Sukta 7

Mantra 1

उच्छि॑ष्टे॒ नाम॑ रू॒पं चोच्छि॑ष्टे लो॒क आहि॑तः । उच्छि॑ष्ट॒ इन्द्र॑श्चा॒ग्निश्च॒ विश्व॑म॒न्तः स॒माहि॑तम्

ใน “เศษคงเหลือ” (อุจฉิษฏะ, Ucchiṣṭa) มีทั้งนามและรูปตั้งมั่น; ใน “เศษคงเหลือ” โลกถูกสถาปนาไว้. ใน “เศษคงเหลือ” มีอินทราและอัคนี; สรรพสิ่งทั้งปวงถูกรวบรวมและบรรจุไว้ภายในนั้น.

Mantra 2

उच्छि॑ष्टे॒ द्यावा॑पृथि॒वी विश्वं॑ भू॒तं स॒माहि॑तम्। आपः॑ समु॒द्र उच्छि॑ष्टे च॒न्द्रमा॒ वात॒ आहि॑तः ॥ सन्नुच्छि॑ष्टे॒ असं॑श्चो॒भौ मृ॒त्युर्वाजः॑ प्र॒जाप॑तिः । लै॒क्या उच्छि॑ष्ट॒ आय॑त्ता॒ व्रश्च॒ द्रश्चापि॒ श्रीर्मयि॑

ใน “เศษคงเหลือ” มีฟ้ากับดิน; สรรพสิ่งที่บังเกิดแล้วทั้งปวงถูกรวบรวมอยู่ในนั้น. หมู่น้ำและมหาสมุทรอยู่ใน “เศษคงเหลือ”; จันทร์และลมก็ตั้งมั่นอยู่ในนั้น. จริงแท้ ใน “เศษคงเหลือ” มีทั้งความมี (sat) และความไม่มี (asat) ทั้งสอง; มีความตาย พลัง (vāja) และประชาปติ (Prajāpati). หมู่ชนมนุษย์พึ่งพา “เศษคงเหลือ”; และ—การตัดและการปรากฏ รวมทั้งศรี (Śrī, สิริมงคล) อยู่ในข้าพเจ้า.

Mantra 3

दृ॒ढो दृं॑हस्थि॒रो न्यो ब्रह्म॑ विश्व॒सृजो दश॑ । नाभि॑मिव स॒र्वत॑श्च॒क्रमुच्छि॑ष्टे दे॒वताः॑ श्रि॒ताः

มั่นคง เสริมกำลัง ตั้งมั่น และหยั่งรากแน่นหนา คือพรหมัน (Brahman)—พร้อมด้วยผู้สร้างโลกทั้งสิบ. ดุจล้อที่โอบรอบดุมของตนจากทุกทิศ เทพทั้งหลายอาศัย “เศษคงเหลือ” เป็นที่พึ่งและสถิตอยู่.

Mantra 4

ऋक् साम॒ यजु॒रुच्छि॑ष्ट उद्गी॒थः प्रस्तु॑तं स्तु॒तम्। हि॒ङ्का॒र उच्छि॑ष्टे॒ स्वरः॒ साम्नो॑ मे॒डिश्च॒ तन्मयि॑

Ṛc (ฤค), Sāman (สามัน), Yajus (ยชุส) — ทั้งหมดนี้อยู่ใน Ucchiṣṭa (อุจฉิษฏะ, “สิ่งที่เหลือ/เศษ”). Udgītha (อุทคีถะ), บทนำที่ขับ (prastuta), บทสรรเสริญที่ขับ (stuta). และ Hiṅkāra (หิงการะ) ก็อยู่ในอุจฉิษฏะ; ทั้งเสียงทำนองของสามัน (svara) และแกนกลางของมัน (meḍi) — ขอสิ่งนั้นสถิตอยู่ในข้าพเจ้า.

Mantra 5

ऐ॒न्द्रा॒ग्नं पा॑वमा॒नं म॒हाना॑म्नीर्महाव्र॒तम्। उच्छि॑ष्टे य॒ज्ञस्याङ्गा॑न्य॒न्तर्गर्भ॑ इव मा॒तरि॑

Aindrāgna (ไอन्द्रาคนะ), Pāvamāna (ปาวมานะ), คาถา Mahānāmnī (มหานามนี), และพิธี Mahāvrata (มหาวรตะ, “มหาปฏิญาณ”) — ภายใน Ucchiṣṭa (อุจฉิษฏะ) มีอวัยวะแห่งยัญญะ (yajña) อยู่ครบถ้วน ดุจตัวอ่อนอยู่ในครรภ์มารดา.

