Adhyaya 6

Verse 1

अपर अपर हूँ... अपर-क पा - पाण्डवलोग शव बँधी हुई शाखाकी ओर अँगुलीसे संकेत करके कहते थे--“यह हमारी माता है।' वे अपने आयुधोंकी रक्षा करनेके कारण शमीको ही अपनी माता मानते थे और उसीकी ओर उनका वास्तविक संकेत था। शव- बन्धनके व्याजसे वे अस्त्र-संरक्षणको ही पूर्वजोंद्वारा आचरित कुलधर्म घोषित करते थे। षष्ठो5 ध्याय: युधिष्ठिरद्वारा दुगदिवीकी स्तुति और देवीका प्रत्यक्ष प्रकट होकर उन्हें वर देना वैशम्पायन उवाच विराटनगरं रम्यं गच्छमानो युधिष्ठिर: । अस्तुवन्मनसा देवी दुर्गा त्रिभुवनेश्वरीम्‌

ไวศัมปายนะกล่าวว่า “ข้าแต่พระราชา เหล่าปาณฑพชี้นิ้วไปยังแขนงที่ผูกศพไว้แล้วกล่าวว่า ‘นี่คือมารดาของเรา’ เพราะเพื่อพิทักษ์อาวุธ พวกเขาจึงถือเอาต้นชมีนั้นเองเป็นมารดา และแท้จริงแล้วสัญญาณก็ชี้ไปยังนางนั้น ด้วยข้ออ้างแห่งการผูกศพ พวกเขาประกาศว่าการคุ้มครองศาสตราวุธนี่แลคือกุลธรรมที่บรรพชนปฏิบัติสืบมา ต่อมาในบทที่หก—เมื่อมหาราชยุธิษฐิระกำลังมุ่งสู่เมืองวิราฏะอันรื่นรมย์ พระองค์ได้สรรเสริญในพระทัยแด่พระแม่ทุรคา ผู้เป็นจอมแห่งสามโลก”

Verse 2

यशोदागर्भसम्भूतां नारायणवरप्रियाम्‌ । नन्दगोपकुले जातां मड़ल्यां कुलवर्धिनीम्‌

ข้าพเจ้ารำลึกถึงพระเทวีผู้บังเกิดจากครรภ์ยโศดา ผู้เป็นที่รักยิ่งของพระนารายณ์ ผู้เสด็จอุบัติในตระกูลโคบาลแห่งนันทา ผู้ทรงเป็นมงคลและทรงเพิ่มพูนเกียรติแห่งวงศ์ตระกูล

Verse 3

कंसविद्रावणकरीमसुराणां क्षयंकरीम्‌ | शिलातटबविनिक्षिप्तामाकाशं प्रति गामिनीम्‌

ข้าพเจ้ารำลึกถึงพระเทวีผู้ทำให้กังสะหวาดหวั่น ผู้ยังความพินาศแก่เหล่าอสูร ผู้แม้ถูกเหวี่ยงกระแทกลงบนแผ่นศิลา ก็ยังเหินขึ้นสู่เวหา

Verse 4

वासुदेवस्य भगिनीं दिव्यमाल्यविभूषिताम्‌ । दिव्याम्बरधरां देवीं खड़्गखेटकधारिणीम्‌

ข้าพเจ้ารำลึกถึงพระเทวีผู้เป็นน้องสาวของวาสุเทวะ ผู้ประดับด้วยพวงมาลัยทิพย์ ทรงฉลองพระองค์ทิพย์ และทรงถือพระขรรค์กับโล่

Verse 5

इस प्रकार श्रीमह्या भारत विराटपर्वके अन्तर्गत पाण्डवप्रवेशपर्वमें नगरप्रवेशके लिये अस्त्रस्थापनविषयक पाँचवाँ अध्याय पूरा हुआ

ดังนี้ ในศรีมหาภารตะ ตอนวิราฏปัรวะ ภาคปาณฑวประเวศปัรวะ บทที่ห้าว่าด้วยการวางอาวุธเพื่อการเข้าสู่นครก็สิ้นสุดลง โอ้เทวีผู้เปี่ยมบุญ ผู้บรรเทาภาระแห่งปฐพี ผู้เป็นศิวะมงคลและเกื้อกูลสรรพชีวิต! ผู้ใดระลึกถึงพระองค์ ย่อมได้รับการช่วยให้พ้นจากบาปและทุกข์อันเกิดจากผลแห่งบาปนั้น—ดุจชายผู้หนึ่งยกโคตัวอ่อนแรงที่ติดหล่มโคลนขึ้นให้พ้น

