Adhyaya 31

Verse 1

इति श्रीकूर्मपुराणे षट्साहस्त्र्यां संहितायामुपरिविभागे त्रिशो ऽध्यायः ऋषय ऊचुः कथं देवेन रुद्रेण शङ्करेणामितौजसा / कपालं ब्रह्मणः पूर्वं स्थापितं देहजं भुवि

Kaya nito, sa Śrī Kūrma Purāṇa, sa Ṣaṭsāhasrī Saṃhitā ng huling bahagi, nagsisimula ang ika-tatlumpu’t isang kabanata. Wika ng mga rishi: “Paano noon inilapag sa lupa ng diyos na si Rudra—si Śaṅkara na may di-masukat na lakas—ang bungo ni Brahmā na isinilang mula sa sarili niyang katawan?”

Verse 2

सूत उवाच शृणुध्वमृषयः पुण्यां कथां पापप्रणाशनीम् / माहात्म्यं देवदेवस्य महादेवस्य धीमतः

Sabi ni Sūta: “Makinig kayo, O mga rishi, sa banal na salaysay na pumupuksa sa kasalanan—ang sagradong kadakilaan ni Devadeva, ang marunong na Mahādeva, Panginoon ng mga panginoon.”

Verse 3

पुरा पितामहं देवं मेरुशृङ्गे महर्षयः / प्रोचुः प्रणम्य लोकादिं किमेकं तत्त्वमव्ययम्

Noong unang panahon, sa tuktok ng Bundok Meru, ang mga dakilang rishi ay yumukod at nagpatirapa kay Pitāmaha (Brahmā), ang unang pinagmulan ng mga daigdig, at nagtanong: “Ano ang iisang di-nasisirang Katotohanan (tattva)?”

Verse 4

स मायया महेशस्य मोहितो लोकसंभवः / अविज्ञाय परं भावं स्वात्मानं प्राह धर्षिणम्

Kaya ang pinagmulan ng mga daigdig, nalinlang ng māyā ni Maheśa, hindi nakilala ang Kataas-taasang Kalagayan, at nagsalita nang mapagmataas tungkol sa sarili niyang pagkatao.

Verse 5

अहं धाता जगद्योनिः स्वयंभूरेक ईश्वरः / अनादिमत्परं ब्रह्म मामभ्यर्च्य विमुच्यते

Ako ang Tagapagtaguyod, ang sinapupunan-pinagmulan ng sansinukob, ang Kusang-Ipinanganak—ang iisang Panginoon. Ako ang walang pasimulang Kataas-taasang Brahman; sa pagsamba sa Akin, ang tao’y napapalaya.

Verse 6

अहं हि सर्वदेवानां प्रवर्तकनिवर्तकः / न विद्यते चाभ्यधिको मत्तो लोकेषु कश्चन

Ako lamang ang Tagapag-udyok at Tagapigil ng lahat ng mga diyos; sa lahat ng daigdig, walang sinumang nakahihigit sa Akin.

Verse 7

तस्यैवं मन्यमानस्य जज्ञे नारायणांशजः / प्रोवाच प्रहसन् वाक्यं रोषताम्रविलोचनः

Habang siya’y nag-iisip nang gayon, may nahayag na isinilang bilang bahagi ni Nārāyaṇa; may bahagyang ngiti, nagsalita siya—ang mga mata’y mapulang tanso sa galit.

Verse 8

किं कारणमिदं ब्रह्मन् वर्तते तव सांप्रतम् / अज्ञानयोगयुक्तस्य न त्वेतदुचितं तव

O Brahman (iginagalang na pantas), ano ang sanhi ng kalagayang ito na dumating sa iyo ngayon? Ang pagkakaugnay sa yoga ng kamangmangan ay tunay na hindi nararapat sa iyo.

Verse 9

अहं धाता हि लोकानां यज्ञो नारायणः प्रभुः / न मामृते ऽस्य जगतो जीवनं सर्वदा क्वचित्

Ako nga ang Tagapagtaguyod ng mga daigdig; Ako ang Yajña—ang banal na handog mismo; Ako si Nārāyaṇa, ang Kataas-taasang Panginoon. Kung wala Ako, ang sansinukob na ito’y walang buhay—sa anumang oras, saanman.

Verse 10

अहमेव परं ज्योतिरहमेव परा गतिः / मत्प्रेरितेन भवता सृष्टं भुवनमण्डलम्

Ako lamang ang Kataas-taasang Liwanag; Ako lamang ang pinakadakilang Hantungan. Sa pag-uudyok Ko, nilikha mo ang buong saklaw ng sansinukob—ang bilog ng mga daigdig.

Verse 11

एवं विवदतोर्मोहात् परस्परजयैषिणोः / आजग्मुर्यत्र तौ देवौ वेदाश्चत्वार एव हि

Kaya nito, habang ang dalawang diyos na iyon—nalilinlang ng kamangmangan at nagtatalo, bawat isa’y nagnanais manaig sa isa—ay patuloy na nag-aaway, ang apat na Veda ay tunay na dumating sa kinaroroonan nila.

Verse 12

अन्वीक्ष्य देवं ब्रह्माणं यज्ञात्मानं च संस्थितम् / प्रोचुः संविग्नहृदया याथात्म्यं परमेष्ठिनः

Matapos pagmasdan nang maingat ang banal na Brahmā—matatag, at nakatatag bilang mismong Sarili ng paghahandog (Yajña)—sila, na may pusong nanginginig sa mapitagang pangamba, ay nagpahayag ng tunay na salaysay tungkol kay Parameṣṭhin, ang Kataas-taasang Tagapag-ayos.

Verse 13

ऋग्वेद उवाच यस्यान्तः स्थानि भूतानि यस्मात्सर्वं प्रवर्तते / यदाहुस्तत्परं तत्त्वं स देवः स्यान्महेश्वरः

Wika ng Ṛgveda: “Yaong sa loob Niya nananahan ang lahat ng nilalang, at mula sa Kanya umuusbong ang buong sansinukob—yaong tinatawag ng mga pantas na Kataas-taasang Katotohanan: ang Diyos na iyon ay si Maheśvara.”

