Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 36

Devanagari script

कृतकृत्यं तदात्मानमज्ञासिपमहं क्षितौ । एतस्मिन्नेव काले तु भृगुवंश्योऽभवद्द्विजः

Transliteration

kṛtakṛtyaṃ tadātmānamajñāsipamahaṃ kṣitau | etasminneva kāle tu bhṛguvaṃśyo'bhavaddvijaḥ

Translation

అప్పుడు భూమిపై నేను నన్ను కృతకృత్యుడిగా, లక్ష్యసిద్ధుడిగా తెలిసికొన్నాను; అదే సమయంలో భృగువంశంలో ఒక ద్విజ బ్రాహ్మణుడు జన్మించాడు।

Word by Word

• कृतकृत्यम्: one who has accomplished what should be done
• कृतकृत्यम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: कृतकृत्य (प्रातिपदिक; कृत + कृत्य)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; विशेषण (neuter nom/acc sg, adjectival)

• तदात्मानम्: his own self
• तदात्मानम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + आत्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (his-self)

• अज्ञासिपम्: you knew/recognized
• अज्ञासिपम्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: ज्ञा (धातु)
• Form: लिट् (परोक्षभूत/Perfect), मध्यमपुरुष (2nd), एकवचन; परस्मैपद

• अहम्: I
• अहम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: उत्तमपुरुष-सर्वनाम, प्रथमा (1), एकवचन

• क्षितौ: on earth
• क्षितौ: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: क्षिति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7), एकवचन

• एतस्मिन्: in this
• एतस्मिन्: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसक, सप्तमी (7), एकवचन; विशेषण

• एव: indeed/just
• एव: Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: निपात (particle/emphasis)

• काले: at the time
• काले: Adhikarana (Time-location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: काल (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी (7), एकवचन

• तु: but/and
• तु: Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: निपात (concessive/contrast particle)

• भृगुवंश्यः: a descendant of Bhṛgu
• भृगुवंश्यः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: भृगु (प्रातिपदिक) + वंश्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (of Bhṛgu lineage)

• अभवत्: became/was born
• अभवत्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: भू (धातु)
• Form: लङ् (अनद्यतनभूत/Imperfect), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपद

• द्विजः: a Brahmin (twice-born)
• द्विजः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: द्विज (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन

Speaker

Narrator/devotee

Visual Art Cues

Scene: A contemplative narrator on earth realizes his life-purpose is fulfilled; in the background, a newborn brāhmaṇa appears in a Bhṛgu-line household, with subtle signs of auspicious time (kāla) and Vedic sanctity.

Characters & Entities

• Bhṛgu (sage)
• Dvija (brāhmaṇa)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Divine grace culminates in a sense of life’s purpose fulfilled, and the Purāṇa continues by linking events through sacred lineages.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No holy site is mentioned; the verse shifts toward lineage and narrative chronology.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; it is a narrative statement about fulfillment and the birth of a Bhārgava brāhmaṇa.