Adhyaya 8

Verse 1

नारद उवाच । नाडीजंघबकेनोक्तां वाचमाकर्ण्यभूपतिः । मार्कंडेयेन संयुक्तो बभूवातीव दुःखितः

నారదుడు పలికెను—నాడీజంఘ-బకుడు పలికిన మాటలు విని, మార్కండేయ మునితో కూడిన ఆ రాజు అత్యంత శోకగ్రస్తుడయ్యెను।

Verse 2

तं निशम्य मुनिर्भूपं दुःखितं साश्रुलोचनम् । समानव्यसनः प्राह तदर्थं स पुनर्बकम्

కన్నీళ్లతో నిండిన కళ్లతో శోకిస్తున్న రాజును చూచి, సమాన వ్యథ కల ముని విషయాన్ని స్పష్టీకరించుటకై మళ్లీ ఆ బకునితో పలికెను।

Verse 3

विधायाशां महाभाग त्वदंतिकमुपागतौ । आवां चिरायुर्ज्ञातांशाविन्द्रद्युम्नमिति द्विज

హే మహాభాగా! నీపై ఆశ పెట్టుకొని మేము నీ సమీపమునకు వచ్చితిమి। హే ద్విజా! మేము ఇద్దరం—నేను మరియు చిరాయు—నిన్ను ఇంద్రద్యుమ్నుడని గుర్తించితిమి।

Verse 4

निष्पन्नं नास्य तत्कार्यं प्राणानेष मुमुक्षति । वह्निप्रवेशेन परं वैराग्यं समुपागतः

అతని కార్యం సిద్ధించలేదు; ఇప్పుడు అతడు ప్రాణాలను విడిచిపెట్టదలచెను। అగ్నిలో ప్రవేశించుటవలన అతడు పరమ వైరాగ్యాన్ని పొందెను।

Verse 5

तन्मामुपागतोऽहं च त्वां सिद्धं नास्य वांछितम् । तदेनमनुयास्यामि मरणेन त्वया शपे

కాబట్టి, హే సిద్ధా! నేనును నీ సమీపమునకు వచ్చితిని; అతని కోరిక నెరవేరలేదు। అందుచేత నేను అతని మరణమునందు కూడా అనుసరించెదను—నీ మీద శపథము।

Verse 6

आशां कृत्वाभ्युपायातं निराशं नेक्षितुं क्षमाः । भवंति साधवस्तस्माज्जीवितान्मरणं वरम्

ఆశతో వచ్చి నిరాశపడినవానిని చూడటానికి సజ్జనులు సమర్థులు కారు; అందుచేత వారికి జీవితం కన్నా మరణమే శ్రేయస్కరం.

Verse 7

प्रार्थितं चामुना हृत्स्थं मया चास्मै प्रतिश्रुतम् । त्वां मित्रं तत्परिज्ञाने धृत्वा हृदि चिरायुषम्

అతడు హృదయపూర్వకంగా కోరినదానిని నేనే అతనికి వాగ్దానం చేశాను. ఆ విషయాన్ని గ్రహించుటకు నిన్ను మిత్రునిగా హృదయంలో నిలుపుకొని నేను—చిరాయు—వచ్చితిని.

Verse 8

असंपादयतो नार्थं प्रतिज्ञातं ममायुषा । कलुषेणार्थिना माशापूरकेण सखेधुना

నేను వాగ్దానించిన లక్ష్యాన్ని సాధించలేకపోతే నా ప్రాణమే వ్యర్థం—ఈ కలుషిత యాచకుని వల్ల, ఆశను నింపినవాడైన ఈ సఖుని వల్ల, ఇప్పుడు శోకహేతువైన వాడి వల్ల.

Verse 9

प्रतिश्रुतं कृतं श्लाघ्या दासतांत्यजपक्वणे । हरिश्चंद्रस्येव नृणां न श्लाघ्या सत्यसंधता

ఒకసారి ఇచ్చిన వాగ్దానాన్ని నిలబెట్టడం నిజంగా శ్లాఘనీయం—దాస్యాశ్రయాన్ని విడిచి పరిపక్వుడైనవాడిలో కూడా. కానీ మనుష్యులలో హరిశ్చంద్రుని వంటి సత్యసంధతకు తగినంత ప్రశంస లభించదు.