Verse 14

यजुर्वेद उवाच यो यज्ञैरखिलैरीशो योगेन च समर्च्यते / यमाहुरीश्वरं देवं स देवः स्यात् पिनाकधृक्

Wika ng Yajurveda: “Ang Panginoon na sinasamba sa lahat ng paghahandog, at iginagalang din nang wasto sa pamamagitan ng Yoga; Siya na tinatawag nilang Diyos, ang Īśvara—nawa’y ang Diyos na iyon ay si Pinākadhṛk, ang may tangan ng busog na Pināka (Śiva).”

Verse 15

सामवेद उवाच येनेदं भ्राम्यते चक्रं यदाकाशान्तरं शिवम् / योगिभिर्विद्यते तत्त्वं महादेवः स शङ्करः

Wika ng Sāmaveda: Siya na nagpapagalaw sa gulong ng sansinukob, at ang mapalad na Katotohanan sa kalawakan—ang tadhanang nalalasap ng mga yogi—Siya ang Mahādeva, Siya ang Śaṅkara.

Verse 16

अथर्ववेद उवाच यं प्रपश्यन्ति योगेशं यतन्तो यतयः परम् / महेशं पुरुषं रुद्रं स देवो भगवान् भवः

Wika ng Atharvaveda: “Siya na minamasdan ng mga nagsisikap na asceta bilang Kataas-taasang Panginoon ng Yoga—si Mahēśa, ang Dakilang Persona, si Rudra—Siya nga ang Diyos, ang Mapalad na Panginoong Bhava (Śiva).”

Verse 17

एवं स भगवान् ब्रह्मा वेदानामीरितं शुभम् / श्रुत्वाह प्रहसन् वाक्यं विश्वात्मापि विमोहितः

Kaya nito, ang mapalad na Panginoong Brahmā, nang marinig ang mapagpalang pahayag na ipinahayag ng mga Veda, ay nagsalita na may banayad na halakhak—bagaman siya, ang Kaluluwa ng sansinukob, ay pansamantalang nalito.

Verse 18

कथं तत्परमं ब्रह्म सर्वसङ्गविवर्जितम् / रमते भार्यया सार्धं प्रमथैश्चातिगर्वितैः

Paano magagalak ang Kataas-taasang Brahman—na lubos na walang anumang pagkakapit—kasama ang isang kabiyak, at kasama ang mga Pramatha na labis ang pagmamataas?

Verse 19

इतिरिते ऽथ भगवान् प्रणवात्मा सनातनः / अमूर्तो मूर्तिमान् भूत्वा वचः प्राह पितामहम्

Nang masabi ito, ang Mapalad na Panginoon—na ang diwa ay ang banal na pantig na Oṁ, ang Walang-hanggan—bagaman walang anyo, nag-anyong may anyo at nagsalita kay Pitāmaha (Brahmā).

Verse 20

प्रणव उवाच न ह्येष भगवान् पत्न्या स्वात्मनो व्यतिरिक्तया / कदाचिद् रमते रुद्रस्तादृशो हि महेश्वरः

Wika ni Praṇava: “Ang Pinagpalang Panginoon—si Rudra—ay hindi kailanman nalulugod sa isang ‘asawa’ na hiwalay sa Kanyang sariling Sarili; sapagkat ganyan nga ang Maheśvara.”

Verse 21

अयं स भगवानीशः स्वयञ्ज्योतिः सनातनः / स्वानन्दभूता कथिता देवी नागन्तुका शिवा

Siya nga ang Pinagpalang Panginoon, si Īśa—sariling nagniningning at walang hanggan. Ang Kanyang Diyosa (Devī) ay ipinahayag na mismong kalikasan ng Kanyang sariling kaligayahan—ang Śivā na laging mapalad, hindi isang bagay na panlabas o idinagdag lamang.

Verse 22

इत्येवमुक्ते ऽपि तदा यज्ञमूर्तेरजस्य च / नाज्ञानमगमन्नाशमीश्वरस्यैव मायया

Kahit nasabi na iyon, ang kamangmangan ng Di-Ipinanganak na Panginoon—na ang anyo mismo ay ang handog na sakripisyo—ay hindi pa rin nagwakas, sapagkat natakpan ito ng māyā ng mismong Īśvara.

Verse 23

तदन्तरे महाज्योतिर्विरिञ्चो विश्वभावनः / प्रापश्यदद्भुतं दिव्यं पूरयन् गगनान्तरम्

Samantala, si Viriñca (Brahmā), ang tagapagtaguyod ng daigdig, ay nakakita ng isang napakalawak, kagila-gilalas, at banal na liwanag—na pumupuno sa buong kalawakan ng langit.

Verse 24

तन्मध्यसंस्थं विमलं मण्डलं तेजसोज्ज्वलम् / व्योममध्यगतं दिव्यं प्रादुरासीद् द्विजोत्तमाः

Sa gitna niyon ay lumitaw ang isang malinis at walang dungis na bilog na mandala, naglalagablab sa ningning—banal, nasa gitna ng kalangitan, O pinakamainam sa mga dalawang-beses-na-ipinanganak.

Verse 25

स दृष्ट्वा वदनं दिव्यं मूर्ध्नि लोकपितामहः / तेन तन्मण्जलं घोरमालोकयदनिन्दितम्

Nang makita ng Lolo ng mga daigdig (Brahmā) ang banal na mukha sa tuktok ng korona ng Panginoon ng mga nilalang, sa mismong pangitain ding iyon ay minasdan niya ang nakapanghihilakbot at makapangyarihang liwanag—dalisay, walang kapintasan, at di-mapupulaan.

Verse 26

प्रजज्वालातिकोपेन ब्रह्मणः पञ्चमं शिरः / क्षणाददृश्यत महान् पुरुषो नीललोहितः

Nang magliyab si Brahmā sa matinding poot, ang kanyang ikalimang ulo ay natupok; at sa isang kisapmata, lumitaw ang Dakilang Persona, si Nīlalohita—ang Panginoong bughaw at pula.

