Adhyaya 61

Verse 1

इति श्रीलिङ्गमहापुराणे पूर्वभागे षष्टितमो ऽध्यायः सूत उवाच क्षेत्राण्येतानि सर्वाणि आतपन्ति गभस्तिभिः तेषां क्षेत्राण्यथादत्ते सूर्यो नक्षत्रतारकाः

Wika ni Sūta: Ang lahat ng kṣetra (mga banal na pook) na ito ay pinaiinit at pinapaliwanag ng mga sinag ng Araw; at para sa mismong mga lupain na iyon, ang Araw—kasama ang mga nakṣatra at mga bituin—ang nagtatakda ng wastong sukat ng panahon at kaayusan. Kaya maging ang mga ilaw sa langit ay naglilingkod sa kabanalan at ritmo ng mga kṣetra, kung saan sinasamba si Pati (Śiva) upang palayain ang paśu mula sa pāśa.

Verse 2

चीर्णेन सुकृतेनेह सुकृतान्ते ग्रहाश्रयाः तारणात्तारका ह्येताः शुक्लत्वाच्चैव तारकाः

Sa pamamagitan ng sukṛta (kabutihang nagawa) na isinagawa rito, sa pagwawakas ng kabutihang iyon ay nararating ng mga nilalang ang mga tahanan ng mga graha (mga liwanag sa langit). Tinatawag silang “tārakā” sapagkat inihahatid nila ang nakagapos na paśu upang makatawid; at tinatawag din silang “tārakā” dahil sa kanilang maningning na kaputian.

Verse 3

दिव्यानां पार्थिवानां च नैशानां चैव सर्वशः आदानान्नित्यमादित्यस् तेजसां तमसामपि

Mula sa makalangit, makalupa, at panggabi na mga daigdig sa lahat ng paraan, si Āditya (ang Araw) ay patuloy na humihigop ng lahat ng kapangyarihan—maging ang mga ningning na lakas at maging ang mga puwersang nagpapadilim. Kaya siya’y gumaganap bilang kosmikong tagapagtipon sa maayos na paglikha ng Panginoon.

Verse 4

सवने स्यन्दने ऽर्थे च धातुर् एष विभाष्यते सवनात्तेजसो ऽपां च तेनासौ सविता मतः

Ang ugat ng salitang ito ay ipinaliliwanag sa mga diwang “pumupukaw/naglalabas” at “nagpapadaloy.” Sapagkat inilalabas niya ang tejas (ningning) at pinakikilos ang mga tubig, kaya siya’y nauunawaan bilang Savitṛ. Sa pananaw na Śaiva, ang kapangyarihang nagbibigay-buhay na ito ay kumikilos sa ilalim ni Pati—Śiva—ang panloob na Panginoon na gumigising sa paglikha.

Verse 5

बहुलश्चन्द्र इत्येष ह्लादने धातुरुच्यते शुक्लत्वे चामृतत्वे च शीतत्वे च विभाव्यते

Ang mga pangalang “Bahula” at “Candra” ay sinasabing nagmumula sa ugat ng pandiwa na ang kahulugan ay “magbigay-galak.” Nauunawaan ito sa pamamagitan ng kaputian, ng kawalang-kamatayang tulad ng amṛta, at ng malamig na paginhawa.

Verse 6

सूर्याचन्द्रमसोर्दिव्ये मण्डले भास्वरे खगे जलतेजोमये शुक्ले वृत्तकुंभनिभे शुभे

Sa banal at maningning na bilog sa kalangitan ng Araw at ng Buwan—nagniningning sa himpapawid—may kumikislap na mapalad na puting orb, binubuo ng tubig at ningas na liwanag, na tila isang ganap na bilugang banga.

Verse 7

घनतोयात्मकं तत्र मण्डलं शशिनः स्मृतम् घनतेजोमयं शुक्लं मण्डलं भास्करस्य तु

Doon, itinuturo na ang orb ng Buwan (Śaśin) ay may likas na anyo ng siksik na tubig; ngunit ang orb ng Araw (Bhāskara) ay isang maliwanag at puting bilog na binubuo ng pinagsamang ningning. Sa ganitong paraan, inihihiwalay ng Purāṇa ang malamig at nagpapalusog na prinsipyo ng Buwan sa naglalagablab at nagbibigay-liwanag na kapangyarihan ng Araw—kapwa kumikilos sa kaayusang kosmiko ni Śiva, na nagbubuklod at gumagabay sa paśu (kaluluwang may katawan) tungo sa wastong pag-unawa.

