Adhyaya 6

Verse 1

इति श्रीकूर्मपुराणे षट्साहस्त्र्यां संहितायामुपरिविभागे (ईश्वरगीतासु) पञ्चमो ऽध्यायः ईश्वर उवाच शृणुध्वमृषयः सर्वे यथावत् परमेष्ठिनः / वक्ष्यामीशस्य माहात्म्यं यत्तद्वेदविदो विदुः

Sa gayon, sa Śrī Kūrma Purāṇa, sa kalipunang may anim na libong śloka, sa huling bahagi (sa loob ng Īśvara-gītā), ang Ikalimang Kabanata. Si Īśvara ay nagsalita: “Makinig kayong lahat, O mga ṛṣi, ayon sa nararapat. Ipahahayag ko ang kadakilaan ng Panginoon—ang katotohanang tunay na nalalaman ng mga nakaaalam ng Veda.”

Verse 2

सर्वलोकैकनिर्माता सर्वलोकैकरक्षिता / सर्वलोकैकसंहर्ता सर्वात्माहं सनातनः

Ako lamang ang Lumikha ng lahat ng daigdig, ang tanging Tagapangalaga ng lahat ng daigdig, at ang tanging Tagapaglusaw ng lahat ng daigdig. Ako ang walang-hanggang Kataas-taasang Sarili, ang panloob na Sarili ng lahat.

Verse 3

सर्वेषामेव वस्तूनामन्तर्यामी पिता ह्यहम् / मध्ये चान्तः स्थितं सर्वं नाहं सर्वत्र संस्थितः

Ako nga ang Antaryāmin, ang panloob na Tagapamahala, at ang Ama ng lahat ng nilalang at bagay. Ang lahat ay nasa loob Ko—sa gitna at sa kaloob-looban—ngunit huwag Akong unawain na para bang kalat lamang sa lahat ng dako tulad ng isang bagay na materyal.

Verse 4

भवद्भिरद्भुतं दृष्टं यत्स्वरूपं तु मामकम् / ममैषा ह्युपमा विप्रा मायया दर्शिता मया

O mga brahmana, ang kamangha-manghang anyo Ko na inyong nakita ay isang paghahalintulad lamang ng Aking likas na pagkatao—isang halimbawa na Ako mismo ang nagpakita sa inyo sa pamamagitan ng Aking Māyā.

Verse 5

सर्वेषामेव भावानामन्तरा समवस्थितः / प्रेरयामि जगत् कृत्स्नं क्रियाशाक्तिरियं मम

Nanahan sa pinakaloob ng lahat ng nilalang at ng lahat ng kalagayan ng pag-iral, Ako ang nagtutulak sa buong sansinukob upang kumilos—ito ang Aking kapangyarihan ng pagkilos (kriyā-śakti).

Verse 6

ययेदं चेष्टते विश्वं तत्स्वभावानुवर्ति च / सो ऽहं कालो जगत् कृत्स्नं प्रेरयामि कलात्मकम्

Sa pamamagitan ng kung ano ang buong sansinukob ay kumikilos at gumagalaw, at sa pamamagitan din nito’y sumusunod ito sa sariling likas na kalikasan—Ako iyon: si Kāla, ang Panahon. Itinutulak Ko ang buong daigdig na binubuo ng mga bahagi at kapangyarihan (kalā).

Verse 7

एकांशेन जगत् कृत्स्नं करोमि मुनिपुङ्गवाः / संहराम्येकरूपेण द्विधावस्था ममैव तु

O pinakamainam sa mga pantas, sa isang bahagi lamang ng Aking Sarili ay inililitaw Ko ang buong sansinukob; at muli, sa Aking iisang anyong hindi nahahati, ibinabalik Ko ito sa loob. Kaya ang Aking kalagayan ay dalawa—pagpapakita at muling paglalagom.

