Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 7

Devanagari script

प्रार्थितं चामुना हृत्स्थं मया चास्मै प्रतिश्रुतम् । त्वां मित्रं तत्परिज्ञाने धृत्वा हृदि चिरायुषम्

Transliteration

prārthitaṃ cāmunā hṛtsthaṃ mayā cāsmai pratiśrutam | tvāṃ mitraṃ tatparijñāne dhṛtvā hṛdi cirāyuṣam

Translation

అతడు హృదయపూర్వకంగా కోరినదానిని నేనే అతనికి వాగ్దానం చేశాను. ఆ విషయాన్ని గ్రహించుటకు నిన్ను మిత్రునిగా హృదయంలో నిలుపుకొని నేను—చిరాయు—వచ్చితిని.

Word by Word

• प्रार्थितम्: requested
• प्रार्थितम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Verb
• Root: प्र-अर्थ् (धातु)
• Form: भूतकालिक कृदन्त (क्त), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; ‘asked/requested’

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयार्थक अव्यय (conjunction)

• अमुना: by that (person)
• अमुना: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: अदस् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन

• हृत्स्थम्: situated in the heart
• हृत्स्थम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: हृत् (प्रातिपदिक) + स्थ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (हृदि स्थितम्)

• मया: by me
• मया: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: तृतीया-विभक्ति, एकवचन

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयार्थक अव्यय

• अस्मै: to him
• अस्मै: Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, चतुर्थी-विभक्ति, एकवचन

• प्रतिश्रुतम्: promised
• प्रतिश्रुतम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Verb
• Root: प्रति-श्रु (धातु)
• Form: भूतकालिक कृदन्त (क्त), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; ‘promised’

• त्वाम्: you
• त्वाम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• मित्रम्: friend
• मित्रम्: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: मित्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; संबोधनार्थे अपि (as ‘friend’)

• तत्: of that
• तत्: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Adjective
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-एकवचन (समासपूर्वपद-रूपेण)

• परिज्ञाने: in (the act of) knowing fully
• परिज्ञाने: Adhikarana (Locus/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: परिज्ञान (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन

• धृत्वा: having held/kept
• धृत्वा: Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: धृ (धातु)
• Form: क्त्वा-प्रत्ययान्त अव्यय (absolutive)

• हृदि: in the heart
• हृदि: Adhikarana (Locus/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: हृद्/हृत् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन

• चिरायुषम्: long-lived (one)
• चिरायुषम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: चिर (प्रातिपदिक) + आयुस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; कर्मधारय/तत्पुरुषार्थे (चिरम् आयुः यस्य)

Speaker

Cirāyu

Visual Art Cues

Scene: Cirāyu speaks with sincerity, hand near the heart, recalling a petitioner’s heartfelt request and his own promise; he addresses a confidant-friend whose counsel he values.

Characters & Entities

• Cirāyu
• Mitra (friend, addressed person)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Dharma is upheld through truthfulness and fidelity: a promise given from the heart compels righteous follow-through.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No site is named; the verse emphasizes ethical bonds within the narrative.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; it concerns a vow/promise and seeking clarity through a trusted companion.