Verse 10

मित्रस्नेहस्य पर्यायस्तच्च साप्तपदं स्मृतम् । स्नेहः स कीदृशो मित्रे दुःखितो यो न दृश्यते

మిత్రస్నేహానికి ‘సాప్తపదం’ అనే పేరును స్మృతి చెబుతుంది. మిత్రుడు దుఃఖంలో ఉన్నప్పుడు అతని పక్కన కనిపించని స్నేహం ఏ విధమైనది?

Verse 11

तदवश्यमहं साकमधुना वह्निसाधनम् । करिष्ये कीर्तिवपुषः कृते सत्यमिदं सखे

కాబట్టి, ఓ సఖా, నేను ఇప్పుడు నిశ్చయంగా నీతో కలిసి అగ్ని-సాధనము (అగ్ని పరీక్ష) చేస్తాను; కీర్తియే దేహముగా ఉన్నవాని గౌరవార్థం—ఇది సత్యము.

Verse 12

अनुजानीहि मामेतद्दर्शनं तव पश्चिमम् । त्वया सह महाभाग नाडीजंघ द्विजोत्तम

నాకు అనుమతి ఇవ్వుము—నీ దర్శనం నాకు ఇదే చివరిది. ఓ మహాభాగ నాడీజంఘ, ఓ ద్విజోత్తమ, నేను నీతో కలిసి (ప్రస్థానమగుదును).

Verse 13

नारद उवाच । वज्रवद्दुःसहां वाचं मार्कंडेयसमीरिताम् । शुश्रुवान्स क्षणं ध्यात्वा प्रतीतः प्राह तावुभौ

నారదుడు పలికెను—మార్కండేయుడు పలికిన వజ్రసమానమైన దుఃసహ వాక్యాలను విని, అతడు క్షణమాత్రం ఆలోచించి; తృప్తిచెంది వారిద్దరినీ ఉద్దేశించి పలికెను.

Verse 14

नाडीजंघ उवाच । यद्येवं तदिदं मित्रं विशंतं ज्वलनेऽधुना । निवारय मुनिश्रेष्ठ मत्तोऽस्ति चिरजीवितः

నాడీజంఘుడు అన్నాడు—అలా అయితే, ఓ మునిశ్రేష్ఠా, ఇప్పుడు జ్వలించే అగ్నిలో ప్రవేశించబోయే ఈ మిత్రుణ్ని ఆపుము; ఇతనికి నాకన్నా దీర్ఘాయువు ఉంది.

Verse 15

प्राकारकर्णनामासावुलूकः शिवपर्वते । स ज्ञास्यति महीपालमिंद्रद्युम्नं न संशयः

శివపర్వతంపై ప్రాకారకర్ణ అనే గుడ్లగూబ ఉంది; అది రాజు ఇంద్రద్యుమ్నుని గుర్తిస్తుంది—సందేహం లేదు.

Verse 16

तस्मादहं त्वया सार्धममुना च शिवालयम् । व्रजामि तं शिखरिणं मित्रकार्यप्रसिद्धये

అందుచేత నేను నీతో కూడి, అతనితో కూడి శివాలయమైన ఆ పర్వతశిఖరానికి వెళ్తాను; మిత్రుని కార్యం సఫలమగునట్లు.

Verse 17

इत्येव मुक्त्वा ते जग्मुस्त्रयोऽपि द्विजपुंगवाः । कैलासं ददृशुस्तत्र तमुलूकं स्वनीडगम्

ఇట్లు పలికి ఆ ముగ్గురు శ్రేష్ఠ బ్రాహ్మణులు బయలుదేరారు. అక్కడ వారు కైలాసాన్ని చూశారు; తన గూడు లో ఉన్న ఆ గుడ్లగూబను కూడా దర్శించారు.

Verse 18

कृतसंविदसौ तेन बकः स्वागतपूजया । पृष्टश्च तावुभौ प्राह तत्सर्वमभिवांछितम्

స్వాగత పూజల ద్వారా వారితో ఒప్పందం కుదిరిన తరువాత ఆ బక పక్షిని ప్రశ్నించారు; అతడు ఆ ఇద్దరికీ వారు కోరిన సమస్త విషయాలను యథాతథంగా చెప్పాడు.