Verse 8

वसन्ति सर्वदेवाश् च स्थानान्येतानि सर्वशः मन्वन्तरेषु सर्वेषु ऋक्षसूर्यग्रहाश्रयाः

Ang lahat ng mga diyos ay nananahan—sa lahat ng dako—sa mga banal na tahanang ito, sa buong lahat ng Manvantara, bilang mga sumusuportang sandigan ng mga konstelasyon, ng Araw, at ng mga planeta.

Verse 9

तेन ग्रहा गृहाण्येव तदाख्यास्ते भवन्ति च सौरं सूर्यो ऽविशत्स्थानं सौम्यं सोमस्तथैव च

Kaya nga, ang mga Graha (mga diyos ng planeta) ay nakikilala sa mismong mga pangalan ng kani-kanilang tahanan. Sa gayon, pumasok ang Araw sa estasyong solar (Saura), at gayundin ang Buwan sa estasyong lunar (Saumya).

Verse 10

शौक्रं शुक्रो ऽविशत्स्थानं षोडशार्चिः प्रतापवान् बृहद् बृहस्पतिश्चैव लोहितश्चैव लोहितम्

Ang maningning na Śukra ay pumasok sa sariling himpilan ng Venus, nagliliyab sa labing-anim na sinag at dakilang karilagan. Gayundin, si Bṛhaspati ay pumasok sa dakilang himpilan (Jupiter), at si Lohita (Maṅgala) ay pumasok sa pulang himpilan (Mars).

Verse 11

शनैश्चरं तथा स्थानं देवश्चापि शनैश्चरः बौधं बुधस्तु स्वर्भानुः स्वर्भानुस्थानमाश्रितः

Gayundin, ang himpilan ni Śanaiścara (Saturn) ay itinatag, at ang diyos na namamahala roon ay si Śanaiścara rin. Si Budha (Mercury) ay nananahan sa lupain ni Budha; at si Svarbhānu (Rāhu), na sumilong sa sariling himpilan, ay nananatili sa tahanan ni Svarbhānu.

Verse 12

नक्षत्राणि च सर्वाणि नक्षत्राणि विशन्ति च गृहाण्येतानि सर्वाणि ज्योतींषि सुकृतात्मनाम्

Ang lahat ng mga konstelasyon at mga himpilan ng bituin ay pinapasukan bilang mga tahanan. Ang lahat ng maningning na sferang ito ay nagiging tirahan ng mga yaong ang kalooban ay pinadalisay ng mabubuting gawa—mga kaluluwang paśu na itinaas sa pamamagitan ng dharma at bhakti sa Panginoong Paśupati.

Verse 13

कल्पादौ सम्प्रवृत्तानि निर्मितानि स्वयंभुवा स्थानान्येतानि तिष्ठन्ति यावद् आभूतसंप्लवम्

Ang mga banal na tahanang ito ay nagsimulang umiral sa pasimula ng kalpa at itinatag ni Svayambhū (Brahmā). Nanatili itong di-nagbabago hanggang sa dakilang pagkalusaw na lumalamon sa lahat ng nilalang.

Verse 14

मन्वन्तरेषु सर्वेषु देवस्थानानि तानि वै अभिमानिनो ऽवतिष्ठन्ते देवाः स्थानं पुनः पुनः

Sa bawat Manvantara, ang mga himpilan ng mga deva na yaon ay tunay na nananatili. At ang mga namumunong Deva—na kinikilala ayon sa kani-kanilang tungkulin—ay muling tumitindig sa kanilang puwesto roon, paulit-ulit na nagbabalik sa iisang tungkulin.

