Prakarana 37

Verse 756 (चौपाई)

सुदिन सोधि कल कंकन छौरे। मंगल मोद बिनोद न थोरे।। नित नव सुखु सुर देखि सिहाहीं। अवध जन्म जाचहिं बिधि पाहीं।। बिस्वामित्रु चलन नित चहहीं। राम सप्रेम बिनय बस रहहीं।। दिन दिन सयगुन भूपति भाऊ। देखि सराह महामुनिराऊ।। मागत बिदा राउ अनुरागे। सुतन्ह समेत ठाढ़ भे आगे।। नाथ सकल संपदा तुम्हारी। मैं सेवकु समेत सुत नारी।। करब सदा लरिकनः पर छोहू। दरसन देत रहब मुनि मोहू।। अस कहि राउ सहित सुत रानी। परेउ चरन मुख आव न बानी।। दीन्ह असीस बिप्र बहु भाँती। चले न प्रीति रीति कहि जाती।। रामु सप्रेम संग सब भाई। आयसु पाइ फिरे पहुँचाई।।

วันทั้งหลายสว่างสดใส ชั่วคาและขณะผ่านไปด้วยความปีติมงคลและความรื่นเริงไร้ที่สิ้นสุด วันแล้ววันเล่าเทวดาทั้งหลายได้ชมความสุขใหม่และยินดี ชาวอโยธยาต่างแสวงหาการเฝ้าพระพรหมโดยตรง ทุกวันพวกเขาปรารถนาให้ฤๅษีวิศวามิตรเสด็จจากไป ในขณะที่พระรามทรงจำศีลอยู่ด้วยความอ่อนน้อมและภักดี วันแล้ววันเล่าคุณธรรมของกษัตริย์ยิ่งสว่างไสว มหาฤๅษีทอดพระเนตรแล้วทรงสรรเสริญ กษัตริย์ทรงขออนุญาตจากไปด้วยความผูกพันอย่างลึกซึ้ง พร้อมด้วยโอรสทั้งหลาย พระองค์ยืนเบื้องหน้าพระองค์ ข้าแต่พระผู้เป็นเจ้า สิ่งทั้งปวงที่ข้าพระองค์มีคือของพระองค์ ข้าพระองค์พร้อมด้วยโอรสและชายาเป็นผู้รับใช้ของพระองค์ ข้าพระองค์จะทรงแสดงความเมตตาต่อกุมารเหล่านี้เสมอ ขอพระองค์โปรดประทานการเฝ้าพระองค์แก่ข้าพระองค์ ดังนี้แล้วกษัตริย์พร้อมด้วยโอรสและพระราชินีทั้งหลายทรงหมอบลงแทบพระบาท พระวาจามิอาจตรัสออกมาได้ พราหมณ์ทรงประทานพรมากมายหลายประการ แต่มิได้เสด็จจากไป ทรงผูกพันด้วยความรักและมารยาท พระรามพร้อมด้วยภราดาทั้งปวงด้วยความรัก เมื่อได้รับพระบัญชาแล้วเสด็จออกไปส่งพระองค์

Verse 757 (दोहा/सोरठा)

राम रूपु भूपति भगति ब्याहु उछाहु अनंदु। जात सराहत मनहिं मन मुदित गाधिकुलचंदु।।360।।

กษัตริย์ทรงปีติยินดีในพระรูปของพระราม ในความภักดี ในงานอภิเษกสมรส ในความปลาบปลื้มและในความสุข เมื่อเสด็จจากไป ทรงสรรเสริญพระองค์ในพระหฤทัย จันทร์แห่งราชวงศ์คาธิทรงเต็มไปด้วยความปีติ

Verse 758 (चौपाई)