Verse 19

चिरायुरसि जानीषे यदीन्द्रद्युम्नभूपतिम् । तद्ब्रूहि तेन ज्ञानेन कार्यं जीवामहे वयम्

నీవు దీర్ఘాయుష్మంతుడవు. నీవు ఇంద్రద్యుమ్న రాజును తెలిసి ఉంటే చెప్పుము; ఆ జ్ఞానంతో మా కార్యం సిద్ధించి మేము జీవించగలము.

Verse 20

इति पृष्टः स विमना मित्रकार्यप्रसाधनात् । कौशिकः प्राह जानामि नेन्द्रद्युम्नमहं नृपम्

ఇట్లు ప్రశ్నించబడిన అతడు మిత్రకార్యం సాధించలేక దిగులుపడ్డాడు. కౌశికుడు అన్నాడు—“నేను ఇంద్రద్యుమ్న రాజును తెలియను.”

Verse 21

अष्टाविंशत्प्रमाणा मे कल्पा जातस्य भूतले । न दृष्टो न श्रुतो वासाविंद्रद्युम्नो नृपः क्षितौ

నేను భూతలంలో ఇరవై ఎనిమిది కల్పాల పరిమాణమంత కాలం జీవించాను; అయినా ఈ భూమిపై ‘ఇంద్రద్యుమ్న’ అనే రాజును నేను చూడలేదు, వినలేదు కూడా।

Verse 22

तच्छ्रुत्वा विस्मितो भूपस्तस्यायुरतिमात्रतः । दुःखितोऽपि तदा हेतुं पप्रच्छासौ तदायुषः

అది విని రాజు అతని అపారమైన దీర్ఘాయుష్షును చూసి ఆశ్చర్యపడ్డాడు; దుఃఖంతో ఉన్నప్పటికీ అప్పుడే ఆ దీర్ఘాయుష్షుకు కారణం ఏమిటో అడిగాడు।

Verse 23

एवमायुर्यदि तव कथं प्राप्तं ब्रवीहि तत् । उलूकत्वं कथमिदं जुगुप्सितमतीव च

నీ ఆయుష్షు ఇంతగా ఉంటే, అది నీకు ఎలా లభించిందో చెప్పు. అలాగే ఈ అత్యంత జుగుప్సితమైన గుడ్లగూబ రూపం నీకు ఎలా వచ్చింది?

Verse 24

प्राकारकर्ण उवाच । श्रृणु भद्र यथा दीर्घमायुर्मेशिवपूजनात् । जुगुप्सितमुलूकत्वं शापेन च महामुनेः

ప్రాకారకర్ణుడు అన్నాడు—ఓ భద్రా, విను; శివపూజ వలన నాకు దీర్ఘాయుష్షు ఎలా లభించిందో, అలాగే మహాముని శాపం వలన ఈ జుగుప్సితమైన గుడ్లగూబత్వం ఎలా ఏర్పడిందో చెబుతాను।

Verse 25

वसिष्ठकुलसंभूतः पुराहमभवं द्विजः । घंट इत्यभिविख्यातो वाराणस्यां शिवेरतः

పూర్వకాలంలో నేను వశిష్ఠ కులంలో జన్మించిన ద్విజుడను; ‘ఘంట’ అనే పేరుతో ప్రసిద్ధుడను, వారాణసిలో శివభక్తిలో నిమగ్నుడనై ఉండేవాడిని।

Verse 26

धर्मश्रवणनिष्ठस्य साधूनां संसदि स्वयम् । श्रुत्वास्मि पूजयामीशं बिल्वपत्रैरखंडितैः

ధర్మశ్రవణంలో నిష్ఠగల సద్జనుల సభలో, వారి ఉపదేశం విని నేను స్వయంగా అఖండ బిల్వపత్రాలతో ఈశ్వరుని పూజించాను.

