring may mga paglalakbay sa mga banal na tīrtha, mga pag-aayuno, mga panata, at iba pang mabubuting gawa; tunay ngang ang kanilang kabuhayan ay lubos na nakasandig sa maselang bahagi ng babae.

Verse 76

स्वधर्मं विक्रयेद्यस्तु अधर्मं वर्णते नरः । परदोषप्रवादी च परच्छिद्रावलोककः

Ang taong ipinagbibili ang sariling itinakdang dharma, na nagtataguyod ng adharma, na nagsasambit ng mga kasalanan ng iba, at laging naghahanap ng butas at kahinaan ng kapwa—

Verse 77

परद्रव्याभिलाषी च परदारावलोककः । एते गोघ्नसमानाश्च ज्ञातव्या नृपनंदन

Ang nagnanasa sa yaman ng iba, at ang tumitingin nang may pagnanasa sa asawa ng kapwa—ang mga ganyang tao, O prinsipe, ay dapat kilalaning kapantay ng pumapatay ng baka.

Verse 78

यः कर्ता सर्वशास्त्राणां गोहर्ता गोश्च विक्रयी । निर्दयोऽतीव भृत्येषु पशूनां दमकश्च यः

Ang taong gumagawa ng sari-saring śāstra, ngunit nagnanakaw ng mga baka at ipinagbibili ang mga ito; na labis na walang-awa sa kanyang mga lingkod, at nananakit at nagpapasuko sa mga hayop—ang gayong tao ay hinahatulan.

Verse 79

मिथ्या प्रवदते वाचमाकर्णयति यः परैः । स्वामिद्रोही गुरुद्रोही मायावी चपलः शठः

Ang nagsasalita ng kasinungalingan at ipinapakinggan ito sa iba—ang nagtatraydor sa kanyang panginoon at sa kanyang guro—ay mapanlinlang, pabagu-bago, tuso, at hamak na salarin.

Verse 80

यो भार्यापुत्रमित्राणि बालवृद्धकृशातुरान् । भृत्यानतिथिबंधूंश्च त्यक्त्वाश्नाति बुभुक्षितान्

Ang kumakain habang iniwan ang asawa, mga anak, mga kaibigan, ang mga bata, matatanda, payat at maysakit—pati mga alipin, panauhin, at kamag-anak—na nagugutom pa, ay gumagawa ng kasalanan.

Verse 81

ये तु मृष्टं समश्नंति नो वांच्छंतं ददंति च । पृथक्पाकी स विज्ञेयो ब्रह्मवादिषु गर्हितः

Ngunit yaong kumakain ng masarap at maayos na pagkain para sa sarili at hindi nagbibigay sa humihingi—siya’y dapat kilalaning ‘hiwalay-maglutò,’ at hinahamak ng mga nakakabatid sa Brahman.

Verse 82

नियमान्स्वयमादाय ये त्यजंत्यजितेंद्रियाः । प्रव्रज्यागमिता यैश्च संयुक्ता ये च मद्यपैः

Yaong kusang tumatanggap ng mga disiplina ng dharma ngunit, dahil di mapigil ang mga pandama, ay iniiwan ang mga ito; yaong napapasok sa pagtalikod sa mundo dahil sa udyok ng iba; at yaong nakikisama sa mga umiinom ng nakalalasing—sila’y sinisisi rito.

Verse 83

ये चापि क्षयरोगार्तां गां पिपासा क्षुधातुराम् । न पालयंति यत्नेन ते गोघ्ना नारकाः स्मृताः

At yaong hindi nag-iingat at hindi nagsasanggalang sa baka, kahit siya’y pinahihirapan ng nakapapayat na sakit at dinadapuan ng uhaw at gutom—sila’y itinuturing na pumatay ng baka at nakatakdang mapasa-impyerno.

Verse 84

सर्वपापरता ये च चतुष्पात्क्षेत्रभेदकाः । साधून्विप्रान्गुरूंश्चैव यश्च गां हि प्रताडयेत्

Yaong nalulugmok sa lahat ng uri ng kasalanan; yaong sumisira o lumalapastangan sa pastulan ng mga hayop na may apat na paa; at yaong nananakit sa mga banal, sa mga brāhmaṇa, at sa mga guru—at sinumang humahampas sa baka—sila’y itinuturing na mabibigat na salarin.

