Adhyaya 279
Nagara KhandaTirtha MahatmyaAdhyaya 279

Adhyaya 279

อัธยายะ 279 เป็นถ้อยแถลงทางธรรมของสุเต เพื่อสถาปนาอำนาจของสกันทปุราณะด้วยสายการถ่ายทอดตามปรัมปรา สกันทะสอนปุราณะแก่ภฤคุ (กล่าวว่าเป็นบุตรของพรหมา) แล้วสืบต่อไปยังอังคิรส จยวะนะ และฤจีกะ แสดงเป็นแบบอย่างแห่งการรับสืบคำสอนจากครูสู่ศิษย์ ต่อมาคือส่วนผลศรุติ—การสดับสกันทปุราณะในสภาของผู้มีศีลกล่าวกันว่าสามารถชำระมลทินบาปที่สั่งสม เพิ่มอายุ และนำความผาสุกแก่ทุกวรรณะและอาศรม มหาตมยะของหาฏเกศวร-กษेत्रถูกยกย่องว่ามีบุญอันประมาณมิได้ และการมอบ “ธรรมมหาตมยะ” นี้แก่พราหมณ์ให้ผลสวรรค์ยืนนาน ยังกล่าวถึงผลประโยชน์ในทางปฏิบัติ เช่น ได้บุตร ทรัพย์สมบัติ ความสำเร็จในการสมรส การได้พบญาติ และชัยชนะของพระราชา หลักจริยธรรมสรุปว่า การเคารพผู้แสดงธรรม/ครู เทียบเท่าการเคารพพรหมา วิษณุ และรุทร แม้คำสอนเพียงเล็กน้อยก็ไม่อาจชดใช้ด้วยทรัพย์ จึงควรอุปถัมภ์ครูด้วยทักษิณาและการต้อนรับตามประเพณี การสดับเองถูกสรรเสริญว่าให้ผลเท่าทุกทีรถะและระงับโทษจากหลายชาติภพ

Shlokas

Verse 1

सूत उवाच । एतत्पुराणमखिलं पुरा स्कन्देनभाषितम् । भृगवे ब्रह्मपुत्राय तस्माल्लेभे तथांगिराः

สูตะกล่าวว่า “กาลก่อน สกันทะได้ประกาศปุราณะนี้ทั้งหมดแก่ภฤคุ ผู้เป็นโอรสแห่งพรหมา; และจากท่านนั้น อังคิราก็ได้รับสืบมา”

Verse 2

ततश्च च्यवनः प्राप स ऋचीकस्ततो मुनिः । एवं परंपराप्राप्तं सर्वेषु भुवनेष्वपि

ต่อมา จยวนะได้รับสืบไว้ แล้วภายหลังฤๅษีฤจีคะ; ด้วยประเพณีสืบทอดเช่นนี้ จึงแพร่ไปถึงทุกโลกภูมิด้วย

Verse 3

स्कांदं पुराणमेतच्च कुमारेण पुरोद्धृतम् । यः शृणोति सतां मध्ये नरः पापात्प्रमुच्यते

สกันทปุราณะนี้ กุมาระผู้เป็นยุวเทพได้อัญเชิญออกเผยเป็นครั้งแรก ผู้ใดสดับฟังท่ามกลางหมู่สัตบุรุษ ผู้นั้นย่อมพ้นจากบาปกรรม

Verse 4

इदं पुराणमायुष्यं वर्णानां च सुखावहम् । निर्मितं षण्मुखेनेह नियतं सुमहात्मना

ปุราณะนี้ประทานอายุยืนและนำสุขสวัสดิ์แก่ชนทุกวรรณะ ที่นี่พระผู้ทรงหกพักตร์ (ษัณมุขะ) ผู้มีมหาจิต ได้ทรงรจนาขึ้นและสถาปนาไว้

Verse 5

एवमेतत्पुरा ख्यातमाख्यानं भद्रमस्तु वः

ดังนี้แลคือเรื่องเล่าศักดิ์สิทธิ์อันเลื่องลือมาแต่โบราณ ขอความเป็นมงคลจงมีแก่ท่านทั้งปวง

Verse 6

हाटकेश्वरक्षेत्रस्य माहात्म्यं शृणुते नरः । न तस्य पुण्यसंख्यानं कर्तुं शक्येत केनचित्

ผู้ใดได้สดับมหิมาแห่งเขตศักดิ์สิทธิ์หาฏเกศวร ย่อมไม่มีผู้ใดคำนวณประมาณบุญกุศลที่เขาได้รับได้

Verse 7

य इदं धर्ममाहात्म्यं ब्राह्मणाय प्रयच्छति । स्वर्गलोके वसेत्तावद्यावदक्षरसंख्यया

ผู้ใดมอบคัมภีร์มหาตมยะทางธรรมนี้แก่พราหมณ์ ผู้นั้นจักพำนักในสวรรค์โลกตราบเท่าจำนวนอักษรของคัมภีร์นี้

Verse 8

यथा हि वर्षतो धारा यथा वा दिवि तारकाः । गंगायां सिकता यद्वत्तद्वत्संख्या न विद्यते

ดุจสายฝนที่โปรยลงมา ดุจดวงดาวบนฟากฟ้า หรือดุจเม็ดทรายในคงคาคณานับมิได้—ฉันใด ปริมาณของสิ่งนี้ก็ไม่อาจรู้ประมาณฉันนั้น

Verse 9

यो नरः शृणुयाद्भक्त्या दिनानि च कियंति वै । सर्वार्थसिद्धो भवति य इमां पठते कथाम्