Verse 6

स्तोतुं प्रचक्रमे भूयो विविधै: स्तोत्रसम्भवै: । आमन्त्र्य दर्शनाकाड्क्षी राजा देवीं सहानुज:

ต่อมา พระเจ้ายุธิษฐิระผู้ปรารถนาจะได้เฝ้าพระเทวีโดยตรง พร้อมด้วยพระอนุชา ได้เริ่มสรรเสริญอีกครั้ง โดยขานพระนามและพระคุณด้วยถ้อยคำจากบทสวดนานาประการ เหตุการณ์นี้แสดงท่าทีแห่งธรรมอันเปี่ยมความนอบน้อม—ก่อนจะก้าวสู่การซ่อนเร้นและอันตราย พระราชาผู้ตั้งมั่นในธรรมมิได้พึ่งกำลัง หากพึ่งการอัญเชิญด้วยศรัทธาและภักติ เพื่อขอความคุ้มครองจากเทวานุภาพ

Verse 7

नमोस्तु वरदे कृष्णे कुमारि ब्रह्मचारिणि । बालार्कसदृशाकारे पूर्णचन्द्रनिभानने

ขอนอบน้อมแด่พระองค์ โอ้กฤษณา ผู้ประทานพร—โอ้กุมารี ผู้ทรงพรหมจรรย์ รูปโฉมของพระองค์สว่างดุจสุริยะอรุณอันเยาว์วัย และพระพักตร์ชื่นเย็นดุจจันทร์เพ็ญ

Verse 8

चतुर्भुजे चतुर्वक्त्रे पीनश्रोणिपयोधरे । मयूरपिच्छवलये केयूराजड़रदधारिणि । भासि देवि यथा पद्मा नारायणपरिग्रह:

โอ้พระเทวี ผู้มีสี่กรและสี่พักตร์ ผู้มีสะโพกและถันอันอุดม งามด้วยวงพวงขนหางนกยูง ทรงกำไลต้นแขน และทรงชฎา—พระองค์รุ่งเรืองดุจดอกบัวในอ้อมกอดแห่งนารายณ์

Verse 9

स्वरूपं ब्रह्मचर्य च विशदं गगनेश्वरी । कृष्णच्छविसमा कृष्णा संकर्षणसमानना

รูปโฉมและพรหมจรรย์ของพระนางล้วนบริสุทธิ์ผ่องใส พระนางส่องประกายดุจผู้เป็นใหญ่แห่งนภา ผิวพรรณเข้มดังพระกฤษณะ พระกฤษณานั้นมีพระพักตร์ละม้ายพระสังกรษณะ

Verse 10

“तुम चार भुजाओंसे सुशोभित विष्णुरूपा और चार मुखोंसे अलंकृत ब्रह्मस्वरूपा हो। तुम्हारे नितम्ब और उरोज पीन हैं। तुमने मोरपंखका कंगन धारण किया है तथा केयूर और अंगद पहन रखे हैं। देवि! भगवान्‌ नारायणकी धर्मपत्नी लक्ष्मीजीके समान तुम्हारी शोभा हो रही है। आकाशगमें विचरनेवाली देवि! तुम्हारा स्वरूप और ब्रह्मचर्य परम उज्ज्वल है। श्यामसुन्दर श्रीकृष्णकी छबिके समान तुम्हारी श्याम कान्ति है

ไวศัมปายนะกล่าวว่า— เทวีทรงยกพระกรใหญ่สองข้างสูงเด่นดุจธงชัยแห่งพระอินทร์ อีกพระหัตถ์หนึ่งทรงถือภาชนะ อีกพระหัตถ์หนึ่งทรงถือดอกบัว และอีกพระหัตถ์หนึ่งทรงถือระฆังอันกังวานงาม นางคือรูปแท้แห่งความบริสุทธิ์แห่งสตรีบนแผ่นดิน

Verse 11

पाशं धनुर्महाचक्रं विविधान्यायुधानि च । कुण्डलाभ्यां सुपूर्णाभ्यां कर्णाभ्यां च विभूषिता

นางทรงพาศ ทรงธนู และทรงมหาจักร พร้อมทั้งอาวุธนานาประการ; และพระกรรณทั้งคู่ที่ประดับด้วยตุ้มหูอันงามและเต็มรูป ยิ่งเสริมพระสิริให้รุ่งเรือง

