Rig Veda 10.49.4 — Mandala 10, Sukta 49, Mantra 4

Sukta 10.49

Rishi: Indra (self-proclaiming voice)

Devata: Indra

Chandas: Triṣṭubh (probable; requires scan)

Samhita Patha (Devanagari)

अहं पितेव वेतसूँरभिष्टये तुग्रं कुत्साय स्मदिभं च रन्धयम् । अहं भुवं यजमानस्य राजनि प्र यद्भरे तुजये न प्रियाधृषे ॥

Transliteration

aháṃ pitéva vetasū́n abhiṣṭáye túgraṃ kútsāya smádibhaṃ ca randhayam | aháṃ bhuvaṃ yájamānasya rājáni prá yád bháre tújaye ná priyā́dhṛṣe ||

Translation

ดุจบิดาผู้เกื้อหนุน ข้าได้ชนะเวตสุเพื่อการช่วยเหลือ; ข้าได้ปราบทุคราและสมทิภะเพื่อกุตสะ ข้ากลายเป็นพลังแห่งราชันของผู้บูชายัญ (ยชามานะ) ทุกคราวที่เขาแบกภาระแห่งศึกออกไปข้างหน้า รุกเร้าโดยไม่ถูกขัดขวางด้วยสิ่งที่เพียงน่าพอใจ

Word by Word

• अहम्: I
• अहम्: कर्तृ
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद्

• पिता: a father
• पिता: कर्तृ (उपमान/विशेषण-भाव)
• Type: Noun
• Root: पितृ

• इव: like, as
• इव: —
• Type: Indeclinable
• Root: इव

• वेतसून्: the Vetasus (a clan/people)
• वेतसून्: कर्म
• Type: Noun
• Root: वेतसु

• अभिष्टये: for help/aid
• अभिष्टये: सम्प्रदान
• Type: Noun
• Root: अभिष्टि

• तुग्रम्: Tugra (name of a person)
• तुग्रम्: कर्म
• Type: Proper Noun
• Root: तुग्र

• कुत्साय: for Kutsa
• कुत्साय: सम्प्रदान
• Type: Proper Noun
• Root: कुत्स

• स्मदिभम्: Smadibha (name of an enemy/foe)
• स्मदिभम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: स्मदिभ

• च: and
• च: —
• Type: Indeclinable
• Root: च

• रन्धयम्: I subdued/overpowered
• रन्धयम्: क्रिया
• Type: Verb
• Root: रन्ध्

• अहम्: I
• अहम्: कर्तृ
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद्

• भुवम्: I became / I was
• भुवम्: क्रिया
• Type: Verb
• Root: भू

• यजमानस्य: of the sacrificer
• यजमानस्य: सम्बन्ध
• Type: Noun
• Root: यजमान

• राजनि: in/at the kingship; as king
• राजनि: अधिकरण
• Type: Noun
• Root: राजन्

• प्र: forth, forward
• प्र: —
• Type: Indeclinable
• Root: प्र

• यत्: what/when (that which)
• यत्: कर्म (अर्थतः)
• Type: Pronoun
• Root: यद्

• भरे: I bring/bear
• भरे: क्रिया
• Type: Verb
• Root: भृ

• तुजये: for the attacker/assailant (for battle)
• तुजये: सम्प्रदान
• Type: Noun
• Root: तुजि

• न: not
• न: —
• Type: Indeclinable
• Root: न

• प्रियाधृषे: to one who is not to be withstood though dear / to the dear-but-unassailable (foe)
• प्रियाधृषे: सम्प्रदान
• Type: Adjective (compound)
• Root: प्रियाधृष