ผู้ใดสดับฟังด้วยภักติ—ไม่ว่ากี่วันก็ตาม—และผู้ใดสวดอ่านคาถานี้ ย่อมสำเร็จสมปรารถนาในทุกประการ

Verse 10

पुत्रार्थी लभते पुत्रान्धनार्थी लभते धनम् । लभते पतिकामा या पतिं कन्या मनोरमम्

ผู้ปรารถนาบุตรย่อมได้บุตร ผู้ปรารถนาทรัพย์ย่อมได้ทรัพย์ และกุมารีผู้ใฝ่หาสามี ย่อมได้สามีผู้รื่นรมย์น่าชม

Verse 11

समागमं लभंते च वांधवाश्च प्रवासिभिः । स्कांदं पुराणं श्रुत्वा तु पुमाना प्नोति वांछितम्

และญาติทั้งหลายย่อมได้พบพานกลับคืนกับผู้ที่จากไปต่างแดน จริงแท้ เมื่อได้สดับสกันทปุราณะแล้ว บุคคลย่อมบรรลุสิ่งที่ปรารถนา

Verse 12

शृण्वतः पठतश्चैव सर्वकामप्रदं नृणाम् । महीं विजयते राजा शत्रूंश्चाप्यधितिष्ठति

สำหรับผู้ที่สดับฟังและสวดอ่าน ย่อมประทานความปรารถนาทั้งปวงแก่ชนทั้งหลาย พระราชาย่อมพิชิตแผ่นดิน และปราบศัตรูให้อยู่ใต้อำนาจ

Verse 13

पुण्यं श्रुत्वा पुराणं वै दीर्घमा युश्च विंदति । वेदविच्च भवेद्विप्रः क्षत्रियो राज्यमाप्नुयात्

เมื่อได้สดับปุราณะอันเป็นบุญนี้ ย่อมได้อายุยืนยาว พราหมณ์ย่อมเป็นผู้รู้พระเวท และกษัตริย์ย่อมได้ครองราชสมบัติ

Verse 14

धनं धान्यं तथा वैश्यः शूद्रः सुखमवाप्नुयात् । यः श्लोकपादं शृणुयाद्विष्णुलोकं स गच्छति

ฉันนั้นแล ไวศยะย่อมได้ทรัพย์และธัญญาหาร ส่วนศูทรย่อมได้ความสุข ผู้ใดได้สดับแม้เพียงหนึ่งบาทของโศลกนี้ ผู้นั้นย่อมไปสู่โลกของพระวิษณุ (วิษณุโลก)

Verse 15

श्रुत्वा पुराणमेतद्धि वाचकं यस्तु पूजयेत् । तेन ब्रह्मा च विष्णुश्च रुद्रश्चैव प्रपूजितः

ครั้นได้สดับปุราณะนี้แล้ว ผู้ใดบูชาผู้สาธยาย (วาจกะ) ผู้นั้นย่อมได้บูชาพระพรหม พระวิษณุ และพระรุทระโดยแท้

Verse 16

एकमप्यक्षरं यस्तु गुरुः शिष्ये निवेदयेत् । पृथिव्या नास्ति तद्द्रव्यं यद्दत्त्वा ह्यनृणी भवेत्

แม้ครูบาอาจารย์จะถ่ายทอดแก่ศิษย์เพียงอักษรเดียว ก็ไม่มีทรัพย์สิ่งใดบนแผ่นดินที่ให้แล้วจะทำให้พ้นหนี้คุณนั้นได้

Verse 17

अतः संपूजनीयस्तु व्यासः शास्त्रोपदेशकः । गोभूहिरण्यवस्त्राद्यैर्भोजनैः सार्व कामिकैः

เพราะเหตุนั้น พระวยาส ผู้สั่งสอนศาสตรธรรม จึงควรได้รับการบูชาอย่างสมควร ด้วยทานคือโค ที่ดิน ทองคำ ผ้านุ่งห่มเป็นต้น และด้วยภัตตาหารอันอุดมที่เกื้อหนุนความต้องการทั้งปวง

Verse 18

य एवं भक्तियुक्तस्तु श्रुत्वा शास्त्रमनुतमम् । पूजयेदुपदेष्टारं स शैवं पदमाप्नुयात्

ฉะนี้ ผู้ใดประกอบด้วยภักติ ได้สดับคำสอนอันยอดยิ่งนี้ แล้วบูชาผู้แสดงอุปเทศ ผู้นั้นย่อมบรรลุสภาวะอันสูงสุดแห่งไศวะ

Verse 19

पुराणश्रवणादेव अनेकभवसंचितम् । पापं प्रशममायाति सर्वतीर्थफलं लभेत्

เพียงได้สดับฟังปุราณะเท่านั้น บาปที่สั่งสมมาหลายภพย่อมสงบระงับ และผู้ฟังย่อมได้ผลบุญแห่งตถีรถะทั้งปวง

Verse 279

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे श्रीहाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये पुराणश्रवणमाहात्म्यवर्णनंनामैकोनाशीत्युत्तरद्विशततमोऽध्यायः

ดังนี้ ในศรีสกันทมหาปุราณะ—ในสังหิตาที่มีแปดหมื่นหนึ่งพันโศลก ในคัมภีร์ที่หก นาครขันฑะ ในมหาตมยะของเขตศักดิ์สิทธิ์ศรีหาฏเกศวร—บทชื่อ “พรรณนามหิมาแห่งการสดับฟังปุราณะ” อันเป็นบทที่ ๒๗๙ จึงสิ้นสุดลง