Adhyaya 29

Verse 1

। नारद उवाच । व्रजंती गिरिजाऽपश्यत्सखीं मातुर्महाप्रभाम् । कुसुमामोदिनींनाम तस्य शैलस्य देवताम्

నారదుడు పలికెను— ప్రయాణమవుతూ గిరిజ తన తల్లి సఖిని, మహాప్రభావంతురాలిని చూచెను—ఆ పర్వత దేవత ‘కుసుమామోదిని’ అనే నామముగలది.

Verse 2

सापि दृष्ट्वा गिरिसुतां स्नेहविक्लवमानसा । क्वपुनर्गच्छसीत्युच्चैरालिंग्योवाच देवता

గిరిసుతను చూచి ఆ దేవత స్నేహంతో కలతచెంది, ఆమెను ఆలింగనం చేసి గట్టిగా పలికెను—“మళ్లీ ఎక్కడికి వెళ్తున్నావు?”

Verse 3

सा चास्यै सर्वमाचख्यौ शंकरात्कोपकारणम् । पुनश्चोवाच गिरिजा देवतां मातृसंमताम्

ఆమె శంకరుని కోపానికి కారణమైన సమస్తాన్ని ఆ దేవతకు వివరించింది. తరువాత గిరిజ, తల్లిసమానంగా భావించబడిన ఆ దేవతతో మళ్లీ పలికింది.

Verse 4

नित्यं शैलाधिराजस्य देवता त्वमनिंदिते । सर्वं च सन्निधानं च मयि चातीव वत्सला

హే అనిందితే, నీవు నిత్యం శైలాధిరాజుని అధిష్ఠాత్రీ దేవతవు; నీవు సంపూర్ణంగా ఆయన సన్నిధిలోనే నిలిచి, నాపై అత్యంత వాత్సల్యముతో ఉన్నావు।

Verse 5

तदहं संप्रवक्ष्यामि यद्विधेयं तवाधुना । अथान्य स्त्रीप्रवेशे तु समीपे तु पिनाकिनः

కాబట్టి ఇప్పుడు నీకు చేయవలసిన విధేయాన్ని నేను చెప్పుదును. అయితే పినాకి (శివుడు) సమీపంలో ఇతర స్త్రీ ప్రవేశం విషయమైతే…

Verse 6

त्वयाख्येयं मम शुभे युक्तं पश्चात्करोम्यहम् । तथेत्युक्ते तया देव्या ययौ देवी गिरिं प्रति

హే శుభే, యుక్తమైనది నాకు చెప్పుము; తరువాత నేను దానికి అనుగుణంగా చేయుదును. దేవి ‘తథాస్తు’ అని చెప్పి పర్వతం వైపు బయలుదేరింది।

Verse 7

रम्ये तत्र महाशृंगे नानाश्चर्योपशोभिते । विभूषणादि संन्यस्य वृक्षवल्कलधारिणी

అక్కడ అనేక ఆశ్చర్యాలతో శోభించిన రమ్యమైన మహాశిఖరంపై ఆమె ఆభరణాదులను త్యజించి, వృక్షవల్కల వస్త్రాన్ని ధరించింది।

Verse 8

तपस्तेपे गिरिसुता पुत्रेण परिपालिता । ग्रीष्मे पंचाग्निसंतप्ता वर्षासु च जलोषिता

పుత్రునిచే పరిరక్షింపబడిన గిరిసుత తపస్సు చేసింది; గ్రీష్మంలో పంచాగ్నుల తాపాన్ని భరించింది, వర్షాకాలంలో నీటిలో తడిసి నిలిచింది।

Verse 9

स्थंडिलस्था च हेमंते निराहारा तताप सा । एतस्मिन्नंतरे दैत्यो ह्यंधकस्य सुतो बली

హేమంతకాలంలో ఆమె నిరాడంబర నేలపై కూర్చొని, నిరాహారంగా తపస్సు చేసింది. అంతలో అంధకుని కుమారుడైన బలవంతుడైన దైత్యుడు అక్కడికి వచ్చాడు.

Verse 10

ज्ञात्वा गतां गिरिसुतां पितुर्वैरमनुस्मरन् । आडिर्नाम बकभ्राता रहस्यांतरप्रेक्षकः

గిరిసుతి వెళ్లిపోయిందని తెలిసి, తండ్రి వైరం గుర్తుచేసుకుంటూ, బకుని సోదరుడైన ‘ఆడి’ అనే వాడు అంతరంగ రహస్యాలను గమనించే గూఢచారిగా మారాడు.

Verse 11

जिते किलांधके दैत्ये गिरिशेनामरद्विषि । आडिश्चकार विपुलं तपो हरजिगीषया

దేవద్వేషి దైత్యుడు అంధకుడు గిరీశుడు (శివుడు) చేత నిజంగా జయించబడినప్పుడు, ‘ఆడి’ హరుణ్ని (శివుణ్ని) జయించాలనే కోరికతో విస్తారమైన తపస్సు చేశాడు.

