Opening the text

Sukta 10.139
Savitṛ (with Pūṣan as associated power)
บทสวดนี้เชื่อมแรงผลักดันยามอรุณของสวิตฤ—การผุดขึ้นอย่างมั่นคงของท่านในฐานะแสง—เข้ากับการเคลื่อนไหวของปูษันผู้ชี้ทางและคุ้มครอง ผู้ซึ่ง “มองเห็น” และต้อนนำสรรพโลกทั้งปวง จากนั้นบทสวดขยายเป็นนิมิตเชิงตำนาน–พิธีกรรม ที่ซึ่งเหล่าน้ำ คันธรรพะ (วิศวาวสุ) และอินทรา ร่วมกันเผยแสดงฤตะ: ขอบเขตที่ซ่อนเร้น ขอบฟ้าอันเรืองรอง และการปลดปล่อยทรัพย์อันถูกกีดขวาง (อมฤตะ/พลัง) ออกจากสิ่งปิดล้อมดุจหิน
Mantra 1
सूर्यरश्मिर्हरिकेशः पुरस्तात्सविता ज्योतिरुदयाँ अजस्रम् । तस्य पूषा प्रसवे याति विद्वान्त्सम्पश्यन्विश्वा भुवनानि गोपाः ॥
สวิตฤ (Savitṛ) ผู้มีรัศมีสุริยะเป็นเส้นผม มีเกศาเป็นสีทอง ผุดขึ้นเบื้องหน้า ณ ทิศตะวันออก เป็นแสงสว่างไม่ขาดสาย. ในแรงกระตุ้น (prasava) ของท่านนั้น ปูษัน (Pūṣan) ผู้รู้แจ้งย่อมดำเนินไป—ผู้มองเห็นโลกทั้งปวง ผู้พิทักษ์ดุจคนเลี้ยงโค คุ้มครองฝูงพลังทั้งหลายให้ปลอดภัย.
Mantra 2
नृचक्षा एष दिवो मध्य आस्त आपप्रिवान्रोदसी अन्तरिक्षम् । स विश्वाचीरभि चष्टे घृताचीरन्तरा पूर्वमपरं च केतुम् ॥
ผู้ “มองเห็นมนุษย์” (nṛ-cakṣā) องค์นี้ประทับอยู่กลางสวรรค์ เติมเต็มสองโลกและอันตริกษะ (antarikṣa). ท่านทอดพระเนตรสิ่งทั้งปวงที่เคลื่อนไหว—กระแสอันสว่างด้วยฆฤตะ (ghṛta) และทรงจำแนกสัญญาณก่อนกับสัญญาณหลัง ระหว่างสิ่งที่ล่วงแล้วกับสิ่งที่จะมาถึง.
Mantra 3
रायो बुध्नः संगमनो वसूनां विश्वा रूपाभि चष्टे शचीभिः । देव इव सविता सत्यधर्मेन्द्रो न तस्थौ समरे धनानाम् ॥
ท่านคือรากแห่งความมั่งคั่ง เป็นที่บรรจบแห่งทรัพย์ทั้งหลาย; ท่านทอดพระเนตรรูปทั้งปวงด้วยฤทธิ์เดช (śacī) ของท่าน. สวิตฤยืนมั่นดุจเทพในธรรมอันจริง (satya-dharma); และดุจอินทระ (Indra) ท่านตั้งมั่นในศึกเพื่อทรัพย์แห่งภาวะ.
Mantra 4
विश्वावसुं सोम गन्धर्वमापो ददृशुषीस्तदृतेना व्यायन् । तदन्ववैदिन्द्रो रारहाण आसां परि सूर्यस्य परिधीँरपश्यत् ॥
เหล่าน้ำได้เห็นวิศวาวสุ—คันธรรพะแห่งโสมะ; ด้วยฤตะ (Ṛta ระเบียบอันเที่ยงธรรมแห่งจักรวาล) นางทั้งหลายจึงเคลื่อนไหลและแผ่ขยายกิจการงานของตน. แล้วอินทราผู้ปีติในกระแสนั้นก็รู้แจ้งตามมา; และได้เห็นขอบเขตที่โอบล้อม—เส้นขอบฟ้าอันสว่างไสวรอบดวงอาทิตย์.
Mantra 5
विश्वावसुरभि तन्नो गृणातु दिव्यो गन्धर्वो रजसो विमानः । यद्वा घा सत्यमुत यन्न विद्म धियो हिन्वानो धिय इन्नो अव्याः ॥
ขอวิศวาวสุจงขับขานแก่เราถึง “ตัต (Tat—สิ่งนั้น)”; คันธรรพะแห่งสวรรค์ ผู้วัดแบ่งรชัส (rajas แดนกลาง) อันกว้างใหญ่. ไม่ว่าจะเป็นความจริง หรือเป็นสิ่งที่เรายังไม่รู้—เมื่อเร่งเร้าความคิดของเราแล้ว ขอท่านจงคุ้มครองความคิดของเราโดยแท้.
Mantra 6
सस्निमविन्दच्चरणे नदीनामपावृणोद्दुरो अश्मव्रजानाम् । प्रासां गन्धर्वो अमृतानि वोचदिन्द्रो दक्षं परि जानादहीनाम् ॥
เขาได้พบ “สัสนี (Sasni)” ณ เชิงแห่งสายน้ำทั้งหลาย; เขาได้เปิดประตูแห่งคอกหิน. คันธรรพะได้ประกาศสิ่งอมตะแห่งธารเหล่านั้น; และอินทราได้รู้โดยรอบถึงเดชและทักษะของเหล่าอหิ (Ahi—อสรพิษ).
Savitṛ is the main deity—the divine Impeller who raises the light and sets beings in motion. Pūṣan appears as an associated power who guides and protects within Savitṛ’s impulsion.
The hymn connects dawn-impulsion with Ṛta (cosmic order). The Waters and the Gandharva (Viśvāvasu) symbolize the lawful flow of revelation and the guarding/transmission of Soma-like inspiration.
It is a prayer for clear beginnings at dawn: right impulse (prasava), safe guidance on life’s paths, protection of one’s vital ‘herds’ (strength/prosperity), and the opening of what feels blocked or enclosed.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.