Adhyaya 42
Indra’s Account: Shilada’s Tapas and Shiva’s Manifestation as Nandi
Isinalaysay ni Suta ang isang huwarang Shaiva tungkol sa walang humpay na debosyon ni Shilada kay Mahadeva. Sa mahabang tapas na sukdulan—hanggang sa pumayat siya at mapuno ng mga insekto—nanatili siyang lubos na nakatuon kay Shiva. Nalugod si Shankara at nagpakita kasama si Uma at ang mga gana, tinanong ang layon ng pag-austeridad at nag-alok ng biyaya: isang anak na lubos na nakaaalam at bihasa sa kahulugan ng mga shastra. Hiniling ni Shilada ang isang anak na ayonija at walang kamatayan. Ipinagkaloob ni Shiva ito sa pagsasabing dahil sa naunang pagsamba at sa kalooban ng kosmos, Siya mismo ang isisilang bilang anak ni Shilada na tatawaging Nandi, at si Shilada ay magiging ama ng Ama ng mga daigdig. Nagpakita si Nandi sa lugar ng yajna na may nakasisindak ngunit maningning na anyo (trinetra, chaturbhuja, may mga sandata), kaya pinuri siya ng mga deva, rishi, at mga kapangyarihang dibino. Sa stuti ni Shilada, kinilala si Nandi bilang tagapagtanggol at Jagadguru, at inanyayahan ang mga nagtipong pantas na masaksihan ang kanyang kapalaran—tulay ng debosyon tungo sa mga susunod na salaysay Shaiva tungkol sa biyaya ni Shiva na tumutugon sa masidhing pagsamba at kadalisayan ng ritwal.
Shlokas
Verse 1
इति श्रीलिङ्गमहापुराणे पूर्वभागे इन्द्रवाक्यं नामैकचत्वारिंशो ऽध्यायः सूत उवाच गते पुण्ये च वरदे सहस्राक्षे शिलाशनः आराधयन्महादेवं तपसातोषयद्भवम्
Gayon, sa Śrī Liṅga Mahāpurāṇa, sa Pūrva-bhāga, sa kabanatang tinatawag na “Pahayag ni Indra,” sinabi ni Sūta: Nang makaalis na ang Sahasrākṣa (Indra) na puspos ng kabutihan at mapagkaloob ng biyaya, si Śilāśana ay nagpatuloy sa pagsamba kay Mahādeva; at sa pamamagitan ng tapas (mahigpit na pagninilay at pag-aayuno) ay kinalugdan niya si Bhava (Śiva), ang Pati na nagpapalaya sa pashu (nakagapos na kaluluwa) mula sa pāśa (tali ng pagkaalipin).
Verse 2
अथ तस्यैवमनिशं तत्परस्य द्विजस्य तु दिव्यं वर्षसहस्रं तु गतं क्षणमिवाद्भुतम्
Pagkaraan, para sa dvija na yaong walang tigil na nakalubog sa Kanya nang may iisang layon, lumipas ang isang libong taong dibino—kamangha-mangha—na wari’y isang saglit lamang.
Verse 3
वल्मीकेनावृताङ्गश् च लक्ष्यः कीटगणैर्मुनिः वज्रसूचीमुखैश्चान्यै रक्तकीटैश् च सर्वतः
Nabalot ng bunton ng anay ang kanyang mga sangkap; ang muni ay naging lantad na puntirya ng mga pulutong ng insekto—may mga bungangang tila karayom na vajra, at may mga uod na mapulang-dugo—na sumasalakay mula sa lahat ng panig. Ngunit nanatili siyang matatag sa tapas, nagtitiis, at hinayaang matupok ng pagtitiyaga ang mga gapos ng sakit ng katawan sa landas patungo sa Pati (Śiva).
Verse 4
निर्मांसरुधिरत्वग् वै निर्लेपः कुड्यवत् स्थितः अस्थिशेषो ऽभवत्पश्चात् तममन्यत शङ्करः
Walang laman, dugo, at balat, tumindig siyang walang bahid at hindi gumagalaw na tila pader. Pagkaraan, nang mga buto na lamang ang nalabi, kinilala siya ni Śaṅkara (Śiva) bilang Kanyang sariling tunay na anyo—lampas sa lahat ng balabal at takip.