Verse 85

ये ताडयंत्यदोषां च नारीं साधुपदेस्थिताम् । आलस्यबद्धसर्वांगो यः स्वपिति मुहुर्मुहुः

Yaong nananakit sa isang babaeng walang sala na matatag sa landas ng kabutihan; at yaong ang buong katawan ay ginagapos ng katamaran at paulit-ulit na nakakatulog nang muli’t muli—ang gayong mga tao’y hinahatulan.

Verse 86

दुर्बलांश्च न पुष्णंति नष्टान्नान्वेषयंति च । पीडयंत्यतिभारेण सक्षतान्वाहयंति च

Hindi nila inaalagaan at pinapalakas ang mahihina; ni hindi man lamang nila hinahanap ang mga nawawala. Pinahihirapan nila ang iba sa labis na pasanin, at pinapapasan pa nila maging ang mga sugatan.

Verse 87

सर्वपापरता ये च संयुक्ता ये च भुंजते । भग्नांगीं क्षतरोगार्तां गोरूपां च क्षुधातुराम्

Yaong nalulugmok sa lahat ng uri ng kasalanan, at yaong nakikisama sa kanila at nakikibahagi sa gayong gawa—sila’y isinisilang na may anyong baka: pilay ang mga sangkap, sugatan at may karamdaman, at pinahihirapan ng gutom.

Verse 88

न पालयंति यत्नेन ते जना नारकाः स्मृताः । वृषाणां वृषणौ ये च पापिष्ठा घातयंति च

Ang mga taong hindi nag-iingat na magtanggol at mag-alaga (sa kanila) ay itinuturing na patungo sa impiyerno; at ang pinakamasasama sa kasalanan ay yaong pumuputol pa ng bayag ng mga toro.

Verse 89

बाधयंति च गोवत्सान्महानारकिणो नराः । आशया समनुप्राप्तं क्षुत्तृषाश्रमपीडितम्

At yaong mga tao—nakalaan sa kakila-kilabot na impiyerno—ay nagpapahirap sa mga guya, kahit lumalapit na may pag-asa, pinahihirapan ng gutom, uhaw, at pagod.

Verse 90

ये चातिथिं न मन्यंते ते वै निरयगामिनः । अनाथं विकलं दीनं बालं वृद्धं भृशातुरम्

Yaong hindi nagpaparangal sa panauhin ay tunay na patungo sa impiyerno; gayundin ang lumalapastangan sa walang-kalinga: ang walang magulang, ang may kapansanan, ang dukha, ang bata, ang matanda, at ang lubhang nagdurusa.

Verse 91

नानुकंपंति ये मूढास्ते यांति नरकार्णवम् । अजाविको माहिषिको यः शूद्रा वृषलीपतिः

Ang mga hangal na hindi marunong mahabag ay napapasa-dagat ng impiyerno; gayundin ang tagapag-alaga ng kambing, ang tagapag-alaga ng kalabaw, at ang lalaking Śūdra na asawa ng isang Vṛṣalī (mababang uri).

Verse 92

शूद्रो विप्रस्य क्षत्रस्य य आचारेण वर्तते । शिल्पिनः कारवो वैद्यास्तथा देवलका नराः

Ang Śūdra na namumuhay ayon sa itinakdang asal ng isang Brahmin o isang Kṣatriya—gayundin ang mga alagad ng sining, mga manggagawa, mga manggagamot, at ang mga lalaking naglilingkod sa mga templo (devalaka).

Verse 93

भृतकामात्यकर्माणः सर्वे निरयगामिनः । यश्चोदितमतिक्रम्य स्वेच्छया आहरेत्करम्

Lahat ng kumikilos bilang upahang kinatawan at mga opisyal dahil sa makasariling pagnanasa ay patungo sa impiyerno; gayundin ang lumalampas sa itinakda at nangongolekta ng buwis ayon sa sariling kapritso.

Verse 94

नरकेषु स पच्येत यश्च दंडं वृथा नयेत् । उत्कोचकैरधिकृतैस्तस्करैश्च प्रपीड्यते

Ang sinumang nagpapataw ng parusa nang walang katarungan ay pinakukuluan sa mga impiyerno; at siya’y pinahihirapan ng mga opisyal na tumatanggap ng suhol at ng mga magnanakaw din.

