Adhyaya 50
Purva BhagaAdhyaya 5021 Verses

Adhyaya 50

Adhyaya 50 — देवपुर्यः, पुराणि, आयतनानि च; श्रीकण्ठाधिपत्य-प्रतिपादनम्

Ipinagpapatuloy ni Sūta ang salaysay na kosmolohikal: inililista ng kabanatang ito ang mga banal na tuktok ng bundok at ang mga pura/pamayanan na kaugnay ng iba’t ibang uri ng nilalang—Daitya, Dānava, Rākṣasa, Yakṣa, Kinnara, Gandharva, Vidyādhara, at Nāga—at tinutukoy rin ang ilang banal na naninirahan gaya nina Garuḍa, Nīlalohita, Kubera, Guha, at ang mga Saptarṣi. Mula sa pag-uulat ng mga pangalan, lumilipat ang teksto sa aral: ang mga āyatana ay umiiral kahit sa maryādā-parvata (mga bundok-hangganan), ngunit sa huli ay pawang “Śrīkaṇṭha-adhiṣṭhita,” naitatag sa ilalim ng kapangyarihan ni Śrīkaṇṭha. Ipinakikilala ang mga tagapangasiwa ng kosmos (aṇḍa-pālakāḥ) na inihahambing sa mga cakravartin, at itinuturo ang Vidyeśvara bilang mas mataas na prinsipyo ng pag-aayos. Sa wakas, ipinahahayag na ang buong sansinukob—gumagalaw man o di-gumagalaw—hanggang kay Kālāgni-Śiva, ay nasa pamamahala ni Śrīkaṇṭha, bilang paghahanda sa susunod na pagtalakay tungkol sa mga bundok-hangganan at sa ganap na paghahari ni Śiva.

Shlokas

Verse 1

इति श्रीलिङ्गमहापुराणे पूर्वभागे एकोनपञ्चाशत्तमो ऽध्यायः सूत उवाच शितान्तशिखरे शक्रः पारिजातवने शुभे तस्य प्राच्यां कुमुदाद्रिकूटो ऽसौ बहुविस्तरः

Kaya nito, sa kagalang-galang na Liṅga Mahāpurāṇa, sa Pūrva-bhāga, nagsisimula ang ika-apatnapu’t siyam na kabanata. Wika ni Sūta: Sa tuktok na tinatawag na Śitānta, naroon si Śakra (Indra) sa mapalad na gubat ng Pārijāta; at sa silangan nito ay nakatindig ang tuktok ng Bundok Kumudādri, na malawak ang pagkalat.

Verse 2

अष्टौ पुराण्युदीर्णानि दानवानां द्विजोत्तमाः सुवर्णकोटरे पुण्ये राक्षसानां महात्मनाम्

O pinakamainam sa mga dalawang-ulit-na-isinilang, walong Purāṇa ang ipinahayag sa mga Dānava, sa loob ng banal na Gintong Yungib, para sa mga Rākṣasa na dakila ang diwa—upang maalaala ang dharma at lumuwag ang tali (pāśa) ng kamangmangan sa ilalim ng Panginoon, ang Pati.

Verse 3

नीलकानां पुराण्याहुर् अष्टषष्टिर्द्विजोत्तमाः महानीले ऽपि शैलेन्द्रे पुराणि दश पञ्च च

O pinakamainam sa mga dalawang-ulit-na-isinilang, sinasabi nilang ang mga Nīlakaṇṭha ay may animnapu’t walong sinaunang Purāṇa; at sa dakilang bundok na Mahānīla, ang hari ng mga bundok, mayroon ding labinlimang Purāṇa.

Verse 4

हयाननानां मुख्यानां किन्नराणां च सुव्रताः वेणुसौधे महाशैले विद्याधरपुरत्रयम्

O ikaw na may marangal na panata, sa dakilang bundok na tinatawag na Veṇusau dha ay nakatayo ang tatlong lungsod ng mga Vidyādhara—pag-aari ng mga pangunahing nilalang na may mukhang kabayo at gayundin ng mga Kinnara—na nakaayos sa kaayusang kosmiko na itinatag ni Śiva.

Verse 5

वैकुण्ठे गरुडः श्रीमान् करञ्जे नीललोहितः वसुधारे वसूनां तु निवासः परिकीर्तितः

Sa Vaikuṇṭha nananahan ang maluwalhating Garuḍa; sa Karañja naninirahan si Nīlalohita (Śiva, ang Panginoong Bughaw-at-Pula). At sa Vasudhārā, ipinahayag ang tahanan ng mga Vasu.

