Adhyaya 1
บทที่ 3.1 ทำให้ความถูกต้องของสัญญากลายเป็นความมั่นคงของรัฐโดยตรวจสอบธุรกรรมผ่านกฎเกณฑ์เรื่องสถานที่ เวลา แหล่งที่มา และความสามารถของคู่สัญญา เพื่อป้องกันการฉ้อโกงและการฟ้องร้อง ทั้งกำหนดให้ธรรมสถะและอมาตยามีหน้าที่ตรวจตราธุรกรรม ณ จุดบริหารสำคัญ ทั้งระบุบริบทเสี่ยงสูง อาทิ การทำธุรกรรมลับ ในบ้านหรือป่า ยามราตรี อาชีพปลอม และการสมรู้ร่วมคิด ทั้งจำกัดความสามารถของผู้อยู่ในความปกครอง ผู้ต้องหา ผู้ทรมานจิตใจ และผู้มึนเมา ผลลัพธ์คือสิทธิ์ชัดเจน การฉ้อโกงลดลง และการพิจารณาคดีคาดเดาได้มากขึ้น สนับสนุนการรวมอำนาจภายในเพื่อการขยายอาณาเขต
Sutras
Sutra 1
धर्मस्थास्त्रयस्त्रयोऽमात्या जनपदसंधिसंग्रहणद्रोणमुखस्थानीयेषु व्यावहारिकानर्थान् कुर्युः ॥ कZ_०३.१.०१ ॥
ธรรมสถะสามคนและอำมาตย์สามคนพึงดำเนินงานตุลาการในหน่วยปกครองระดับชนบท (janapada), saṃdhisaṃgrahaṇa, droṇamukha และ sthānīya.
Sutra 2
तिरोहितान्तरगारनक्तारण्योपध्युपह्वरकृतांश्च व्यवहारान्प्रतिषेधयेयुः ॥ कZ_०३.१.०२ ॥
พวกเขาพึงห้ามการทำธุรกรรมและการติดต่อที่กระทำโดยปกปิด—ภายในบ้าน (ที่เป็นส่วนตัว), ในเวลากลางคืน, ในป่า, โดยอ้างข้ออ้าง, หรือในที่ลับตาคน।
Sutra 3
कर्तुः कारयितुः पूर्वः साहसदण्डः ॥ कZ_०३.१.०३ ॥
โทษปรับแบบ ‘สาหส’ ใช้ก่อนกับผู้กระทำ และต่อมาจึงใช้กับผู้สั่งการ/ผู้ก่อให้เกิดการกระทำนั้น।
Sutra 4
श्रोतृऋणामेकैकं प्रत्यर्धदण्डाः ॥ कZ_०३.१.०४ ॥
สำหรับแต่ละคนในฝ่าย śrotṛ/ṛṇa ให้ปรับครึ่งหนึ่ง (อรรธทัณฑะ) ต่อคน।
Sutra 5
श्रद्धेयानां तु द्रव्यव्यपनयः ॥ कZ_०३.१.०५ ॥
แต่ในกรณีของผู้ที่ถือว่าน่าเชื่อถือ บทลงโทษคือการริบ/ยึดทรัพย์สิน।
Sutra 6
परोक्षेणाधिकर्णग्रहणमवक्तव्यकरा वा तिरोहिताः सिध्येयुः ॥ कZ_०३.१.०६ ॥
การกระทำที่ทำอย่างลับๆ—เช่น ควบคุมตัว/บังคับผู้อื่นโดยไม่มีขั้นตอนเปิดเผย หรือการเรียกเก็บที่ปกปิด/ผิดกฎหมาย—ย่อม ‘สำเร็จ’ ได้ก็ด้วยการปกปิดเท่านั้น; ดังนั้นในการวินิจฉัยคดีจึงน่าสงสัยโดยสภาพ
Sutra 7
दायनिक्षेपोपनिधिविवाहयुक्ताः स्त्रीणामनिष्कासिनीनां व्याधितानां चामूढसंज्ञानामन्तरगारकृताः सिध्येयुः ॥ कZ_०३.१.०७ ॥
ข้อพิพาทเกี่ยวกับมรดก การฝากทรัพย์ การฝากทรัพย์ที่ซ่อนไว้ (อุปนิธิ) และการสมรส—เมื่อเกี่ยวข้องกับสตรีที่ไม่อาจออกนอกเรือนได้ หรือกับผู้ที่เจ็บป่วยหรือไม่รู้สึกตัวเต็มที่—มักถูกทำให้สำเร็จด้วยการกระทำภายในเรือน (ไม่ปรากฏต่อสาธารณะ) จึงควรถูกถือว่าโดยสภาพเป็นเรื่องน่าสงสัยและต้องตรวจสอบอย่างเข้มงวด.
