Sukta 49
Sukta 7.49
Vasiṣṭha
Āpaḥ (Waters)
Triṣṭubh
บทสวดตรีษฏุภสั้น ๆ ของวสิษฐะนี้สรรเสริญ “น้ํา” อันศักดิ์สิทธิ์ (อาปะห์) ว่าเป็นพลังดึกดำบรรพ์ที่ชำระตนเอง เคลื่อนไหลไปทั่วโลก และวอนขอให้น้ำนั้นประทานความคุ้มครองฉับพลันและความผาสุกแก่ผู้สวด บทสวดเชื่อมโยงน้ํากับพลังเร่งเร้าของอินทรา และกับการกำกับดูแลทางศีลธรรมของวรุณะต่อความจริงและความเท็จ โดยเสนอว่าน้ําเป็นทั้งเครื่องชำระทางกายภาพและผู้พิทักษ์แห่งฤตะ (ระเบียบ/สัจธรรมจักรวาล) ตอนท้ายย้ำว่า วรุณะ โสมะ เทพทั้งปวง และไวศวานระอัคนีสถิตอยู่ในน้ํา ทำให้น้ําเป็นมูลฐานหล่อเลี้ยงชีวิตจักรวาลและพิธีกรรม
Mantras
Mantra 1
समुद्रज्येष्ठाः सलिलस्य मध्यात्पुनाना यन्त्यनिविशमानाः । इन्द्रो या वज्री वृषभो रराद ता आपो देवीरिह मामवन्तु ॥
เหล่านี้เป็นผู้ใหญ่ยิ่งในมหาสมุทร จากกลางสายน้ำทั้งหลาย—ชำระตนให้บริสุทธิ์แล้วเคลื่อนไป โดยไม่ตั้งถิ่นฐาน ณ ที่ใด. สายน้ำเหล่านั้นซึ่งอินทระ (Indra) ผู้ถือวัชระ ผู้เป็นพฤษภา ได้ทำให้กึกก้อง—ขอให้อาโป (Āpas) อันเป็นเทวีเหล่านั้น คุ้มครองข้าพเจ้า ณ ที่นี้.
Mantra 2
या आपो दिव्या उत वा स्रवन्ति खनित्रिमा उत वा याः स्वयंजाः । समुद्रार्था याः शुचयः पावकास्ता आपो देवीरिह मामवन्तु ॥
ไม่ว่าน้ำทั้งหลายจะไหลมาจากฟ้า หรือถูกขุดตักจากบ่อ หรือเกิดขึ้นเอง; ไม่ว่าน้ำเหล่านั้นจะมุ่งสู่มหาสมุทร—ขอน้ำอันผ่องใส ชำระให้บริสุทธิ์ ส่องสว่างเหล่านั้น คือเทวีแห่งสายน้ำ จงคุ้มครองข้าพเจ้า ณ ที่นี้เถิด
Mantra 3
यासां राजा वरुणो याति मध्ये सत्यानृते अवपश्यञ्जनानाम् । मधुश्चुतः शुचयो याः पावकास्ता आपो देवीरिह मामवन्तु ॥
ในสายน้ำเหล่านั้น พระราชาวรุณะ (Varuṇa) เสด็จไปท่ามกลาง คอยเพ่งดูความจริงและความเท็จของมนุษย์; สายน้ำอันหยดรินความหวาน เป็นผู้ชำระให้บริสุทธิ์ ผ่องใสส่องสว่าง—ขอเทวีแห่งสายน้ำเหล่านั้นจงคุ้มครองข้าพเจ้า ณ ที่นี้เถิด
Mantra 4
यासु राजा वरुणो यासु सोमो विश्वे देवा यासूर्जं मदन्ति । वैश्वानरो यास्वग्निः प्रविष्टस्ता आपो देवीरिह मामवन्तु ॥
ในสายน้ำเหล่านั้น พระราชาวรุณะทรงเป็นใหญ่; ในสายน้ำเหล่านั้น โสมะ (Soma) ไหลริน; ในสายน้ำเหล่านั้น เทพทั้งปวงยินดีในความเพิ่มพูนแห่งความอุดม; และในสายน้ำเหล่านั้น ไฟสากลไวศวานระ อัคนี (Vaiśvānara Agni) ได้เข้าไปสถิต—ขอเทวีแห่งสายน้ำเหล่านั้นจงคุ้มครองข้าพเจ้า ณ ที่นี้เถิด
Inside Sukta 49
How it unfolds
- Where it opens
The hymn opens by hailing the Waters as primordial and ocean-born, ceaselessly moving and self-purifying, and immediately asks for their protection.