Verse 27

न मालती न मंदारः शतपत्रं न मल्लिका । तथा प्रियाणि श्रीवृक्षो यथा मदनविद्विषः

మాలతి కాదు, మందారము కాదు, శతపత్ర పద్మము కాదు, మల్లికా కాదు—మదనవిద్వేషి శివునికి శ్రీవృక్షము (బిల్వం) ఎంత ప్రియమో అంతగా మరేదీ కాదు.

Verse 28

अखंडबिल्वपत्रेण एकेन शिवमूर्धनि । निहितेन नरैः पुण्यं प्राप्यते लक्षपुष्पजम्

శివుని మస్తకంపై ఒక్క అఖండ బిల్వపత్రం ఉంచినంత మాత్రాన మనిషికి లక్ష పుష్పార్పణ ఫలమైన పుణ్యం లభిస్తుంది.

Verse 29

अखंडितैर्बिल्वपत्रैः श्रद्धया स्वयमाहृतैः । लिंगप्रपूजनं कृत्वा वर्षलक्षं वसेद्दिवि

శ్రద్ధతో స్వయంగా తెచ్చిన అఖండ బిల్వపత్రాలతో శివలింగాన్ని విధివిధానంగా పూజించినవాడు స్వర్గంలో లక్ష సంవత్సరాలు నివసిస్తాడు.

Verse 30

सच्छास्त्रेभ्य इति श्रुत्वा पूजयाम्यहमीश्वरम् । त्रिकालं श्रद्धया पत्रैः श्रीवृक्षस्य त्रिभिस्त्रिभिः

సత్శాస్త్రాల నుండి ఇది విని నేను శ్రద్ధతో ఈశ్వరుని పూజిస్తాను—ప్రతిదినం త్రికాలములలో, శ్రీవృక్షం (బిల్వం) యొక్క మూడు మూడు పత్రాలతో.

Verse 31

ततो वर्षशतस्यांते तुतोष शशिशेखरः । प्रत्यक्षीभूय मामाह मेघगंभीरया गिरा

అప్పుడు వంద సంవత్సరాల అంత్యంలో శశిశేఖరుడు (శివుడు) ప్రసన్నుడయ్యాడు. ప్రత్యక్షమై మేఘగంభీరమైన వాణితో నాతో పలికెను.

Verse 32

ईश्वर उवाच । तुष्टोस्मि तव विप्रेंद्राखंडबिल्वदलार्चनात् । वृणीष्वाभिमतं यत्ते दास्यम्यपि च दुर्लभम्

ఈశ్వరుడు పలికెను—హే విప్రేంద్రా! అఖండ బిల్వదళార్చనతో నేను తృప్తుడనయ్యాను. నీకు ఇష్టమైన వరం కోరుకో; దుర్లభమైనదైనా నేను ప్రసాదిస్తాను.

Verse 33

अखंडबिल्वपत्रेण महातुष्टिः प्रजायते । एकनापि यथान्येषां तथा न मम कोटिभिः

ఒక అఖండ బిల్వపత్రంతోనే (నాలో) మహాతృప్తి కలుగుతుంది. ఇతరులకు అనేక నైవేద్యాలతో కలిగే తృప్తి, నాకు ఒక్కదానితోనే; కోట్లతో కూడా అంత కాదు.

Verse 34

इत्युक्तोऽहं भगवता शंभुना स्वमनः स्थितम् । वृणोमि स्म वरं देव कुरु मामजरामरम्

భగవాన్ శంభువు ఇలా అనగా, నా హృదయంలో ఉన్న వరాన్ని కోరితిని—హే దేవా! నన్ను జరా మరణరహితునిగా చేయుము.

Verse 35

अथ लीलाविलासो मां तथेत्युक्त्वाऽविचारितम् । ययावदर्शनं प्रीतिमहं च महतीं गतः

అప్పుడు లీలావిలాసి ప్రభువు ‘తథాస్తు’ అని చెప్పి క్షణమాత్రం ఆలస్యం లేకుండా అదృశ్యుడయ్యాడు; నేను మహా ఆనందాన్ని పొందితిని.