Sutra 8
साहसानुप्रवेशकलहविवाहराजनियोगयुक्ताः पूर्वरात्रव्यवहारिणां च रात्रिकृताः सिध्येयुः ॥ कZ_०३.१.०८ ॥
เรื่องที่เกี่ยวกับความรุนแรง การบุกรุก/บุกเข้าโดยใช้กำลัง การทะเลาะวิวาท การจัดการสมรส หรือการมอบหมายตามพระราชโองการ—เมื่อกระทำในเวลากลางคืน โดยเฉพาะโดยผู้ที่ทำธุรกรรมในช่วงต้นคืน—มักสำเร็จภายใต้ความมืด จึงน่าสงสัยและต้องการหลักฐานที่เข้มงวด.
Sutra 9
सार्थव्रजाश्रमव्याधचारणमध्येष्वरण्यचराणामरण्यकृताः सिध्येयुः ॥ कZ_०३.१.०९ ॥
ท่ามกลางกองคาราวาน ฝูงต้อนสัตว์ สำนักฤๅษี พราน และหมู่คณะเร่ร่อน—การติดต่อของผู้พำนักป่าที่ทำกันในพงไพร มักสำเร็จนอกการกำกับดูแล จึงน่าสงสัยและควรตรวจสอบอย่างรอบคอบ.
Sutra 10
गूढाजीविषु चोपधिकृताः सिध्येयुः ॥ कZ_०३.१.१० ॥
ในทำนองเดียวกัน เรื่องที่ถูกจัดฉากด้วย ‘อุปธิ’ (การวางกับดัก/กลอุบาย) โดยเกี่ยวข้องกับผู้มีอาชีพแฝง (คูฑาชีวิน) ย่อมสำเร็จด้วยการหลอกลวง; จึงน่าสงสัย.
Sutra 11
मिथःसमवाये चोपह्वरकृताः सिध्येयुः ॥ कZ_०३.१.११ ॥
ในคดีที่มีการสมคบคิดกัน การกระทำที่ทำผ่าน ‘อุปหวร’ (เล่ห์กล/อุบาย) มักเป็นสิ่งที่ “สำเร็จ”; ดังนั้นการติดต่อที่เป็นการฮั้วกันจึงน่าสงสัยและต้องแยกแยะคลี่คลายอย่างรอบคอบ.
Sutra 12
अतोऽन्यथा न सिध्येयुः अपाश्रयवद्भिश्च कृताः पितृमता पुत्रेण पित्रा पुत्रवता निष्कुलेन भ्रात्रा कनिष्ठेनाविभक्तांशेन पतिमत्या पुत्रवत्या च स्त्रिया दासाहितकाभ्यामप्राप्तातीतव्यवहाराभ्यामभिशस्तप्रव्रजितन्यङ्गव्यसनिभिश्च अन्यत्र निषृष्टव्यवहारेभ्यः ॥ कZ_०३.१.१२ ॥
ดังนั้น หากเป็นอย่างอื่นย่อมไม่เป็นผล/ไม่ชอบด้วยกฎหมาย ได้แก่ ธุรกรรมที่ทำโดยผู้ไร้ฐานะ/ที่พึ่งพิงอิสระ (apāśraya) และธุรกรรมที่ทำโดย (i) บุตรในขณะที่บิดายังมีชีวิต (ii) บิดาในขณะที่มีบุตรที่สามารถ/อยู่พร้อมหน้า (iii) พี่น้องเมื่อขาดหลักค้ำจุนตระกูล/สายสกุล (iv) น้องชาย (v) ผู้ถือหุ้นส่วนที่ยังไม่แบ่ง (vi) หญิงที่มีสามี (vii) หญิงที่มีบุตร (viii) ทาสและคนรับจ้าง (ix) ผู้ที่ยังไม่บรรลุนิติภาวะทางกฎหมายหรือความสามารถได้สิ้นไป และ (x) ผู้ถูกกล่าวหา/ต้องโทษ ผู้สละเพศ/บวชออกเรือน ผู้พิการ หรือผู้ติดอบาย—เว้นแต่เป็นธุรกรรมที่ได้รับมอบอำนาจ/อนุญาตไว้โดยชัดแจ้ง.
