Adhyaya 125

Verse 1

।सूत उवाच । ततः कर्णोत्पलातीर्थं विख्यातं चास्ति शोभनम् । यत्र स्नातो नरः सम्यङ्न वियोगमवाप्नुयात्

సూతుడు పలికెను—ఆ తరువాత కర్ణోత్పలా తీర్థము ప్రసిద్ధమై శోభనముగా ఉన్నది. అక్కడ విధివిధానంగా స్నానము చేసిన నరుడు వియోగమును పొందడు.

Verse 2

कथंचिदपि चेष्टेन धनेनालिजनेन च । पराक्रमेण धर्मेण कलत्रेण विशेषतः

ఏ విధమైన ప్రయత్నంతోనైనా, ధనంతో, స్వజనులు–సంబంధాలతో, పరాక్రమంతో, ధర్మంతో, మరియు ముఖ్యంగా భార్య సహాయంతో—

Verse 3

सत्यसंध इति ख्यातः पुरासीत्पृथिवीपतिः । इक्ष्वाकुकुलसंभूतः सर्वरूपगुणैर्युतः

పూర్వకాలంలో ‘సత్యసంధ’ అని ఖ్యాతిగాంచిన ఒక భూపతి రాజు ఉండెను. అతడు ఇక్ష్వాకు వంశసంభవుడు, సర్వ రూప-గుణాలతో సమన్వితుడు.

Verse 4

तस्य कर्णोत्पलानाम जाता कन्या सुशोभना । बहुपुत्रस्य चैका सा सर्वलक्षणलक्षिता

అతనికి ‘కర్ణోత్పలా’ అనే పేరుగల అతి శోభనమైన కుమార్తె జన్మించింది. అనేక కుమారులు ఉన్నప్పటికీ, ఆమె ఒక్కతే అతని (విశిష్ట) కుమార్తె; సర్వ శుభలక్షణాలతో అలంకృతురాలు.

Verse 5

अथ तस्याः पिता नाम चक्रे द्वादशमे दिने । संमंत्र्य ब्राह्मणैः सार्धं भृत्यामात्यैर्मुहुर्मुहुः

అప్పుడు ఆమె తండ్రి ద్వాదశవ రోజున నామకరణం చేశాడు. అతడు బ్రాహ్మణులతో పాటు, సేవకులు మరియు మంత్రులతో కూడా మళ్లీ మళ్లీ సంప్రదించాడు.

Verse 6

यस्मात्कर्णोत्पला चेयं जाता मम कुमारिका । तस्मात्कर्णोत्पलानाम जाता कन्या सुशोभना

‘నా ఈ కుమార్తె కర్ణోత్పలా రూపంగా జన్మించింది; కాబట్టి ఈ శోభన బాలిక “కర్ణోత్పలా” అనే నామంతోనే ప్రసిద్ధి పొందుగాక.’

Verse 7

बहु पुत्रस्य चैका सा सर्वलक्षणलक्षिता । तस्मात्कर्णोत्पलानाम जायतां द्विजसत्तमाः

నాకు అనేక కుమారులు ఉన్నా, ఆమె ఒక్కతే నా కుమార్తె; సర్వ శుభలక్షణాలతో అలంకృతురాలు. కావున, ఓ ద్విజశ్రేష్ఠులారా, ఆమెకు ‘కర్ణోత్పలా’ అనే నామం కలుగుగాక.

Verse 8

कृतनामाऽथ सा बाला वृद्धिं याति दिनेदिने । आह्लादकारिणी नित्यं कला चांद्रमसी यथा

నామకరణమైన తరువాత ఆ బాలిక దినదినమూ వృద్ధి చెందింది. ఆమె నిత్యం ఆనందం కలిగించేది—చంద్రుని వర్ధమాన కళ వలె.

Verse 9

अथ सा क्रमशः प्राप्ता यौवनं बंधुलालिता । हस्ताद्धस्तं प्रगच्छंती सर्वेषां द्विजसत्तमाः

ఆపై బంధువుల స్నేహలాలనలో పెరిగిన ఆమె క్రమంగా యౌవనాన్ని పొందింది. ఓ ద్విజశ్రేష్ఠులారా, ఆమె కీర్తి అందరిలో చేతిచేతికి వ్యాపించింది.

Verse 10

अथ तां यौवनोपेतां दृष्ट्वा स पृथिवीपतिः । चिंतयामास चित्तेन कस्येमां प्रददाम्यहम्

ఆమె యౌవనంతో యుక్తురాలై ఉన్నదని చూసి ఆ భూపతి హృదయంలో ఆలోచించాడు—“ఈ కన్యను నేను ఎవరికిచ్చెదను?”

Verse 11

न तस्याः सदृशः कश्चिद्वरोऽत्र धरणीतले । न स्वर्गे न च पाताले किं कृत्यं मेऽधुना भवेत्

“ఈ భూమిపై ఆమెకు సమానమైన వరుడు ఎవరూ లేరు; స్వర్గంలోనూ లేదు, పాతాళంలోనూ లేదు. ఇక నేను ఏమి చేయాలి?”

Verse 12

स एवं बहुधा ध्यात्वा तदर्थं पृथिवीपतिः । निश्चयं प्राकरोच्चित्ते प्रष्टव्योऽत्र पितामहः

ఆ విషయాన్ని అనేక విధాలుగా ధ్యానించి భూపతి రాజు హృదయంలో దృఢ నిశ్చయం చేసుకున్నాడు—“ఈ వ్యవహారంలో పితామహుడు బ్రహ్మదేవుని అడగవలెను.”