Verse 27

त्रिशूलपिङ्गलो देवो नागयज्ञोपवीतवान् / तं प्राह भगवान् ब्रह्मा शङ्करं नीललोहितम्

Ang Deva na may maningning na kulay, tangan ang trident at suot ang yajñopavīta na isang ahas, ay nakatayo roon. Pagkaraan, nagsalita si Brahmā sa kay Śaṅkara—Nīlalohita.

Verse 28

जानामि भवतः पूर्वं ललाटादेव शङ्कर / प्रादुर्भावं महेशान् मामेव शरणं व्रज

O Śaṅkara, batid ko na noon pa ang iyong dating pagpapakita—na ikaw ay sumibol mula mismo sa noo. O Maheśāna, sa Akin lamang magkanlong.

Verse 29

श्रुत्वा सगर्ववचनं पद्मयोनेरथेश्वरः / प्राहिणोत् पुरुषं कालं भैरवं लोकदाहकम्

Nang marinig ang mapagmataas na pananalita ng Isinilang-sa-Lotus (Brahmā), isinugo ng Panginoon ang Persona na tinatawag na Panahon—si Bhairava, ang apoy na lumalamon sa daigdig at tumutupok sa lahat ng mga kaharian.

Verse 30

स कृत्वा सुमहद् युद्धं ब्रह्मणा कालभैरवः / चकर्त तस्य वदनं विरिञ्चस्याथ पञ्चमम्

Matapos makipagdigma sa isang napakadakilang labanan laban kay Brahmā, pinutol ni Kālabhairava ang ikalimang mukha ni Viriñci (Brahmā).

Verse 31

निकृत्तवदनो देवो ब्रह्मा देवेन शंभुना / ममार चेशयोगेन जीवितं प्राप विश्वसृक्

Nang maputol ang kanyang mukha sa kamay ng Diyos na Śambhu, si Brahmā—ang lumikha ng sansinukob—ay bumagsak na wari’y patay; subalit sa pamamagitan ng Īśa-yoga, muli niyang natamo ang buhay.

Verse 32

अथानुपश्यद् गिरिशं मण्डलान्तरसंस्थितम् / समासीनं महादेव्या महादेवं सनातनम्

Pagkaraan, namasdan niya si Girīśa (Panginoong Śiva), na nananahan sa kaloob-looban ng banal na mandala—si Mahādeva, ang Walang Hanggan—na nakaupo kasama si Mahādevī (ang Dakilang Diyosa).

Verse 33

भुजङ्गराजवलयं चन्द्रावयवभूषणम् / कोटिसूर्यप्रतीकाशं जटाजूटविराजितम्

Pinalamutian Siya ng hari ng mga ahas na nakapulupot na parang palamuti, at ng gasuklay na buwan bilang maringal na hiyas; nagniningning na tila sampung milyong araw, at lalong marilag sa Kanyang mga buhol-buhol na jaṭā.

Verse 34

शार्दूलचर्मवसनं दिव्यमालासमन्वितम् / त्रिशूलपाणिं दुष्प्रेक्ष्यं योगिनं भूतिभूषणम्

Nakasuot Siya ng kasuutang balat ng tigre at may makalangit na kuwintas; tangan ang trident (triśūla), mahirap titigan—isang Yogin na ang palamuti ay banal na abo (vibhūti).

Verse 35

यमन्तरा योगनिष्ठाः प्रपश्यन्ति हृदीश्वरम् / तमादिदेवं ब्रह्माणं महादेवं ददर्श ह

Sa panloob na pagitan ng pagninilay, ang mga matatag sa Yoga ay nakakakita sa Panginoong nananahan sa puso; kaya’t nakita niya ang Sinaunang Diyos—ang mismong Brahman—si Mahādeva.

Verse 36

यस्य सा परमा देवी शक्तिराकाशसंस्थिता / सो ऽनन्तैश्वर्ययोगात्मा महेशो दृश्यते किल

Siya na ang Kataas-taasang Diyosa—ang Kanyang transendenteng Shakti—ay nananahan sa ākāśa; ang Maheshvara na iyon ay tunay na nakikita bilang mismong anyo ng Yoga, na may walang-hanggang kapangyarihang panginoon.

Verse 37

यस्याशेषजगद् बीजं विलयं याति मोहनम् / सकृत्प्रणाममात्रेण स रुद्रः खलु दृश्यते

Siya—si Rudra—na sa Kanya natutunaw ang mapanlinlang na binhi ng buong sansinukob; sa isang pagyukod at pagpapatirapa lamang, Siya ay tunay na nakikita (nahahayag sa deboto).

Verse 38

यो ऽथ नाचारनिरतान् स्वभक्तानेव केवलम् / विमोचयति लोकानां नायको दृश्यते किल

Tunay, walang ibang tagapagtanggol ng mga daigdig ang nakikita—maliban sa Kanya na nagpapalaya maging sa Kanyang mga deboto na hindi matatag sa itinakdang asal at disiplina, dahil sila’y Kanya lamang.

Verse 39

यस्य वेदविदः शान्ता निर्द्वन्द्वा ब्रह्मचारिणः / विदन्ति विमलं रूपं स शंभुर्दृश्यते किल

Siya na ang dalisay at walang-dungis na anyo ay natatanto ng mga ascetic na may kaalaman sa Veda—mapayapa, lampas sa mga salungatan, at nakatatag sa brahmacarya—Siya ay tunay na nakikita bilang Śaṃbhu, ang Mapalad na Panginoon.

Verse 40

यस्य ब्रह्मादयो देवा ऋषयो ब्रह्मवादिनः / अर्चयन्ति सदा लिङ्गं विश्वेशः खलु दृश्यते

Siya na ang liṅga ay laging sinasamba nina Brahmā at ng iba pang mga diyos, at ng mga rishi na nagpapahayag ng Brahman—Siya nga ang nakikitang Viśveśa, Panginoon ng Sansinukob.

Verse 41

यस्याशेषजगद् बीजं विलयं याति मोहनम् / सकृत्प्रणाममात्रेण स रुद्रः खलु दृश्यते

Siya na sa Kanya nalulusaw ang binhi ng buong sansinukob—ang mapang-akit na kapangyarihang nanlilinlang—at sa isang tanging pagyukod na may paggalang, ang Rudra ay tunay na nasisilayan.

