Home›Skanda Purana›Nagara Khanda›Tirtha Mahatmya›Adhyaya 125›Shloka 93
←Previous Verse
Next Verse→

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 93

Devanagari script

सत्यसंध उवाच । आनर्त्ताधिपतिश्चाहं सत्यसंध इति स्मृतः । मम कर्णोत्पलानाम सुतेयं दयिता सदा । सोहमस्याः प्रदानार्थं ब्रह्मलोकमितो गतः । प्रष्टुं पितामहं देवं स्थितस्तत्र मुहूर्तवत्

Transliteration

satyasaṃdha uvāca | ānarttādhipatiścāhaṃ satyasaṃdha iti smṛtaḥ | mama karṇotpalānāma suteyaṃ dayitā sadā | sohamasyāḥ pradānārthaṃ brahmalokamito gataḥ | praṣṭuṃ pitāmahaṃ devaṃ sthitastatra muhūrtavat

Translation

సత్యసంధుడు పలికెను—నేను ఆనర్తాధిపతిని; ‘సత్యసంధ’ అని ప్రసిద్ధుడను. కర్ణోత్పలా అనే నా ప్రియ కుమార్తె ఎల్లప్పుడూ నాకు దయిత. ఆమెను వివాహదానము చేయుటకై ఇక్కడి నుండి బ్రహ్మలోకమునకు వెళ్లి, పితామహదేవుడు బ్రహ్మను ప్రశ్నించుటకు అక్కడ క్షణమాత్రమువలె నిలిచితిని.

Word by Word
सत्यसंधःSatyasaṃdha (name)
सत्यसंधः:
Karta (Speaker/कर्ता)
TypeNoun
Rootसत्य-संध (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समासः—कर्मधारय (सत्यः संधः यस्य/सत्ये संधिः) नामरूपेण
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद
आनर्त्ताधिपतिःthe ruler of Ānarta
आनर्त्ताधिपतिः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootआनर्त्त-अधिपति (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समासः—षष्ठी-तत्पुरुष (आनर्त्तस्य अधिपतिः)
चand
च:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-निपात
अहम्I
अहम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formप्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम
सत्यसंधःSatyasaṃdha
सत्यसंधः:
Karta (Predicate nominative/कर्ता-समानााधिकरण)
TypeNoun
Rootसत्य-संध (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; नाम
इतिthus
इति:
Sambandha (Quotation marker/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउद्धरण-निपात (quotative particle)
स्मृतःis known/called
स्मृतः:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootस्मृ (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मणि—‘called/known’
ममmy
मम:
Sambandha (Possessor/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम
कर्णोत्पलानामof Karṇotpalā (name)
कर्णोत्पलानाम:
Sambandha (Apposition/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootकर्ण-उत्पल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन; समासः—कर्मधारय/तत्पुरुष (कर्णे उत्पलम् इव) नाम
नामnamed
नाम:
Sambandha (Naming/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootनामन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; अव्ययीभाववत् प्रयोगः ‘named’
सुताdaughter
सुता:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootसुत (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
इयम्this
इयम्:
Karta (Apposition/कर्ता-समानााधिकरण)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम
दयिताbeloved
दयिता:
Karta (Predicate nominative/कर्ता-समानााधिकरण)
TypeNoun
Rootदयित (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
सदाalways
सदा:
Adhikarana (Temporal/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootसदा (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय (adverb of time)
सःI (that one)
सः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम
अहम्I
अहम्:
Karta (Apposition/कर्ता-समानााधिकरण)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formप्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम
अस्याःof her
अस्याः:
Sambandha (Possessor/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम
प्रदानार्थम्for the purpose of giving (her in marriage)
प्रदानार्थम्:
Prayojana (Purpose/प्रयोजन)
TypeNoun
Rootप्रदान-अर्थ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; समासः—षष्ठी-तत्पुरुष (प्रदानस्य अर्थः) ; प्रयोजनार्थे द्वितीया
ब्रह्मलोकम्to Brahmaloka
ब्रह्मलोकम्:
Karma (Goal/कर्म)
TypeNoun
Rootब्रह्म-लोक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; समासः—षष्ठी-तत्पुरुष (ब्रह्मणः लोकः)
इतःfrom here
इतः:
Apadana (Source/अपादान)
TypeIndeclinable
Rootइतः (अव्यय)
Formदेशवाचक-अव्यय (ablatival adverb)
गतःgone
गतः:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootगम् (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past active participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्तरि
प्रष्टुम्to ask
प्रष्टुम्:
Prayojana (Purpose/प्रयोजन)
TypeVerb
Rootप्रच्छ् (धातु)
Formतुमुन्-प्रत्ययान्त (infinitive), क्रियार्थक
पितामहम्the grandsire (Brahmā)
पितामहम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootपितामह (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
देवम्the god
देवम्:
Karma (Apposition/कर्म-समानााधिकरण)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
स्थितःstood; remained
स्थितः:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootस्था (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past active participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्तरि
तत्रthere
तत्र:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formदेशवाचक-अव्यय (locative adverb)
मुहूर्तवत्as if for a moment
मुहूर्तवत्:
Adhikarana (Manner/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootमुहूर्तवत् (प्रातिपदिक/अव्ययवत्)
Formउपमानवाचक-अव्यय (adverbial -वत्)
Speaker

Satyasaṃdha (the king of Ānarta)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Ānarta (regional kṣetra context)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: brāhmaṇas / dvija-śreṣṭhas (addressed in narrative frame)

Visual Art Cues

Scene: Two-part tableau: (1) King Satyasaṃdha in Ānarta with his daughter Karṇotpalā; (2) the king arriving at Brahmaloka, approaching four-faced Brahmā on a lotus-throne, with celestial architecture and time-symbols (hourglass, sun-moon).

Characters & Entities
S
Satyasaṃdha
Ā
Ānarta
K
Karṇotpalā
B
Brahmaloka
B
Brahmā (Pitāmaha)

FAQs

Even royal duties like arranging a daughter’s marriage are to be guided by dharma and consultation with higher wisdom (Brahmā), not mere personal will.

The broader context is the Śrīhāṭakeśvara-kṣetra within the Nāgara Khaṇḍa’s Tīrthamāhātmya, where the king’s account supports the site’s sacred narrative frame.

No explicit rite is prescribed here; the verse centers on dharmic intent behind kanyā-pradāna (giving a daughter in marriage).

←Previous Verse
Next Verse→