Verse 13

मयाद्य विषये चास्मिन्स देवः प्रेरयिष्यति । तस्मै पुत्रीं प्रदास्यामि नान्यस्मै वै कथंचन

“ఈ రోజు నా రాజ్యంలోనే, ఈ విషయములో దేవుడు నన్ను తప్పక ప్రేరేపిస్తాడు. ఆయన సూచించినవాడికే నా కుమార్తెను ఇస్తాను—ఇతరెవరికీ ఎట్టి పరిస్థితుల్లోనూ కాదు.”

Verse 14

स एवं निश्चयं कृत्वा तामादाय ततः परम् । ब्रह्मलोकं जगामाथ प्रष्टुं तस्याः कृते वरम्

ఇలా నిశ్చయించుకొని అతడు ఆమెను వెంట తీసుకొని, ఆమెకు తగిన వరుడిని అడగుటకు బ్రహ్మలోకానికి వెళ్లాడు.

Verse 15

अथ यावत्स संप्राप्तो ब्रह्मलोकं नरेश्वरः । तावत्संध्या समुत्पन्ना ब्राह्मी ब्राह्मणसत्तमाः

నరేశ్వరుడు బ్రహ్మలోకానికి చేరిన వేళనే, ఓ శ్రేష్ఠ బ్రాహ్మణులారా, బ్రాహ్మీ సంధ్య (బ్రహ్మదేవుని సాయంకాల సంధ్య) ఉదయించింది.

Verse 16

एतस्मिन्नंतरे ब्रह्मा सायंतनक्रियोत्सुकः । उपविष्टः समाधिस्थस्तत्कालं समपद्यत

ఇంతలో బ్రహ్మదేవుడు సాయంకాల కర్మలను ఆచరించుటకు ఉత్సుకుడై ఆసనముపై కూర్చొని, సమాధిలో స్థితుడై ఆ నియత సమయంలో లీనమయ్యాడు.

Verse 17

सत्यसंधोऽपि तं दृष्ट्वा समाधिस्थं पितामहम् । समाध्यंतं प्रतीक्षन्स उपविष्टः समीपतः

సత్యసంకల్పుడైన అతడు సమాధిలో లీనమైన పితామహుడు (బ్రహ్మ)ను చూచి, సమాధి ముగియుటను ఎదురుచూస్తూ సమీపమున కూర్చున్నాడు।

Verse 18

ततो विलोक्य चात्मानमात्मनि प्रपितामहः । पद्मे प्रवर्तिते सम्यगष्टपत्रे हृदि स्थिते

అనంతరం ప్రపితామహుడు (బ్రహ్మ) తనలో తానే తన ఆత్మస్వరూపాన్ని దర్శించి, హృదయంలో సమ్యగ్వికసించిన అష్టదళ పద్మములో అది స్థాపితమై ఉన్నదని గ్రహించాడు।

Verse 19

कर्णिकामध्यगं दीप्तं बहुवर्णमतिस्थिरम् । आनंदाश्रुपरिक्लिन्नवदनः पुलकांकितः

పద్మకర్ణిక మధ్యమున దీప్తమై, అనేకవర్ణములతో అచంచలంగా ఉన్న తేజోమయ స్వరూపాన్ని అతడు చూచెను; ఆనందాశ్రువులతో ముఖం తడిసి, దేహమంతా రోమాంచితమైంది।

Verse 20

तत आचम्य प्रक्षाल्य चरणौ सर्वतोदिशम् । अपश्यत्प्रणतः सर्वैर्ब्रह्मलोकनिवासिभिः

ఆపై అతడు ఆచమనం చేసి, అన్ని దిశలవైపు పాదాలను ప్రక్షాళన చేసి, బ్రహ్మలోక నివాసులందరూ భక్తితో ప్రణమించి ఉన్నదాన్ని చూచెను।

Verse 21

एतस्मिन्नंतरे राजा तामादाय शुभाननाम् । नमस्कृत्य तया सार्धं ततः प्रोवाच सादरम्

ఇంతలో రాజు ఆ శుభముఖి కన్యను వెంట తీసుకొని, ఆమెతో కలిసి నమస్కరించి, తరువాత సాదరంగా పలికెను।

Verse 22

अहं देव समायातो मर्त्यलोकात्तवांतिकम् । सत्यसंधो महीपाल आनर्त भुवि विश्रुतः

హే దేవా! నేను మర్త్యలోకమునుండి నీ సన్నిధికి వచ్చితిని. నేను సత్యసంధుడను భూపాలుడను; ఆనర్తభూమిలో ప్రసిద్ధుడను.

Verse 23

इयं कर्णोत्पलानाम मम कन्या सुशोभना । अस्या भुवि मया लब्धो न समोऽत्र पतिः क्वचित्

ఇది కర్ణోత్పలా అనే నా సుందర కుమార్తె. ఆమెకు ఈ భూమిపై ఎక్కడా సమానుడైన వరుడు నాకు లభించలేదు.

Verse 24

सदृशस्तेन चायातस्तव पार्श्वे सुरोत्तम । तस्मान्मे ब्रूहि भर्त्तारमस्या येन ददाम्यहम्

హే సురోత్తమా! ఇప్పుడు నీ సన్నిధికి తగిన సమానుడు వచ్చెను. కనుక ఆమెకు భర్త ఎవరో నాకు చెప్పుము; నేను విధిగా కన్యాదానం చేయుదును.