- Development
It expands their power by linking them to Indra’s thunderous energizing force and to their bright, sweetness-bearing purity.
- Climax
A moral-cosmic peak: Varuṇa moves within them, discerning truth and falsehood among humans—making the waters agents of ethical and spiritual cleansing.
- Where it settles
The hymn resolves by portraying the Waters as the dwelling-place of Varuṇa, Soma, all the gods, and Vaiśvānara Agni, then reiterates the protective plea: may these divine waters guard me here.
The deity: Āpaḥ
- In the VedaĀpaḥ are addressed as devīḥ—divine, living waters—“eldest in the ocean,” ever-moving, bright and purifying, sweet-dripping (madhuścutaḥ), and worthy of direct petition for protection. They are portrayed as the medium in which Varuṇa moves as king and judge of truth and untruth, and as a locus where Soma and even Agni (Vaiśvānara) are present.
- Cosmic functionThey sustain life, cleanse impurity, carry vitality through rivers and rains, and uphold ṛta by serving as Varuṇa’s domain of oversight; they also act as a universal matrix in which divine powers operate and through which offerings and blessings circulate.
- Inner significanceWaters symbolize inner purification—clarity of mind and conscience—washing away fault and restoring alignment with truth (satya) and right order (ṛta). They also signify the flowing continuity of consciousness: moving, non-fixed, renewing, and capable of carrying delight (Soma) and inner fire (Agni) without being consumed.
The seer
- VasiṣṭhaVasiṣṭha-gotra (traditionally of the Vasiṣṭhas; connected with the Tr̥tsu/Bharata royal line in RV 7) · Foremost seer of Maṇḍala 7, celebrated as a brahman-priestly authority who articulates ṛta, royal legitimacy, and the efficacy of mantra—especially in hymns to Varuṇa, Indra, and Agni.
Famous verses
tā āpo devīr iha mām avantu
satyānṛte avapaśyan
यासु राजा वरुणो यासु सोमो विश्वे देवा यासूर्जं मदन्ति । वैश्वानरो यास्वग्निः प्रविष्टस्ता आपो देवीरिह मामवन्तु ॥Attributes of the deity
- Purifying (punānāḥ, pāvakāḥ)
- Ever-moving, non-settling (aniviśamānāḥ)
- Sweet, life-giving (madhuścutaḥ)
- Connected with ṛta and moral discernment (Varuṇa amid them)
- Cosmic matrix holding multiple deities (Varuṇa, Soma, Viśve Devāḥ, Agni Vaiśvānara)
Also by this seer
- Primary authorship attribution for much of Rigveda Maṇḍala 7 (Vasiṣṭha family hymns)
- Notable Varuṇa hymns in RV 7 emphasizing ṛta and moral order (e.g., RV 7.86–7.89)
- Agni and Indra hymns in RV 7 associated with Tr̥tsu/Bharata successes and priestly leadership
The rite, step by step
- Prepare clean water in a vessel (ideally from a flowing source; otherwise well-filtered).
- Invoke Āpaḥ with calm attention; recite the sukta (RV 7.49) in sequence, optionally three times.
- Perform ācamana (sipping) or prokṣaṇa (sprinkling) while repeating the refrain-like prayer “tā āpo devīr iha mām avantu” (may the divine waters protect me here).
- Optionally offer a small libation back to the waters (or to the fire) with gratitude, maintaining silence briefly for inner settling.
- Conclude with a short prayer for purity, truthfulness, and protection under ṛta (Varuṇa).
Offerings
- Water itself (libation/sprinkling)
- If in a fire-rite context: ghee (ājya) as a minimal offering, with sanctified water used for prokṣaṇa
- Flowers or kusa grass may accompany as ancillary items (regional practice)
Frequently Asked Questions
It is a short hymn to the divine Waters (Āpaḥ), praising their power to purify and asking them to protect the worshipper. It also links the waters with Varuṇa’s moral order and with Soma and Agni.
Because Varuṇa is the guardian of ṛta (right order). The hymn says he moves within the waters, watching truth and falsehood, so water becomes a symbol of both physical cleansing and ethical clarity.
It is commonly suited to simple purification acts like sipping or sprinkling water before prayer or ritual. Reciting the hymn with clean water and the refrain asking protection is the basic, traditional application.
Ask anything about Sukta 49 of the Rig Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.
