Rig Veda 6.56.2 — Mandala 6, Sukta 56, Mantra 2

Sukta 6.56

Rishi: Bharadvāja

Devata: Indra (in the Indra–Pūṣan vicinity; this verse explicitly names Indra)

Chandas: Triṣṭubh (contextual; verify)

Samhita Patha (Devanagari)

उत घा स रथीतमः सख्या सत्पतिर्युजा । इन्द्रो वृत्राणि जिघ्नते ॥

Transliteration

utá ghā́ sá rathītamáḥ sakhyā́ sátpatir yujā́ | índro vṛtrā́ṇi jighnate ||

Translation

แท้จริงแล้ว เขาเป็นยอดแห่งสารถี เป็นเจ้าแห่งเรือนอันสัตย์จริงด้วยมิตรภาพและการร่วมเทียมแอก; อินทรา (Indra) ย่อมฟาดฟันเหล่าพลังผู้กีดขวาง (วฤตระ) ให้พินาศ เปิดทางให้ความก้าวหน้าของเรา.

Word by Word

• उत: and; also
• उत: —
• Type: Indeclinable
• Root: उत

• घ: indeed; surely
• घ: —
• Type: Indeclinable
• Root: घ

• स: he
• स: Kartā
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सः) सर्वनाम-प्रातिपदिक

• रथीतमः: the best charioteer
• रथीतमः: Kartā (विशेषणम्) / समनाधिकरण
• Type: Adjective
• Root: रथिन् (रथी) + तम (तमप् प्रत्यय)

• सख्या: in friendship; as a friend
• सख्या: Adhikaraṇa (भावे/विषये) / अव्ययीभावार्थ (in friendship)
• Type: Noun
• Root: सखि (प्रातिपदिक)

• सत्पतिः: lord of the good/true (chief of the worthy)
• सत्पतिः: Kartā (समनाधिकरणः ‘स’/‘इन्द्रः’)
• Type: Noun
• Root: सत् (सन्त्) + पति (समास)

• युजा: with a yoked (helper/companion)
• युजा: Karaṇa (सहकारक/सहाय-भावः: ‘with a yoked companion/with a helper’)
• Type: Noun
• Root: युज् (धातु) → युज्/युज्- (कृदन्त ‘युज्’/‘युज्’ से) ; here as instrumental of ‘युज्/युज्’ (companion/yoker)

• इन्द्रः: Indra
• इन्द्रः: Kartā
• Type: Noun
• Root: इन्द्र (प्रातिपदिक)

• वृत्राणि: Vṛtras; obstructing foes
• वृत्राणि: Karma
• Type: Noun
• Root: वृत्र (प्रातिपदिक)

• जिघ्नते: strikes down; slays
• जिघ्नते: — (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: हन् (धातु)