Sarga 38
सुवेलारोहणम् (The Ascent of Suvela and the First Full View of Laṅkā)
युद्धकाण्ड
สรรคนี้ยกมุมมองเชิงยุทธศาสตร์ให้สูงขึ้น พระรามทรงตั้งพระทัยเสด็จขึ้นเขาสุเวละ และทรงเสนอให้หยุดพักค้างคืนที่นั่นเพื่อสอดส่องกรุงลงกา อันเป็นที่มั่นคงของพวกยักษ์ผู้มีป้อมปราการ เมื่อทรงตรัสกับสุครีพ พระองค์ทรงยกย่องวิภีษณะว่าเป็นผู้รู้ธรรม (ธรรมญะ) รู้การให้คำปรึกษา (มนตระญะ) และรู้พิธีวิธี (วิธิญะ) พร้อมทรงวางกรอบศึกครั้งนี้ว่าเป็นการตอบสนองตามธรรมต่อการลักพานางสีดา และต่อความวิปริตทางศีลธรรมของทศกัณฐ์ พระพิโรธของพระรามปรากฏเป็นความกริ้วอันมีหลักธรรม เมื่อได้ยินนาม “รากษสาธมะ” ก็ทรงเตือนเชิงรัฐธรรมว่า ความผิดของคนผู้เดียวอาจนำภัยมาสู่ทั้งวงศ์ตระกูลได้ แล้วการขึ้นสุเวละก็ดำเนินอย่างพร้อมเพรียง พระลักษมณ์ตามเสด็จพร้อมธนูและศร สุครีพ เหล่าอำมาตย์ และวิภีษณะร่วมทาง บรรดาหัวหน้าวานรที่มีนาม—หนุมาน องคต นีละ ไมณฑ์ ทวิวิทะ ชามพวาน สุเสณะ ฤษภะ และอื่น ๆ—พาวานรนับร้อยไต่ขึ้นด้วยความเร็วประหนึ่งลม ครั้นถึงยอดก็ทอดพระเนตรเห็นลงการาวกับลอยค้างอยู่กับท้องฟ้า มีประตูและกำแพงอันรุ่งเรือง และแนวทัพยักษ์ผิวคล้ำยืนเรียงเป็นชั้น ๆ ดุจปราการมีชีวิตอีกชั้นหนึ่ง กองทัพวานรผู้กระหายศึกเปล่งเสียงโห่ร้องนานาประการต่อหน้าพระราม เมื่ออาทิตย์ลับฟ้าและราตรีจันทร์ส่องมา พระรามทรงพักบนสันเขาสุเวละ วิภีษณะถวายการสักการะตามพิธี พระลักษมณ์และเหล่ายูถปะรายล้อมอยู่พร้อมหน้า ปิดสรรคด้วยความสงบก่อนศึก อาศัยการสอดแนม พันธมิตร และเจตนาธรรมเป็นหลัก
Shlokas
Verse 1
सतुकृत्वासुवेलस्यमतिमारोहणंप्रति ।लक्ष्मणानुगतोरामःसुग्रीवमिदमब्रवीत् ।।।।विभीषणंचधर्मज्ञमनुरक्तंनिशाचरम् ।मन्त्रज्ञंचविधिज्ञंचश्लक्क्ष्णयापरयागिरा ।।।।
ครั้นทรงตั้งพระทัยจะเสด็จขึ้นเขาสุเวลา พระรามผู้มีพระลักษมณ์ตามเสด็จ จึงตรัสแก่สุครีพ และตรัสแก่พิเภกด้วย—ผู้รู้ธรรม ประพฤติชอบ มีความภักดีมั่นคง แม้กำเนิดเป็นรากษสแต่ชำนาญในคำปรึกษาและพิธีวิธีอันถูกต้อง—ด้วยพระวาจาอันสุภาพงดงามและเปี่ยมด้วยความเคารพ
Verse 2
सतुकृत्वासुवेलस्यमतिमारोहणंप्रति ।लक्ष्मणानुगतोरामःसुग्रीवमिदमब्रवीत् ।।6.38.1।।विभीषणंचधर्मज्ञमनुरक्तंनिशाचरम् ।मन्त्रज्ञंचविधिज्ञंचश्लक्क्ष्णयापरयागिरा ।।6.38.2।।
แล้วพระองค์ตรัสกับท่านวิภีษณะ—ผู้เป็นนิศาจรผู้รู้ธรรมะ มีความภักดี เข้าใจการปรึกษาและรู้ระเบียบพิธีอันถูกต้อง—ด้วยถ้อยคำอ่อนโยน ประณีต และประเสริฐยิ่ง