Verse 36

कृतकृत्यं तदात्मानमज्ञासिपमहं क्षितौ । एतस्मिन्नेव काले तु भृगुवंश्योऽभवद्द्विजः

అప్పుడు భూమిపై నేను నన్ను కృతకృత్యుడిగా, లక్ష్యసిద్ధుడిగా తెలిసికొన్నాను; అదే సమయంలో భృగువంశంలో ఒక ద్విజ బ్రాహ్మణుడు జన్మించాడు।

Verse 37

अवदातत्रिजन्मासवक्षविच्चाक्षरार्थवित् । सुदर्शनेति प्रथिता प्रिया तस्याभवत्सती

ఆ శుద్ధాచార ద్విజుడు వాక్యవేత్త, అక్షరార్థవిదుడు; అతని ప్రియమైన పతివ్రత సతి ‘సుదర్శనా’ అని ప్రసిద్ధి—పవిత్ర, కాంతిమయి, శ్రుతివాక్యసారంలో నిపుణురాలు—అయింది।

Verse 38

अतीव मुदिता पत्युर्मुखं प्रेक्ष्यास्य दर्शनात् । तनया देवलस्यैपा रूपेणाप्रतिमा भुवि

భర్త ముఖాన్ని దర్శించి ఆమె అత్యంత ఆనందించింది; అప్పుడు దేవలుని ఈ కుమార్తె జన్మించింది—భూమిపై రూపంలో అపూర్వమైనది।

Verse 39

तस्यां तस्मादभूत्कन्या निर्विशेषा निजारणेः । निवृत्तबालभावाभूत्कुमारी यौवनोन्मुखी

ఆ ఇద్దరిలోనుండి ఒక కన్య జన్మించింది—తన వంశంలో అసమానమైన విశిష్టురాలు. బాల్యభావాన్ని దాటి ఆ కుమారి యౌవనోన్ముఖమైంది।

Verse 40

नालं बभूव तां दातुं तनयां गुणशालिनीम् । कस्यापि जनकः सा च वयःसंधौ मयेक्षिता

గుణశాలినైన ఆ కుమార్తెను ఇవ్వదగిన వరుడు తండ్రికి ఎవ్వరూ తగలలేదు; మరియు వయస్సంధి—యౌవన అంచున—నేను ఆమెను దర్శించాను।

Verse 41

प्रविश्द्यौवनाभोगभावैरतिमनोहरा । निर्वास्यमानैरपरैस्तिलतंदुलिताकृतिः

యౌవనానందభావాలలో పూర్తిగా ప్రవేశించి ఆమె అత్యంత మనోహరంగా మారింది. ఇతర వికసించిన లక్షణాలు వెలుగుచూసినందున ఆమె దేహాకృతి గాలికి ఊగే నువ్వుల తీగవలె సన్నగా సుకుమారంగా కనిపించింది.

Verse 42

क्रीडमाना वयस्याभिर्लावण्यप्रतिमेव सा । व्यचिंतयमहं विप्र तां निरीक्ष्य सुमध्यमाम्

సఖులతో కలిసి క్రీడిస్తూ ఆమె లావణ్యానికి ప్రతిమలా కనిపించింది. ఆ సుమధ్యమను చూచి, ఓ విప్రా, నేను ఆలోచనలో పడ్డాను.

Verse 43

अनन्याकृतिमन्योऽसौ विधिर्येनेति निर्मिता । ततः सात्त्विकभावानां तत्क्षणादस्मि गोचरम्

నేను మనసులో అనుకున్నాను—“ఇలాంటి అనన్యరూపాన్ని మరొక విధాతే నిర్మించి ఉండాలి.” ఆ క్షణం నుంచే నేను సాత్త్విక భావాల—స్నేహం, అంతఃకంపనం—పరిధిలోకి వచ్చాను.

Verse 44

प्रापितो लीलयाहत्य बाणैः कुसुमधन्विना । ततो मया स्खलद्वालं पृष्टा कस्येति तत्सखी

కుసుమధన్వి కామదేవుని బాణాలతో లీలగా తాకబడినవాడినై నేను వ్యాకులుడనయ్యాను. అప్పుడు తడబడే మాటలతో ఆమె సఖిని అడిగాను—“ఈమె ఎవరి కుమార్తె?”