Verse 12

चन्द्रविस्पर्द्धिना देवि मुखेन त्वं विराजसे । मुकुटेन विचित्रेण केशबन्धेन शोभिना

ข้าแต่เทวี พระพักตร์ของพระองค์ทอประกายประหนึ่งท้าทายจันทร์ พระองค์ทรงประดับด้วยมงกุฎอันวิจิตร และทรงงามด้วยมวยผมที่จัดรัดอย่างประณีต

Verse 13

भुजज्भाभोगवासेन श्रोणिसूत्रेण राजता । विभ्राजसे चाबद्धेन भोगेनेवेह मन्दर:

ด้วยรัดเอวประหนึ่งขดนาค และสายคาดสะโพกอันส่องประกาย พระองค์รุ่งโรจน์ยิ่งนัก—ดุจเขามันทราที่นี่ซึ่งถูกนาคพันรอบอย่างหลวม ๆ

Verse 14

ध्वजेन शिखिपिच्छानामुच्छ़ितेन विराजसे । कौमारं व्रतमास्थाय त्रिदिवं पावितं त्वया

พระองค์ทรงรุ่งเรืองด้วยธงสูงที่มีเครื่องหมายเป็นขนหางนกยูง และด้วยการทรงตั้งมั่นในพรตแห่งกุมารภาวะ—พรหมจรรย์—พระองค์ได้ชำระไตรทิพย์ให้บริสุทธิ์

Verse 15

तेन त्वं स्तूयसे देवि त्रिदशै: पूज्यसेडपि च । त्रैलोक्यरक्षणार्थाय महिषासुरनाशिनि । प्रसन्ना मे सुरश्रेष्ठे दयां कुर॒ु शिवा भव

เพราะเหตุนั้นเอง โอ้เทวี แม้เหล่าเทพทั้งหลายก็สรรเสริญและบูชาเธอ โอ้ผู้ทำลายมหิษาสูระเพื่อพิทักษ์ไตรโลก โอ้ผู้ประเสริฐในหมู่ทวยเทพ โปรดเมตตาข้าพเจ้า แสดงกรุณา และจงเป็นมงคลแก่ข้าพเจ้าเถิด

Verse 16

जया त्वं विजया चैव संग्रामे च जयप्रदा । ममापि विजयं देहि वरदा त्वं च साम्प्रतम्‌,“तुम जया और विजया हो। तुम्हीं संग्राममें विजय देनेवाली हो, अतः मुझे भी विजय दो। इस समय तुम मेरे लिये वरदायिनी हो जाओ

เธอคือชัยา และเธอคือวิชัยา—ในสนามรบเธอเป็นผู้ประทานชัยชนะ โปรดประทานชัยชะแก่ข้าพเจ้าด้วย และในบัดนี้จงเป็นผู้ประทานพรแก่ข้าพเจ้าเถิด

Verse 17

विन्ध्ये चैव नगश्रेष्ठे तव स्थान हि शाश्व॒तम्‌ | कालि कालि महाकालि खड्गखट्वाड्रधारिणि

บนภูเขาวินธยะ อันประเสริฐที่สุดในหมู่ขุนเขา ที่ประทับของเธอนั้นเป็นนิรันดร์ โอ้กาลี โอ้กาลี โอ้มหากาลี—ผู้ทรงดาบและคัฏวางคะ!

Verse 18

कृतानुयात्रा भूतैस्त्वं वरदा कामचारिणि । भारावतारे ये च त्वां संस्मरिष्यन्ति मानवा:

โอ้เทวีผู้จาริกได้ตามปรารถนา เหล่าสรรพสัตว์ที่ติดตามเธอ เธอย่อมประทานพรแก่เขา และมนุษย์ผู้จะระลึกถึงเธอเพื่อปลดเปลื้องภาระแห่งทุกข์ภัยที่ตกลงบนตน—

Verse 19

प्रणमन्ति च ये त्वां हि प्रभाते तु नरा भुवि । न तेषां दुर्लभ किंचित्‌ पुत्रतो धनतो5पि वा

และมนุษย์บนแผ่นดินผู้กราบนอบน้อมเธอยามรุ่งอรุณ—สำหรับเขาแล้ว ไม่มีสิ่งใดยากจะได้มา: ไม่ว่าจะบุตรหรือทรัพย์สิน

Verse 20

दुर्गात्‌ तारयसे दुर्गे तत्‌ त्वं दुर्गा स्मृता जनै: । कान्तारेष्ववसन्नानां मग्नानां च महार्णवे