Sutra 13
तत्रापि क्रुद्धेनार्तेन मत्तेनोन्मत्तेनावगृहीतेन वा कृता व्यवहारा न सिध्येयुः ॥ कZ_०३.१.१३ ॥
แม้ในกรณีเหล่านั้น ธุรกรรมที่ทำโดยผู้โกรธ ผู้ทุกข์ร้อน/คับขัน ผู้มึนเมา ผู้วิกลจริต หรือผู้ถูกควบคุม/ถูกบีบบังคับ ย่อมไม่เป็นผล/ไม่ชอบด้วยกฎหมาย.
Sutra 14
कर्तृकारयितृश्रोतृऋणां पृथग् यथोक्ता दण्डाः ॥ कZ_०३.१.१४ ॥
ผู้กระทำ ผู้สั่งการ/ยุยง ผู้รับฟัง/ผู้รับประโยชน์ และลูกหนี้—มีโทษแยกกันตามที่ได้กำหนดไว้.
Sutra 15
स्वे स्वे तु वर्गे देशे काले च स्वकरणकृताः सम्पूर्णाचाराः शुद्धदेशा दृष्टरूपलक्षणप्रमाणगुणाः सर्वव्यवहाराः सिध्येयुः ॥ कZ_०३.१.१५ ॥
แต่ธุรกรรมทั้งปวงย่อมชอบด้วยกฎหมาย เมื่อทำให้ถูกต้องตามหมวด/ฐานะของตน ในสถานที่และเวลาที่เหมาะสม ทำผ่านวิธีการ/ตัวแทนที่ตนมีอำนาจ ใช้พิธีการตามจารีตครบถ้วน ทำในสถานที่ ‘สะอาด’ และมีหลักฐานจากรูปแบบที่เห็นได้ เครื่องหมายระบุตัว การวัด/ปริมาณ และคุณลักษณะที่พิสูจน์ได้.
Sutra 16
पश्चिमं चैषां करणमादेशाधिवर्जं श्रद्धेयम् । इति व्यवहारस्थापना ॥ कZ_०३.१.१६ ॥
ใน (เอกสาร/บันทึกทางกฎหมาย) ของพวกเขา ให้เชื่อถือรายการที่บันทึกภายหลัง—ยกเว้นเมื่อขัดกับคำสั่งที่มีอำนาจ (ādeśa) ดังนี้คือการสถาปนากระบวนพิจารณาคดี
Sutra 17
संवत्सरमृतुं मासं पक्षं दिवसं करणमधिकरणमृणं वेदकावेदकयोः कृतसमर्थावस्थयोर्देशग्रामजातिगोत्रनामकर्माणि चाभिलिख्य वादिप्रतिवादिप्रश्नानर्थानुपूर्व्या निवेशयेत् ॥ कZ_०३.१.१७ ॥
เมื่อบันทึกปี ฤดู เดือน ปักษ์ วัน; เอกสาร/ตราสาร; เขตอำนาจ/องค์คณะ; หนี้/ข้อเรียกร้อง; และรายละเอียดของโจทก์กับจำเลย—ว่าการกระทำนั้นเสร็จสิ้นแล้วหรือไม่ และคู่ความมีความสามารถหรือไม่—พร้อมทั้งประเทศ หมู่บ้าน ชุมชน/วรรณะ ตระกูล ชื่อ และอาชีพแล้ว เสมียนพึงลงถ้อยแถลงของโจทก์และจำเลยและคำถามต่าง ๆ ตามลำดับให้ถูกต้อง।
Sutra 18
निविष्टांश्चावेक्षेत ॥ कZ_०३.१.१८ ॥
เขาพึงตรวจสอบรายการที่ได้บันทึกไว้ด้วย।
Sutra 19