Verse 15

अतीतैस्तु सहैतानि भाव्याभाव्यैः सुरैः सह वर्तन्ते वर्तमानैश् च स्थानिभिस्तैः सुरैः सह

Ang mga tungkulin at katayuang kosmiko na ito ay nananatiling tuluy-tuloy—kasama ang mga deva ng nakaraan, kasama ang mga deva na darating (at yaong hindi itinakdang lumitaw), at kasama rin ang mga deva sa kasalukuyan na humahawak sa kanilang itinalagang tungkulin.

Verse 16

अस्मिन्मन्वन्तरे चैव ग्रहा वैमानिकाः स्मृताः विवस्वानदितेः पुत्रः सूर्यो वैवस्वते ऽन्तरे

Sa Manvantara na ito, ang mga kapangyarihang pangplaneta (graha) ay inaalala bilang mga makalangit na nilalang na gumagalaw sa mga sasakyang panghimpapawid. Sa panahon ng Vaivasvata, ang Araw—si Vivasvān, anak ni Aditi—ang namamayani bilang panginoong solar, pinangangalagaan ang kaayusang kosmiko na sa huli’y nakasalig kay Pati, si Śiva.

Verse 17

द्युतिमानृषिपुत्रस्तु सोमो देवो वसुः स्मृतः शुक्रो देवस्तु विज्ञेयो भार्गवो ऽसुरयाजकः

Ang maningning na Soma, na isinilang mula sa anak ng isang ṛṣi, ay inaalala bilang isang Deva sa hanay ng mga Vasu. At si Śukra ay dapat makilala bilang isang Deva—ang Bhārgava na naglilingkod bilang pari ng mga Asura.

Verse 18

बृहत्तेजाः स्मृतो देवो देवाचार्यो ऽङ्गिरःसुतः बुधो मनोहरश्चैव ऋषिपुत्रस्तु स स्मृतः

Ang diyos na iyon ay inaalala bilang “Bṛhat-tejā” (may dakilang liwanag)—ang guro ng mga deva, anak ni Aṅgiras; siya rin ay kilala bilang Budha, ang kaakit-akit, at inaalala bilang anak ng isang ṛṣi.

Verse 19

शनैश्चरो विरूपस्तु संज्ञापुत्रो विवस्वतः अग्निर्विकेश्यां जज्ञे तु युवासौ लोहितार्चिषः

Si Śanaiścara (Saturn), na tinatawag ding Virūpa, ay anak nina Saṃjñā at Vivasvān (ang Araw). At mula kina Agni at Vikeśī ay isinilang ang kabataang si Lohitārciṣ, ang may pulang liyab.

Verse 20

नक्षत्रऋक्षनामिन्यो दाक्षायण्यस्तु ताः स्मृताः स्वर्भानुः सिंहिकापुत्रो भूतसंतापनो ऽसुरः

Ang mga anak na babae ni Dakṣa ay inaalala bilang yaong may mga pangalang Nakṣatra at Ṛkṣa. At si Svarbhānu—anak ni Siṃhikā—ang Asura na nagpapahirap sa mga nilalang na may buhay.

Verse 21

सोमर्क्षग्रहसूर्येषु कीर्तितास्त्वभिमानिनः स्थानान्येतान्यथोक्तानि स्थानिन्यश्चैव देवताः

Sa Buwan, sa mga tahanan ng Nakṣatra, sa mga planeta, at sa Araw, ipinahahayag ang mga kapangyarihang namamahala (abhimānin). Kaya ang mga dako ng panahanan na ito ay sinabi ayon sa pagkakabanggit, kasama ang mga diyos na nananahan at naghahari sa mga kalagayang iyon.

Verse 22

सौरम् अग्निमयं स्थानं सहस्रांशोर्विवस्वतः हिमांशोस्तु स्मृतं स्थानम् अम्मयं शुक्लमेव च

Ang kahariang solar ni Vivasvān, ang Araw na may sanlibong sinag, ay may likas na apoy. Ngunit ang tahanan ni Himāṃśu (ang Buwan) ay inaalala bilang isinilang sa tubig at lubos na maputi.