Verse 3
सुवेलंसाधुशैलेन्द्रमिमंधातुशतैश्चितम् ।अध्यारोहामहेसर्वेवत्स्यामोऽत्रनिशामिमाम् ।।।।
มาเถิด พวกเราทั้งหมดจงขึ้นสู่ภูเขาสุเวลาอันประเสริฐนี้ ผู้เป็นเจ้าแห่งขุนเขา ประดับด้วยแร่ธาตุนานาร้อยประการ แล้วพำนักอยู่ที่นี่ในราตรีนี้
Verse 4
लङ्कांचालोकयिष्यामोनिलयंतस्यरक्षसः ।येनमेमरणान्तायहृताभार्यादुरात्मना ।।।।येनधर्मोनविज्ञातोनतद्वृत्तंनकुलंतथा ।राक्षस्यानीचयाबुद् ध्यायेनतद्गर्हितंकृतम् ।।।।
และเราจักทอดพระเนตรลงกา อันเป็นที่พำนักของยักษ์ผู้นั้น—ผู้มีจิตชั่วที่ลักพาพระชายาของเราไป ราวกับจะนำเราไปสู่ความตาย; ผู้ไม่รู้ธรรมะ ไม่รู้จารีตอันควร และไม่รู้เกียรติแห่งวงศ์ตระกูล—ผู้กระทำกรรมอันน่ารังเกียจนั้นด้วยปัญญาต่ำทรามแบบยักษ์
Verse 5
लङ्कांचालोकयिष्यामोनिलयंतस्यरक्षसः ।येनमेमरणान्तायहृताभार्यादुरात्मना ।।6.38.4।।येनधर्मोनविज्ञातोनतद्वृत्तंनकुलंतथा ।राक्षस्यानीचयाबुद् ध्यायेनतद्गर्हितंकृतम् ।।6.38.5।।
เราจักทอดพระเนตรลงกา อันเป็นที่อยู่ของยักษ์ผู้นั้น—ผู้มีความคิดชั่วที่ลักพาพระชายาของเราไป ราวกับจะพาเราไปสู่ความตาย; ผู้ไม่รู้ธรรมะ ไม่รู้ความประพฤติอันสมควร และไม่รู้เกียรติแห่งวงศ์ตระกูล—ผู้กระทำการอันน่าอัปยศนั้นด้วยปัญญาต่ำทรามแบบยักษ์
Verse 6
तस्मिन्मेवर्ततेरोषःकीर्तितेराक्षसाधमे ।यस्यापराधाननीचस्यवधंद्रक्ष्यामिरक्षसाम् ।।।।
เพียงเอ่ยนามยักษ์ผู้ชั่วช้านั้น โทสะของข้าก็พลุ่งขึ้น; ด้วยความผิดของผู้ต่ำทรามนั้น ข้าจะได้เห็นความพินาศของเหล่ายักษ์ทั้งปวง
Verse 7
एकोहिकुरुतेपापंकालपाशवशंगतः ।नीचेनात्मापचारेणकुलंतेनविनश्यति ।।।।
แท้จริงคนเพียงผู้เดียวทำบาปแล้วตกอยู่ใต้บ่วงแห่งกาละ (ความตาย); ด้วยความประพฤติอันต่ำช้าของเขาเอง วงศ์ตระกูลทั้งสิ้นย่อมพินาศเพราะเขา
Verse 8
एवंसम्मन्त्रयन्नेवसक्रोधोरावणंप्रति ।रामःसुवेलमासाद्यचित्रसानुमुपारुहत् ।।।।
ครั้นตรัสปรึกษาเช่นนั้น ด้วยโทสะมุ่งต่อราวณะ พระรามเสด็จถึงสุเวลา แล้วเสด็จขึ้นสู่ไหล่เขาอันงดงามวิจิตร
Verse 9
पृष्ठतोलक्ष्मणश्चैवमन्वगच्छत्समाहितः ।सशरंचापमुद्यम्यसुमहद्विक्रमेरतः ।।।।अन्वारोहत्सुग्रीवस्सामात्यस्सविभीषणः ।
เบื้องหลังนั้น พระลักษมณ์ผู้สำรวมก็ตามเสด็จมา ชูคันศรพร้อมลูกศร มุ่งหมายวีรกรรมอันยิ่งใหญ่; สุครีวะก็ไต่ตามขึ้นไป พร้อมอำมาตย์ทั้งหลายและวิภีษณะ