Verse 5
यदा स्पृष्टो मुनिस्तेन करेण च स्मरारिणा तदैव मुनिशार्दूलश् चोत्ससर्ज क्लमं द्विजः
Nang hipuin ng kamay ni Smarāri (Kaaway ni Kāma—Panginoong Śiva) ang muni, sa mismong sandaling iyon, ang “tigre sa mga pantas,” ang dvija, ay iniwaksi ang pagod at pighati.
Verse 6
तपतस्तस्य तपसा प्रभुस्तुष्टाथ शङ्करः तुष्टस्तवेत्यथोवाच सगणश्चोमया सह
Habang ipinagpapatuloy niya ang kanyang mga pag-aayuno at pagninilay (tapas), nalugod si Panginoong Śaṅkara—ang makapangyarihang Pati—sa tapasyang iyon. Pagkaraan, kasama ang Kanyang mga gaṇa at si Umā, nagsalita Siya: “Nalulugod Ako sa iyo.”
Verse 7
तपसानेन किं कार्यं भवतस्ते महामते ददामि पुत्रं सर्वज्ञं सर्वशास्त्रार्थपारगम्
“O dakilang may isip at puso, ano pa ang kailangan mo sa ganitong tapas? Ipinagkakaloob Ko sa iyo ang isang anak—ang nakaaalam ng lahat, at ganap na bihasa sa tunay na diwa ng lahat ng śāstra.”
Verse 8
ततः प्रणम्य देवेशं स्तुत्वोवाच शिलाशनः हर्षगद्गदया वाचा सोमं सोमविभूषणम्
Pagkaraan, si Śilāśana ay yumukod sa Panginoon ng mga deva, nagpuri, at nagsalita—nanginginig ang tinig sa galak—na tumutukoy kay Soma, ang Buwan na palamuti ng Kataas-taasang Pati na nagsusuot kay Soma bilang hiyas.
Verse 9
शिलाद उवाच भगवन्देवदेवेश त्रिपुरार्दन शङ्कर अयोनिजं मृत्युहीनं पुत्रमिच्छामि सत्तम
Sinabi ni Śilāda: “O Bhagavān, Panginoon ng mga panginoon ng mga deva, Tripurārdana, Śaṅkara—O pinakadakila! Nais ko ang isang anak na hindi isinilang sa sinapupunan, at malaya sa kamatayan.”
Verse 10
सूत उवाच पूर्वमाराधितः प्राह तपसा परमेश्वरः शिलादं ब्रह्मणा रुद्रः प्रीत्या परमया पुनः
Sinabi ni Sūta: Dahil siya’y sinamba na noon sa pamamagitan ng tapas, si Rudra, ang Kataas-taasang Panginoon, ay muling nagsalita kay Śilāda—na pinuri ni Brahmā—na may sukdulang kagalakan.
Verse 11
श्रीदेवदेव उवाच पूर्वमाराधितो विप्र ब्रह्मणाहं तपोधन तपसा चावतारार्थं मुनिभिश् च सुरोत्तमैः
Wika ni Śrī Devadeva: O brāhmaṇa, O kayamanan ng pag-aayuno at pagninilay—noon pa man, sinamba Ako ni Brahmā sa pamamagitan ng tapas; at upang matupad ang layunin ng Aking pagbaba, ang mga muni at ang pinakadakila sa mga deva ay nagpakasakit sa tapas upang Ako’y mapalugod.
Verse 12
तव पुत्रो भविष्यामि नन्दिनाम्ना त्वयोनिजः पिता भविष्यसि मम पितुर्वै जगतां मुने
“Ako’y magiging anak mo, taglay ang pangalang Nandī—hindi isinilang sa sinapupunan kundi nagmula sa iyo lamang. At ikaw, O pantas ng mga daigdig, ay tunay na magiging ama ng aking ama.”
Verse 13
एवमुक्त्वा मुनिं प्रेक्ष्य प्रणिपत्य स्थितं घृणी सोमः सोमोपमः प्रीतस् तत्रैवान्तरधीयत
Pagkasabi nito, si Soma—nagniningning na tulad ni Soma mismo—ay tumingin sa pantas, yumukod at nagpatirapa; at habang nakatayo roon na may habag at galak, siya’y naglaho sa mismong pook na iyon.