Verse 25

सूत उवाच । तस्य तद्वचनं श्रुत्वा ततः प्रोवाच पद्मजः । विहस्य सर्वदेवानां समाजे द्विजसत्तमाः

సూతుడు పలికెను—అతని మాటలు విని పద్మజుడు (బ్రహ్మ) అప్పుడు సమాధానమిచ్చెను. ఓ ద్విజశ్రేష్ఠులారా! సమస్త దేవసభలో చిరునవ్వుతో పలికెను.

Verse 26

यदि पृच्छसि मे भूप कन्याधर्मपतिं प्रति । तन्नैषा कस्यचिद्देया सांप्रतं शृणु कारणम्

హే భూపా! నీ కుమార్తెకు ధర్మసమ్మత భర్త ఎవరో నన్ను అడుగుచున్నావా? అయితే వినుము—ప్రస్తుతం ఆమెను ఎవరికీ ఇవ్వకూడదు. ఇప్పుడు కారణం వినుము.

Verse 27

आत्मश्रेणिप्रसूताय वयोज्येष्ठाय भूपते । कन्या देया च धर्माय यशसे कुलवृद्धये

హే భూపతే! శ్రేష్ఠమైన, గౌరవనీయ వంశంలో జన్మించి వయస్సులో పరిపక్వుడైన వరునికి కన్యాదానం చేయవలెను; ధర్మరక్షణకు, యశస్సుకు, కులవృద్ధికి।

Verse 28

सेयं तव सुता मर्त्ये ज्येष्ठभावं समाश्रिता । सर्वेषां भूमिपालानां यत्तत्त्वं कारणं शृणु

నీ ఈ కుమార్తె మానవలోకంలో జ్యేష్ఠస్థానాన్ని ఆశ్రయించింది. ఇప్పుడు వినుము—సర్వ భూపాలుల గతి నిర్ణయించే నిజమైన తత్త్వం, మూలకారణం ఏమిటో।

Verse 29

ममांतिकं प्रपन्नस्य तव जातं युगत्रयम् । अतीता भूतले मर्त्या ये दृष्टाः प्राक्त्वया नृप

నా సమీపంలో శరణు పొందిన నాటి నుండి నీకు మూడు యుగాలు గడిచిపోయాయి. ఓ నృపా! భూమిపై నీవు ముందుగా చూచిన మానవులంతా ఇప్పటికే గతించిపోయారు।

Verse 30

अन्या सृष्टिः समुत्पन्ना सांप्रतं धरणीतले । न त्वं जानासि माहात्म्यान्मम लोकसमुद्भवात्

ఇప్పుడు భూమిమీద భిన్నమైన సృష్టి ఉద్భవించింది. నా లోకమునుండి నీవు వెలువడిన మహిమ కారణంగా నీవది గుర్తించలేకపోతున్నావు।

Verse 31

न देवा मानुषीं भार्यां कुर्वन्ति च कथंचन । श्लेष्ममूत्रपुरीषाणां संस्थानं या विगर्हिता

దేవతలు ఏ విధంగానూ మానవ స్త్రీని భార్యగా స్వీకరించరు; ఎందుకంటే ఆమె దేహం శ్లేష్మం, మూత్రం, మలములతో కూడినదిగా నిందితమని చెప్పబడింది।

Verse 32

तस्मादत्रैव तिष्ठ त्वं सुतया सहितो नृप । हस्त्यश्वादि च यत्किंचित्तत्सर्वं ते क्षयं गतम्

కాబట్టి, ఓ రాజా, నీ కుమార్తెతో కలిసి ఇక్కడే నిలిచివుండు. నీకు ఉన్న ఏనుగులు, గుర్రాలు మొదలైన సమస్తమూ క్షయమై నశించిపోయింది.

Verse 33

पुत्राः पौत्रास्तथा भृत्या ये चान्ये बांधवास्तव । ते सर्वे निधनं प्राप्ता ये चान्ये भवतेक्षिताः

నీ కుమారులు, మనవళ్లు, సేవకులు మరియు ఇతర బంధువులందరూ మరణాన్ని పొందారు; నీవు పూర్వం చూసిన ఇతరులూ అలాగే లేరు.

Verse 34

स तथेति प्रतिज्ञाय स्थितः पार्थिवसत्तमः । यावत्तावत्सुदुःखार्ता रुदतीसाऽब्रवीत्सुता

‘అలాగే’ అని అంగీకరించి శ్రేష్ఠ రాజు అక్కడే నిలిచాడు. కొద్దిసేపటికి తీవ్రమైన దుఃఖంతో కుమార్తె కన్నీళ్లతో రోదిస్తూ పలికింది.

Verse 35

नाहं तात वसिष्यामि स्थानेस्मिन्ब्रह्मसंभवे । सखीजनपरित्यक्ता बंधुवर्गविनाकृता

నాన్నా, ఈ స్థలంలో నేను ఉండను, ఓ బ్రహ్మసంభవా! సఖీజనాలు విడిచిపోయారు; బంధువర్గం లేక నేను ఒంటరిగా అయ్యాను.

Verse 36

तस्माद्यास्यामि तत्रैव यत्र सा जननी मम । ताश्च सख्यः कृतानंदा याभिः संक्रीडितं मया

కాబట్టి నేను అక్కడికే వెళ్తాను—నా జనని ఉన్న చోటుకు. నేను కలిసి ఆడుకున్న, నాతో ఆనందించిన ఆ సఖులూ అక్కడే ఉన్నారు.