निबद्धं वादमुत्सृज्यान्यं वादं संक्रामति पूर्वोक्तं पश्चिमेनार्थेन नाभिसंधत्ते परवाक्यमनभिग्राह्यमभिग्राह्यावतिष्ठते प्रतिज्ञाय देशं निर्दिशेत्युक्ते न निर्दिशति हीनदेशमदेशं वा निर्दिशति निर्दिष्टाद्देशादन्यं देशमुपस्थापयति उपस्थिते देशेऽर्थवचनं नैवमित्यपव्ययते साक्षिभिरवधृतं नेच्छति असम्भाष्ये देशे साक्षिभिर्मिथः सम्भाषते इति परोक्तहेतवः ॥ कZ_०३.१.१९ ॥
เหตุที่ฝ่ายตรงข้ามยกขึ้น (ชี้ถึงการบ่ายเบี่ยง/ข้อบกพร่อง) ได้แก่: ละทิ้งคดีที่ได้ยื่นไว้แล้วเปลี่ยนไปเป็นคดีอื่น; ไม่เชื่อมโยงสิ่งที่กล่าวไว้ก่อนกับความหมายที่กล่าวภายหลัง; ยืนกรานถือเอาสิ่งที่รับฟังไม่ได้ว่าเป็นสิ่งที่รับฟังได้ หรือปฏิเสธสิ่งที่รับฟังได้; เมื่อถูกสั่งให้ระบุสถานที่อันเกี่ยวกับข้อเรียกร้องกลับไม่ระบุ หรือระบุสถานที่ที่ด้อยกว่า/ไม่เกี่ยวข้อง; เสนอสถานที่อื่นแทนสถานที่ที่ได้ระบุไว้แล้ว; เมื่อกำหนดสถานที่แล้วกลับปฏิเสธสาระโดยกล่าวว่า “ไม่เป็นเช่นนั้น”; ไม่ยอมรับสิ่งที่พยานยืนยันแล้ว; และสนทนากับพยานเป็นการส่วนตัวในสถานที่ที่ห้ามการติดต่อสื่อสารเช่นนั้น।
Sutra 20
परोक्तदण्डः पञ्चबन्धः ॥ कZ_०३.१.२० ॥
โทษปรับตามเหตุที่ฝ่ายตรงข้ามยกขึ้น คือห้าหน่วย ‘พันธะ’ (bandha)۔
Sutra 21
स्वयं वादिदण्डो दशबन्धः ॥ कZ_०३.१.२१ ॥
หากคู่ความฝ่ายโจทก์ต้องรับผิดเอง (จากคำของตน) โทษปรับคือสิบหน่วย ‘พันธะ’ (bandha)۔
Sutra 22
पुरुषभृतिरष्टांशः ॥ कZ_०३.१.२२ ॥
ค่าตอบแทนของตัวแทน/เอเยนต์ที่จ้าง (puruṣabhṛti) เท่ากับหนึ่งในแปด (ของจำนวนเงินที่เป็นเดิมพัน/ข้อพิพาท)۔
Sutra 23
पथिभक्तमर्घविशेषतः ॥ कZ_०३.१.२३ ॥
เบี้ยเลี้ยง/ค่าอาหารระหว่างเดินทาง (pathi-bhakta) ให้จัดตามอัตราที่เหมาะสมกับมูลค่า/ระดับ (argha)۔
Sutra 24
तदुभयं नियम्यो दद्यात् ॥ कZ_०३.१.२४ ॥
ทั้งสองอย่างนี้ (ค่าตัวแทนและเบี้ยเลี้ยงเดินทาง) ให้จ่ายได้ต่อเมื่อได้กำกับ/ตรวจสอบแล้วเท่านั้น۔
Sutra 25
अभियुक्तो न प्रत्यभियुञ्जीत अन्यत्र कलहसाहससार्थसमवायेभ्यः ॥ कZ_०३.१.२५ ॥
ผู้ถูกกล่าวหาไม่พึงยื่นข้อกล่าวหาตอบโต้ เว้นแต่ในคดีที่เกี่ยวกับการทะเลาะวิวาท การทำร้ายด้วยความรุนแรง แก๊ง/การปล้นเป็นขบวนการ หรือการสมคบคิด/การรวมกลุ่มร่วมกัน۔
Sutra 26
न चाभियुक्तेऽभियोगेऽस्ति ॥ कZ_०३.१.२६ ॥
หากไม่มีจำเลยที่ถูกกล่าวหาอย่างเป็นทางการ (อภิยุกตะ) ก็ถือว่าไม่มีคำฟ้อง/ข้อกล่าวหา (อภิโยคะ) อยู่.