Verse 14
लब्धपुत्रः पिता रुद्रात् प्रीतो मम महामुने यज्ञाङ्गणं महत्प्राप्य यज्ञार्थं यज्ञवित्तमः
O dakilang muni, ang aking ama—nang magkamit ng anak sa biyaya ni Rudra—ay napuspos ng galak. Bilang pinakadalubhasa sa kaalaman at yaman ng paghahandog, siya’y dumating sa dakilang bakuran ng yajña upang ganapin ang ritwal.
Verse 15
तदङ्गणादहं शंभोस् तनुजस्तस्य चाज्ञया संजातः पूर्वमेवाहं युगान्ताग्निसमप्रभः
Mula sa mismong bakurang iyon, ako—na isinilang bilang anak ni Śambhu—ay lumitaw ayon sa Kanyang utos; ako’y naihayag na noon pa man, naglalagablab sa liwanag na tulad ng apoy sa wakas ng isang yuga.
Verse 16
ववर्षुस्तदा पुष्करावर्तकाद्या जगुः खेचराः किन्नराः सिद्धसाध्याः शिलादात्मजत्वं गते मय्युपेन्द्रः ससर्जाथ वृष्टिं सुपुष्पौघमिश्राम्
Noon, ibinuhos ni Puṣkarāvartaka at ng iba pang pangkat ng ulap ang ulan; umawit ang mga nilalang na naglalakbay sa langit—mga Kinnara, Siddha, at Sādhya. At nang si Upendra (Viṣṇu) ay pumasok sa kalagayang maging anak ni Śilāda, saka niya pinakawalan ang isang buhos na ulan na may halong rumaragasang dambuhalang ulang bulaklak na napakainam.
Verse 17
मां दृष्ट्वा कालसूर्याभं जटामुकुटधारिणम् त्र्यक्षं चतुर्भुजं बालं शूलटङ्कगदाधरम्
Nang makita nila ako—nagniningning na gaya ng Araw ni Kāla, may koronang jata (buhok na nakapulupot), tatlong-mata, apat ang bisig, anyong kabataan, at may tangan na trisula, palakol-pandigma, at gada—(nakita nila) ang Panginoon bilang Pati, ang Soberanong lampas sa lahat ng gapos.
Verse 18
वज्रिणं वज्रदंष्ट्रं च वज्रिणाराधितं शिशुम् वज्रकुण्डलिनं घोरं नीरदोपमनिःस्वनम्
Pinagninilayan ko ang Tagapagdala ng Vajra—yaong may pangil na tila vajra; ang Batang sinasamba ni Indra; ang Panginoong Maringal at Nakapanghihilakbot, may hikaw na parang vajra, at ang dagundong ng tinig ay gaya ng nagkakapal na ulap ng bagyo.
Verse 19
ब्रह्माद्यास्तुष्टुवुः सर्वे सुरेन्द्रश् च मुनीश्वराः नेदुः समन्ततः सर्वे ननृतुश्चाप्सरोगणाः
Pagkatapos, ang lahat—mula kay Brahmā—ay nagpuri sa Panginoon; si Indra at ang mga dakilang muni ay umawit din ng mga himno. Mula sa bawat panig ay umalingawngaw ang malalakas na pagbubunyi, at ang mga pangkat ng Apsarā ay nagsayaw sa pagdiriwang—pinararangalan ang Pati na nagpapalaya sa paśu mula sa mga gapos na pāśa.
Verse 20
ऋषयो मुनिशार्दूल ऋग्यजुःसामसंभवैः मन्त्रैर्माहेश्वरैः स्तुत्वा सम्प्रणेमुर्मुदान्विताः
O tigre sa mga pantas, ang mga Ṛṣi—matapos purihin si Mahādeva sa mga Maheśvara-mantra na isinilang mula sa Ṛg, Yajur, at Sāma Veda—ay nagpatirapa sa ganap na pagpupugay, puspos ng kagalakan.
Verse 21
ब्रह्मा हरिश् च रुद्रश् च शक्रः साक्षाच्छिवांबिका जीवश्चेन्दुर्महातेजा भास्करः पवनो ऽनलः
Siya si Brahmā, si Hari (Viṣṇu), at si Rudra; siya rin si Śakra (Indra). Siya mismo ang Śiva, kasama si Ambikā (Śakti). Siya ang jīva (kaluluwang indibidwal), ang Buwan na may dakilang liwanag, ang Araw, ang Hangin, at ang Apoy.