Verse 42

विद्यासहायो भगवान् यस्यासौ मण्डलान्तरम् / हिरण्यगर्भपुत्रो ऽसावीश्वरो दृश्यते किल

Sa loob ng bilog ng araw ng Kanya, naroroon ang Mapalad na Panginoon na may kasamang banal na Kaalaman (Vidyā); at doon nga, ang Īśvara—na tinatawag na anak ni Hiraṇyagarbha—ay sinasabing nasisilayan.

Verse 43

यस्याशेषजगत्सूतिर्विज्ञानतनुरीश्वरी / न मुञ्चति सदा पार्श्वं शङ्करो ऽसावदृश्यत

Siya ay nasilayan bilang Śaṅkara—Siya na ang tagiliran ay hindi kailanman iniiwan, kahit saglit, ng Maharlikang Diyosa na ang katawan ay dalisay na kamalayan at siyang pinagmumulan ng buong daigdig.

Verse 44

पुष्पं वा यदि वा पत्रं यत्पादयुगले जलम् / दत्त्वा तरति संसारं रुद्रो ऽसौ दृश्यते किल

Maging bulaklak man o kahit dahon—sa pag-aalay ng tubig sa Kanyang dalawang paa, nalalampasan ang saṃsāra; at tunay, sa biyaya ni Śiva, ang tao’y nakikitang nagkakamit ng kalikasan ni Rudra.

Verse 45

तत्सन्निधाने सकलं नियच्छति सनातनः / कालः किल स योगात्मा कालकालो हि दृश्यते

Sa mismong presensya Niya, ang Walang-hanggang Panahon ay pumipigil at namamahala sa lahat. Tunay, ang Panahong yaon—na ang diwa ay Yoga—ay nakikitang “Panahon ng panahon,” ang sukdulang tagapag-ayos maging ng oras mismo.

Verse 46

जीवनं सर्वलोकानां त्रिलोकस्यैव भूषणम् / सोमः स दृश्यते देवः सोमो यस्य विभूषणम्

Siya ang mismong buhay ng lahat ng daigdig at ang palamuti ng tatlong mundo. Ang Diyos na iyon ay nakikitang si Soma (ang Buwan); si Soma ang palamuti ng Isa na ang palamuti ay si Soma rin.

Verse 47

देव्या सह सदा साक्षाद् यस्य योगः स्वभावतः / गीयते परमा मुक्तिः स योगी दृश्यते किल

Yaong ang Yoga, ayon sa Kaniyang likas na kalikasan, ay tuwiran at laging kaisa ng Diyosa—tungkol sa Kaniya ay inaawit na natatamo ang Kataas-taasang Paglaya. Ang gayong isa ay tunay na nakikilala bilang ganap na yogin.

Verse 48

योगिनो योगतत्त्वज्ञा वियोगाभिमुखानिशम् / योगं ध्यायन्ति देव्यासौ स योगी दृश्यते किल

Ang mga yogin na tunay na nakaaalam sa diwa ng Yoga, araw at gabi’y nakatalikod sa paghihiwalay sa Banal, at walang tigil na nagmumuni sa Yoga mismo. O Diyosa, ang gayong isa ay tunay na nakikitang yogin.

Verse 49

सो ऽनुवीक्ष्य महादेवं महादेव्या सनातनम् / वरासने समासीनमवाप परमां स्मृतिम्

Matapos masdan si Mahadeva—ang Walang-hanggan—kasama si Mahadevi, na nakaupo sa dakilang luklukan, natamo niya ang kataas-taasang smriti: ang sukdulang pagkamalay na espirituwal.

Verse 50

लब्ध्वा माहेश्वरीं दिव्यां संस्मृतिं भगवानजः / तोषयामास वरदं सोमं सोमविभूषणम्

Nang muling makamtan ang banal at makalangit na pag-alaalang ipinagkaloob ni Maheśvara, pinalugod ng Panginoong Di-Ipinanganak si Soma—ang tagapagkaloob ng biyaya—na pinalalamutian ng Buwan.

Verse 51

ब्रह्मोवाच नमो देवाय महते महादेव्यै नमो नमः / नमः शिवाय शान्ताय शिवायै शान्तये नमः

Wika ni Brahmā: Pagpupugay sa Dakilang Diyos; muli’t muli, pagpupugay sa Dakilang Diyosa. Pagpupugay kay Śiva, ang mapayapa; pagpupugay kay Śivā, na siyang kapayapaan mismo.

Verse 52

ॐ नमो ब्रह्मणे तुभ्यं विद्यायै ते नमो नमः / नमो मूलप्रकृतये महेशाय नमो नमः

Om. Pagpupugay sa Iyo bilang Brahman; muli’t muli, pagpupugay sa Iyong Vidyā, ang banal na Kaalaman. Pagpupugay sa Iyo bilang Ugat na Prakṛti; muli’t muli, pagpupugay kay Mahēśa, ang Dakilang Panginoon.

Verse 53

नमो विज्ञानदेहाय चिन्तायै ते नमो नमः / नमस्ते कालकालाय ईश्वरायै नमो नमः

Muli’t muli, pagpupugay sa Iyo na ang katawan ay dalisay na kamalayan—O Cintā, ang banal na kapangyarihan ng mapagnilay na pagkamalay. Pagpupugay sa Iyo, Kālakālā, ang Panahong lampas sa panahon; sa Īśvarī, ang Reyna at Panginoon—muli’t muli ang aking pagyukod.

Verse 54

नमो नमो ऽस्तु रुद्राय रुद्राण्यै ते नमो नमः / नमो नमस्ते कामाय मायायै च नमो नमः

Pagpupugay, pagpupugay kay Rudra; muli’t muli, pagpupugay kay Rudrāṇī. Muli’t muli, pagpupugay sa Iyo bilang Kāma, ang kapangyarihan ng pagnanasa; at muli’t muli, pagpupugay sa Māyā, ang kapangyarihang lumilikha at nagtatakip sa daigdig.