Mantra 6

रा॒ज॒सूयं॑ वाज॒पेय॑मग्निष्टो॒मस्तद॑ध्व॒रः । अ॒र्का॒श्व॒मे॒धावुच्छि॑ष्टे जी॒वब॑र्हिर्म॒दिन्त॑मः

Rājasūya (ราชสูยะ), Vājapeya (วาชเปยะ), Agniṣṭoma (อัคนิษโฏมะ) — นี่คือพิธีบูชา (adhvara). Arka (อรกะ) และ Aśvamedha (อัศวเมธะ, พิธีม้า) ก็อยู่ใน Ucchiṣṭa (อุจฉิษฏะ) — มีหญ้าบูชาที่มีชีวิต (jīva-barhis) และเป็นสิ่งที่ชวนรื่นรมย์ยิ่งนัก.

Mantra 7

अ॒ग्न्या॒धेय॒मथो॑ दी॒क्षा का॑म॒प्रश्छन्द॑सा स॒ह। उत्स॑न्ना य॒ज्ञाः स॒त्राण्युच्छि॒ष्टेऽधि॑ स॒माहि॑ताः

อัคนยาธेय (Agnyādheya พิธีตั้งไฟศักดิ์สิทธิ์) และทีกษา (Dīkṣā การรับศีล/ชำระตน) พร้อมด้วยฉันทัส (chandas ฉันทลักษณ์) อันเร้าให้เกิดความปรารถนา—บรรดายัญและสัตรา (sattra พิธีบูชายัญยาวนาน) ที่เสื่อมสูญไปแล้ว ล้วนถูกรวบรวมและสถิตไว้เหนืออุจฉิษฏะ (Ucchiṣṭa ฤทธิ์ศักดิ์สิทธิ์แห่ง “ส่วนที่เหลือ”).

Mantra 8

अ॒ग्नि॒हो॒त्रं च॑ श्र॒द्धा च॑ वषट्का॒रो व्र॒तं तपः॑ । दक्षि॑णे॒ष्टं पू॒र्तं चोच्छि॒ष्टेऽधि॑ स॒माहि॑ताः

อัคนิโหตร (Agnihotra พิธีบูชาไฟ) และศรัทธา (śraddhā) เสียงวษฏ์ (Vaṣaṭ-kāra) วรตะ (vrata ศีล/คำปฏิญาณ) และตปัส (tapas ความเพียรเผากิเลส); ทั้งทักษิณาอิษฏะ (dakṣiṇeṣṭa เครื่องบูชาค่าตอบแทน) และปูรตะ (pūrta บุญจากการให้และการก่อสร้าง) ด้วย—ล้วนถูกรวบรวมและสถิตไว้เหนืออุจฉิษฏะ (Ucchiṣṭa).

Mantra 9

ए॒क॒रा॒त्रो द्वि॑रा॒त्रः स॑द्यः॒क्रीः प्र॒क्रीरु॒क्थ्यः । ओतं॒ निहि॑त॒मुच्छि॑ष्टे य॒ज्ञस्या॒णूनि॑ वि॒द्यया॑

เอกะราตระ (Ekarātra), ทวิราตระ (Dvirātra), สทยัสกรี (Sadyaskrī), ปรัครี (Prakrī), อุกถยะ (Ukthya)—สิ่งเหล่านี้ถูกถักทอและเก็บซ่อนไว้ในอุจฉิษฏะ (Ucchiṣṭa); ด้วยวิทยา (vidyā) จึงรู้ได้ถึงอนุภาคอันละเอียดของยัญญะ.

Mantra 10

च॒तू॒रा॒त्रः प॑ञ्चरा॒त्रः ष॑ड्रा॒त्रश्चो॒भयः॑ स॒ह। षो॒ड॒शी स॑प्तरा॒त्रश्चोच्छि॑ष्टाज्जज्ञिरे॒ सर्वे॒ ये य॒ज्ञा अ॒मृते॑ हि॒ताः

พิธีสี่ราตรี พิธีห้าราตรี พิธีหกราตรี และพิธีที่ประกอบทั้งสองร่วมกัน; ทั้งพิธีโษฑศี (Ṣoḍaśī, พิธี ‘สิบหก’) และพิธีเจ็ดราตรี—ทั้งหมดนั้นบังเกิดจากอุจฉิษฏะ (Ucchiṣṭa, เศษ/ส่วนที่เหลืออันศักดิ์สิทธิ์). บรรดายัญทั้งปวงที่ตั้งมั่นอยู่ในอมฤตะ (amṛta) ล้วนเกิดจากสิ่งนั้น.