Verse 8

आदिमध्यान्तनिर्मुक्तो मायातत्त्वप्रवर्तकः / क्षोभयामि च सर्गादौ प्रधानपुरुषावुभौ

Malaya sa simula, gitna, at wakas, Ako ang nagpapakilos sa prinsipyo ng Māyā; at sa pasimula ng paglikha, ginugulo Ko kapwa ang Pradhāna (unang Kalikasan) at ang Puruṣa (Kamalayan).

Verse 9

ताभ्यां संजायते विश्वं संयुक्ताभ्यां परस्परम् / महदादिक्रमेणैव मम तेजो विजृम्भते

Mula sa dalawang iyon—na nagkakaisa at nagkakaugnay sa isa’t isa—isinilang ang buong sansinukob; at sa pagkakasunod na nagsisimula sa Mahat at iba pang tattva, ang aking banal na liwanag (tejas) ay lumalawak at nahahayag.

Verse 10

यो हि सर्वजगत्साक्षी कालचक्रप्रवर्तकः / हिरण्यगर्भो मार्तण्डः सो ऽपि मद्देहसंभवः

Siya na saksi ng buong daigdig at tagapagpaikot ng gulong ng Panahon—si Hiraṇyagarbha, at maging si Mārtaṇḍa na Araw—maging siya man ay sumibol mula sa aking sariling katawan.

Verse 11

तस्मै दिव्यं स्वमैश्वर्यं ज्ञानयोगं सनातनम् / दत्तवानात्मजान् वेदान् कल्पादौ चतुरो द्विजाः

Sa kanya ay ipinagkaloob Niya ang sariling banal na kapangyarihan at ang walang hanggang Yoga ng kaalaman; at sa pasimula ng kalpa ay ibinigay Niya ang apat na Veda—na isinilang mula sa Kanya—sa apat na pantas na dwija (dalawang-ulit na isinilang).

Verse 12

स मन्नियोगतो देवो ब्रह्मा मद्भावभावितः / दिव्यं तन्मामकैश्वर्यं सर्वदा वहति स्वयम्

Ang diyos na si Brahmā, na kumikilos ayon sa aking atas at puspos ng aking sariling pagka-Diyos, ay laging nagdadala sa sarili niya ng banal na kapangyarihang yaon na sa akin nagmumula.

Verse 13

स सर्वलोकनिर्माता मन्नियोगेन सर्ववित् / भूत्वा चतुर्मुखः सर्गं सृजत्येवात्मसंभवः

Sa pamamagitan ng aking atas, ang Sariling-silang na Ganap na Nakaaalam ay nagiging tagapaglikha ng lahat ng mga daigdig; at sa pag-anyong apat ang mukha, tunay ngang iniluluwal niya ang paglikha.

Verse 14

यो ऽपि नारायणो ऽनन्तो लोकानां प्रभवाव्ययः / ममैव परमा मूर्तिः करोति परिपालनम्

Maging si Nārāyaṇa—si Ananta, ang di-nasisirang pinagmulan ng mga daigdig—ay sa katotohanan ang Aking sariling kataas-taasang pagpapakita; at Siya ang nagsasagawa ng pag-iingat at pagtaguyod sa sangnilikha.

Verse 15

यो ऽन्तकः सर्वभूतानां रुद्रः कालात्मकः प्रभुः / मदाज्ञयासौ सततं संहरिष्यति मे तनुः

Si Rudra—ang tagapagwakas ng lahat ng nilalang, ang Panginoong ang likas na anyo ay ang Panahon—ay sa Aking utos ay walang humpay na maglalaho at magpapawi sa Aking nahayag na anyo.

Verse 16

हव्यं वहति देवानां कव्यं कव्याशिनामपि / पाकं च कुरुते वह्निः सो ऽपि मच्छक्तिचोदितः

Dinadala ni Agni ang mga handog (havya) para sa mga deva, at inihahatid din ang mga alay (kavya) para sa mga ninuno; siya rin ang gumaganap ng pagluluto—ngunit maging ang Apoy na iyon ay inuudyukan lamang ng Aking kapangyarihan.