ไวศัมปายนะกล่าวว่า “โอ้พระแม่ทุรคา พระองค์ทรงช่วยสรรพชีวิตให้พ้นจากภยันตราย; เพราะฉะนั้นชนทั้งหลายจึงระลึกถึงพระองค์ด้วยนามว่า ‘ทุรคา’ พระองค์ทรงเป็นผู้กู้ภัยแก่ผู้ตกทุกข์ในพงไพรอันไร้หนทาง และแก่ผู้กำลังจมในมหาสมุทรอันกว้างใหญ่”

Verse 21

दस्युभिर्वा निरुद्धानां त्वं गति: परमा नृणाम्‌ | जलप्रतरणे चैव कान्तारेष्वटवीषु च

ไวศัมปายนะกล่าวว่า “สำหรับมนุษย์ที่ถูกโจรผู้ร้ายปิดล้อม พระองค์ทรงเป็นที่พึ่งสูงสุด และเมื่อข้ามสายน้ำ ตลอดจนในถิ่นกันดารและทางป่า พระองค์ทรงเป็นที่พึ่งอันแน่นอนของเขาทั้งหลาย”

Verse 22

ये स्मरन्ति महादेवि न च सीदन्ति ते नरा: । त्वं कीर्ति: श्रीर्धति: सिद्धिद्नोर्विद्या संततिर्मति:

ไวศัมปายนะกล่าวว่า “โอ้มหาเทวี ผู้ใดระลึกถึงพระองค์ ผู้นั้นย่อมไม่จมสู่ความสิ้นหวัง พระองค์ทรงเป็นเกียรติยศและศรี (สิริมงคล) ของเขา เป็นความมั่นคงและความสำเร็จ เป็นวิชา ความสืบสกุล และปัญญาวินิจฉัยอันเที่ยงตรง”

Verse 23

संध्या रात्रि: प्रभा निद्रा ज्योत्स्ना कान्ति: क्षमा दया । नृणां च बन्धन मोहूं पुत्रनाशं धनक्षयम्‌

ไวศัมปายนะกล่าวว่า “พระองค์ทรงเป็นยามสนธยา เป็นราตรี เป็นแสงอรุณ เป็นนิทรา; ทรงเป็นแสงจันทร์ เป็นรัศมี เป็นขันติและเมตตา และสำหรับมนุษย์นั้น ทั้งพันธนาการและความหลง การสูญเสียบุตร และความเสื่อมแห่งทรัพย์ (ล้วนอยู่ในอำนาจของพระองค์)”

Verse 24

व्याधिं मृत्युं भयं चैव पूजिता नाशयिष्यसि । सो5हं राज्यात्‌ परिभ्रष्ट: शरणं त्वां प्रपन्नचान्‌

ไวศัมปายนะกล่าวว่า “เมื่อได้รับการบูชาโดยถูกต้อง พระองค์ย่อมทรงขจัดโรคภัย ความตาย และความหวาดกลัวได้ ส่วนข้าพเจ้า—ผู้ถูกขับพ้นจากราชอาณาจักร—ได้มาขอพึ่งพระองค์ และมอบตนไว้ในความคุ้มครองของพระองค์”

Verse 25

“दुर्गे! तुम दुःसह दुःखसे उद्धार करती हो

ไวศัมปายนะกล่าวว่า— “โอ้พระแม่ทุรคา! เพราะพระองค์ทรงช่วยสรรพชีวิตให้พ้นจากทุกข์อันยากจะทนได้ ผู้คนจึงขนานนามพระองค์ว่า ‘ทุรคา’ สำหรับผู้ที่ระทมอยู่ในพงไพรอันกันดาร ผู้ที่กำลังจมในมหาสมุทร หรือผู้ที่ตกอยู่ใต้อำนาจโจรผู้ร้าย—พระองค์เท่านั้นคือที่พึ่งสูงสุด พระองค์เท่านั้นทรงปลดเปลื้องเขาจากภัยพิบัติได้ มหาเทวี! ผู้ใดระลึกถึงพระองค์ยามดิ้นรนอยู่ในน้ำ ยามเดินบนหนทางอันคับขัน หรือยามหลงทางในป่า ผู้นั้นย่อมไม่ตกสู่ความทุกข์ระทม พระองค์คือเกียรติยศ ศรี (ความรุ่งเรือง) ความมั่นคง ความสำเร็จ ความละอาย ความรู้ เชื้อสาย ปัญญา ยามสนธยา ราตรี รัศมี นิทรา แสงจันทร์ ความงาม ความให้อภัย และความเมตตา เมื่อได้รับการบูชา พระองค์ทรงทำลายพันธนาการและความหลงของมนุษย์ ภัยแห่งการสูญเสียบุตรและทรัพย์ โรคภัย ความตาย และความหวาดกลัวทั้งปวง ข้าพเจ้าก็ถูกพรากราชสมบัติไป จึงมาขอพึ่งพระองค์ ข้าพเจ้าก้มเศียรกราบแทบพระบาท โอ้เทวีผู้เป็นจอมแห่งเทพ ผู้มีเนตรดุจใบบัว—โปรดช่วยข้าพเจ้า โอ้สัจจะ โปรดทรงเป็นสัจจะแก่พวกเราเถิด”