Verse 23

आप्यं श्यामं मनोज्ञं च बुधरश्मिगृहं स्मृतम् शुक्लस्याप्यम्मयं शुक्लं पदं षोडशरश्मिवत्

Ang kahariang may likas na tubig (āpya), maitim ang kulay at kaaya-aya, ay ipinahahayag na tahanang hinubog ng mga sinag ni Budha (Merkuryo). At ang kalagayan ng “Maputi” ay gayon din na may diwang-tubig: isang maliwanag na puting kapatagan, nagniningning sa labing-anim na sinag.

Verse 24

नवरश्मि तु भौमस्य लोहितं स्थानम् उत्तमम् हरिद्राभं बृहच्चापि षोडशार्चिर्बृहस्पतेः

Sinasabi na ang Mars (Bhāuma) ay may siyam na sinag, at ang kanyang pinakadakilang globo ay mapulang-pula. Si Bṛhaspati (Jupiter), malawak ang anyo, ay kulay gintong tila luyang-dilaw, at inilalarawan na may labing-anim na nagniningning na liyab.

Verse 25

अष्टरश्मिगृहं चापि प्रोक्तं कृष्णं शनैश्चरे स्वर्भानोस्तामसं स्थानं भूतसंतापनालयम्

Ang tahanang may walong sinag ay ipinahayag ding nauukol kay Śanaiścara (Saturno) at inilalarawang maitim ang kulay. At ang tirahan ni Svarbhānu (Rāhu) ay sinasabing isang tāmasa na daigdig—isang pook na nagdudulot ng pagdurusa sa mga nilalang.

Verse 26

विज्ञेयास्तारकाः सर्वास् त्व् ऋषयस्त्वेकरश्मयः आश्रयाः पुण्यकीर्तीनां शुक्लाश्चापि स्ववर्णतः

Alamin na ang lahat ng bituin ay dapat maunawaang ang mga Ṛṣi mismo—mga liwanag na may iisang sinag—na nagsisilbing tahanan ng mga may marangal na kabantugan; at sa likas nilang kalikasan, sila rin ay mapuputi ang kulay.

Verse 27

घनतोयात्मिका ज्ञेयाः कल्पादावेव निर्मिताः आदित्यरश्मिसंयोगात् संप्रकाशात्मिकाः स्मृताः

Dapat silang maunawaang binubuo sila ng masinsing tubig, nilikha sa pinakasimula ng kalpa. Sa pagdikit sa mga sinag ng Araw, sila’y inaalalang nagiging ganap na maningning sa kanilang likas na kalikasan.

Verse 28

नवयोजनसाहस्रो विष्कंभः सवितुः स्मृतः त्रिगुणस्तस्य विस्तारो मण्डलस्य प्रमाणतः

Ang diyametro (viṣkambha) ni Savitṛ, ang Araw, ay sinasabing siyam na libong yojana; at ayon sa sukat ng kaniyang bilog na diskong solar (maṇḍala), ang lawak nito ay tatlong ulit niyon.

Verse 29

द्विगुणः सूर्यविस्ताराद् विस्तारः शशिनः स्मृतः तुल्यस्तयोस्तु स्वर्भानुर् भूत्वाधस्तात्प्रसर्पति

Itinuturo na ang lawak ng Buwan ay dalawang ulit ng diyametro ng Araw. At si Svarbhānu (Rāhu), na nagiging kapantay sa sukat ng kapwa, ay dumudulas sa ilalim nila—bilang sanhi ng eklipse. Sa maayos na kosmos na ito, ang Panginoon (Pati) lamang ang nananatiling pinakamataas na tagapag-ayos; samantalang ang mga tanglaw at mga graha ay kumikilos sa tali (pāśa) ng nasusukat na pag-ikot.

Verse 30

उद्धृत्य पृथिवीछायां निर्मितां मण्डलाकृतिम् स्वर्भानोस्तु बृहत्स्थानं तृतीयं यत्तमोमयम्

Matapos ilitaw ang anino ng Daigdig na hinubog na tila bilog na mandala, sinasabi na naroon ang malawak na nasasakupan ni Svarbhānu—ang ikatlong dako, na binubuo ng kadiliman.