Verse 37

भर्त्रा विनाकृता नाहं नयिष्ये कालसंस्थितिम् । तस्मात्तत्र द्रुतं गच्छ यत्र मे जननी स्थिता

భర్త వియోగముతో నేను జీవనపు నియత గమనాన్ని ఇక కొనసాగించను. కనుక త్వరగా అక్కడికి వెళ్ళు, అక్కడ నా జనని నివసిస్తోంది.

Verse 38

तस्यास्तद्वचनं श्रुत्वा स्नेहार्द्रेण स चेतसा । तामादाय ततः प्राप्तः स्वं देशं पार्थिवोत्तमः

ఆమె మాటలు విని అతని హృదయం స్నేహంతో కరిగిపోయింది. ఆమెను వెంట తీసుకొని ఆ శ్రేష్ఠ రాజు తన దేశానికి తిరిగివెళ్లాడు.

Verse 39

यावत्पश्यति तावत्स स्थलस्थाने जलाशयान् । जलस्थानेषु संजाताः स्थलसंघाः सुदुर्गमाः

అతడు ఎంతవరకు చూశాడో అంతవరకు, భూమి ఉండవలసిన చోట జలాశయాలు కనిపించాయి. నీరు ఉండవలసిన చోట భూసమూహాలు పుట్టి, దాటలేనంత దుర్గమంగా ఉన్నాయి.

Verse 40

अन्ये लोकास्तथा धर्मास्तेषां मध्ये व्यवस्थिताः । पृच्छन्नपि न जानाति संबंधं केनचित्सह

అక్కడ వారి మధ్య ఇతర లోకాలు, ఇతర ధర్మాచారాలు స్థాపితమై ఉన్నాయి. అడిగినా అతడు ఎవరివద్దా తనకు సంబంధం ఏమిటో గ్రహించలేకపోయాడు.

Verse 41

तथा मर्त्यानिलस्पृष्टन्द्यतत्त्कणात्स महीपतिः । सा च कन्या जराग्रस्ता संजाता श्वेतमूर्द्धजा

అలాగే మర్త్య వాయువు స్పర్శమాత్రంతోనే ఆ రాజు మారిపోయాడు. ఆ కన్య కూడా జరాగ్రస్తురాలై, ఆమె జుట్టు తెల్లబడింది.

Verse 42

वलिभिः पूर्णितांगी च शीर्णदंता कुचच्युता । अमनोज्ञा विरूपांगी चिपिटाक्षी द्विजोत्तमाः

ఆమె అవయవాలు ముడతలతో నిండిపోయి, పళ్లు విరిగి, స్తనాలు వాలిపోయాయి. ఆమె చూడటానికి అసహ్యంగా, వికృతదేహంతో, చిప్పటి కళ్లతో మారింది—ఓ ద్విజోత్తమా!

Verse 43

सोपि राजा तथाभूतो वेपमानः पदेपदे । पप्रच्छ भूपतिः कोत्र देशः कोयं पुरं च किम्

ఆ రాజు కూడా అలా మారి, ప్రతి అడుగులో వణుకుతూ అడిగాడు—“ఇది ఏ దేశం? ఇది ఏ నగరం?”

Verse 44

अथ प्रोचुर्जनास्तस्य देश आनर्त इत्ययम् । अयं भूपोत्र विख्यातः सुधर्मज्ञो बृहद्बलः

అప్పుడు ప్రజలు అతనితో అన్నారు—“ఈ దేశం ‘ఆనర్త’ అని పిలవబడుతుంది. ఇతడు ప్రసిద్ధ రాజవంశపు మనవడు—సద్ధర్మజ్ఞుడు, మహాబలవంతుడు.”

Verse 46

यत्रैते मुनयः शांता दांताश्चाष्टगुणे रताः । तपरता महाभागाः स्नानजप्ययपरायणाः

అక్కడ ఈ మునులు శాంతులు, ఇంద్రియనిగ్రహులు, అష్టగుణాలలో రతులు; తపస్సులో నిమగ్నులు, మహాభాగ్యులు, స్నానవిధి, జపం మరియు యమ-నియమాలలో పరాయణులు.

Verse 47

ततः स तु समाकर्ण्य रुरोद कृतनिःस्वनः । स्वसुतां तां समालिंग्य दुःखशोकसमन्वितः

ఇది విని అతడు గొంతెత్తి ఏడ్చాడు. తన కుమార్తెను ఆలింగనం చేసుకొని, దుఃఖశోకాలతో నిండిపోయాడు.

Verse 48

तौ च वृद्धतमौ दृष्ट्वा रुदतौ कृपयान्विताः । सर्वे लोकाः समाजग्मुः पप्रच्छुश्च सुदुःखिताः

ఆ ఇద్దరిని అత్యంత వృద్ధులై కన్నీరు కార్చుచున్నవారిగా చూసి, కరుణతో నిండిన ప్రజలందరూ కూడి, మహాదుఃఖంతో ‘ఏమైంది?’ అని అడగసాగారు.

Verse 49

एतत्प्राप्तिपुरंनाम एषा साभ्रमती नदी । गर्तातीर्थमिदं पुण्यमेतस्याः परिकीर्तितम्

ఈ స్థలం ‘ప్రాప్తిపురం’ అని పిలువబడుతుంది; ఇది ‘సాభ్రమతీ’ నది. ఈ నదితో సంబంధించి ఇక్కడ ‘గర్తతీర్థం’ అనే పుణ్యప్రదమైన తీర్థం ప్రసిద్ధమై ఉంది.

