Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 33

Devanagari script

पुत्राः पौत्रास्तथा भृत्या ये चान्ये बांधवास्तव । ते सर्वे निधनं प्राप्ता ये चान्ये भवतेक्षिताः

Transliteration

putrāḥ pautrāstathā bhṛtyā ye cānye bāṃdhavāstava | te sarve nidhanaṃ prāptā ye cānye bhavatekṣitāḥ

Translation

నీ కుమారులు, మనవళ్లు, సేవకులు మరియు ఇతర బంధువులందరూ మరణాన్ని పొందారు; నీవు పూర్వం చూసిన ఇతరులూ అలాగే లేరు.

Word by Word

• पुत्राः: sons
• पुत्राः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: पुत्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग (Masculine), प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), बहुवचन (Plural)

• पौत्राः: grandsons
• पौत्राः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: पौत्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन

• तथा: also
• तथा: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तथा (अव्यय)
• Form: अव्यय, समुच्चय/तुल्यार्थक (also; likewise)

• भृत्याः: servants
• भृत्याः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: भृत्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन

• ये: who
• ये: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम (relative pronoun), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन

• च: and
• च: Sambandha (Conjunction/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय, समुच्चयबोधक (conjunction)

• अन्ये: others
• अन्ये: Karta (Subject-qualifier/कर्ता-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अन्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन

• बांधवाः: kinsmen; relatives
• बांधवाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: बान्धव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन

• तव: your
• तव: Sambandha (Possessor/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, षष्ठी-विभक्ति (Genitive/6th), एकवचन

• ते: they
• ते: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन

• सर्वे: all
• सर्वे: Karta (Subject-qualifier/कर्ता-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन

• निधनम्: death; destruction
• निधनम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: निधन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन

• प्राप्ताः: have reached; have met
• प्राप्ताः: Kriya (Result-state/क्रिया-फल)
• Type: Verb
• Root: प्राप् (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकृदन्त (past participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; ‘निधनं प्राप्ताः’ = ‘have met death’

• ये: who
• ये: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम (relative), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन

• च: and
• च: Sambandha (Conjunction/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय, समुच्चयबोधक

• अन्ये: others
• अन्ये: Karta (Subject-qualifier/कर्ता-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अन्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन

• भवता: by you
• भवता: Karana (Agent-instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: भवत् (सर्वनाम-प्रातिपदिक; आदरार्थ)
• Form: सर्वनाम (honorific ‘you’), पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental/3rd), एकवचन

• ईक्षिताः: seen; looked upon
• ईक्षिताः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Verb
• Root: ईक्ष् (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकृदन्त (past participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; ‘भवतेक्षिताः’ = ‘seen by you’

Speaker

Unknown (narrative voice informing the king)

Tirtha Mahatmya

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: nṛpa (king)

Visual Art Cues

Scene: A narrator enumerates the king’s losses: sons, grandsons, servants, kinsmen—all dead. The king stands stunned; the daughter clings to him; the sacred locale looms as silent witness.

Characters & Entities

• putra (son)
• pautra (grandson)
• bhṛtya (servant)
• bāndhava (kinsman)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Even the closest bonds—family and retinue—are transient; dharma and spiritual refuge are the lasting supports.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No explicit tīrtha name occurs in this verse; it supports the chapter’s broader tīrtha narrative by intensifying detachment.

What ritualistic prescription is mentioned?

None is stated.