Verse 22
ईशानो निरृतिर्यक्षो यमो वरुण एव च विश्वेदेवास् तथा रुद्रा वसवश् च महाबलाः
Si Īśāna, Nirṛti, ang mga pangkat ng Yakṣa, si Yama at si Varuṇa; gayundin ang mga Viśvedevā, ang mga Rudra, at ang makapangyarihang mga Vasu—lahat sila’y mga dakilang puwersang banal na nakahanay sa ilalim ng kosmikong pamamahala ng Panginoon.
Verse 23
लक्ष्मीः साक्षाच्छची ज्येष्ठा देवी चैव सरस्वती अदितिश् च दितिश्चैव श्रद्धा लज्जा धृतिस् तथा
Si Lakṣmī mismo, gayundin si Śacī, Jyeṣṭhā, Devī at si Sarasvatī; gayon din sina Aditi at Diti—kasama ang Śraddhā (pananampalataya), Lajjā (pagkamahinhin), at Dhṛti (katatagan)—ay sinasabing mga hayag na kapangyarihang banal. Sa pananaw na Śaiva, ito’y mga anyo ng Śakti na kumikilos sa paglikha sa ilalim ng pagka-Pati (Śiva) ng Panginoon.
Verse 24
नन्दा भद्रा च सुरभी सुशीला सुमनास् तथा वृषेन्द्रश् च महातेजा धर्मो धर्मात्मजस् तथा
Sina Nandā, Bhadrā, Surabhī, Suśīlā, at Sumanā—kasama si Vṛṣendra na may dakilang ningning—ay binabanggit din; gayundin si Dharma, at ang anak na nagtataglay ng mismong diwa ng Dharma.
Verse 25
आवृत्य मां तथालिङ्ग्य तुष्टुवुर्मुनिसत्तम शिलादो ऽपि मुनिर्दृष्ट्वा पिता मे तादृशं तदा
O pinakamainam sa mga pantas, pinalibutan nila ako at niyakap nang gayon, at pinuri nila ako. Pagkaraan, ang pantas na si Śilāda rin—ang aking ama—nang makita ako sa gayong anyo noon, ay napuno ng pagkamangha at debosyon (bhakti).
Verse 26
प्रीत्या प्रणम्य पुण्यात्मा तुष्टावेष्टप्रदं सुतम् शिलाद उवाच भगवन्देवदेवेश त्रियंबक ममाव्यय
Sa pagyukod na may mapagmahal na debosyon, pinuri ng banal na si Śilāda ang Panginoon na nagbibigay ng ninanais na biyaya na parang isang anak. Pagkaraan ay sinabi ni Śilāda: “O Bhagavān, Panginoon ng mga panginoon ng mga deva, O Tryambaka—O Di-Nasisira—pakinggan ang aking panalangin.”
Verse 27
पुत्रो ऽसि जगतां यस्मात् त्राता दुःखाद्धि किं पुनः रक्षको जगतां यस्मात् पिता मे पुत्र सर्वग
Ikaw ang anak ng mga daigdig, sapagkat inililigtas mo sila sa dalamhati—ano pa ang masasabi? Yamang ikaw ang tagapagtanggol ng mga daigdig, ikaw din ang aking Ama, O aking anak, Ikaw na sumasaklaw sa lahat.
Verse 28
अयोनिज नमस्तुभ्यं जगद्योने पितामह पिता पुत्र महेशान जगतां च जगद्गुरो
Pagpupugay sa Iyo, ang Di-Ipinanganak (Ayonija)—O sinapupunan at pinagmulan ng sansinukob. O Pitāmaha, sinaunang Ninuno, Ikaw ay ama at anak; O Maheśāna, O Guro ng daigdig, Ikaw ang Guru ng lahat ng nilalang.
Verse 29
वत्स वत्स महाभाग पाहि मां परमेश्वर त्वयाहं नन्दितो यस्मान् नन्दी नाम्ना सुरेश्वर
“O anak, o anak—O Panginoong lubhang mapalad! Ingatan mo ako, O Parameśvara. Sapagkat pinasaya at pinagpala mo ako, O Panginoon ng mga deva, kaya ako’y nakikilala sa pangalang ‘Nandī’.”