Verse 50

किं ते नष्टः प्रियः कश्चित्किं वा जातो धनक्षयः । पराभूतोसि वा किं त्वं केनापि वद मा चिरम्

నీకు ఏదైనా ప్రియుడు నశించాడా? లేక ధననష్టం జరిగిందా? లేదా ఎవరో నిన్ను ఓడించారా? చెప్పు—ఆలస్యం చేయకు.

Verse 51

धर्मज्ञो दुष्टहंता च साधूनां पालने रतः । राजा बृहद्बलोस्माकं येन ते कुरुते सुखम्

మా రాజు బృహద్బలుడు ధర్మజ్ఞుడు, దుష్టులను సంహరించువాడు, సజ్జనుల రక్షణలో ఆనందించువాడు; ఆయన వలననే మీ క్షేమసుఖాలు నిలిచివున్నాయి.

Verse 54

ततो भूयः समायातो यावत्पश्यामि भूतलम् । तावद्विलोमतां प्राप्तं सर्वं नो वेद्मि किञ्चन

తర్వాత నేను మళ్లీ వచ్చి భూమిని చూచినంతలోనే, అంతా విపరీతంగా మారిపోయింది; నాకు ఏమీ అర్థం కావడం లేదు.

Verse 55

तच्छ्रुत्वा ते जना गत्वा विस्मयोत्फुल्ललोचनाः । बृहद्बलाय तत्सर्वमाचख्युस्तुष्टिसंयुताः

అది విని ఆ ప్రజలు అక్కడికి వెళ్లారు; ఆశ్చర్యంతో వారి కళ్ళు విప్పారాయి. సంతృప్తితో నిండీ ఆ సంగతులన్నీ బృహద్బలునికి నివేదించారు.

Verse 56

सोऽपि तत्सर्वमाकर्ण्य ततः शीघ्रतरं गतः । पद्भ्यामेव स्थितो यत्र सत्यसन्धो महीपतिः

అతడూ ఆ సంగతులన్నీ విని మరింత వేగంగా అక్కడికి వెళ్లాడు; భూమిని రక్షించే రాజు సత్యసంధుడు పాదాలపై నిలిచి ఉన్న చోటికి.

Verse 57

ततस्तं प्रणिपत्योच्चैः कृतांजलिपुटः स्थितः । स्वागतं ते महीपाल भूयः सुस्वागतं च ते

అప్పుడు అతనికి నమస్కరించి, అంజలి బద్ధంగా నిలిచి, గట్టిగా పలికాడు—“స్వాగతం, ఓ మహీపాలా; మరల నీకు మహా సుస్వాగతం.”

Verse 58

इदं राज्यं निजं भूयो मया भृत्येन सादरम् । कुरुष्व स्वेच्छया देहि दानानि विविधानि च

ఈ రాజ్యం మళ్లీ నీదే—నీ సేవకుడైన నేను భక్తి-గౌరవాలతో సమర్పిస్తున్నాను. నీ ఇష్టానుసారం పాలించు, వివిధ దానాలు కూడా ప్రసాదించు.

Verse 59

ततस्तं च समालिंग्य शिरस्याधाय चासकृत् । उवाचाश्रुपरिक्लिन्नवदनो गद्गदाक्षरम्

అప్పుడు అతడు అతనిని ఆలింగనం చేసి, పునఃపునః తన శిరస్సుపై ఉంచుకున్నాడు. కన్నీళ్లతో తడిసిన ముఖంతో, గద్గద స్వరంలో పలికాడు.

Verse 62

बृहद्बल उवाच । पारंपर्येण राजेंद्र मयैतत्सकलं श्रुतम् । सत्यसंधो महीपालः कन्यामादाय निर्गतः

బృహద్బలుడు పలికెను—ఓ రాజేంద్రా! పరంపరాగతంగా నేను ఇదంతా విన్నాను. సత్యసంధుడైన రాజు కన్యను వెంటబెట్టుకొని బయలుదేరెను.

Verse 63

कुत्रचिन्न समायातः स भूयोऽपि पुरोत्तमे । ततस्तत्सचिवै राज्यं प्रतिपाल्य चिरं नृप । अभिषिक्तस्ततः पुत्रः सुहयोनाम विश्रुतः

అతడు మళ్లీ ఆ ఉత్తమ నగరానికి ఎక్కడా తిరిగి రాలేదు. అప్పుడు, ఓ నృపా! అతని మంత్రులు దీర్ఘకాలం రాజ్యాన్ని పాలించారు; అనంతరం ‘సుహయ’ అనే పేరుతో ప్రసిద్ధుడైన అతని కుమారుడు అభిషిక్తుడయ్యెను.

Verse 64

तस्याहं क्रमशो जातः सप्तसप्ततिमो विभो । पुरुषस्तव वंशस्य समुद्भूतो महापतिः

అతనినుండి క్రమంగా నా జన్మ కలిగింది—ఓ విభో! నేను డెబ్బై ఏడవ వాడను; నీ వంశంలో పుట్టి మనుష్యులలో మహాధిపతిగా నిలిచాను.