Verse 26

“कमलदलके समान विशाल नेत्रोंवाली देवि! देवेश्वरि! मैं तुम्हारे चरणोंमें मस्तक रखकर प्रणाम करता हूँ। मेरी रक्षा करो। सत्ये! हमारे लिये वस्तुतः सत्यस्वरूपा बनो-- अपनी महिमाको सत्य कर दिखाओ ।।

“โอ้เทวีผู้มีเนตรกว้างดุจกลีบบัว โอ้จอมแห่งเทพ! ข้าพเจ้าวางเศียรลง ณ พระบาทแล้วกราบนอบน้อม—โปรดคุ้มครองข้าพเจ้า โอ้สัจจะ! เพื่อพวกเรา โปรดเป็นสัจจะอย่างแท้จริง—ให้พระสิริรุ่งเรืองของพระองค์ปรากฏเป็นจริง ขอพระองค์ทรงเป็นที่พึ่งของข้าพเจ้า โอ้ทุรคา—ผู้เป็นที่พึ่งของผู้ไร้ที่พึ่ง ผู้เอ็นดูผู้ภักดี” เมื่อได้รับการสรรเสริญดังนี้ พระเทวีก็ทรงสำแดงปาณฑวะให้ปรากฏ

Verse 27

देव्युवाच शृणु राजन्‌ महाबाहो मदीयं वचन प्रभो

พระเทวีกล่าวว่า— “จงฟังเถิด โอ้พระราชา ผู้มีพาหาอันเกรียงไกร คำของเรา โอ้กษัตริย์ผู้ทรงสามารถ ไม่นานนักชัยชนะในสงครามจักเป็นของท่าน ด้วยพระกรุณาของเรา ท่านจักปราบกองทัพกุรุ (กองทัพเการวะ) และทำลายสิ้น แล้วจักครองราชย์อัน ‘ไร้หนาม’—ปราศจากศัตรูและอุปสรรค—และกลับมาชื่นชมสุขแห่งแผ่นดินอีกครั้ง โอ้พระราชา ท่านจักได้ความอิ่มเอมสมบูรณ์พร้อมกับเหล่าพี่น้อง”

Verse 28

भविष्यत्यचिरादेव संग्रामे विजयस्तव । मम प्रसादान्निर्जित्य हत्वा कौरववाहिनीम्‌

ไวศัมปายนะกล่าวว่า— “ไม่นานนักชัยชนะในสงครามจักเป็นของท่าน ด้วยพระกรุณาของเรา ท่านจักปราบและทำลายกองทัพเการวะ แล้วจักครองราชย์อันไร้หนาม (ปราศจากศัตรูและอุปสรรค) และกลับมาชื่นชมสุขแห่งแผ่นดินนี้อีกครั้ง โอ้พระราชา ท่านจักได้ความปีติยินดีอย่างบริบูรณ์พร้อมกับเหล่าพี่น้อง”

Verse 29

राज्यं निष्कपटकं कृत्वा भोक्ष्यसे मेदिनीं पुनः । भ्रातृभि:सहितो राजन प्रीति प्राप्स्पसि पुष्कलाम्‌

เมื่อท่านสถาปนาราชอาณาจักรที่ปราศจากเล่ห์กลและการคดโกงแล้ว ท่านจักได้เสวยสุขแห่งแผ่นดินนี้อีกครั้ง โอ้พระราชา เมื่อพร้อมด้วยเหล่าพี่น้อง ท่านจักบรรลุปีติและความอิ่มเอมอันไพบูลย์