Mantra 11

प्र॒ती॒हा॒रो नि॒धनं॑ विश्व॒जिच्चा॑भि॒जिच्च॒ यः । सा॒ह्ना॒ति॒रा॒त्रावुच्छि॑ष्टे द्वादशा॒होऽपि॒ तन्मयि॑

ปรตีหารถ (Pratīhāra), นิธนะ (Nidhana), วิศวชิต (Viśvajit) และ อภิชิต (Abhijit), พร้อมทั้งสาหฺนาติราตระ (Sāhnātirātra)—ทั้งหมดนี้อยู่ภายในอุจฉิษฏะ (Ucchiṣṭa). จริงแท้ แม้พิธีสิบสองวันก็เป็นเนื้อเดียวกันกับสิ่งนั้น.

Mantra 12

सू॒नृता॒ संन॑तिः॒ क्षेमः॑ स्व॒धोर्जामृतं॒ सहः॑ । उच्छि॑ष्टे॒ सर्वे॑ प्र॒त्यञ्चः॒ कामाः॒ कामे॑न ततृपुः

สูนฤตา (Sūnṛtā, วาจาสัตย์อันงาม), สํนนติ (Saṃnati, ความพร้อมเพรียง), เกษมะ (Kṣema, ความผาสุกปลอดภัย), อมฤตะ (amṛta) ที่บังเกิดจากสวธา (svadhā), และสหัส (Sahas, ฤทธิ์กำลัง)—ทั้งหมดอยู่ในอุจฉิษฏะ (Ucchiṣṭa). ความปรารถนาทั้งปวงเมื่อหันมาสู่ที่นี้ ย่อมอิ่มเอมด้วยความปรารถนาเอง.

Mantra 13

नव॒ भूमीः॑ समु॒द्रा उच्छि॒ष्टेऽअधि॑ श्रि॒ता दिवः॑ । आ सूर्यो॑ भा॒त्युच्छि॑ष्टेऽहोरा॒त्रे अपि॒ तन्मयि॑

แผ่นดินทั้งเก้าและมหาสมุทรทั้งหลาย พร้อมทั้งสวรรค์ ล้วนตั้งอยู่โดยอาศัยอุจฉิษฏะ (Ucchiṣṭa) ดวงอาทิตย์ก็ส่องประกายในอุจฉิษฏะ; ทั้งกลางวันและกลางคืนก็เป็นเนื้อเดียวกันนั้นเอง

Mantra 14

उ॒प॒हव्यं॑ विषू॒वन्तं॒ ये च॑ य॒ज्ञा गुहा॑ हि॒ताः । बिभ॑र्ति भ॒र्ता विश्व॒स्योच्छि॑ष्टो जनि॒तुः पि॒ता

คำเชิญบูชารอง (upahavya), พิธีวิศูวันต์ (viśūvant) และบรรดายัญทั้งหลายที่ซ่อนไว้ในที่ลับ—อุจฉิษฏะ (Ucchiṣṭa) ผู้ทรงค้ำจุนสรรพสิ่ง เป็นผู้แบกรับและธำรงไว้; ท่านคือบิดาแห่งผู้ให้กำเนิด (janitṛ).

Mantra 15

पि॒ता ज॑नि॒तुरुच्छि॒ष्टोऽसोः॒ पौत्रः॑ पिताम॒हः । स क्षि॑यति॒ विश्व॒स्येशा॑नो॒ वृषा॒ भूम्या॑मति॒घ्न्यः

อุจฉิษฏะ (Ucchiṣṭa) คือบิดาแห่งผู้ให้กำเนิด (janitṛ); ต่ออสุ (Asu) ท่านเป็นทั้งหลาน (pautra) และปิตามหะ—ปู่ (pitāmaha). ท่านสถิตอยู่ในฐานะเจ้าแห่งสรรพสิ่ง เป็นดุจโคผู้บนผืนแผ่นดิน ผู้มิอาจล่วงละเมิดได้ (atigḥnya).