Verse 65

तस्मादत्रैव कल्याणे स्थानेऽस्मिन्मेध्यतां गते । गर्तातीर्थे कुरु विभो तपस्त्वमनया सह

కాబట్టి ఇక్కడే ఈ మంగళస్థానంలో—ఇప్పుడు పవిత్రమై యజ్ఞార్హమై ఉన్న ఈ చోట—ఓ విభో! ఈ స్త్రీతో కలిసి గర్తాతీర్థంలో తపస్సు చేయుము.

Verse 66

येन ते चरणौ नित्यं प्रणिपत्य त्रिसंधिजम् । श्रेयः प्राप्नोम्यसंदिग्धं प्रसादः क्रियतामिति

దీనివల్ల నేను ప్రతిదినం త్రిసంధ్యాకాలములలో నీ పాదములకు నమస్కరించి నిస్సందేహంగా శ్రేయస్సు పొందుదును—దయచేసి నాకు ప్రసాదము చేయుము, (అని అతడు అన్నాడు)।

Verse 67

सत्यसंध उवाच । हाटकेश्वरजे क्षेत्रे मयासीत्स्थापितं पुरा । लिंगं वृषभनाथस्य तावदस्ति सुपुत्रक

సత్యసంధుడు పలికెను—హాటకేశ్వరజ క్షేత్రంలో నేను పూర్వం వృషభనాథుని లింగాన్ని స్థాపించితిని; ఓ సుపుత్రా, అది ఇప్పటికీ అక్కడే నిలిచియున్నది.

Verse 68

तत्तस्याराधनं नित्यं करिष्यामि दिवानिशम् । तस्मात्प्रापय मां तत्र अनया सुतया सह

నేను ఆయనను నిత్యం పగలు-రాత్రి ఆరాధించెదను; కనుక ఈ కుమార్తెతో కూడ నన్ను అక్కడికి చేర్చుము.

Verse 69

एवं तयोः प्रवदतोरन्योन्यं भूमिपालयोः । गर्त्तातीर्थात्समायाता ब्राह्मणाः कौतुकान्विताः । श्रुत्वा भूमिपतिं प्राप्तं चिरंतनगुरुं शुभम्

ఆ విధంగా ఆ ఇద్దరు భూపాలులు పరస్పరం సంభాషించుచుండగా, కౌతుకంతో నిండిన బ్రాహ్మణులు గర్త్తా-తీర్థం నుండి వచ్చిరి. రాజు—శుభమైన చిరంతన గురువు—వచ్చినట్లు విని వారు అక్కడ సమాగమించిరి.

Verse 70

ततः स पार्थिवस्तेषां दत्त्वार्घं प्रांजलिः स्थितः । प्रोवाच स्वर्गवृत्तांतमास्यतामिति सादरम्

అప్పుడు రాజు వారికి అర్ఘ్యమర్పించి, అంజలి బద్ధుడై నిలిచెను. సాదరంగా పలికెను—“దయచేసి ఆసీనులై, స్వర్గవృత్తాంతాన్ని వివరించండి.”

Verse 71

अथ ते ब्राह्मणाः सर्वे यथाज्येष्ठं यथासुखम् । उपविष्टा नरेंद्रस्य चतुर्दिक्षु सुविस्मिताः । पप्रच्छुस्तं च भूपालं वार्तां ब्रह्मगृहोद्भवाम्

అప్పుడు ఆ బ్రాహ్మణులందరు జ్యేష్ఠతకును సౌఖ్యకును అనుగుణంగా, అత్యంత ఆశ్చర్యంతో, రాజుని చుట్టూ నాలుగు దిక్కులలో కూర్చుండిరి. మరియు వారు ఆ భూపాలుని బ్రహ్మలోకమునుండి వచ్చిన వార్తను గురించి ప్రశ్నించిరి.

Verse 72

यथा स तत्र निर्यात आगतश्च यथा पुरा । आलापाः पद्मयोनेश्च यथा जातास्त्वनेकशः

వారు అడిగారు—అతడు అక్కడి నుండి ఎలా బయలుదేరాడు, మునుపటిలానే ఎలా తిరిగి వచ్చాడు; అలాగే పద్మయోని బ్రహ్మదేవునితో నానావిధంగా ఎన్ని సంభాషణలు జరిగాయి?

Verse 73

ततः कथांतमासाद्य सत्यसंधो महीपतिः । किंचिदासाद्य तं प्राह समीपस्थं बृहद्बलम्

అనంతరం కథ ముగింపుకు చేరగా, సత్యసంకల్పుడైన రాజు కొంచెం దగ్గరకు వెళ్లి, సమీపంలో నిలిచిన బృహద్బలునితో పలికాడు।

Verse 74

मया इष्टं मखैश्चित्रैरनेकैर्भूरिदक्षिणैः । दानानि च विचित्राणि येषां संख्या न विद्यते

నేను అనేక అద్భుతమైన యజ్ఞాలను, విరివిగా దక్షిణలతో, నిర్వహించాను; అలాగే ఎన్నెన్నో రకాల దానాలు ఇచ్చాను—వాటి సంఖ్య లెక్కకు అందదు।

Verse 75

एकदाहं गतः पुत्र चमत्कारपुरोत्तमे । दृष्टं मया पुरं तच्च समंताद्ब्राह्मणैवृतम्

ఒకసారి, కుమారా, నేను చమత్కారమనే ఉత్తమ నగరానికి వెళ్లాను; ఆ పట్టణం నాలువైపులా బ్రాహ్మణులతో ఆవరించబడి ఉండటం చూశాను।