Verse 17

भुक्तमाहारजातं च पचते तदहर्निशम् / वैश्वानरो ऽग्निर्भगवानीश्वरस्य नियोगतः

Ang mapalad na Apoy na Vaiśvānara ay tumutunaw sa pagkaing nakain, araw at gabi—na kumikilos ayon sa kautusan ng Panginoon (Īśvara).

Verse 18

यो ऽपि सर्वाम्भसां योनिर्वरुणो देवपुङ्गवः / सो ऽपि संजीवयेत् कृत्स्नमीशस्यैव नियोगतः

Maging si Varuṇa—ang marangal na pinuno sa mga deva, ang pinagmulan ng lahat ng tubig—ay makapagbabalik-buhay sa buong daigdig lamang sa tanging utos ng Kataas-taasang Panginoon (Īśa).

Verse 19

यो ऽन्तस्तिष्ठति भूतानां बहिर्देवः प्रभञ्जनः / मदाज्ञयासौ भूतानां शरीराणि बिभर्ति हि

Siya na nananahan sa loob ng lahat ng nilalang, at sa labas ay kumikilos din bilang banal na Prabhañjana (Vāyu—hangin); sa Aking utos, tunay Niyang itinataguyod ang mga katawan ng mga may-buhay.

Verse 20

यो ऽपि संजीवनो नॄणां देवानाममृताकरः / सोमः स मन्नियोगेन चोदितः किल वर्तते

Maging si Soma—na nagbibigay-buhay muli sa mga tao at para sa mga deva ay bukal ng walang-kamatayan—ay, ayon sa sabi, kumikilos lamang kapag itinulak ng Aking kautusan.

Verse 21

यः स्वभासा जगत् कृत्स्नं प्रकाशयति सर्वदा / सूर्यो वृष्टिं वितनुते शास्त्रेणैव स्वयंभुवः

Siya na sa sariling likas na liwanag ay laging nagpapaliwanag sa buong sansinukob—Siya rin, bilang Araw, ang nagpapalaganap ng ulan; at bilang Panginoong Sariling-silang, itinatakda Niya ang lahat sa kapangyarihan ng Śāstra lamang.

Verse 22

यो ऽप्यशेषजगच्छास्ता शक्रः सर्वामरेश्वरः / यज्वनां फलदो देवो वर्तते ऽसौ मदाज्ञया

Maging si Śakra (Indra)—ang namumuno sa buong daigdig at panginoon ng lahat ng walang-kamatayan—ang diyos na nagbibigay ng bunga ng yajña sa mga nagsasakripisyo—ay kumikilos lamang sa ilalim ng Aking utos.

Verse 23

यः प्रशास्ता ह्यसाधूनां वर्तते नियमादिह / यमो वैवस्वतो देवो देवदेवनियोगतः

Siya na sa mundong ito ay kumikilos bilang tagapagparusa sa masasama at nagpapatupad ng pagpipigil ayon sa itinakdang batas—Siya si Yama, ang diyos na Vaivasvata, na itinalaga sa tungkuling ito ng Panginoon ng mga deva.

Verse 24

यो ऽपि सर्वधनाध्यक्षो धनानां संप्रदायकः / सो ऽपीश्वरनियोगेन कुबेरो वर्तते सदा

Kahit ang namumuno sa lahat ng kayamanan at namamahagi ng yaman—si Kubera—ay walang humpay na kumikilos lamang ayon sa pagtatalaga ng Kataas-taasang Panginoon.

Verse 25

यः सर्वरक्षसां नाथस्तामसानां फलप्रदः / मन्नियोगादसौ देवो वर्तते निरृतिः सदा

Ang siyang panginoon ng lahat ng Rākṣasa at tagapagkaloob ng bunga sa mga pinaghaharian ng tamas—sa aking pagtatalaga, ang diyos na iyon ay laging kumikilos bilang Nirṛti.