बामदेव रघुकुल गुर ग्यानी। बहुरि गाधिसुत कथा बखानी।। सुनि मुनि सुजसु मनहिं मन राऊ। बरनत आपन पुन्य प्रभाऊ।। बहुरे लोग रजायसु भयऊ। सुतन्ह समेत नृपति गृहँ गयऊ।। जहँ तहँ राम ब्याहु सबु गावा। सुजसु पुनीत लोक तिहुँ छावा।। आए ब्याहि रामु घर जब तें। बसइ अनंद अवध सब तब तें।। प्रभु बिबाहँ जस भयउ उछाहू। सकहिं न बरनि गिरा अहिनाहू।। कबिकुल जीवनु पावन जानी।।राम सीय जसु मंगल खानी।। तेहि ते मैं कछु कहा बखानी। करन पुनीत हेतु निज बानी।।

พระวามเทวะ ครูแห่งราชวงศ์รฆุและผู้ทรงปัญญา ทรงเล่าเรื่องราวของโอรสแห่งคาธิอีกครั้ง เมื่อทรงสดับชื่อเสียงอันบริสุทธิ์ของฤๅษี กษัตริย์ทรงตรึกตรองในพระหฤทัยและตรัสถึงบุญบารมีของพระองค์เอง ประชาชนทั้งหลายเสด็จกลับเมื่อได้รับพระบัญชาจากกษัตริย์ พระมหากษัตริย์เสด็จกลับพระราชวังพร้อมด้วยโอรสทั้งหลาย ทุกหนทุกแห่งร้องขับขานถึงงานอภิเษกสมรสของพระราม ชื่อเสียงอันบริสุทธิ์และประเสริฐของพระองค์แผ่ไปทั่วไตรโลก นับแต่เวลาที่พระรามเสด็จกลับพระนครหลังอภิเษกสมรส ความปีติได้อยู่อาศัยในอโยธยาตั้งแต่นั้นเป็นต้นมา ความปลาบปลื้มที่เกิดขึ้นในงานอภิเษกสมรสขององค์พระผู้เป็นเจ้านั้น วาจามิอาจพรรณนาได้แม้ในกัปป์พันกัปป์ ด้วยทรงทราบว่าพระเกียรติของพระรามและนางสีดาเป็นเหมืองแห่งมงคล เป็นชีวิตของวงศ์กวีและเป็นผู้ชำระให้บริสุทธิ์ ฉะนั้นข้าพเจ้าจึงได้เล่าส่วนหนึ่ง เพื่อให้วาจาของข้าพเจ้าเป็นเครื่องมือแห่งความบริสุทธิ์

Verse 759 (छंद)

निज गिरा पावनि करन कारन राम जसु तुलसी कह्यो। रघुबीर चरित अपार बारिधि पारु कबि कौनें लह्यो।। उपबीत ब्याह उछाह मंगल सुनि जे सादर गावहीं। बैदेहि राम प्रसाद ते जन सर्बदा सुखु पावहीं।।

ตุลสีทาสได้กล่าวพระเกียรติของพระรามเพื่อชำระวาจาของตนให้บริสุทธิ์ กวีผู้ใดเล่าได้เข้าถึงฝั่งอันไกลโพ้นของมหาสมุทรอันไร้ขอบเขตแห่งวีรกรรมของวีรแห่งราชวงศ์รฆุ ผู้ใดที่ได้ยินด้วยความเคารพถึงงานอภิเษกสมรส ความปลาบปลื้มและมงคล และร้องขับขานถึงสิ่งเหล่านั้น ด้วยพระคุณของพระรามและธิดาแห่งวิเทหะ พวกเขาจะได้รับความสุขตลอดกาล

Verse 760 (दोहा/सोरठा)

सिय रघुबीर बिबाहु जे सप्रेम गावहिं सुनहिं। तिन्ह कहुँ सदा उछाहु मंगलायतन राम जसु।।361।।

ผู้ใดร้องขับขานหรือฟังงานอภิเษกสมรสของนางสีดาและวีรแห่งราชวงศ์รฆุด้วยความรัก หทัยของพวกเขาจะยกขึ้นเสมอ ขอพระเกียรติของพระราม อันเป็นที่พำนักแห่งมงคลทั้งปวง จงเป็นของพวกเขา