Verse 30

मत्प्रसादाच्च ते सौख्यमारोग्यं च भविष्यति । ये च संकीर्तयिष्यन्ति लोके विगतकल्मषा:

ด้วยพระกรุณาของเรา ความสุขและสุขภาพอันดีจักบังเกิดแก่เจ้า และผู้ใดในโลกสรรเสริญด้วยการสาธยายและสดุดีบทนี้ ผู้นั้นจักพ้นจากบาปและมลทินทั้งปวง

Verse 31

तेषां तुष्टा प्रदास्यामि राज्यमायुर्वपु: सुतम्‌ । प्रवासे नगरे चापि संग्रामे शत्रुसंकटे

เมื่อเราพอใจในพวกเขา เราจักประทานราชสมบัติ อายุยืน ความผาสุกแห่งกาย และบุตร—ทั้งยามอยู่เนรเทศ ยามพำนักในนคร และแม้ในสนามรบเมื่อเผชิญภยันตรายจากศัตรู

Verse 32

अटब्यां दुर्गकान्तारे सागरे गहने गिरौ । ये स्मरिष्यन्ति मां राजन्‌ यथाहं भवता स्मृता

ข้าแต่พระราชา ไม่ว่าในป่า ในถิ่นทุรกันดารอันน่าหวาดหวั่น ในท้องสมุทร ในสถานที่ลึกและยากเข้าถึง หรือบนภูเขา—ผู้ใดระลึกถึงเราเช่นเดียวกับที่ท่านระลึกถึงเรา ผู้นั้นจักประจักษ์ว่าเราสถิตอยู่ใกล้

Verse 33

न तेषां दुर्लभ किंचिदस्मिललोके भविष्यति । इदं स्तोत्रवरं भकत्या शृणुयाद्‌ वा पठेत वा

สำหรับผู้กระทำเช่นนั้น ในโลกนี้ย่อมไม่มีสิ่งใดได้มายาก ควรฟังบทสรรเสริญอันประเสริฐนี้ด้วยศรัทธาภักดี หรือสาธยายด้วยตนเอง

Verse 34

तस्य सर्वाणि कार्याणि सिद्धि यास्यन्ति पाण्डवा: । मत्प्रसादाच्च व: सर्वान्‌ विराटनगरे स्थितान्‌

โอ้เหล่าปาณฑพ กิจการทั้งปวงของผู้นั้นจักสำเร็จสมดังประสงค์ และด้วยพระกรุณาของเรา พวกเจ้าทั้งหมดผู้พำนักอยู่ในนครวิราฏะจักได้รับความคุ้มครองและความรุ่งเรือง

Verse 35

न प्रज्ञास्यन्ति कुरवो नरा वा तन्निवासिन: । इत्युक्त्वा वरदा देवी युधिष्ठिरमरिंदमम्‌ । रक्षां कृत्वा च पाण्डूनां तत्रैवान्तरधीयत

ไวศัมปายนะกล่าวว่า “ทั้งเหล่ากุรุและผู้คนที่อาศัยอยู่ ณ ที่นั้น จะไม่อาจจำพวกท่านได้” ครั้นตรัสดังนี้แล้ว เทวีผู้ประทานพรได้ตรัสแก่ยุธิษฐิระผู้ปราบศัตรู และเมื่อทรงวางเครื่องคุ้มครองแก่เหล่าปาณฑพแล้ว ก็อันตรธานหายไป ณ ที่นั้นเอง

Verse 263

उपगम्य तु राजानमिदं वचनमत्रवीत्‌ । “शरणागतोंकी रक्षा करनेवाली भक्तवत्सले दुर्गे! मुझे शरण दो।” इस प्रकार स्तुति करनेपर देवी दुर्गाने पाण्डुनन्दन युधिष्छिरको प्रत्यक्ष दर्शन दिया तथा राजाके पास आकर यह बात कही

ครั้นเข้าไปใกล้พระราชา เขากล่าวถ้อยคำนี้ว่า “โอ้พระแม่ทุรคา ผู้เอ็นดูผู้ภักดีและทรงคุ้มครองผู้มาขอพึ่งพิง โปรดประทานที่พึ่งแก่ข้าพเจ้า” เมื่อสรรเสริญดังนี้ เทวีทุรคาทรงปรากฏต่อยุธิษฐิระโอรสแห่งปาณฑุโดยประจักษ์ แล้วเสด็จเข้าไปใกล้พระราชาและตรัสถ่ายทอดพระดำรัสของพระนาง