Mantra 16

ऋ॒तं स॒त्यं तपो॑ रा॒स्ट्रं श्रमो॒ धर्म॑श्च॒ कर्म॑ च । भू॒तं भ॑वि॒ष्यदुच्छि॑ष्टे वी॒र्यं ल॒क्ष्मीर्बलं॒ बले॑

ฤตะ (ṛta) และสัจจะ (satya), ตบัส—เดชแห่งตบะ (tapas), ราษฏระ—อาณาจักร/อธิปไตย (rāṣṭra), ศรมะ—ความเพียรเหน็ดเหนื่อย (śrama), ทั้งธรรมะ (dharma) และกรรมะ (karma)—อดีตและอนาคตล้วนอยู่ในอุจฉิษฏะ (Ucchiṣṭa); ณ ที่นั้นมีวีรยะ—พลังกล้าหาญ (vīrya), ลักษมี—สิริมงคลและความรุ่งเรือง (lakṣmī), และพลังในพลัง.

Mantra 17

समृ॑द्धि॒रोज॒ आकू॑तिः क्ष॒त्रं रा॒ष्ट्रं षडु॒र्व्यः । सं॒व॒त्स॒रोऽध्युच्छि॑ष्ट इडा॑ प्रै॒षा ग्रहा॑ ह॒विः

ความรุ่งเรือง (samṛddhi), พลังชีวิต (ojas), เจตจำนง (ākūti), อำนาจกษัตริย์ (kṣatra), แว่นแคว้น (rāṣṭra), และแดนกว้างทั้งหก (ṣaḍ-urvyaḥ) — ปี (saṃvatsara) ตั้งอยู่เหนืออุจฉิษฏะ (Ucchiṣṭa); อิฬา (Iḍā), แรงเร้าของปุโรหิต (praiṣā), เหล่ากรหะ (graha), และเครื่องบูชา (havis).

Mantra 18

चतु॑र्होतार आ॒प्रिय॑श्चातुर्मा॒स्यानि॑ नी॒विदः॑ । उच्छि॑ष्टे य॒ज्ञाः होत्राः॑ पशुब॒न्धास्तदिष्ट॑यः

โหตฤทั้งสี่ (Hotṛ), บทอาปรี (Āprī), พิธีจาตุรมาสยะ (Cāturmāsya), และถ้อยคำประกาศนิวิด (Nivid) — ทั้งหมดนี้อยู่ในอุจฉิษฏะ (Ucchiṣṭa): พิธีบูชายัญ, เครื่องบูชาแบบโหตฤ, พิธีผูกสัตว์บูชา (Paśubandha), และอิษฏิ (Iṣṭi) เหล่านั้น.

Mantra 19

अ॒र्ध॒मा॒साश्च॒ मासा॑श्चार्त॒वा ऋ॒तुभिः॑ स॒ह। उच्छि॑ष्टे घो॒षिणी॒रापः॑ स्तनयि॒त्नुः श्रुति॑र्म॒ही

กึ่งเดือนและเดือน ทั้งกาลแห่งฤดูกับฤดูทั้งหลาย—ล้วนอยู่ในอุจฉิษฏะ (Ucchiṣṭa): สายน้ำผู้กึกก้อง, อสนีบาต/สายฟ้าแห่งฟ้าร้อง, และศรุติ (Śruti) อันยิ่งใหญ่.

Mantra 20

शर्क॑राः॒ सिक॑ता॒ अश्मा॑न॒ ओष॑धयो वी॒रुध॒स्तृणा॑ । अ॒भ्राणि॑ वि॒द्युतो॑ व॒र्षमुच्छि॑ष्टे॒ संश्रि॑ता श्रि॒ता

กรวด ทราย และก้อนหิน; สมุนไพรเยียวยา (oṣadhi), พืชเถาเลื้อย/พืชคืบคลาน (vīrudh), และหญ้าทั้งหลาย; เมฆ ฟ้าแลบ และฝน—ล้วนพึ่งอุจฉิษฏะ (Ucchiṣṭa) ตั้งอยู่และสถิตมั่นในนั้น.