Verse 10
हनुमानङ्गदोनीलोमैन्दोद्विविदएवच ।।।।गजोगवाक्षोगवयश्शरभोगन्धमादनः ।पनसःकुमुदश्चैवहरोरम्भश्चयूथपः ।।।।जाम्बवांश्चसुषेणश्चऋषभश्चमहामतिः ।दुर्मुखश्चमहातेजास्तथाशतवलिःकपिः ।।।।एतेचान्येचबहवोवानराशशीघ्रगामिनः ।तेवायुवेगप्रवणास्तंगिरिगिरिचारिणः ।।।।अध्यारोहन्तशतशस्सुवेलंयत्रराघवः ।
หนุมาน องคท นีละ ไมณฑะ และทวิวิดะ; คชะ ควากษะ ควายะ ศรภะ คันธมาทนะ; ปนสะ กุมุทะ หระ และรัมภะ—เหล่านี้เป็นยุถปะ ผู้นำกองทัพ; ทั้งชามพวาน สุเสนะ ฤษภะผู้มีปัญญายิ่ง; ทุรมุขผู้ทรงเดช และศตวลีวานร—พร้อมวานรอื่นอีกมากผู้ว่องไว เคยชินกับความเร็วดุจลม และเที่ยวไปตามภูผา ต่างพากันขึ้นเขาสุเวลาเป็นร้อย ๆ ไปยังที่ซึ่งราฆวะประทับอยู่
Verse 11
हनुमानङ्गदोनीलोमैन्दोद्विविदएवच ।।6.38.10।।गजोगवाक्षोगवयश्शरभोगन्धमादनः ।पनसःकुमुदश्चैवहरोरम्भश्चयूथपः ।।6.38.11।।जाम्बवांश्चसुषेणश्चऋषभश्चमहामतिः ।दुर्मुखश्चमहातेजास्तथाशतवलिःकपिः ।।6.38.12।।एतेचान्येचबहवोवानराशशीघ्रगामिनः ।तेवायुवेगप्रवणास्तंगिरिगिरिचारिणः ।।6.38.13।।अध्यारोहन्तशतशस्सुवेलंयत्रराघवः ।
คชะ ควากษะ ควายะ ศรภะ คันธมาทนะ; ปนสะ กุมุทะ หระ และรัมภะ—ทั้งหมดนี้ก็เป็นยุถปะ คือผู้นำหมู่วานรด้วย
Verse 12
हनुमानङ्गदोनीलोमैन्दोद्विविदएवच ।।6.38.10।।गजोगवाक्षोगवयश्शरभोगन्धमादनः ।पनसःकुमुदश्चैवहरोरम्भश्चयूथपः ।।6.38.11।।जाम्बवांश्चसुषेणश्चऋषभश्चमहामतिः ।दुर्मुखश्चमहातेजास्तथाशतवलिःकपिः ।।6.38.12।।एतेचान्येचबहवोवानराशशीघ्रगामिनः ।तेवायुवेगप्रवणास्तंगिरिगिरिचारिणः ।।6.38.13।।अध्यारोहन्तशतशस्सुवेलंयत्रराघवः ।
ชามพวานและสุเสนะ และฤษภะผู้มีจิตใจยิ่งใหญ่; ทุรมุขผู้ทรงพลังเดช และศตวลีวานร—เหล่านี้ก็เป็นหัวหน้าทั้งสิ้น
Verse 13
हनुमानङ्गदोनीलोमैन्दोद्विविदएवच ।।6.38.10।।गजोगवाक्षोगवयश्शरभोगन्धमादनः ।पनसःकुमुदश्चैवहरोरम्भश्चयूथपः ।।6.38.11।।जाम्बवांश्चसुषेणश्चऋषभश्चमहामतिः ।दुर्मुखश्चमहातेजास्तथाशतवलिःकपिः ।।6.38.12।।एतेचान्येचबहवोवानराशशीघ्रगामिनः ।तेवायुवेगप्रवणास्तंगिरिगिरिचारिणः ।।6.38.13।।अध्यारोहन्तशतशस्सुवेलंयत्रराघवः ।
เหล่านี้และวานรอื่นอีกมาก ล้วนว่องไว; คุ้นเคยกับความเร็วดุจลม และเที่ยวไปจากภูเขาสู่ภูเขา
Verse 14
तेत्वदीर्घेणकालेनगिरिमारुह्यसर्वतः ।।।।ददृशुशशिखरेतस्यविषक्तामिवखेपुरीम् ।
แล้วไม่นานนัก พวกเขาก็ไต่ขึ้นภูเขาจากทุกทิศ และได้เห็นนครนั้นบนยอดเขา ประหนึ่งเกาะเกี่ยวอยู่กับท้องฟ้า