Verse 45

प्राहेति भृगुवंश्यस्य कन्येयं द्विजजन्मनः । अनूढाद्यापि केनापि समायातात्र खेलितुम्

ఆ సఖి చెప్పింది—“ఈమె భృగువంశానికి చెందిన ఒక ద్విజుని కుమార్తె. ఇంకా ఎవరికీ వివాహం కాలేదు; సఖులతో కలిసి ఆడుకోవడానికి ఇక్కడికి వచ్చింది.”

Verse 46

ततः कुसुमबाणेन शरव्रातैर्भृशं हतः । पितरं प्रणतो गत्वा ययाचे तां भृगूद्वहम्

అనంతరం పుష్పబాణాల శరవర్షంతో తీవ్రంగా బాధపడిన నేను ఆమె తండ్రి వద్దకు వెళ్లి నమస్కరించి, భృగువంశోత్తముడైన ఆయనను ఆమెను వివాహార్థం యాచించాను।

Verse 47

स च मां सदृशं ज्ञात्वा शीलेन च कुलेन च । अतीव चार्थिनं मह्यं ददौ वाचा पुरः क्रमात्

అతడు నా శీలమూ కులమూ చూసి నన్ను తగినవాడిగా గుర్తించి, నా హృదయపూర్వక యాచనను గ్రహించి, విధివిధానంగా సరైన క్రమంలో వాక్యమాత్రంతో ఆమెను నాకు ఇచ్చెను।

Verse 48

ततः सा तनया तस्य भार्गवस्या श्रृणोदिति । दत्तास्मि तस्मै विप्राय विरूपायेति जल्पताम्

అప్పుడు ఆ భార్గవుని కుమార్తె వారి మాటలు విని—“నన్ను ఆ విప్రునికి, రూపవికారుడికి ఇచ్చారు” అని బాధతో అసంతృప్తిగా మర్మరించింది।

Verse 49

रोरूयमाणा जननीमाह पश्य यथा कृतम् । अतीवानुचितं दत्त्वा जनकेन तथा वरे

ఆమె ఏడుస్తూ తల్లితో చెప్పింది—“చూడమ్మా, ఏమి చేశారు! తండ్రి నన్ను అటువంటి వరునికి ఇచ్చి అత్యంత అనుచితంగా ప్రవర్తించారు।”

Verse 50

विषमालोड्य पास्यामि प्रवेक्ष्यामि हुताशनम् । वरं न तु विरूपस्योद्वोढुर्भार्या कथंचन

“నేను విషం కలిపి తాగుతాను, లేక హుతాశనంలో ప్రవేశిస్తాను; కానీ ఏ విధంగానూ ఆ విరూప వరుని భార్యను కాను.”

Verse 51

ततः संबोध्य जननी तां सुतामाह भार्गवम् । न देयास्मै त्वया कन्या विरूपायेति चाग्रहात्

అప్పుడు తల్లి కుమార్తెను ఓదార్చి భార్గవునితో గట్టిగా చెప్పింది— “ఆ విరూపుడికి ఈ కన్యను ఇవ్వకుము।”

Verse 52

स वल्लभावचः श्रुत्वा धर्मशास्त्राण्यवेक्ष्य च । दत्तामपि हरेत्पूर्वां श्रेयांश्चेद्वर आव्रजेत्

ప్రేయసి మాటలు విని ధర్మశాస్త్రాలను పరిశీలించి అతడు నిర్ణయించాడు— “శ్రేష్ఠ వరుడు వస్తే, ముందే ఇచ్చిన కన్యనైనా తిరిగి తీసుకోవచ్చు।”

Verse 53

अर्वाक्छिलाक्रमणतो निष्ठा स्यात्सप्तमे पदे । इति व्यवस्य प्रददावन्यस्मै तां द्विजः सुताम्

అతడు ఇలా నిర్ణయించాడు— “శిలాక్రమణానికి ముందే; ఎందుకంటే ఏడవ అడుగులోనే బంధం స్థిరమవుతుంది।” అని తేల్చి ఆ బ్రాహ్మణుడు కుమార్తెను మరొకరికి ఇచ్చాడు।

Verse 54

श्वोभाविनि विवाहे तु तच्च सर्वं मया श्रुतम् । ततोतीव विलक्ष्योहं वयस्यानां पुरस्तदा

మరుసటి రోజు జరగబోయే వివాహం విషయమై ఆ సంగతులన్నీ నేను విన్నాను. అప్పుడు స్నేహితుల ముందర నేను అత్యంత లజ్జతో సంకోచించాను.