Verse 31

आदित्यात्तच्च निष्क्रम्य समं गच्छति पर्वसु आदित्यमेति सोमाच्च पुनः सौरेषु पर्वसु

Mula sa Araw, ito’y umaalis at dumaraan nang pantay sa mga dugtungan (parva). At muli, mula sa Buwan ay nagbabalik ito sa Araw sa mga dugtungang solar—sa gayon itinatakda ang ikot ng banal na panahon.

Verse 32

स्वर्भानुं नुदते यस्मात् तस्मात्स्वर्भानुरुच्यते चन्द्रस्य षोडशो भागो भार्गवस्य विधीयते

Sapagkat siya ang pumapawi (o pumipigil) kay Svarbhānu, kaya siya’y tinatawag na ‘Svarbhānu’. At ang ikalabing-anim na bahagi ng Buwan ay itinalaga kay Bhārgava (Śukra).

Verse 33

विष्कंभान्मण्डलाच्चैव योजनाग्रात्प्रमाणतः भार्गवात्पादहीनस्तु विज्ञेयो वै बृहस्पतिः

Mula sa diyametro at lawak ng bilog ng kalangitan, ayon sa sukat na yojana, alamin na si Bṛhaspati (Jupiter) ay kulang ng isang-kapat kumpara kay Bhārgava (Śukra/Venus).

Verse 34

बृहस्पतेः पादहीनौ वक्रसौरी उभौ स्मृतौ विस्तारान्मण्डलाच्चैव पादहीनस्तयोर्बुधः

Kung ihahambing kay Bṛhaspati, kapwa sina Vakra at Saurī ay inaalala bilang ‘kulang ng isang-kapat’ sa sukat; at si Budha (Mercury) ay sinasabi ring kulang ng isang-kapat kaysa sa dalawang iyon, sa lapad at sa bilog ng landas.

Verse 35

तारानक्षत्ररूपाणि वपुष्मन्तीह यानि वै बुधेन तानि तुल्यानि विस्तारान्मण्डलाच्च वै

Ang mga anyong may katawan na kilala rito bilang mga bituin at mga konstelasyon—sinasabing maihahambing kay Budha (Merkuryo) kapwa sa lawak at sa kanilang bilugang mga sirkulo. Kaya maging ang mga ilaw sa langit ay kumikilos sa itinakdang sukat, inihahayag ang Pati, ang Panginoon, bilang tagasukat at tagapamahala ng kaayusang kosmiko.

Verse 36

प्रायशश्चन्द्रयोगीनि विद्यादृक्षाणि तत्त्ववित् तारानक्षत्ररूपाणि हीनानि तु परस्परम्

Ang nakaaalam ng mga prinsipyo (tattva-vit) ay dapat maunawaan na ang karamihan sa mga ito ay mga pagsasanib sa Buwan (candra-yoga) at mga sukat na pang-astral na nakikita ng agham ng panahon. Lumilitaw silang mga bituin at konstelasyon, ngunit bawat isa’y naiiba sa iba ayon sa sariling lakas—mas mababa o mas mataas.

Verse 37

शतानि पञ्च चत्वारि त्रीणि द्वे चैव योजने सर्वोपरि निकृष्टानि तारकामण्डलानि तु

Ang mga bilugang saklaw ng mga bituin (tārakāmaṇḍala) ay sinusukat sa yojana bilang dalawang daan, tatlong daan, apat na daan, at limang daan; at sa mga ito, may pinakamataas at may pinakamababa—nakahanay sa antas-antás sa itaas.

Verse 38

योजनान्यर्धमात्राणि तेभ्यो ह्रस्वं न विद्यते उपरिष्टात्त्रयस्तेषां ग्रहास्ते दूरसर्पिणः

Ang sukat nila ay kalahating yojana; walang mas maliit pa roon ang binibilang dito. Sa ibabaw nila ay may tatlong graha (mga planeta), na gumagalaw nang malayo at malawak sa kani-kanilang landas.

Verse 39

सौरो ऽङ्गिराश् च वक्रश् च ज्ञेया मन्दविचारिणः पूर्वमेव समाख्याता गतिस्तेषां यथाक्रमम्

Ang mga Saura, ang mga Āṅgirasa, at ang mga Vakra ay dapat makilalang yaong may mapurol na pag-unawa. Ang kani-kanilang kapalaran ay naipahayag na noon pa, ayon sa wastong pagkakasunod-sunod.