Sutra 27
अभियोक्ता चेत्प्रत्युक्तस्तदहरेव न प्रतिब्रूयात्परोक्तः स्यात् ॥ कZ_०३.१.२७ ॥
หากโจทก์เมื่อถูกจำเลยโต้ตอบแล้ว ไม่ยื่นคำโต้แย้งกลับในวันนั้นเอง ก็ถือว่าโจทก์ยอมรับถ้อยแถลงของฝ่ายตรงข้ามแล้ว
Sutra 28
कृतकार्यविनिश्चयो ह्यभियोक्ता नाभियुक्तः ॥ कZ_०३.१.२८ ॥
ผู้ที่ต้องพร้อมด้วยแผนการดำเนินคดีที่แน่นอนและความมุ่งมั่นจะสู้คดีให้ถึงที่สุดคือโจทก์ ไม่ใช่จำเลย
Sutra 29
तस्याप्रतिब्रुवतस्त्रिरात्रं सप्तरात्रमिति ॥ कZ_०३.१.२९ ॥
สำหรับผู้ (โจทก์) ที่ไม่ยื่นคำโต้แย้งกลับ กำหนดเวลาเป็นสามคืน—ตามอีกความเห็นหนึ่งเป็นเจ็ดคืน
Sutra 30
अत ऊर्ध्वं त्रिपणावरार्ध्यं द्वादशपणपरं दण्डं कुर्यात् ॥ कZ_०३.१.३० ॥
เมื่อพ้นกำหนดที่อนุญาตแล้ว ศาลพึงปรับเป็นเงินค่าปรับไม่น้อยกว่าสามปณะ และไม่เกินสิบสองปณะ
Sutra 31
त्रिपक्षादूर्ध्वमप्रतिब्रुवतः परोक्तदण्डं कृत्वा यान्यस्य द्रव्याणि स्युस्ततोऽभियोक्तारं प्रतिपादयेदन्यत्र वृत्त्युपकरणेभ्यः ॥ कZ_०३.१.३१ ॥
หากครบสามปักษ์ (สามช่วงครึ่งเดือน) แล้วยังไม่ยื่นคำโต้แย้งกลับ ให้ถือว่าถ้อยแถลงของฝ่ายตรงข้ามเป็นที่ตั้งมั่น แล้วกำหนดโทษปรับ และชดใช้ให้โจทก์จากทรัพย์สินที่มีอยู่ของเขา—ยกเว้นเครื่องมือที่จำเป็นต่อการเลี้ยงชีพ
Sutra 32
तदेव निष्पततोऽभियुक्तस्य कुर्यात् ॥ कZ_०३.१.३२ ॥
เมื่อจำเลยหลบหนี ให้ใช้กระบวนการเดียวกันนั้นดำเนินการ
Sutra 33
अभियोक्तुर्निष्पातसमकालः परोक्तभावः ॥ कZ_०३.१.३३ ॥
หากโจทก์หลบหนี นับแต่เวลานั้นให้ถือถ้อยแถลงของฝ่ายตรงข้ามเป็นฝ่ายมีน้ำหนัก/เป็นผล (เสมือนยอมรับแล้ว)
Sutra 34
प्रेतस्य व्यसनिनो वा साक्षिवचनमसारम् ॥ कZ_०३.१.३४ ॥
คำให้การของผู้ตาย (ที่ถ่ายทอดต่อกันมา) หรือของผู้ที่ติดอบาย/เสพติด เป็นสิ่งไม่น่าเชื่อถือ (ไม่ควรถือเป็นพยานหลักฐาน)
Sutra 35
अभियोक्ता दण्डं दत्त्वा कर्म कारयेत् ॥ कZ_०३.१.३५ ॥
โจทก์เมื่อชำระค่าปรับตามกำหนดแล้ว ย่อมให้ดำเนินการ/ให้มีการปฏิบัติที่จำเป็นได้
Sutra 36
आधिं वा स कामं प्रवेशयेत् ॥ कZ_०३.१.३६ ॥
หรือเขาอาจตามความประสงค์ บันทึก/ลงรายการ ‘อาธิ’ (การจำนำ/คำมั่นค้ำประกัน) ไว้ในบันทึก/กระบวนพิจารณา.
Sutra 37
रक्षोघ्नरक्षितं वा कर्मणा प्रतिपादयेदन्यत्र ब्राह्मणात् ॥ कZ_०३.१.३७ ॥
หรืออาจพิสูจน์เรื่องนั้นด้วยการทดสอบ/การกระทำที่ประกอบภายใต้พิธีคุ้มกัน (rakṣoghnarakṣita) เว้นแต่ในกรณีของพราหมณ์.