Verse 55

नाशकं वदनं भद्र तथा दर्शयितुं निजम् । कामार्तोतीव तां सुप्तामर्वाग्निशि तदाहरम्

ఓ భద్రా, అలా నా ముఖాన్ని చూపలేకపోయాను. కామవేదనతో వ్యాకులుడై, రాత్రి మొదటి యామంలో, నిద్రిస్తున్న ఆమెను నేను ఎత్తుకుపోయాను.

Verse 56

नीत्वा दुर्गतमैकांतेऽकार्षमौद्वाहिकं विधिम् । गांधर्वेण विवाहेन ततोऽकार्षं हृदीप्सितम्

ఆమెను ఏకాంతమైన దుర్గమ స్థలానికి తీసుకెళ్లి నేను వివాహవిధిని నిర్వహించాను; తరువాత గాంధర్వవివాహముచే నా హృదయాభీష్టాన్ని నెరవేర్చాను.

Verse 57

अनिच्छंतीं तदा बालां बलात्सुरतसेवनम् । अथानुपदमागत्य तत्पिता प्रातरेव माम्

అప్పుడు ఇష్టంలేని ఆ బాలికతో నేను బలవంతంగా రతిసేవనం చేశాను. వెంటనే తరువాత ఆమె తండ్రి ఉదయమే నా వద్దకు వచ్చాడు.

Verse 58

निश्वस्य संवृतो विप्रास्तां वीक्ष्योद्वाहितां सुताम् । शशाप कुपितो भद्र मां तदानीं स भार्गवः

దీర్ఘ నిశ్వాసం విడిచి ఆ బ్రాహ్మణుడు ‘వివాహిత’ అయిన తన కుమార్తెను చూసి కోపించాడు; ఓ భద్రా, ఆ క్షణమే ఆ భార్గవుడు నన్ను శపించాడు.

Verse 59

भार्गव उवाच । निशाचरस्य धर्मेण यत्त्वयोद्वाहिता सुता । तस्मान्निशाचरः पाप भव त्वमविलंबितम्

భార్గవుడు పలికెను—‘నిశాచర ధర్మమునుబట్టి నీవు కుమార్తెను వివాహం చేసితివి; కనుక, ఓ పాపీ, ఆలస్యం లేక నీవే నిశాచరుడవు కావు.’

Verse 60

इति शप्तः प्रण्म्यैनं पादोपग्रहपूर्वकम् । हाहेति च ब्रुवन्गाढं साश्रुनेत्रं सगद्गदम्

ఇలా శపింపబడిన వాడు ముందుగా పాదాలను పట్టుకొని నమస్కరించాడు; ‘హాయ్! హాయ్!’ అని విలపిస్తూ తీవ్ర వేదనతో మాట్లాడాడు—కళ్లలో కన్నీళ్లు, గొంతు గద్గదమైంది.

Verse 61

ततोहमब्रवं कस्माददोषं मां भवानिति । शपते भवता दत्ता मम वाचा पुरा सुता

అప్పుడు నేను అన్నాను—“నేను నిర్దోషిని; అయినా మీరు నన్నెందుకు శపిస్తున్నారు? పూర్వం మీ వాక్యముచే మీ కుమార్తెను నాకు ఇస్తానని వాగ్దానం చేసితిరి.”

Verse 62

सोद्वाहिता मया कन्या दानं सकृदिति स्मृतिः । सकृज्जल्पंति राजानः सकृज्जल्पंति पण्डिताः

“ఆ కన్యను నేను వివాహం చేసుకున్నాను; దానం ఒక్కసారే అని స్మృతి చెబుతుంది. రాజులు ఒక్కసారే పలుకుతారు; పండితులూ ఒక్కసారే పలుకుతారు।”

Verse 63

सकृत्कन्याः प्रदीयंते त्रीण्येतानि सकृत्सकृत् । किं च प्रतिश्रुतार्थस्य निर्वाहस्तत्सतां व्रतम्

“కన్యను ఒక్కసారే ఇస్తారు; ఈ మూడు కార్యాలు ‘ఒక్కసారే’ జరుగుతాయి. పైగా, వాగ్దానించిన దానిని నెరవేర్చడం సత్పురుషుల వ్రతం.”