Verse 55

नियन्त्रे सर्वकार्याणां क्षोभिकायै नमो नमः / नमो ऽस्तु ते प्रकृतये नमो नारायणाय च

Pagpupugay, muli’t muli, sa Tagapamahala ng lahat ng gawain, sa Kapangyarihang nagpapakilos sa paglikha. Pagpupugay sa Iyo bilang Prakṛti (likas na pinagmulan), at pagpupugay din kay Nārāyaṇa.

Verse 56

योगादायै नमस्तुभ्यं योगिनां गुरवे नमः / नमः संसारनाशाय संसारोत्पत्तये नमः

Pagpupugay sa Iyo, ang unang Tagapagkaloob ng Yoga; pagpupugay sa Guru ng mga yogin. Pagpupugay sa Iyo bilang Tagapagwasak ng gapos ng saṃsāra, at pagpupugay sa Iyo bilang Pinagmumulan ng paglitaw ng daigdig.

Verse 57

नित्यानन्दाय विभवे नमो ऽस्त्वानन्दमूर्तये / नमः कार्यविहीनाय विश्वप्रकृतये नमः

Pagpupugay sa Makapangyarihang Panginoon na walang hanggang kaligayahan—pagpupugay sa Kanya na ang anyo ay mismong ānanda. Pagpupugay sa Isa na lampas sa lahat ng bunga at gawa; pagpupugay muli sa Kanya na siyang Prakṛti ng sansinukob, ang kosmikong saligan.

Verse 58

ओङ्कारमूर्तये तुभ्यं तदन्तः संस्थिताय च / नमस्ते व्योमसंस्थाय व्योमशक्त्यै नमो नमः

Pagpupugay sa Iyo na ang anyo ay ang banal na pantig na Oṃ, at sa Iyo na nananahan sa loob nito. Pagpupugay sa Iyo na nakatatag sa vyoma, sa eter; muli’t muli, pagpupugay sa Kapangyarihan ng Eter, ang laganap Mong śakti.

Verse 59

इति सोमाष्टकेनेशं प्रणनाम पितामहः / पपात दण्डवद् भूमौ गृणन् वै शतरुद्रियम्

Kaya nito, matapos purihin ang Panginoon sa himnong Somāṣṭaka, si Pitāmaha (Brahmā) ay yumukod kay Īśvara. Siya’y bumagsak sa lupa na tila isang tungkod sa ganap na pagpapatirapa (daṇḍavat), at tunay na inaawit ang Śatarudrīya bilang papuri.

Verse 60

अथ देवो महादेवः प्रणतार्तिहरो हरः / प्रोवाचोत्थाप्य हस्ताभ्यां प्रतो ऽस्मि तव सांप्रतम्

Pagkaraan, si Mahādeva—si Hara, ang nag-aalis ng dalamhati ng mga yumuyukod—ay itinaas siya sa pamamagitan ng dalawang kamay at nagsalita: “Ngayon, ako’y nalulugod sa iyo.”

Verse 61

दत्त्वासौ परमं योगमैश्वर्यमतुलं महत् / प्रोवाचाग्रे स्थितं देवं नीललोहितमीश्वरम्

Pagkaloob niya ng sukdulang Yoga na walang kapantay, kasama ang dakila at di-matatawarang banal na kapangyarihan, saka niya kinausap ang Diyos na nakatayo sa harap niya: si Nīlalohita, ang Kataas-taasang Īśvara.

Verse 62

एष ब्रह्मास्य जगतः संपूज्यः प्रथमः सुतः / आत्मनो रक्षणीयस्ते गुरुर्ज्येष्ठः पिता तव

Ang isang ito ang Brahmā ng sanlibutang ito—ang unang isinilang na anak, karapat-dapat sa ganap na pagsamba. Dapat mo siyang ingatan na parang sarili mo; siya ang iyong guru, ang nakatatanda, at ang iyong ama.

Verse 63

अयं पुराणपुरुषो न हन्तव्यस्त्वयानघ / स्वयोगैश्वर्यमाहात्म्यान्मामेव शरणं गतः

O walang dungis, ang Sinaunang Purāṇa-Puruṣa na ito ay hindi dapat patayin mo. Sa kadakilaan ng sarili niyang kapangyarihang yogiko, siya’y lumapit sa Akin lamang bilang kanlungan.

Verse 64

अयं च यज्ञो भगवान् सगर्वो भवतानघ / शासितव्यो विरिञ्चस्य धारणीयं शिरस्त्वया

O walang dungis, ang Yajña na ito ay isang Bhagavān din, subalit ngayo’y naging mapagmataas. Kaya alang-alang kay Viriñca (Brahmā), dapat mo siyang supilin; pasanin mo ang bigat na ito sa iyong ulo.

Verse 65

ब्रह्महत्यापनोदार्थं व्रतं लोकाय दर्शयन् / चरस्व सततं भिक्षां संस्थापय सुरद्विजान्

Upang maalis ang kasalanan ng pagpatay sa Brahmana, isagawa ang isang banal na panata at ipakita ito sa daigdig bilang aral. Mamuhay nang palagian sa limos, at itaguyod at ibalik sa dangal ang mga dvija—ang mga dalawang-ulit na isinilang—na karapat-dapat igalang na gaya ng mga diyos.

Verse 66

इत्येतदुक्त्वा वचनं भगवान् परमेश्वरः / स्थानं स्वाभाविकं दिव्यं ययौ तत्परमं पदम्

Pagkasabi ng gayong mga salita, ang Mapalad na Kataas-taasang Panginoon, si Parameśvara, ay lumisan patungo sa Kanyang likás na banal na dako, at narating ang pinakamataas na kalagayan—ang sukdulang tahanan.

Verse 67

ततः स भगवानीशः कपर्दे नीललोहितः / ग्राहयामास वदनं ब्रह्मणः कालभैरवम्

Pagkaraan, ang Mapalad na Panginoong Īśa—may nakabuhol na buhok at may kulay bughaw na may bahid pula—ay nagpangyari na si Kālabhairava ay sumunggab sa mukha ni Brahmā.