Verse 76

जपस्वाध्यायसंपन्नैरग्निहोत्रपरायणैः । गृहस्थधर्मसंपन्नैर्लोकद्वयफलान्वितैः

ఆ నగరం జప-స్వాధ్యాయ సంపన్నులైన, అగ్నిహోత్రానికి పరాయణులైన, గృహస్థధర్మంలో సిద్ధులైన—ఇహపర ఫలసంపత్తి కలిగిన జనులతో నిండిపోయి ఉండేది।

Verse 77

ततश्च चिंतितं चित्ते स वन्यो मम पूर्वजः । येनैषोपार्जिता कीर्तिः शाश्वती क्षयवर्जिता

అప్పుడు నేను హృదయంలో ఇలా ఆలోచించాను—‘నా ఆ పూర్వజుడు నిజంగా మహాత్ముడు; ఆయన వల్లనే ఈ కీర్తి సంపాదించబడింది—శాశ్వతం, క్షయరహితం.’

Verse 78

तस्मादहमपि स्थाप्य पुरमीदृक्समुच्छ्रितम् । ब्राह्मणेभ्यः प्रदास्यामि तत्कीर्तिपरिवृद्धये

కాబట్టి నేనూ ఇలాంటి ఉన్నత నగరాన్ని స్థాపించి, ఆ కీర్తి వృద్ధి కోసం దానిని బ్రాహ్మణులకు దానం చేస్తాను।

Verse 79

एवं चितयमानस्य मम नित्यं महीपते । अवांतरेण संजातं ब्रह्मलोकप्रयाणकम्

ఓ రాజా, నేను నిత్యం ఇలానే ఆలోచిస్తూ ఉండగా, అంతలోనే నాకు బ్రహ్మలోకానికి ప్రయాణించే సందర్భం కలిగింది।

Verse 80

एतदेकं हि मे चित्ते पश्चात्तापकरं स्थितम् । नान्यत्किंचिन्महीपाल कृतकृत्यस्य सर्वतः

ఓ భూపాలా, నా హృదయంలో పశ్చాత్తాపానికి కారణమై నిలిచింది ఇదొక్కటే; మిగతా విషయాల్లో నేను సర్వత్ర కృతకృత్యుడనే, ఏదీ మిగలలేదు।

Verse 81

तस्मात्प्रार्थय विप्रेंद्रान्कांश्चिदेषां महात्मनाम् । येन यच्छामि सुस्थानं कृत्वा तेभ्यस्तवाज्ञया

కాబట్టి ఈ మహాత్ములైన శ్రేష్ఠ బ్రాహ్మణులలో కొందరిని మీరు ప్రార్థించండి; మీ ఆజ్ఞతో నేను వారికి శ్రేష్ఠ నివాసస్థానాన్ని సిద్ధం చేసి వారికి సమర్పించగలను।

Verse 82

ततः स प्रार्थयामास तदर्थं ब्राह्मणोत्तमान् । ममोपरि दयां कृत्वा क्रियतां भोः परिग्रहः

అప్పుడు అతడు ఆ కార్యార్థం శ్రేష్ఠ బ్రాహ్మణులను ప్రార్థించాడు— “మాపై దయచేసి, అయ్యలారా, ఈ దానాన్ని స్వీకరించండి।”

Verse 83

अस्य भूपस्य सद्भक्त्या यच्छतः पुरमुत्तमम् । अहं वः पालयिष्यामि सर्वे मद्वंशजाश्च ते

“ఈ రాజు సద్భక్తితో మీకు ఉత్తమ నగరాన్ని ఇస్తున్నాడు; నేను మీ అందరినీ రక్షిస్తాను, మరియు మీరు అందరూ నా వంశజులుగా నిలుస్తారు।”

Verse 84

ततः कांश्चित्सुकृच्छ्रेण समानीय बृहद्बलः । राज्ञे निवेदयामास एतेभ्यो दीयतामिति

తర్వాత బృహద్బలుడు ఎంతో కష్టపడి కొందరిని సమీకరించి రాజుకు నివేదించాడు— “ఇది వీరికి ఇవ్వబడాలి।”

Verse 85

ततः प्रक्षाल्य सर्वेषां पादान्स पृथिवीपतिः । सत्यसंधो ददौ तेभ्यः पुरार्थं भूमिमुत्तमाम्

అప్పుడు సత్యసంధుడైన భూపతి వారందరి పాదాలను కడిగి, నగర స్థాపనార్థం వారికి ఉత్తమ భూమిని దానంగా ఇచ్చాడు।

Verse 86

बृहद्बलस्य चादेशं ददौ संप्रस्थितः स्वयम् । त्वयैतद्योग्यतां नेयं पुरं परपुरंजय

తాను స్వయంగా బయలుదేరుతూ బృహద్బలునికి ఆజ్ఞ ఇచ్చాడు— “ఓ పరపురంజయా, నీవే ఈ నగరాన్ని తగిన క్రమం, యోగ్యతకు చేర్చాలి।”

Verse 87

गत्वा च स तया सार्धं तत्क्षेत्रं हाटकेश्वरम् । तल्लिंगं प्राप्य संहृष्टश्चिरं तेपे तपस्ततः

అతడు ఆమెతో కలిసి ఆ పవిత్ర హాటకేశ్వర క్షేత్రానికి వెళ్లాడు. ఆ లింగాన్ని దర్శించి ఆనందంతో అక్కడ దీర్ఘకాలం తపస్సు చేశాడు.