Sutra 38
नश्यतां सर्वधर्माणां राजा धर्मप्रवर्तकः ॥ कZ_०३.१.३८च्द् ॥
เมื่อธรรมทั้งปวงเสื่อมถอย พระราชาคือผู้ทำให้ธรรมดำเนิน (ฟื้นฟูและบังคับใช้).
Sutra 39
विवादार्थश्चतुष्पादः पश्चिमः पूर्वबाधकः ॥ कZ_०३.१.३९च्द् ॥
เพื่อการตัดสินข้อพิพาท ทั้งสี่นี้เป็น ‘สี่เท้า’; ข้อที่มาทีหลังย่อมลบล้าง/มีอำนาจเหนือข้อที่มาก่อน.
Sutra 40
चरित्रं संग्रहे पुंसां राज्ञामाज्ञा तु शासनम् ॥ कZ_०३.१.४०च्द् ॥
จริตระ (จารีต) อยู่ในแบบแผนที่ผู้คนยึดถือสืบกันมา; ส่วนศาสนะ (การปกครอง) อยู่ที่พระบัญชาของพระราชา.
Sutra 41
अरक्षितुर्वा क्षेप्तुर्वा मिथ्यादण्डमतोऽन्यथा ॥ कZ_०३.१.४१च्द् ॥
มิฉะนั้น สำหรับผู้ที่ไม่คุ้มครองหรือผู้ที่กดขี่/ผลักผู้คนให้ตกอยู่ในอันตราย โทษย่อมกลายเป็นโทษที่ผิด (มิตฺยาทัณฑะ).
Sutra 42
राज्ञा पुत्रे च शत्रौ च यथादोषं समं धृतः ॥ कZ_०३.१.४२च्द् ॥
พระราชาต้องลงโทษอย่างเสมอภาค—ทั้งต่อพระโอรสของตนและต่อศัตรู—ตามความผิดนั้นๆ
Sutra 43
न्यायेन च चतुर्थेन चतुरन्तां वा महीं जयेत् ॥ कZ_०३.१.४३च्द् ॥
และด้วยนยายะ—ในฐานะ ‘เครื่องมือที่สี่’—ย่อมชนะได้แม้แผ่นดินทั้งปวงที่มีสี่ทิศเป็นขอบเขต
Sutra 44
यस्मिन्नर्थे विरुध्येत धर्मेणार्थं विनिर्णयेत् ॥ कZ_०३.१.४४च्द् ॥
เมื่อใดที่ธรรมะขัดกับอรรถะ ให้ตัดสินเข้าข้างอรรถะ (ประโยชน์เชิงปฏิบัติ/ประโยชน์ของรัฐ)
Sutra 45
न्यायस्तत्र प्रमाणं स्यात्तत्र पाठो हि नश्यति ॥ कZ_०३.१.४५च्द् ॥
ในกรณีนั้น นยายะเป็นมาตรฐานที่มีอำนาจชี้ขาด; การยึดเพียงการท่อง/ตัวอักษรของข้อความย่อมหมดน้ำหนัก
Sutra 46
अनुयोगार्जवं हेतुः शपथश्चार्थसाधकः ॥ कZ_०३.१.४६च्द् ॥
การไต่ถาม/ซักถาม ความตรงไปตรงมา (ความเปิดเผย) และเหตุผลอันมีมูลเป็นเครื่องมือ; ส่วนคำสาบานเป็นสิ่งที่ทำให้เรื่องยุติลง (ยืนยันผลการตัดสิน)
Sutra 47
चारहस्ताच्च निष्पाते प्रदेष्टव्यः पराजयः ॥ कZ_०३.१.४७च्द् ॥
หากคำให้การของพยาน ‘ตกหล่น/ล้มเหลว’ แม้ภายในระยะสี่ศอก ก็ต้องกำหนดให้เป็นฝ่ายแพ้คดี (แพ้คดี/มีผลทางโทษ)
Frequently Asked Questions
Predictable commerce and reduced fraud: citizens can rely on enforceable transactions; courts face fewer collusive or coerced claims; property and family assets are protected, stabilizing tax base and public order.
Graded penalties: the principal doer (kartṛ) is punished first with a sāhasa-daṇḍa; the instigator (kārayitṛ) follows; each complicit hearer/witness (śrotṛ) receives a fractional penalty (pratyardha-daṇḍa). In certain cases involving “trustworthy persons,” the sanction is dravya-vyapanaya (forfeiture/privation of the property involved).
Ask anything about Adhyaya 1 of the Arthashastra
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Arthashastra in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.