Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 91

Devanagari script

परिग्रहः कृतोऽस्माभिः केवलं पृथिवीपते । न च किंचित्फलं जातं वृत्तिजं नः पुरोद्भवम्

Transliteration

parigrahaḥ kṛto'smābhiḥ kevalaṃ pṛthivīpate | na ca kiṃcitphalaṃ jātaṃ vṛttijaṃ naḥ purodbhavam

Translation

“హే భూపతీ! మేము కేవలం రూపమాత్రంగా దానగ్రహణం చేశాము; కానీ ఏ ఫలమూ కలగలేదు, పట్టణం నుండి రావలసిన మా జీవిక కూడా ఏర్పడలేదు.”

Word by Word

• परिग्रहः: acceptance/receiving (of gifts)
• परिग्रहः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: परिग्रह (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन

• कृतः: has been done
• कृतः: Kriya (predicate participle)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: भूतकृदन्त (क्त/PPP), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; सहायक-क्रियापद-भाव (done/made)

• अस्माभिः: by us
• अस्माभिः: Karana/Karta (agent in passive sense)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: उत्तमपुरुष-सर्वनाम, तृतीया (3rd/Instrumental), बहुवचन

• केवलम्: only
• केवलम्: Kriya-viseshana (limiter)
• Type: Indeclinable
• Root: केवलम् (अव्यय)
• Form: अव्यय; विशेषणार्थे (only/merely)

• पृथिवी-पते: O lord of the earth (king)
• पृथिवी-पते: Sambodhana (Address)
• Type: Noun
• Root: पृथिवी (प्रातिपदिक) + पति (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन (Vocative), एकवचन; समास: षष्ठी-तत्पुरुष (पृथिव्याः पतिः)

• न: not
• न: Sambandha (negator)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेधार्थक अव्यय (negation)

• च: and
• च: Sambandha (connector)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक अव्यय (and)

• किंचित्-फलम्: any (even a little) result
• किंचित्-फलम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: किंचित् (अव्यय/सर्वनाम) + फल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; समास: कर्मधारय (किंचित् = अल्पम्; अल्पं फलम्)

• जातम्: has arisen
• जातम्: Kriya (predicate participle)
• Type: Verb
• Root: जन् (धातु)
• Form: भूतकृदन्त (क्त/PPP), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; अर्थ: उत्पन्नम् (arisen)

• वृत्ति-जम्: arising from (our) livelihood/means
• वृत्ति-जम्: Karta (as qualifier of फलम्)
• Type: Adjective
• Root: वृत्ति (प्रातिपदिक) + ज (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; समास: पञ्चमी/षष्ठी-तत्पुरुषार्थ (वृत्तितः/वृत्तेः जातम् = arising from livelihood/means)

• नः: our
• नः: Sambandha (possessor)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: उत्तमपुरुष-सर्वनाम, षष्ठी (6th/Genitive), बहुवचन; एन्क्लिटिक रूप

• पुरः-उद्भवम्: previously produced (as before)
• पुरः-उद्भवम्: Karta (apposition/qualifier of फलम्)
• Type: Noun
• Root: पुरः (अव्यय/उपसर्गसदृश) + उद्भव (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; अव्ययीभाव: पुरः (पूर्वम्) + उद्भवम् = पूर्वोद्भवम् (former/previously arisen)

Speaker

Brāhmaṇas (petitioners from Gartā-tīrtha)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Gartā-tīrtha (contextual)

Type: tirtha

Visual Art Cues

Scene: Brāhmaṇas address Satyasaṃdha: one holds a deed or palm-leaf record; their faces show frustration and sorrow. The setting suggests a civic granary or revenue office near the tīrtha, emphasizing ‘grant without yield’.

Characters & Entities

• Satyasaṃdha
• brāhmaṇas
• pura (city)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Charity must be effective, not merely symbolic; dharma is fulfilled when recipients can truly sustain righteous living.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The petition arises within the Gartā-tīrtha milieu of Nāgarakhaṇḍa’s Tīrthamāhātmya.

What ritualistic prescription is mentioned?

No ritual; it concerns the practical fruition (phala) of a grant meant to support livelihood.