Verse 6

रत्नधारे गिरिवरे सप्तर्षीणां महात्मनाम् सप्तस्थानानि पुण्यानि सिद्धावासयुतानि च

Sa dakilang bundok na Ratnadhara, may pitong banal na himpilan ng mga Saptarishi na mararangal ang diwa—mga dalisay na pook-paglalakbay-diyos, na kalakip ang mga tahanan ng mga Siddha.

Verse 7

महत्प्रजापतेः स्थानम् एकशृङ्गे नगोत्तमे गजशैले तु दुर्गाद्याः सुमेधे वसवस् तथा

Sa dakilang bundok na Ekaśṛṅga naroon ang marangal na luklukan ni Prajāpati. Sa Gajaśaila nananahan si Durgā at ang iba pang mga Banal na Ina; at sa Sumedhā gayundin naninirahan ang mga Vasu—kaya’t ang mga tahanang nasa tuktok ay itinatag sa banal na kaayusang pinangangalagaan ni Pati (Śiva).

Verse 8

आदित्याश् च तथा रुद्राः कृतावासास्तथाश्विनौ अशीतिर्देवपुर्यस्तु हेमकक्षे नगोत्तमे

Naroon din ang mga Āditya at ang mga Rudra na may tahanan; gayundin ang mga Kṛtāvāsa at ang kambal na Aśvin. Sa Hemakakṣa, ang pinakadakilang bundok, may walumpung lungsod ng mga deva.

Verse 9

सुनीले रक्षसां वासाः पञ्चकोटिशतानि च पञ्चकूटे पुराण्यासन् पञ्चकोटिप्रमाणतः

Sa Sunīla naroon ang mga pamayanan ng mga Rākṣasa—limang daang koṭi ang bilang. At sa Pañcakūṭa ay may mga sinaunang tirahan, na umaabot sa sukat na limang koṭi.

Verse 10

शतशृङ्गे पुरशतं यक्षाणाममितौजसाम् ताम्राभे काद्रवेयाणां विशाखे तु गुहस्य वै

Sa Śataśṛṅga ay nakatindig ang sandaang kuta ng mga Yakṣa na may lakas na di masukat. Sa Tāmrābha naroon ang mga pamayanan ng Kādraveya; at sa Viśākha naman tunay na naroon ang tahanan ni Guha (Skanda).

Verse 11

श्वेतोदरे मुनिश्रेष्ठाः सुपर्णस्य महात्मनः पिशाचके कुबेरस्य हरिकूटे हरेर्गृहम्

O pinakamahuhusay na pantas, sa Śvetodara naroon ang banal na luklukan ng dakilang Suparṇa (Garuḍa). Sa Piśācaka naman ang tahanan ni Kubera; at sa Hari-kūṭa nakatayo ang tirahan ni Hari. Sa gayon, ang mga banal na dako ay naitatag sa kani-kanilang sagradong lupain.

Verse 12

कुमुदे किंनरावासस् त्व् अञ्जने चारणालयः कृष्णे गन्धर्वनिलयः पाण्डुरे पुरसप्तकम्

Sa bahaging may kulay kumuda naroon ang tahanan ng mga Kiṃnara; sa madilim na lilim na añjana ang tirahan ng mga Cāraṇa; sa itim na kṛṣṇa ang pamayanan ng mga Gandharva; at sa maputlang pāṇḍura ang kumpol ng pitong lungsod. Sa gayon, ang mga daigdig ay hinahati ayon sa mga katangiang maningning, sa ilalim ni Pati, ang Panginoong nag-aayos ng kalagayan ng lahat ng nilalang.

Verse 13

विद्याधराणां विप्रेन्द्रा विश्वभोगसमन्वितम् सहस्रशिखरे शैले दैत्यानामुग्रकर्मणाम्

O pinakamainam sa mga Brahmin, sa bundok na may sanlibong tuktok ay may isang maringal na lupain ng mga Vidyādhara, puspos ng lahat ng kaligayahan—ngunit iyon din ang luklukan ng mga Daitya na mabagsik ang mga gawa.

Verse 14

पुराणां तु सहस्राणि सप्त शक्रारिणां द्विजाः मुकुटे पन्नगावासः पुष्पकेतौ मुनीश्वराः

O mga dvija, ang mga Purāṇa ay binibilang na libu-libo; at pitong pangunahing aklat ang itinuturo sa tradisyong tumataliwas kay Śakra (Indra). Sa hanay ng mga dakilang muni ay inaalala si Pannagāvāsa, na may ahas na korona, at si Puṣpaketu—mga pangalang iniingatan sa banal na angkan na naglilipat ng aral na Śaiva na ito.