Verse 26

वेतालगणभूतानां स्वामी भोगफलप्रदः / ईशानः किल भक्तानां सो ऽपि तिष्ठन्ममाज्ञया

Siya ang panginoon ng mga pangkat ng Vetāla, Gaṇa, at Bhūta, at tagapagkaloob ng bunga ng pagdama ng ligaya; sa kanyang mga deboto, siya nga ay Īśāna—ngunit kahit siya’y nananatili, nakatindig, ayon sa aking utos.

Verse 27

यो वामदेवो ऽङ्गिरसः शिष्यो रुद्रगणाग्रणीः / रक्षको योगिनां नित्यं वर्तते ऽसौ मदाज्ञया

Ang Vāmadeva na iyon—alagad ni Aṅgiras at nangunguna sa mga pangkat ni Rudra—ay laging nananatiling tagapangalaga ng mga yogin, na kumikilos ayon sa aking utos.

Verse 28

यश्च सर्वजगत्पूज्यो वर्तते विघ्नकारकः / विनायको धर्मनेता सो ऽपि मद्वचनात् किल

Kahit ang sinasamba ng buong daigdig, na kumikilos bilang tagapaglikha ng mga hadlang—si Vināyaka, ang tagapamatnubay ng Dharma—ay ginagawa iyon, tunay nga, ayon sa aking salita at utos.

Verse 29

यो ऽपि ब्रह्मविदां श्रेष्ठो देवसेनापतिः प्रभुः / स्कन्दो ऽसौ वर्तते नित्यं स्वयंभूर्विधिचोदितः

Maging si Skanda—ang pinakadakila sa mga nakakakilala sa Brahman, ang makapangyarihang Panginoon at pinunong kumandante ng mga hukbo ng mga deva—ay nananatiling walang hanggan, itinalaga at inudyukan ng Sariling-Isinilang (Brahmā) ayon sa banal na kautusan.

Verse 30

ये च प्रजानां पतयो मरीच्याद्या महर्षयः / सृजन्ति विविधं लोकं परस्यैव नियोगतः

At ang mga dakilang rishi—si Marīci at ang iba pa—na mga panginoon at ninuno ng mga nilalang, ay lumilikha ng sari-saring mga daigdig ayon lamang sa utos ng Kataas-taasang Panginoon.

Verse 31

या च श्रीः सर्वभूतानां ददाति विपुलां श्रियम् / पत्नी नारायणस्यासौ वर्तते मदनुग्रहात्

At yaong Śrī (Lakṣmī) na nagbibigay ng saganang kasaganaan sa lahat ng nilalang—sa pamamagitan ng Aking biyaya, siya’y nananatiling kabiyak ni Nārāyaṇa.

Verse 32

वाचं ददाति विपुलां या च देवी सरस्वती / सापीश्वरनियोगेन चोदिता संप्रवर्तते

Ang Diyosa Sarasvatī, na nagkakaloob ng malawak at masaganang pananalita, ay kumikilos din kapag siya’y inuudyukan ng niyoga—ang banal na pag-aatas ng Īśvara.

Verse 33

याशेषपुरुषान् घोरान्नरकात् तारयिष्यति / सावित्री संस्मृता देवी देवाज्ञानुविधायिनी

Siya na magliligtas sa lahat ng nilalang—kahit sa pinakakakila-kilabot—mula sa impiyerno: ang Diyosa Sāvitrī; kapag inaalala, kumikilos siya ayon sa utos ng mga deva.

Verse 34

पार्वती परमा देवी ब्रह्मविद्याप्रदायिनी / यापि ध्याता विशेषेण सापि मद्वचनानुगा

Si Pārvatī ang Kataas-taasang Diyosa, tagapagkaloob ng kaalaman ng Brahman. Kahit siya’y pagnilayan nang natatangi at marangal, siya man ay kumikilos ayon sa aking salita.

Verse 35

यो ऽनन्तमहिमानन्तः शेषो ऽशेषामरप्रभुः / दधाति शिरसा लोकं सो ऽपि देवनियोगतः

Yaong Ananta—na walang hanggan ang kaluwalhatian, ang walang hanggang Śeṣa, panginoon ng lahat ng mga diyos—ay pasan ang mga daigdig sa kanyang ulo; gayunman, ginagawa niya ito ayon lamang sa atas ng Banal.