Verse 64

भवादृशानां साधूनां साधूनां तस्य त्यागो विगर्हितः । प्रतिश्रुता त्वया लब्धा तदा कालमियं मया

“మీ వంటి సాధువులకు ఇలాంటి త్యాగం నిందనీయం. అప్పుడు మీ ప్రతిజ్ఞవల్ల ఆమె నాకు లభించింది; ఇప్పుడు కాలం వచ్చినందున నేను దానిని పొందుటకు వచ్చాను।”

Verse 65

उद्वोढा चाधुना नाहमुचितः शापभाजनम् । वृथा शपन्ति मह्यं च भवंतस्तद्विचार्यताम्

“ఇప్పుడు ఆమె వివాహిత అయింది; నేను శాపానికి పాత్రుడను కాను. మీరు నన్ను వ్యర్థంగా శపిస్తున్నారు—దీనిని విచారించండి।”

Verse 66

यो दत्त्वा कन्यकां वाचा पश्चाद्धरति दुर्मतिः । स याति नरकं चेति धर्मशास्त्रेषु निश्चितम्

యెవడు వాక్కుతో కన్యను దానం చేసి, తరువాత దుర్బుద్ధితో ఆమెను తిరిగి తీసుకుంటాడో, అతడు ధర్మశాస్త్రనిశ్చయముగా నరకానికి పోతాడు।

Verse 67

तदाकर्ण्य व्यवस्यासौ तथ्यं मद्वचनं हृदा । पश्चात्तापसमोपेतो मुनिर्मामित्यथाब्रवीत्

అది విని ఆ ముని నా మాటలు సత్యమని హృదయంలో నిర్ణయించుకున్నాడు; తరువాత పశ్చాత్తాపంతో నిండిపోయి నాతో ఇలా పలికాడు।

Verse 68

न मे स्यादन्यथा वाणी उलूकस्त्वं भविष्यति । निशाचरो ह्युलूकोऽपि प्रोच्यते द्विजसत्तम

నా వాక్యం వేరుగా ఉండదు; నీవు ఉలూకము (గుడ్లగూబ) అవుతావు. గుడ్లగూబకూడా ‘నిశాచరుడు’ అని పిలువబడుతుంది, ఓ ద్విజశ్రేష్ఠా।

Verse 69

यदेंद्रद्युम्नविज्ञाने सहायस्तंव भविष्यसि । तदा त्वं प्रकृतिं विप्र प्राप्स्यसीत्यब्रवीत्स माम्

అతడు నాతో ఇలా అన్నాడు—ఇంద్రద్యుమ్నుని గుర్తించే విషయంలో నీవు సహాయకుడవైనప్పుడు, ఓ విప్రా, నీవు నీ సహజస్థితిని మళ్లీ పొందుతావు।

Verse 70

तद्वाक्यसमकालं च कौशिकत्वमिदं मम । एतावंति दिनान्यासीदष्टाविंशद्दिनं विधेः

ఆ మాటలు పలికిన క్షణం నుంచే నాకు ఈ ‘కౌశిక’ స్థితి కలిగింది; అది అంతే రోజుల పాటు నిలిచింది—ఓ విధాతా, ఇరవై ఎనిమిది రోజులు।

Verse 71

बिल्वीदलौरिति पुरा शशिशेखरस्य संपूजनेन मम दीर्घतरं किलायुः । संजातमत्र च जुगुप्सितमस्य शापात्कैलासरोधसि निशाचररूपमासीत्

పూర్వకాలంలో నేను బిల్వదళాలతో శశిశేఖరుడు (శివుడు)ను సంపూర్ణంగా పూజించగా నా ఆయుష్షు నిజంగా దీర్ఘమైంది. కానీ ఆయన శాపం వల్ల ఇక్కడ జుగుప్సితమైన గతి కలిగింది—కైలాస పర్వతపు ఒడ్డున నేను నిశాచరరూపం (రాక్షసదేహం) పొందాను.