Verse 30
तस्मान्नन्दय मां नन्दिन् नमामि जगदीश्वरम् प्रसीद पितरौ मे ऽद्य रुद्रलोकं गतौ विभो
Kaya nga, O Nandin, pasayahin mo ako. Ako’y yumuyukod kay Jagadīśvara, Panginoon ng mga daigdig. Maawa ka, O Makapangyarihan—sapagkat ngayong araw ang aking dalawang magulang ay nagtungo na sa kaharian ni Rudra.
Verse 31
पितामहश् च भो नन्दिन् नवतीर्णे महेश्वरे ममैव सफलं लोके जन्म वै जगतां प्रभो
Wika ni Pitāmaha (Brahmā): “O Nandin, ngayong bumaba na si Mahādeva, ang aking pagsilang sa mundong ito ay tunay na naging mabunga, O Panginoon ng mga daigdig.”
Verse 32
अवतीर्णे सुते नन्दिन् रक्षार्थं मह्यमीश्वर तुभ्यं नमः सुरेशान नन्दीश्वर नमो ऽस्तु ते
“O Nandin—ngayong ang aking anak ay bumaba upang ako’y ingatan—O Īśvara, Panginoon ng mga diyos, sa Iyo ako’y yumuyuko. O Nandīśvara, nawa’y tanggapin Mo ang aking pagpupugay.”
Verse 33
पुत्र पाहि महाबाहो देवदेव जगद्गुरो पुत्रत्वमेव नन्दीश मत्वा यत्कीर्तितं मया
“O Anak, ingatan Mo ako—O Makapangyarihang may malalakas na bisig, O Diyos ng mga diyos, O Guro ng sansinukob. O Nandīśa, sapagkat itinuring kitang tunay kong anak, aking binigkas ang mga papuri at pahayag na iyon.”
Verse 34
त्वया तत्क्षम्यतां वत्स स्तवस्तव्य सुरासुरैः यः पठेच्छृणुयाद्वापि मम पुत्रप्रभाषितम्
“O mahal kong anak, nawa’y patawarin Mo ito: ang himnong ito’y tunay na karapat-dapat purihin ng mga Deva at Asura. Sinumang bumigkas nito o makinig man lamang—sa pananalitang ito na sinabi ng aking anak—ay nagkakamit ng kabanalang-linis na bunga ng merito.”
Verse 35
श्रावयेद्वा द्विजान् भक्त्या मया सार्धं स मोदते एवं स्तुत्वा सुतं बालं प्रणम्य बहुमानतः
O kaya, sa debosyon, dapat niya itong bigkasin nang malakas para marinig ng mga “dalawang-beses na isinilang”; kasama ko, siya’y nagagalak. Sa gayon, matapos purihin ang batang anak, siya’y yumukod at nagpatirapa nang may dakilang paggalang.
Verse 36
मुनीश्वरांश् च सम्प्रेक्ष्य शिलाद उवाच सुव्रतः पश्यध्वं मुनयः सर्वे महाभाग्यं ममाव्ययः
Nang masdan ang mga dakilang muni, si Śilāda—ang matatag na tagapag-ingat ng banal na panata—ay nagsabi: “Masdan ninyo, O mga muni, kayong lahat, ang aking di-nagmamaliw na dakilang pagpapala.”
Verse 37
नन्दी यज्ञाङ्गणे देवश् चावतीर्णो यतः प्रभुः मत्समः कः पुमांल्लोके देवो वा दानवो ऽपि वा
Sapagkat ang Panginoon ay bumaba sa pook ng yajña bilang si Nandī mismo, sino sa mundong ito—maging diyos o maging asura—ang makapapantay sa akin?
Verse 38
एष नन्दी यतो जातो यज्ञभूमौ हिताय मे
“Ito si Nandī, na isinilang dito sa lupang yajña, para sa aking kapakanan at upang ipagtanggol ang ritong ito.”
Frequently Asked Questions
The request signals a desire for a divine, non-karmically constrained lineage—free from ordinary birth and death—so that the boon is not merely worldly progeny but a manifestation of Shiva’s own protective and liberating presence.
It dramatizes Shaiva anugraha: Shiva can assume form for devotees without losing transcendence, and the devotee’s relationship (bhakta–bhagavan) can become intimate (as father–son), reinforcing devotion as a direct path to divine realization.
The yajna setting links Vedic ritual order with Shaiva revelation, implying that true ritual culminates in the presence of the Lord; it also legitimizes Shaiva worship within a broader dharmic-sacrificial framework.