Verse 36

यो ऽग्निः संवर्तको नित्यं वडवारूपसंस्थितः / पिबत्यखिलमम्भोधिमीश्वरस्य नियोगतः

Ang apoy na yaon, na laging saṃvartaka (apoy na lumulunod sa sanlibutan), na nananahan sa anyong Vaḍavā (apoy-kabayong nasa ilalim ng dagat), ay umiinom sa buong karagatan ayon sa utos ni Īśvara, ang Kataas-taasang Panginoon.

Verse 37

ये चतुर्दश लोके ऽस्मिन् मनवः प्रथितौजसः / पालयन्ति प्रजाः सर्वास्ते ऽपि तस्य नियोगतः

At ang labing-apat na Manu sa daigdig na ito—kilala sa makapangyarihang ningning—na nag-iingat sa lahat ng nilalang: sila man ay gumaganap lamang ayon sa Kanyang utos at pagtatalaga.

Verse 38

आदित्या वसवो रुद्रा मरुतश्च तथाश्विनौ / अन्याश्च देवताः सर्वा मच्छास्त्रेणैव धिष्ठिताः

Ang mga Āditya, ang mga Vasu, ang mga Rudra, ang mga Marut, gayundin ang kambal na Aśvin—at lahat pang ibang diyos—ay itinatag at pinamamahalaan lamang ng aking Śāstra (banal na kautusan).

Verse 39

गन्धर्वा गरुडा ऋक्षाः सिद्धाः साध्याश्चचारणाः / यक्षरक्षः पिशाचाश्च स्थिताः शास्त्रे स्वयंभुवः

Ang mga Gandharva, Garuḍa, Ṛkṣa, Siddha, Sādhya at Cāraṇa; gayundin ang mga Yakṣa, Rākṣasa at Piśāca—lahat ay nakalagay sa kani-kaniyang kalagayan ayon sa banal na kautusan ni Svayambhū, ang Sariling-Isinilang na Lumikha.

Verse 40

कलाकाष्ठानिमेषाश्च मुहूर्ता दिवसाः क्षपाः / ऋतवः पक्षमासाश्च स्थिताः शास्त्रे प्रजापतेः

Ang kalā, kāṣṭhā, nimeṣa, muhūrta, araw at gabi; gayundin ang mga panahon, kalahating-buwan (pakṣa) at mga buwan—ang mga paghahating ito ay itinatag sa śāstra, ayon sa kautusan ni Prajāpati.

Verse 41

युगमन्वन्तराण्येव मम तिष्ठन्ति शासने / पराश्चैव परार्धाश्च कालभेदास्तथा परे

Ang mga yuga at mga manvantara ay nananatili sa ilalim ng Aking kautusan; gayundin ang mas mataas na sukat at ang kalahati ng mas mataas, at ang iba pang mga pagkakahati ng panahon—lahat ay umiiral ayon sa tuntuning iyon.

Verse 42

चतुर्विधानि भूतानि स्थावराणि चराणि च / नियोगादेव वर्तन्ते देवस्य परमात्मनः

Ang lahat ng nilalang—apat na uri, kapwa di-gumagalaw at gumagalaw—ay kumikilos at nagpapatuloy sa kani-kaniyang landas dahil lamang sa niyoga, ang kautusan ng Diyos na Paramātman, ang Kataas-taasang Sarili.

Verse 43

पातालानि च सर्वाणि भुवनानि च शासनात् / ब्रह्माण्डानि च वर्तन्ते सर्वाण्येव स्वयंभुवः

Sa kautusan ni Svayambhū, ang Sariling-Isinilang, ang lahat ng pātāla at lahat ng bhuvana—maging ang lahat ng brahmāṇḍa, ang mga itlog ng kosmos—ay patuloy na gumagana at nananatili sa maayos na pag-ikot.