Verse 95

यस्य राज्ञः प्रजा राज्ये पच्यते नरकेषु सः । ये द्विजाः प्रतिगृह्णंति नृपस्य पापवर्तिनः

Ang haring sa ilalim ng kaniyang pamamahala ang mga nasasakupan ay tila pinakukuluan—pinahihirapan—ay siya rin ang nahahatulan. At ang mga dvija na tumatanggap ng kaloob mula sa haring makasalanan ay nakikibahagi sa kaniyang kasalanan.

Verse 96

प्रयांति तेपि घोरेषु नरकेषु न संशयः । पारदारिकचौराणां यत्पापं पार्थिवस्य च

Sila man ay tiyak na napupunta sa kakila-kilabot na mga impiyerno—walang alinlangan—taglay ang kaparehong kasalanan ng mga nangangalunya at mga magnanakaw, at gayundin ng haring umaabuso sa kapangyarihan.

Verse 97

भवत्यरक्षतो घोरो राज्ञस्तस्य परिग्रहः । अचौरं चौरवद्यश्च चौरं चाचौरवत्पुनः

Sa haring hindi nagtatanggol, ang kaniyang paniningil ng buwis ay nagiging isang kakila-kilabot na gawa: itinuturing niyang magnanakaw ang walang sala, at muli’y itinuturing niyang walang sala ang tunay na magnanakaw.

Verse 98

अविचार्य नृपः कुर्यात्सोऽपि वै नरकं व्रजेत् । घृततैलान्नपानादि मधुमांस सुरासवम्

Kung ang hari’y kumikilos nang walang wastong pagninilay, siya man ay tiyak na tutungo sa impiyerno—lalo na sa mga usaping may kinalaman sa ghee, langis, pagkain at inumin, at iba pa: pulot, karne, at mga nakalalasing na alak.

Verse 99

गुडेक्षुक्षीरशाकादि दधिमूलफलानि च । तृणकाष्ठं पुष्पपत्रं कांस्यभाजनमेव च

Gayundin, dapat maghandog ng jaggery, tubo, gatas, mga gulay at iba pa; ng yogurt, mga ugat at prutas; damo at panggatong; mga bulaklak at dahon; at isang sisidlang tanso-bronse rin.

Verse 100

उपानच्छत्रकटक शिबिकामासनं मृदु । ताम्रं सीसं त्रपुकांस्यं शंखाद्यं च जलोद्भवम्

Malalambot na panyapak, mga payong, mga pulseras, mga palanquin, at mga upuan; tanso, tingga, lata, bronse; at kabibe at iba pang bagay na nagmumula sa tubig—ito ang dapat unawain dito.

Verse 101

वादित्रं वेणुवंशाद्यं गृहोपस्करणानि च । ऊर्णाकार्पासकौशेय रंगपद्मोद्भवानि च

Mga instrumentong pangmusika—gaya ng yari sa kawayan at iba pa—kasama ang mga kagamitang pangbahay; at mga bagay na yari sa lana, bulak, at seda, gayundin ang mga tinina at mga produktong mula sa bulaklak ng lotus.

Verse 102

तूलं सूक्ष्माणिवस्त्राणि ये लोभेन हरंति च । एवमादीनि चान्यानि द्रव्याणि विविधानि च

Yaong dahil sa kasakiman ay nagnanakaw ng bulak at maseselang kasuotan; gayundin ng iba pang sari-saring bagay na tulad nito—

Verse 103

नरकेषु द्रुतं गच्छेदपहृत्याल्पकान्यपि । यद्वा तद्वा परद्रव्यमपि सर्षपमात्रकम्

Ang nagnanakaw—kahit mumunting bagay—ay mabilis na mapapasa mga impiyerno; kahit pa ang ari-arian ng iba ay kinuha lamang sa napakaliit na sukat, na kasinliit ng butil ng mustasa.

Verse 104

अपहृत्य नरो याति नरके नात्र संशयः । बह्वल्पकाद्यपि तथा परस्य ममताकृतम्

Ang taong nagnanakaw ay napupunta sa impiyerno—walang alinlangan. Gayon din kahit malaki o maliit ang kinuha, kung pag-aari ng iba at inaangkin na “akin.”

Verse 105

अपहृत्य नरो याति नरके नात्र संशयः । एवमाद्यैर्नरः पापैरुत्क्रांतिसमनंतरम्

Pagkatapos magnakaw, ang tao’y napupunta sa impiyerno—walang alinlangan. Sa ganitong mga kasalanan at iba pa, pagkaputol ng hininga, agad niyang tinatamo ang bunga.