Verse 15
तांशुभांप्रवरद्वारांप्राकारपरिशोभिताम् ।।।।लङ्कांराक्षससम्पूर्णांददृशुर्हरियूथपाः ।
บรรดาจอมทัพวานรได้เห็นลงกา—งดงามเป็นมงคล มีประตูชั้นเลิศ ประดับด้วยกำแพงและเชิงเทิน—แต่ทั่วทั้งนครแน่นไปด้วยรากษส
Verse 16
प्राकारवरसंस्थैश्चतथानीलैश्चराक्षसैः ।।।।ददृशुस्तेहरिश्रेष्ठाःप्राकारमपरंकृतम् ।
เหล่าวานรผู้ประเสริฐได้เห็นรากษสผิวคล้ำตั้งประจำตามเชิงเทินอันยอดเยี่ยม ราวกับว่ามีกำแพงป้องกันอีกชั้นหนึ่งที่มีชีวิต
Verse 17
तेदृष्टवावानराःसर्वेराक्षसान् युद्धकाङ् क्षिणः ।।।।मुमुचुर्विविधान्नादांतत्ररामस्यपश्यतः ।
ครั้นเห็นเหล่ารากษส วานรทั้งปวงผู้ใคร่ศึกก็เปล่งเสียงโห่ร้องและคำรามนานาประการ ณ ที่นั้น โดยมีพระรามทอดพระเนตรอยู่
Verse 18
ततोऽस्तमगमत्पूर्यःसन्ध्ययाप्रतिरञ्जितः ।।।।पूर्णचन्द्रप्रदीप्ताचक्षपासमभिवर्तते ।
แล้วดวงอาทิตย์ก็ลับขอบฟ้า แดงเรื่อด้วยแสงสนธยา และราตรีก็คืบคลานมา สว่างไสวด้วยจันทร์เพ็ญ
Verse 19
ततस्सरामोहरिवाहिनीपतिर्विभीषणेनप्रतिनन्द्यसत्कृतः ।सलक्ष्मणोयूथपयूथसम्वृतस्सुवेलपृष्ठेन्यवसद्यथासुखम् ।।।।
แล้วพระราม ผู้เป็นจอมทัพวานร ครั้นได้รับการต้อนรับและถวายเกียรติจากท่านวิภีษณะแล้ว เสด็จพร้อมพระลักษมณ์ และมีหมู่หัวหน้ากองทัพรายล้อม ประทับพักผ่อนอย่างสบายพระทัย ณ ไหล่เขาสุเวลา
Frequently Asked Questions
Rāma articulates a dharma-grounded justification for war: the abduction of Sītā is framed as a moral rupture warranting corrective action, while his wrath is presented as principled and directed toward restoring order rather than mere vengeance.
The chapter teaches collective accountability in political ethics: “one person’s wrongdoing can destroy a lineage,” underscoring how adharmic conduct by a leader or member can endanger an entire community and invite lawful retribution.
Suvela mountain functions as a reconnaissance vantage point; Laṅkā is depicted as sky-clinging and heavily fortified with splendid gates and prākāras, while ranks of rākṣasas appear like an additional living boundary—an architectural-cum-military portrait of the city.
Read Valmiki Ramayana in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.