Verse 68

चर त्वं पापनाशार्थं व्रतं लोकहितावहम् / कपालहस्तो भगवान् भिक्षां गृह्णातु सर्वतः

Isagawa mo ang panatang ito upang mapuksa ang kasalanan—isang pagtalima na nagdudulot ng kapakanan sa daigdig. Nawa’y ang Mapalad na Panginoon, na may hawak na mangkok na bungo, ay tumanggap ng limos mula sa lahat ng dako.

Verse 69

उक्त्वैवं प्राहिणोत् कन्यां ब्रह्महत्यामिति श्रुताम् / दंष्ट्राकरालवदनां ज्वालामालाविभूषणाम्

Pagkasabi nito, ipinadala niya ang isang dalagang kilala sa pangalang “Brahmahatyā” (ang kasalanan ng pagpatay sa Brahmana), na may mukhang nakapanghihilakbot dahil sa nakausling pangil, at may palamuting kuwintas na apoy.

Verse 70

यावद् वाराणसीं दिव्यां पुरीमेष गमिष्यति / तावत् त्वं भीषणे कालमनुगच्छ त्रिलोचनम्

Hanggang marating niya ang maningning na lungsod ng Vārāṇasī, sa nakapanghihilakbot na panahong iyon ay sumunod ka kay Trilocana—ang Panginoong Śiva na may tatlong mata.

Verse 71

एवमाभाष्य कालाग्निं प्राह देवो महेश्वरः / अटस्व निखिलं लोकं भिक्षार्थो मन्नियोगतः

Pagkasalita niya kay Kālāgni, sinabi ng Panginoong Maheśvara: “Sa aking utos, maglakbay ka sa buong daigdig bilang isang pulubing banal, humihingi ng limos.”

Verse 72

यदा द्रक्ष्यसि देवेशं नारायणमनामयम् / तदासौ वक्ष्यति स्पष्टमुपायं पापशोधनम्

Kapag nasilayan mo si Nārāyaṇa—Panginoon ng mga diyos, walang anumang karamdaman—siya mismo ang malinaw na magsasabi sa iyo ng paraan ng paglilinis ng kasalanan.

Verse 73

स देवदेवतावाक्यमाकर्ण्य भगवान् हरः / कपालपाणिर्विश्वात्मा चचार भुवनत्रयम्

Nang marinig ang mga salita ng mga diyos, ang Mapalad na Hara—may hawak na bungo sa kamay, ang Kaluluwa ng sansinukob—ay naglakbay sa tatlong daigdig.

Verse 74

आस्थाय विकृतं वेषं दीप्यमानं स्वतेजसा / श्रीमत् पवित्रमतुलं जटाजूटविराजितम्

Isinuot niya ang isang di-karaniwang anyo, nagniningas sa sariling liwanag—maluwalhati, lubhang dalisay, walang kapantay—at pinalamutian ng maningning na koronang jata, ang nakabuhol na buhok.

Verse 75

कोटिसूर्यप्रतीकाशैः प्रमथैश्चातिगर्वितैः / भाति कालाग्निनयनो महादेवः समावृतः

Napapaligiran ng mga Pramatha—nagniningning na wari’y liwanag ng milyun-milyong araw at puspos ng matapang na pagdiriwang—si Mahādeva, na ang mga mata’y naglalagablab na parang apoy ng Panahon, ay kumikislap sa dakilang karilagan.

Verse 76

पीत्वा कदमृतं दिव्यमानन्दं परमेष्ठिनः / लीलाविलासूबहुलो लोकानागच्छतीश्वरः

Matapos inumin ang banal na amṛta—ang sukdulang ligaya na pag-aari ng Kataas-taasang Panginoon—ang Īśvara, puspos ng līlā at masiglang paglalaro ng kabanalan, ay lumitaw at dumating sa mga daigdig.

Verse 77

तं दृष्ट्वा कालवदनं शङ्करं कालभैरवम् / रूपलावण्यसंपन्नं नारीकुलमगादनु

Nang makita Siya—si Śaṅkara bilang Kālabhairava, na ang mukha’y wari mismong Panahon—puspos ng kagandahan at ningning, ang nagkakatipong kababaihan ay sumunod sa Kanya.

Verse 78

गायन्ति विविधं गीतं नृत्यन्ति पुरतः प्रभोः / सस्मितं प्रेक्ष्य वदनं चक्रुर्भ्रूभङ्गमेव च

Umawit sila ng sari-saring awit at sumayaw sa harap ng Panginoon; at habang tinititigan ang Kanyang mukhang may ngiti, gumawa rin sila ng masining na galaw ng kilay.

Verse 79

स देवदानवादीनां देशानभ्येत्य शूलधृक् / जगाम विष्णोर्भवनं यत्रास्ते मधुसूदनः

Siya—ang may tangan ng trisula—matapos tahakin ang mga lupain ng mga deva, mga Dānava, at iba pa, ay nagtungo sa tahanan ni Viṣṇu, kung saan nananahan si Madhusūdana.

Verse 80

निरीक्ष्य दिव्यभवनं शङ्करो लोकशङ्करः / सहैव भूतप्रवरैः प्रवेष्टुमुपचक्रमे

Nang mamasdan ang makalangit na palasyo, si Śaṅkara—tagapagpala ng mga daigdig—ay agad nagsimulang pumasok doon kasama ang pinakapangunahing mga bhūta na tagasunod niya.

Verse 81

अविज्ञाय परं भावं दिव्यं तत्पारमेश्वरम् / न्यवारयत् त्रिशूलाङ्कं द्वारपालो महाबलः

Dahil hindi niya nakilala ang kataas-taasang banal na kalagayan ni Parameśvara, ang Panginoon ng lahat, hinarang ng makapangyarihang bantay-pinto na may tanda ng trisula ang daan.

Verse 82

शङ्खचक्रगदापाणिः पीतवासा महाभुजः / विष्वक्सेन इति ख्यातो विष्णोरंशसमुद्भवः

May hawak na kabibe, diskos, at pamalo, nakadamit ng dilaw at may makapangyarihang mga bisig—siya’y kilala bilang Viṣvaksena, isinilang mula sa isang bahagi (aṁśa) ni Panginoong Viṣṇu.