Verse 40

एतेष्वेव ग्रहाः सर्वे नक्षत्रेषु समुत्थिताः विवस्वानदितेः पुत्रः सूर्यो वै मुनिसत्तमाः

Mula sa mismong mga nakṣatra na ito, sinasabing sumibol ang lahat ng graha. At si Vivasvān—anak ni Aditi—ay tunay na si Sūrya, O pinakadakila sa mga muni.

Verse 41

विशाखासु समुत्पन्नो ग्रहाणां प्रथमो ग्रहः त्विषिमान् धर्मपुत्रस्तु सोमो देवो वसुस्तु सः

Ipinanganak sa asterismong Viśākhā, ang unang graha ay si Soma. Maningning sa ningning, siya’y sinasabing anak ni Dharma; at ang diyos na si Soma ay isang Vasu nga.

Verse 42

शीतरश्मिः समुत्पन्नः कृत्तिकासु निशाकरः षोडशार्चिर्भृगोः पुत्रः शुक्रः सूर्यादनन्तरम्

Mula sa Kṛttikā sumilang ang Buwan, ang tagapaglikha ng gabi na may malamig na sinag. Pagkaraan ng Araw, lumitaw si Śukra—anak ni Bhṛgu—na nagniningning sa labing-anim na karangalan.

Verse 43

ताराग्रहाणां प्रवरस् तिष्ये क्षेत्रे समुत्थितः ग्रहश्चाङ्गिरसः पुत्रो द्वादशार्चिर्बृहस्पतिः

Sa mga grahang kumikislap na parang mga bituin, ang pinakapanguna ay si Bṛhaspati: siya’y sumibol sa banal na pook ng Tiṣya. Siya’y isang graha, anak ni Aṅgiras, at nagniningning sa labindalawang liwanag—ganyan ipinahahayag si Bṛhaspati.

Verse 44

फाल्गुनीषु समुत्पन्नः पूर्वाख्यासु जगद्गुरुः नवार्चिर्लोहिताङ्गश् च प्रजापतिसुतो ग्रहः

Ipinanganak sa mga asterismong Phālgunī, at sa mga naunang salaysay tinawag na “Guro ng daigdig,” ang grahang ito—Navārci, na kilala rin bilang Lohitāṅga—ay sumilang bilang anak ni Prajāpati, bilang grahang namamahala sa mga nilalang na may katawan sa ilalim ng Pati, ang Panginoon.

Verse 45

आषाढास्विह पूर्वासु समुत्पन्न इति स्मृतः रेवतीष्वेव सप्तार्चिःस्थाने सौरिः शनैश्चरः

Ayon sa banal na alaala, sa kaayusang kosmiko na ito, si Śanaiścara—ang mabagal kumilos, si Sauri—ay isinilang sa nakṣatra na Pūrvāṣāḍhā; at ang kanyang itinatag na himpilan ay nasa Revatī, sa pook na tinatawag na Saptārciḥ (Pitong Alab).

Verse 46

सौम्यो बुधो धनिष्ठासु पञ्चार्चिर् उदितो ग्रहः तमोमयो मृत्युसुतः प्रजाक्षयकरः शिखी

Si Budha (Mercury), na may mahinahong likas, ay sumisikat sa tahanang-buwan na Dhaniṣṭhā na may limang sinag. Gayunman, inilalarawan din siyang hinubog sa dilim, anak ni Mṛtyu (Kamatayan), may tuktok na tila apoy, at may kapangyarihang magpahina ng lahi—ipinapakita na ang mga graha, sa ilalim ng pamamahala ni Pati (Śiva), ay nagiging kasangkapan upang mahusto ang tali ng karma (pāśa) para sa paśu (kaluluwang may katawan).

Verse 47

आश्लेषासु समुत्पन्नः सर्वहारी महाग्रहः तथा स्वनामधेयेषु दाक्षायण्यः समुत्थिताः

Sa konstelasyong Āśleṣā ay sumibol ang isang makapangyarihang graha, ganap na manloloob at tagapag-ubos; gayundin, sa mga bituing may sariling pangalan, ang mga Dākṣāyaṇī—mga anak na babae ni Dakṣa—ay nagpakita bilang mga paglitaw na may masamang pahiwatig.