Verse 15

वैवस्वतस्य सोमस्य वायोर्नागाधिपस्य च तक्षके चैव शैलेन्द्रे चत्वार्यायतनानि च

May apat ding banal na tahanan—yaong kaugnay ni Vaivasvata (Yama), Soma, Vāyu, at ng Panginoon ng mga Nāga; gayundin ang mga tahanang may ugnay kay Takṣaka at kay Śailendra. Sa pamamagitan ng mga luklukang itinalaga at pinabanal na ito, tumitibay ang debosyon sa Pati (Śiva), at ang paśu (kaluluwang nakagapos) ay inaakay tungo sa paglaya mula sa pāśa (pagkagapos).

Verse 16

ब्रह्मेन्द्रविष्णुरुद्राणां गुहस्य च महात्मनः कुबेरस्य च सोमस्य तथान्येषां महात्मनाम्

Para kina Brahmā, Indra, Viṣṇu at mga Rudra; para sa dakilang-loob na si Guha (Skanda); para kina Kubera at Soma; at gayundin sa iba pang mga dakilang nilalang—inihandog ang mga papuri at mga panawagan, na kinikilala ang kataas-taasang kapangyarihan ni Pati, si Śiva, na lampas sa lahat ng tungkuling maka-diyos.

Verse 17

सन्त्यायतनमुख्यानि मर्यादापर्वतेष्वपि श्रीकण्ठाद्रिगुहावासी सर्वावासः सहोमया

Kahit sa mga bundok na hanggahan ay may mga pangunahing dambanang banal. Doon, sa yungib ng Bundok Śrīkaṇṭha, nananahan ang Panginoon na Siya ang Tahanan ng lahat—kasama si Umā. Sa gayon, inihahayag si Pati (Śiva) bilang panloob na kanlungan ng bawat paśu (kaluluwang nakagapos) at ng bawat banal na luklukan.

Verse 18

श्रीकण्ठस्याधिपत्यं वै सर्वदेवेश्वरस्य च अण्डस्यास्य प्रवृत्तिस्तु श्रीकण्ठेन न संशयः

Tunay nga, ang paghahari ay kay Śrīkaṇṭha, ang Panginoon ng lahat ng mga deva. Ang paglawak at pag-andar ng kosmikong Itlog na ito (aṇḍa) ay nagmumula kay Śrīkaṇṭha—walang pag-aalinlangan.

Verse 19

अनन्तेशादयस्त्वेवं प्रत्येकं चाण्डपालकाः चक्रवर्तिन इत्युक्तास् ततो विद्येश्वरास्त्विह

Kaya nga, si Ananteśa at ang iba pa—bawat isa sa sariling saklaw—ay mga tagapag-ingat ng mga kosmikong itlog (aṇḍa), ang mga sansinukob. Sila’y tinatawag na “cakravartin,” mga pangkalahatang naghahari; at dito, dahil dito, sila’y kilala bilang mga Vidyeśvara, mga Panginoon ng banal na kaalaman, na itinatag upang itaguyod ang kaayusan ni Śiva.

Verse 20

श्रीकण्ठाधिष्ठितान्यत्र स्थानानि च समासतः मर्यादापर्वतेष्वद्य शृण्वन्तु प्रवदाम्य् अहम्

Ngayon ay makinig kayo; aking ipahahayag nang maikli ang mga banal na tahanang pinamumunuan ni Śrīkaṇṭha (Panginoong Śiva), lalo na yaong nasa mga bundok na hanggahan—mga sagradong luklukan kung saan inihahayag ni Pati ang Kanyang pagdalo upang iangat ang mga paśu, ang mga kaluluwang nakagapos.

Verse 21

श्रीकण्ठाधिष्ठितं विश्वं चराचरमिदं जगत् कालाग्निशिवपर्यन्तं कथं वक्ष्ये सविस्तरम्

Ang buong sansinukob na ito—ang mundong gumagalaw at di-gumagalaw—ay itinataguyod ni Śrīkaṇṭha (Śiva). Umaabot hanggang kay Kālāgni-Śiva; paano ko ito mailalarawan nang ganap at detalyado?

Frequently Asked Questions

Āyatana indicates a consecrated abode/sanctuary—often mountain-based—where a deity, ṛṣi, or celestial class is established; the chapter uses it to show an ordered network of sacred seats under Śiva’s ultimate authority.

The list could suggest multiple independent powers, but the text resolves this by asserting ‘Śrīkaṇṭha-adhiṣṭhita’ governance: all localized divine jurisdictions are subordinate to Śiva, integrating sacred geography into a single Shaiva metaphysics.

Aṇḍa-pālakāḥ are administrators/guardians of cosmic domains (aṇḍas), described as cakravartin-like rulers; the narrative then signals a transition to Vidyeśvaras as a higher Shaiva category structuring and transcending such cosmic administration.