Verse 83

अथैनं शङ्करगणो युयुधे विष्णुसंभवम् / भीषणो भैरवादेशात् कालवेग इति श्रुतः

Pagkaraan, isang gaṇa ni Śaṅkara ang nakipaglaban sa kanya—ang isinilang mula kay Viṣṇu. Nakapanghihilakbot siya at, sa utos ni Bhairava, nakilala sa pangalang Kālavega (“Bilis ng Panahon”).

Verse 84

विजित्य तं कालवेगं क्रोधसंरक्तलोचनः / रुद्रायाभिमुखं रौद्रं चिक्षेप च सुदर्शनम्

Matapos mapagtagumpayan si Kālavega, namula sa galit ang kanyang mga mata; inihagis niya ang mabagsik na diskos na Sudarśana nang tuwiran patungo kay Rudra.

Verse 85

अथ देवो महादेवस्त्रिपुरारिस्त्रिशूलभृत् / तमापतन्तं सावज्ञमालोकयदमित्रजित्

Pagkaraan, si Mahādeva—pumuksa sa Tripura, may tangan ng trisula—tumingin sa kanya na sumugod, sa titig na mapanghamak, ang manlulupig ng mga kaaway.

Verse 86

तदन्तरे महद्भूतं युगान्तदहनोपमम् / शूलेनोरसि निर्भिद्य पातयामास तं भुवि

Samantala, tinuhog niya sa dibdib ng trisula ang makapangyarihang nilalang na naglalagablab na parang apoy sa wakas ng yugto, at ibinagsak siya sa lupa.

Verse 87

स शूलाभिहतो ऽत्यर्थं त्यक्त्वा स्वं परमं बलम् / तत्याज जीवितं दृष्ट्वा मृत्युं व्याधिहता इव

Matinding tinamaan ng trisula, at naubos ang kanyang sukdulang lakas, iniwan niya ang buhay nang makita ang kamatayan na papalapit, gaya ng nilalang na ginigiba ng karamdaman.

Verse 88

निहत्य विष्णुपुरुषं सार्धं प्रमथपुङ्गवैः / विवेश चान्तरगृहं समादाय कलेवरम्

Matapos patayin ang “tao ni Viṣṇu” kasama ang mga pangunahing Pramatha, pumasok siya sa pinakaloob na silid, tangan ang bangkay.

Verse 89

निरीक्ष्य जगतो हेतुमीश्वरं भगवान् हरिः / शिरो ललाटात् संभिद्य रक्तधारामपातयत्

Nang masdan ni Bhagavān Hari si Īśvara, ang sanhi ng buong sanlibutan, biniyak niya ang sariling noo at pinadaloy ang agos ng dugo.

Verse 90

गृहाण भगवन् भिक्षां मदीयाममितद्युते / न विद्यते ऽनाभ्युदिता तव त्रिपुरमर्दन

O Panginoon, tanggapin Mo ang aking handog na limos, O Ikaw na may walang-hanggang kaningningan. O Tripuramardana, walang anumang nananatiling di-nahahayag o di-naipapakita sa pamamagitan Mo.

Verse 91

न संपूर्णं कपालं तद् ब्रह्मणः परमेष्ठिनः / दिव्यं वर्षसहस्रं तु सा च धारा प्रवाहिता

Ang mangkok na bungo ni Brahmā, ang Kataas-taasang Tagapag-ayos, ay hindi pa napupuno; at ang banal na agos na iyon ay patuloy na dumaloy sa loob ng isang libong taong dibino.

Verse 92

अथाब्रवीत् कालरुद्रं हरिर्नारायणः प्रभुः / संस्तूय वैदिकैर्मन्त्रैर्बहुमानपुरः सरम्

Pagkaraan, ang Panginoong Hari—si Nārāyaṇa Mismo—ay nagsalita kay Kālarudra; matapos siyang purihin sa mga mantrang Veda, Siya’y nagsalita nang may dakilang paggalang at pagpupugay.

Verse 93

किमर्थमेतद् वदनं ब्रह्मणो भवता धृतम् / प्रोवाच वृत्तमखिलं भगवान् परमेश्वरः

“Sa anong layunin mo isinusuot ang mukha (anyo) ni Brahmā?”—ganyan ang tanong; at ang Mapalad na Parameśvara ay saka nagsalaysay nang buo ng buong pangyayari.

Verse 94

समाहूय हृषीकेशो ब्रह्महत्यामथाच्युतः / प्रार्थयामास देवेशो विमुञ्चेति त्रिशूलिनम्

Pagkatapos, si Hṛṣīkeśa, ang di-nagkakamaling Panginoong Acyuta, ay ipinatawag ang (isinakatawang) Brahmahatyā at nakiusap kay Triśūlin—ang Panginoong may trident—na nagsasabing, “Palayain Mo ako sa kasalanang ito.”

Verse 95

न तत्याजाथ सा पार्श्वं व्याहृतापि मुरारिणा / चिरं ध्यात्वा जगद्योनिः शङ्करं प्राह सर्ववित्

Kahit tawagin siya ni Murāri (Viṣṇu), hindi siya lumisan sa Kanyang tabi. Pagkaraan, ang Sinapupunan ng daigdig—ang lubos na nakaaalam—matapos ang mahabang pagninilay, ay nagsalita kay Śaṅkara.

Verse 96

व्रजस्व भगवन् दिव्यां पुरीं वाराणसीं शुभाम् / यत्राखिलजगद्दोषं क्षिप्रं नाशयताश्वरः

O Bhagavan, magtungo Ka sa banal at mapalad na lungsod na Vārāṇasī; doon, si Īśvara ay agad na nagwawasak ng mga kapintasan at kasalanang kumakapit sa buong daigdig.

Verse 97

ततः शर्वाणि गुह्यानि तीर्थान्यायतनानि च / जगाम लीलया देवो लोकानां हितकाम्यया

Pagkaraan, ang Panginoon, na nagnanais ng kapakanan ng lahat ng nilalang, ay naglakbay—sa Kanyang banal na lila at ayon sa Kanyang kalooban—sa mga lihim na tīrtha at sa mga sagradong santuwaryo at āyatana.