Mantra 21

राद्धिः॒ प्राप्तिः॒ समा॑प्ति॒र्व्याऽप्ति॒र्मह॑ एध॒तुः । अत्या॑प्ति॒रुच्छि॑ष्टे॒ भूति॒श्चाहि॑ता॒ निहि॑ता हि॒ता

ความสำเร็จ การได้มา ความครบถ้วน การแผ่ซ่าน—ความยิ่งใหญ่: สิ่งเหล่านี้ย่อมเจริญงอกงาม. และการได้ยิ่งกว่า กับความรุ่งเรืองด้วย ก็ถูกวางไว้ ฝากไว้ และสถาปนาไว้ใน อุจฉิษฏะ (Ucchiṣṭa, ของเหลือ/เศษที่มีฤทธิ์ศักดิ์สิทธิ์).

Mantra 22

यच्च॑ प्रा॒णति॑ प्रा॒णेन॒ यच्च॒ पश्य॑ति॒ चक्षु॑षा । उच्छि॑ष्टाज्जज्ञिरे॒ सर्वे॑ दि॒वि दे॒वा दि॑वि॒श्रितः॑

สิ่งใดก็ตามที่หายใจด้วยลมหายใจ และสิ่งใดก็ตามที่เห็นด้วยตา—ทั้งหมดนั้นบังเกิดจาก อุจฉิษฏะ (Ucchiṣṭa): เหล่าเทพในสวรรค์ ผู้ตั้งมั่นอยู่ในสวรรค์.

Mantra 23

ऋचः॒ सामा॑नि॒ च्छन्दां॑सि पुरा॒णं यजु॑षा स॒ह। उच्छि॑ष्टाज्जज्ञिरे॒ सर्वे॑ दि॒वि दे॒वा दि॑वि॒श्रितः॑

ฤคเวทมนต์ (Ṛc), สามเวทบทขับ (Sāman), ฉันทลักษณ์ทั้งหลาย, ปุราณะ (Purāṇa) อันโบราณ และพร้อมด้วย ยชุส (Yajus)—ทั้งหมดนี้บังเกิดจาก อุจฉิษฏะ (Ucchiṣṭa): เหล่าเทพในสวรรค์ ผู้ตั้งมั่นอยู่ในสวรรค์.

Mantra 24

प्रा॒णा॒पा॒नौ चक्षुः॒ श्रोत्र॒मक्षि॑तिश्च॒ क्षिति॑श्च॒ या। उच्छि॑ष्टाज्जज्ञिरे॒ सर्वे॑ दि॒वि दे॒वा दि॑वि॒श्रितः॑

ลมหายใจเข้าและลมหายใจออก การเห็นและการได้ยิน ความไม่เสื่อมสูญและความตั้งมั่น—สิ่งใดก็ตามที่เป็นเหล่านี้ ทั้งหมดล้วนบังเกิดจากอุจฉิษฏะ (Ucchiṣṭa, “ส่วนที่เหลือ”); คือเหล่าเทพผู้สถิตในสวรรค์ ผู้ตั้งมั่นในสวรรค์

Mantra 25

आ॒न॒न्दा मोदाः॑ प्र॒मुदो॑ऽभिमोद॒मुद॑श्च॒ ये। उच्छि॑ष्टाज्जज्ञिरे॒ सर्वे॑ दि॒वि दे॒वा दि॑वि॒श्रितः॑

ความปีติและความรื่นรมย์ ความยินดีและความปลื้มปิติ และความสุขทั้งหลายที่มีอยู่—ทั้งหมดล้วนบังเกิดจากอุจฉิษฏะ (Ucchiṣṭa, “ส่วนที่เหลือ”); คือเหล่าเทพผู้สถิตในสวรรค์ ผู้ตั้งมั่นในสวรรค์

Mantra 26

दे॒वाः पि॒तरो॑ मनु॒ष्याऽ गन्धर्वाप्स॒रस॑श्च॒ ये। उच्छि॑ष्टाज्जज्ञिरे॒ सर्वे॑ दि॒वि दे॒वा दि॑वि॒श्रितः॑

เหล่าเทพ บรรพชน มนุษย์ และคันธรรพะพร้อมอัปสรา—ไม่ว่าเป็นผู้ใดก็ตาม: ล้วนบังเกิดจาก “อุจฉิษฏะ (ucchiṣṭa) เศษที่เหลือ” ทั้งสิ้น; แม้เหล่าเทพผู้สถิตในสวรรค์ ผู้ตั้งมั่นด้วยสวรรค์ ก็เกิดจากสิ่งนั้น.