Verse 44

अतीतान्यप्यसंख्यानि ब्रह्माण्डानि ममाज्ञया / प्रवृत्तानि पदार्थौघैः सहितानि समन्ततः

Sa Aking kautusan, di-mabilang na mga brahmāṇḍa—maging yaong mula sa mga panahong lumipas—ay lumitaw sa pagpapakita, at napupuno sa lahat ng dako ng mga bugso ng nilikhang mga nilalang at mga antas ng pag-iral.

Verse 45

ब्रह्माण्डानि भविष्यन्ति सह वस्तुभिरात्मगैः / वहिष्यन्ति सदैवाज्ञां परस्य परमात्मनः

Ang mga brahmāṇḍa ay lilitaw na kasama ang lahat ng likás na sangkap na nasa loob nila; at magpakailanman nilang dadalhin at itataguyod ang kautusan ng Kataas-taasang Paramātman.

Verse 46

भूमिरापो ऽनलो वायुः खं मनो बुद्धिरेव च / भूतादिरादिप्रकृतिर्नियोगे मम वर्तते

Lupa, tubig, apoy, hangin, kalawakan, isip at talino—kasama ang unang pinagmulan ng mga nilalang, ang unang Prakṛti—lahat ay kumikilos sa ilalim ng Aking ordinansa.

Verse 47

याशेषजगतां योनिर्मोहिनी सर्वदेहिनाम् / माया विवर्तते नित्यं सापीश्वरनियोगतः

Ang Māyā na yaon—ang sinapupunan (pinagmulan) ng buong sansinukob at ang tagapagligaw sa lahat ng may katawan—ay laging nagbabago at naglalarawan ng mga anyo; at ginagawa niya ito tanging sa ilalim ng ordinansa ni Īśvara (ang Panginoon).

Verse 48

यो वै देहभृतां देवः पुरुषः पठ्यते परः / आत्मासौ वर्तते नित्यमीश्वरस्य नियोगतः

Ang Kataas-taasang Purusha—na binibigkas bilang banal na Panginoon sa loob ng lahat ng may katawan—ay nananatiling walang hanggan bilang Sarili (Ātman), at kumikilos ayon sa ordinansa ni Īśvara.

Verse 49

विधूय मोहकलिलं यया पश्यति तत् पदम् / सापि विद्या महेशस्य नियोगवशवर्तिनी

Ang kaalamang iyon—na sa pamamagitan nito, matapos iwaksi ang putik ng pagkalito, namamasdan ang Kataas-taasang Tahanan—maging ang kaalamang nagpapalaya ring iyon ay nasa ilalim ng kautusan at pamamahala ni Mahādeva (Maheśa).

Verse 50

बहुनात्र किमुक्तेन मम शक्त्यात्मकं जगत् / मयैव प्रेर्यते कृत्स्नं मय्येव प्रलयं व्रजेत्

Ano pa ang silbi ng maraming salita rito? Ang buong sansinukob na ito ay may likas na anyo ng Aking Śakti. Ako lamang ang ganap na nagtutulak sa lahat; at sa Akin lamang ito pumapasok sa panahon ng pagkalusaw.

Verse 51

अहं हि भगवानीशः स्वयं ज्योतिः सनातनः / परमात्मा परं ब्रह्म मत्तो ह्यन्यन्न विद्यते

Ako lamang ang Mapalad na Panginoon, ang Īśa; Ako mismo ang walang hanggang Liwanag. Ako ang Kataas-taasang Sarili, ang Kataas-taasang Brahman—bukod sa Akin, wala nang iba pang umiiral.

Verse 52

इत्येतत् परमं ज्ञानं युष्माकं कथितं मया / ज्ञात्वा विमुच्यते जन्तुर्जन्मसंसारबन्धनात्

Sa gayon, ipinahayag Ko sa inyo ang kataas-taasang kaalamang ito. Kapag ito’y nakilala, ang nilalang ay napapalaya mula sa gapos ng kapanganakan at pag-ikot sa samsara.