Verse 48

तमोवीर्यमयो राहुः प्रकृत्या कृष्णमण्डलः भरणीषु समुत्पन्नो ग्रहश्चन्द्रार्कमर्दनः

Si Rāhu ay binubuo ng lakas ng tamas; sa likas niya’y isang madilim na bilog. Ipinanganak sa Bharaṇī, siya ang graha (tagasakmal) na dumadagit sa Buwan at sa Araw.

Verse 49

एते तारा ग्रहाश्चापि बोद्धव्या भार्गवादयः जन्मनक्षत्रपीडासु यान्ति वैगुण्यतां यतः

Ang mga bituin at mga graha na ito ay dapat ding maunawaan, simula kay Bhārgava (Śukra); sapagkat kapag ang nakṣatra ng kapanganakan ay napipinsala, nagiging salat ang kanilang impluwensiya at nagbubunga ng di-mapalad. Kaya dapat malaman ang kanilang kalagayan para sa mga panlunas na ritong Śaiva.

Verse 50

मुच्यते तेन दोषेण ततस्तद्ग्रहभक्तितः सर्वग्रहाणामेतेषाम् आदिरादित्य उच्यते

Sa pamamagitan ng debosyon sa mismong graha na iyon, napapalaya ang tao mula sa kapinsalaang dulot nito. Kaya sa lahat ng mga graha sa kalangitan, si Āditya (ang Araw) ang ipinahahayag na una at pinakadakila.

Verse 51

ताराग्रहाणां शुक्रस्तु केतूनां चापि धूमवान् ध्रुवः किल ग्रहाणां तु विभक्तानां चतुर्दिशम्

Sa mga grahang kabilang sa mga bituin, si Śukra (Venus) ang ipinahahayag na pinakapanguna; sa mga ketu (kometa), si Dhūmavān din ang pangunahing pinuno. At si Dhruva ay tunay na ang nakapirming tagapag-ayos ng mga graha, habang sila’y itinatakda sa apat na dako, upang mapanatili ang kaayusan ng mga direksiyon.

Verse 52

नक्षत्राणां श्रविष्ठा स्याद् अयनानां तथोत्तरम् वर्षाणां चैव पञ्चानाम् आद्यः संवत्सरः स्मृतः

Sa mga nakṣatra, ang Śraviṣṭhā (Dhaniṣṭhā) ang ipinahahayag na pangunahin; sa mga ayana, ang hilagang landas (Uttarāyaṇa) ang gayon ding pinakamataas. At sa limang paraan ng pagbilang ng taon, ang Saṃvatsara ang inaalala bilang una—kaya ang kāla (panahon) ay inuuri para sa wastong pagsasagawa sa kaayusan ni Śiva.

Verse 53

ऋतूनां शिशिरश्चापि मासानां माघ उच्यते पक्षाणां शुक्लपक्षस्तु तिथीनां प्रतिपत्तथा

Sa mga panahon, ang Śiśira (huling taglamig) ang ipinahahayag na pangunahin; sa mga buwan, ang Māgha ang sinasabing pinakamataas; sa mga pakṣa, ang Śukla-pakṣa (maliwanag na kalahati) ang pinakamainam; at sa mga tithi, ang Pratipat (unang tithi) ang gayon ding pinakatampok.

Verse 54

अहोरात्रविभागानाम् अहश्चादिः प्रकीर्तितः मुहूर्तानां तथैवादिर् मुहूर्तो रुद्रदैवतः

Sa paghahati ng araw at gabi, ang ‘araw’ ang ipinahahayag na una. Gayundin, sa mga muhūrta, ang unang muhūrta ay sinasabing si Rudra ang namumunong diyos nito.