Verse 88

सापि कर्णोत्पला प्राप्य किंचित्पुण्यं जलाशयम् । तपस्तेपे प्रतिष्ठाप्य गौरीं श्रद्धासमन्विता

ఆమె కూడా—కర్ణోత్పలా—ఒక పుణ్యప్రదమైన జలాశయాన్ని చేరింది. అక్కడ గౌరీదేవిని ప్రతిష్ఠించి శ్రద్ధతో తపస్సు చేసింది.

Verse 89

एतस्मिन्नंतरे राजा कालधर्ममुपागतः । आनर्ताधिपतिर्युद्धे हतः पुत्रैः समन्वितः

ఇంతలో రాజు కాలధర్మం (మరణం)ను చేరాడు. ఆనర్తాధిపతి తన కుమారులతో కలిసి యుద్ధంలో హతుడయ్యాడు.

Verse 90

ततस्ते ब्राह्मणाः सर्वे गर्तातीर्थसमुद्भवाः । सत्यसंधं समभ्येत्य प्रोचुर्दुःखसमन्विताः

తర్వాత గర్తాతీర్థానికి సంబంధించిన ఆ బ్రాహ్మణులందరూ సత్యసంధుని దగ్గరకు వచ్చి దుఃఖంతో మాటలాడారు.

Verse 91

परिग्रहः कृतोऽस्माभिः केवलं पृथिवीपते । न च किंचित्फलं जातं वृत्तिजं नः पुरोद्भवम्

“హే భూపతీ! మేము కేవలం రూపమాత్రంగా దానగ్రహణం చేశాము; కానీ ఏ ఫలమూ కలగలేదు, పట్టణం నుండి రావలసిన మా జీవిక కూడా ఏర్పడలేదు.”

Verse 92

तस्मात्कुरु स्थितिं त्वं च स्वधर्मपरिवृद्धये । येन तद्वर्तनोपायो ह्यस्माकं नृपसत्तम

కాబట్టి, ఓ నృపశ్రేష్ఠా, నీ స్వధర్మవృద్ధి కొరకు స్థిరమైన ఏర్పాటు చేయుము; దానివలన మాకు జీవనోపాయం మరియు సదాచరణ కొనసాగింపుకు మార్గం కలుగును.

Verse 93

सत्यसंध उवाच । आनर्त्ताधिपतिश्चाहं सत्यसंध इति स्मृतः । मम कर्णोत्पलानाम सुतेयं दयिता सदा । सोहमस्याः प्रदानार्थं ब्रह्मलोकमितो गतः । प्रष्टुं पितामहं देवं स्थितस्तत्र मुहूर्तवत्

సత్యసంధుడు పలికెను—నేను ఆనర్తాధిపతిని; ‘సత్యసంధ’ అని ప్రసిద్ధుడను. కర్ణోత్పలా అనే నా ప్రియ కుమార్తె ఎల్లప్పుడూ నాకు దయిత. ఆమెను వివాహదానము చేయుటకై ఇక్కడి నుండి బ్రహ్మలోకమునకు వెళ్లి, పితామహదేవుడు బ్రహ్మను ప్రశ్నించుటకు అక్కడ క్షణమాత్రమువలె నిలిచితిని.

Verse 94

सत्यसन्ध उवाच । संन्यस्तोऽहं द्विजश्रेष्ठा वृत्तिं कर्तुं न च क्षमः । यदि मे स्यात्पुमान्कश्चिदन्वयेऽपि न संशयः

సత్యసంధుడు పలికెను—ఓ ద్విజశ్రేష్ఠులారా, నేను సన్యాసం స్వీకరించితిని; లోకిక జీవనోపాధి చేయుటకు నేను సమర్థుడను కాను. నా వంశంలో ఏదైనా పురుష సంతానం ఉంటే—ఇందులో సందేహమే లేదు.

Verse 95

तस्माद्व्रजथ हर्म्यं स्वं प्रसादः क्रियतां मम । अभाग्यैर्भवदीयैश्च हतो राजा बृहद्बलः

కాబట్టి మీరు మీ స్వహర్మ్యమునకు తిరిగి వెళ్లండి; నాపై ప్రసాదము చేయండి. మీ జనులతో సంబంధించిన దురదృష్టముచేత, అలాగే నా అభాగ్యముచేత రాజు బృహద్బలుడు హతుడయ్యాడు.

Verse 96

एवमुक्ताश्च ते विप्रा मत्वा तथ्यं च तद्वचः । स्वस्थानं त्वरिता जग्मुः सोऽपि चक्रे तपश्चिरम्

ఇలా చెప్పబడినప్పుడు ఆ బ్రాహ్మణులు అతని మాటలను సత్యమని భావించి త్వరగా తమ స్థానమునకు వెళ్లిరి; అతడును దీర్ఘకాలము తపస్సు చేసెను.

Verse 125

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे श्रीहाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये सत्यसन्धनृपतिवृत्तान्तवर्णनंनाम पंचविंशत्यधिकशततमोऽध्यायः

ఇట్లు శ్రీస్కంద మహాపురాణంలోని ఏకాశీతిసాహస్రీ సంహితలో, షష్ఠమైన నాగరఖండంలో, శ్రీహాటకేశ్వర-క్షేత్రమాహాత్మ్యంలో ‘సత్యసంధ నృపతి వృత్తాంతవర్ణనం’ అనే నామంతో నూర ఇరవై ఐదవ అధ్యాయం సమాప్తమైంది।