Verse 106

शरीरघातनार्थाय पूर्वाकारमवाप्नुयात् । यमलोकं व्रजंत्येते शरीरस्था यमाज्ञया

Upang wasakin ang katawan, muli nitong tinatamo ang dating anyo. Sa utos ni Yama, ang mga ito—na nananahan sa katawan—ay tumutungo sa kaharian ni Yama.

Verse 107

यमदूतैर्महाघोरैर्नीयमानाः सुदुःखिताः । देवतिर्यङ्मनुष्याणामधर्मनियतात्मनाम्

Hinahatak ng lubhang kakila-kilabot na mga sugo ni Yama, sila’y nalulugmok sa matinding pagdurusa—yaong mga diyos, hayop, at tao na ang isip ay pinaghaharian ng kawalang-dharma.

Verse 108

धर्मराजः स्मृतः शास्ता सुघोरैर्विविधैर्वधैः । विनयाचारयुक्तानां प्रमादान्मलिनात्मनाम्

Si Dharmarāja ay inaalala bilang tagapagtuwid na, sa sari-saring lubhang kakila-kilabot na parusa, itinatama ang mga pagkukulang na bunga ng kapabayaan ng maruruming-loob—kahit sila’y wari’y may disiplina at wastong asal.

Verse 109

प्रायश्चित्तैर्गुरुः शास्ता न च तैरीक्ष्यते यमः । पारदारिकचौराणामन्यायव्यवहारिणाम्

Sa gayong mga tao, ang guru ang nagiging tagapagtuwid sa pamamagitan ng mga gawaing pag-aaton (prāyaścitta), at dahil sa mga pag-aatong iyon ay hindi sila tinitingnan ni Yama upang parusahan—yaong mga nangangalunya, magnanakaw, at mga nakikitungo sa di-makatarungang paraan.

Verse 110

नृपतिः शासकः प्रोक्तः प्रच्छन्नानां च धर्मराट् । तस्मात्कृतस्य पापस्य प्रायश्चित्तं समाचरेत्

Ang hari ay tinatawag na tagapamahala, at para sa mga gumagawa nang palihim, siya mismo ang hari ng dharma. Kaya, sa anumang kasalanang nagawa, marapat na isagawa nang wasto ang pag-aaton (prāyaścitta).

Verse 111

नाभुक्तस्यान्यथा नाशः कल्पकोटिशतैरपि । यः करोति स्वयं कर्म कारयेद्वानुमोदयेत्

Sa hindi pa nakalalasap ng bunga ng kanyang gawa, wala nang ibang paraan upang ito’y mapawi—kahit sa daan-daang krore ng mga kalpa. Maging ang gumagawa mismo, nagpapagawa sa iba, o sumasang-ayon sa gawa, kailangang harapin ang bunga nito.

Verse 112

कायेन मनसा वाचा तस्य चाधोगतिः फलम् । इति संक्षेपतः प्रोक्ताः पापभेदास्त्रिधाधुना

Sa katawan, sa isip, at sa salita—ang bunga nito ay pagbulusok sa mababang kalagayan. Kaya, sa maikling sabi, ang mga uri ng kasalanan ay ngayo’y naipahayag na tatluhan.

Verse 113

कथ्यंते गतयश्चित्रा नराणां पापकर्मणाम् । एतत्ते नृपते धर्म फलं प्रोक्तं सुविस्तरात्

Isinasalaysay ang sari-saring hantungan ng mga taong gumagawa ng makasalanang gawa. Kaya, O hari, ang bunga ng dharma ay naipahayag sa iyo nang lubos at malawakan.

Verse 114

अन्यत्किंते प्रवक्ष्यामि तन्मे ब्रूहि नरोत्तम । अधर्मस्य फलं प्रोक्तं धर्मस्यापि वदाम्यहम्

Ano pa ang ipaliliwanag ko sa iyo? Sabihin mo sa akin, O pinakadakila sa mga tao. Naipahayag ko na ang bunga ng adharma; ngayo’y sasabihin ko rin ang bunga ng dharma.

Verse 115

इत्युक्त्वा मातलिस्तत्र राजानं सर्ववत्सलम् । तस्मिन्धर्मप्रसंगेन इत्याख्यातं महात्मना

Pagkasabi nito, si Mātali roon ay nagsalita sa hari na minamahal ng lahat. At sa daloy ng pag-uusap tungkol sa dharma, ganito ang isinalaysay ng dakilang kaluluwa.