Verse 55

क्षणश्चापि निमेषादिः कालः कालविदां वराः श्रवणान्तं धनिष्ठादि युगं स्यात्पञ्चवार्षिकम्

O pinakamainam sa mga nakakabatid ng Panahon: ang yunit na tinatawag na kṣaṇa, na nagsisimula sa nimeṣa at iba pa, ay siyang Kāla. At ang yuga na nagsisimula sa Dhaniṣṭhā at umaabot hanggang Śravaṇā ay sinasabing isang limang-taóng siklo.

Verse 56

भानोर्गतिविशेषेण चक्रवत्परिवर्तते दिवाकरः स्मृतस्तस्मात् कालकृद्विभुरीश्वरः

Dahil sa natatanging paglalakbay ng araw, ito’y umiikot na parang gulong. Kaya ito’y inaalala bilang “Divākara,” ang Tagapaglikha ng Araw; at ang Panginoong sumasaklaw sa lahat, ang Kataas-taasang Īśvara, sa pamamagitan nito ang siyang lumilikha ng Kāla (Panahon).

Verse 57

चतुर्विधानां भूतानां प्रवर्तकनिवर्तकः तस्यापि भगवान् रुद्रः साक्षाद्देवः प्रवर्तकः

Para sa apat na uri ng mga nilalang, Siya ang nagpapakilos at Siya rin ang pumipigil at nagtatakda ng hangganan. At maging sa prinsipyong namamahala na iyon, si Bhagavān Rudra ang tuwirang Banal na Tagapag-udyok—ang hayag na Deva na nagpapasimula ng lahat ng paggalaw.

Verse 58

इत्येष ज्योतिषामेवं संनिवेशो ऽर्थनिश्चयः लोकसंव्यवहारार्थं महादेवेन निर्मितः

Kaya nga, ang maayos na pagkakaayos ng mga tanglaw sa kalangitan—at ang pagtitiyak sa kanilang mga tungkulin—ay itinatag ni Mahādeva para sa kaayusan at wastong pamamalakad ng daigdig.

Verse 59

बुद्धिपूर्वं भगवता कल्पादौ सम्प्रवर्तितः स आश्रयो ऽभिमानी च सर्वस्य ज्योतिरात्मकः

Sa pasimula ng kalpa, unang inilunsad ng Mapalad na Panginoon ang Buddhi (kosmikong talino). Pagkaraan nito, sumisibol ang prinsipyong nagiging sandigan ng lahat, ang tumatangan ng “pagka-ako” (abhimāna), at ang nagniningning na diwa (jyotis) na lumalaganap sa lahat.

Verse 60

एकरूपप्रधानस्य परिणामो ऽयमद्भुतः नैष शक्यः प्रसंख्यातुं याथातथ्येन केनचित्

Ang kamangha-manghang pagpapakita na ito ay ang pag-unlad (pariṇāma) ng Pradhāna na iisang anyo at hindi nahahati. Walang sinuman ang makapagbibilang nito nang ganap ayon sa tunay na kalagayan nito.

Verse 61

गतागतं मनुष्येण ज्योतिषां मांसचक्षुषा आगमादनुमानाच्च प्रत्यक्षादुपपत्तितः

Ang pagdating at pag-alis ng mga tanglaw sa langit ay hindi ganap na mauunawaan ng tao sa pamamagitan ng mata ng laman. Dapat itong matiyak sa pamamagitan ng Āgama (awtoritatibong pahayag), ng paghihinuha, ng tuwirang pagdama (kung maaari), at ng makatuwirang pagpapatunay.

Verse 62

परीक्ष्य निपुणं बुद्ध्या श्रद्धातव्यं विपश्चिता चक्षुः शास्त्रं जलं लेख्यं गणितं मुनिसत्तमाः

O pinakamainam sa mga muni, ang marunong ay dapat manalig lamang matapos ang masusing pagsusuri gamit ang matalas na buddhi. Para sa may pag-unawa, ang agham ng mata (tuwirang pagtingin), pagsubok sa tubig, nakasulat na tala, at pagkuwenta ang mga paraan ng pagpapatunay sa katotohanan.

Verse 63

पञ्चैते हेतवो ज्ञेया ज्योतिर्मानविनिर्णये

Sa pagtitiyak ng tunay na sukat at pagkuwenta ng mga tanglaw sa langit (jyotis), ang limang dahilan na ito ay dapat makilala.