Verse 98

संस्तूयमानः प्रमथैर्महायोगैरितस्ततः / नृत्यमानो महायोगी हस्तन्यस्तकलेवरः

Pinupuri mula sa lahat ng dako ng mga Pramatha—mga dakilang yogin—siya, ang Dakilang Yogin, ay sumayaw dito at doon; ang Kanyang katawan ay ganap na napapailalim sa pagpipigil, na wari’y nasa sariling palad Niya.

Verse 99

तमभ्यधावद् भगवान् हरिर्नारायणः स्वयम् / अथास्थायापरं रूपं नृत्यदर्शनलालसः

Ang Bhagavan na si Hari—si Nārāyaṇa mismo—ay tumakbo patungo sa Kanya. Pagkaraan, nag-anyong iba Siya, sabik na masilayan ang sayaw.

Verse 100

निरीक्षमाणो नोविन्दं वृषेन्द्राङ्कितशासनः / सस्मितो ऽनन्तयोगात्मा नृत्यति स्म पुनः पुनः

Bagaman siya’y lumingon sa paligid, hindi niya natagpuan si Govinda. Pagkaraan, ang Panginoon—na ang utos ay may tatak na sagisag ng toro—ay ngumiti nang banayad; taglay ang walang-hanggang kalikasan ng yoga, muli’t muli siyang nagsimulang sumayaw.

Verse 101

अथ सानुचरो रुद्रः सहरिर्धर्मवाहनः / भेजे महादेवपुरीं वाराणसीमिति श्रुताम्

Pagkatapos, si Rudra na kasama ang kanyang mga tagasunod—at si Hari rin, ang tagapasan at tagapagtaguyod ng dharma—ay nagtungo sa lungsod ni Mahādeva, na kilala sa tradisyon bilang Vārāṇasī.

Verse 102

प्रविष्टमात्रे देवेशे ब्रह्महत्या कपर्दिनि / हा हेत्युक्त्वा सनादं सा पातालं प्राप दुः खिता

Pagpasok na pagpasok ng Panginoon ng mga diyos, si Brahmahatyā—ang isinakatawang kasalanan ng pagpatay sa brahmana—sa harap ni Kapardin (Śiva) ay sumigaw ng “Ay! Ay!” na may malakas na panaghoy; at sa matinding dalamhati, bumaba siya sa Pātāla (daigdig sa ilalim).

Verse 103

प्रविश्य परमं स्थानं कपालं ब्रह्मणो हरः / गणानामग्रतो देवः स्थापयामास शङ्करः

Pagpasok sa kataas-taasang banal na pook, inilapag ni Hara (Śiva) ang bungo ni Brahmā; at sa harap ng mga Gaṇa, ang diyos na si Śaṅkara ay taimtim na itinatag iyon.

Verse 104

स्थापयित्वा महादेवो ददौ तच्च कलेवरम् / उक्त्वा सजीवमस्त्वीशो विष्णवे स घृणानिधिः

Matapos itong itatag, ipinagkaloob ni Mahādeva ang mismong katawang iyon; at ang Panginoon—karagatan ng habag—ay nagsabi, “Magkaroon ito ng buhay,” at iniabot iyon kay Viṣṇu.

Verse 105

ये स्मरन्ति ममाजस्त्रं कापालं वेषमुत्तमम् / तेषां विनश्यति क्षिप्रमिहामुत्र च पातकम्

Ang sinumang walang patid na umaalaala sa Aking katauhang Kāpālika na pinakamataas—ang anyong asetang may dalang bungo—ang kanilang kasalanan ay mabilis na napapawi, dito sa daigdig at sa kabilang-buhay.

Verse 106

आगम्य तीर्थप्रवरे स्नानं कृत्वा विधानतः / तर्पयित्वा पितॄन् देवान् मुच्यते ब्रह्महत्यया

Pagdating sa isang dakilang tīrtha at pagligo roon ayon sa itinakdang ritwal, at matapos maghandog ng tarpaṇa sa mga ninuno at sa mga diyos, ang tao’y napapalaya maging sa kasalanang brahma-hatyā (pagpatay sa isang brāhmaṇa).

Verse 107

अशाश्वतं जगज्ज्ञात्वा ये ऽस्मिन् स्थाने वसन्ति वै / देहान्ते तत् परं ज्ञानं ददामि परमं पदम्

Yamang nakaaalam na ang sanlibutan ay di-mananatili, ang mga tunay na nananahan sa banal na pook na ito—sa pagwawakas ng katawan (sa kamatayan)—ay Aking pagkakalooban ng sukdulang kaalaman at ng pinakamataas na kalagayan (ang dakilang tahanan).

Verse 108

इतीदमुक्त्वा भगवान् समालिङ्ग्य जनार्दनम् / सहैव प्रमथेशानैः क्षणादन्तरधीयत

Pagkasabi nito, niyakap ng Mapalad na Panginoon si Janārdana; at kasama ang mga pinuno ng Pramatha, siya’y naglaho sa paningin sa isang iglap.

Verse 109

स लब्ध्वा भगवान् कृष्णो विष्वक्सेनं त्रिशूलिनः / स्वं देशमगत् तूर्णं गृहीत्वां परमं वपुः

Nang matamo ni Bhagavān Kṛṣṇa si Viṣvaksena mula sa Panginoong may hawak ng trisula (Śiva), siya’y nagbalik nang matulin sa sariling kaharian, taglay ang kanyang sukdulang banal na anyo.

Verse 110

एतद् वः कथितं पुण्यं महापातकनाशनम् / कपालमोचनं तीर्थं स्थाणोः प्रियकरं शुभम्

Sa ganito ko inilahad sa inyo ang banal na tawiran na Kapālamocana—mapalad, minamahal ni Sthāṇu (Śiva), at tagapagwasak ng malalaking kasalanan (mahāpātaka).

Verse 111

य इमं पठते ऽध्यायं ब्राह्मणानां समीपतः / वाचिकैर्मानसैः पापैः कायिकैश्च विमुच्यते

Sinumang bumibigkas ng kabanatang ito sa harap ng mga brāhmaṇa ay napapalaya sa mga kasalanang nagawa sa salita, sa isip, at sa katawan.