Verse 12

तमागत्याब्रवीद्ब्रह्मा तपसा परितोषितः । ब्रूहि किं वासुरश्रेष्ठ तपसा प्राप्तुमिच्छसि

అతని తపస్సుతో సంతుష్టుడైన బ్రహ్మ అక్కడికి వచ్చి ఇలా అన్నాడు—“హే అసురశ్రేష్ఠా, చెప్పు; ఈ తపస్సుతో నీవు ఏమి పొందదలచుకున్నావు?”

Verse 13

ब्रह्माणमाह दैत्यस्तु निर्मृत्युत्वमहं वृणे । ब्रह्मोवाच । न कश्चिच्च विना मृत्युं जंतुरासुर विद्यते

దైత్యుడు బ్రహ్మను ఇలా అన్నాడు—“నేను అమృతత్వం, అంటే మరణరహితత్వం, కోరుతున్నాను.” బ్రహ్మ అన్నాడు—“హే అసురా, మరణం లేకుండా ఏ జీవి ఉండదు.”

Verse 14

यतस्ततोऽपि दैत्येंद्र मृत्युः प्राप्यः शरीरिणा । इत्युक्तस्तं तथेत्याह तुष्टः कमलसंभवम्

హే దైత్యేంద్రా, ఏ విధమైనా శరీరధారికి మృతి అనివార్యం. ఇలా చెప్పబడగానే అతడు సంతోషించి పద్మసంభవుడైన బ్రహ్మతో “తథాస్తు” అన్నాడు.

Verse 15

रूपस्य परिवर्तो मे यदा स्यात्पद्मसंभव । तदा मृत्युर्मम भवेदन्यथा त्वमरो ह्यहम्

హే పద్మసంభవా, నా రూపంలో మార్పు వచ్చినప్పుడే నాకు మృతి; లేకపోతే నేను నిజంగా అమరుడను.

Verse 16

इत्युक्तस्तं तथेत्याह तुष्टः कमलसंभवः । इत्युक्तोऽमरतां मेने दैत्यराज्यस्थितोऽसुरः

ఇలా చెప్పబడగానే సంతోషించిన పద్మసంభవ బ్రహ్మ “తథాస్తు” అన్నాడు. దైత్యరాజ్యంలో స్థిరమైన ఆ అసురుడు దానిని పొంది తాను అమరుడనని భావించాడు.

Verse 17

आजगाम स च स्थानं तदा त्रिपुरघातिनः । आगतो ददृशे तं च वीरकं द्वार्यवस्थितम्

అప్పుడు అతడు త్రిపురఘాతి శివుని స్థానానికి వచ్చాడు. వచ్చి ద్వారంలో నిలిచిన వీరకుణ్ని చూశాడు.

Verse 18

तं चासौ वंचयित्वा च आडिः सर्पशरीरभृत् । अवारितो वीरकेण प्रविवेश हरांतिकम्

అతనిని మోసం చేసి సర్పశరీరధారి ఆడి, వీరకుడు అడ్డుకోలేకపోవడంతో, హరుడైన శివుని సన్నిధిలో ప్రవేశించాడు.

Verse 19

भुजंगरूपं संत्यज्य बभूवाथ महासुरः । उमारूपी छलयितुं गिरिशं मूढचेतनः

సర్పరూపాన్ని విడిచి ఆ మహాసురుడు మరో వేషం ధరించాడు. మోహితచిత్తుడై ఉమారూపం తీసుకొని గిరీశుడు (శివుడు)ను మోసం చేయబోయాడు.

Verse 20

कृत्वोमायास्ततो रूपमप्रतर्क्यमनोहरम् । सर्वावयवसंपूर्णं सर्वाभिज्ञानसंवृतम्

అనంతరం అతడు మాయాబలంతో అప్రతర్క్యమైన, మనోహరమైన ఒక రూపాన్ని సృష్టించాడు. అది అన్ని అవయవాలతో సంపూర్ణమై, అన్ని గుర్తులచే అలంకృతమై ఉంది.

Verse 21

चक्रे भगांतरे दैत्यो दंतान्वज्रोपमान्दृढान् । तीक्ष्णाग्रान्बुद्धिमोहेन गिरिशं हंतुमुद्यतः

ఆ దైత్యుడు (ఉమా) గుప్తాంగంలో వజ్రంలా దృఢమైన, పదునైన అగ్రాలతో దంతాలను సృష్టించాడు. బుద్ధి మోహంతో గిరీశుడు (శివుడు)ను హతమార్చాలని ఉద్దేశించాడు.

Verse 22

कृत्वोमारूपमेवं स स्थितो दैत्यो हरांतिके । तां दृष्ट्वा गिरिशस्तुषुटः समालिंग्य महासुरम्

ఇలా ఉమారూపం ధరించి ఆ దైత్యుడు హరుడు (శివుడు) సమీపంలో నిలిచాడు. ఆమెను చూసి గిరీశుడు సంతోషించి ఆ మహాసురుణ్ని ఆలింగనం చేసుకున్నాడు.

Verse 23

मन्यमानो गिरिसुतां सर्वै रवयवांतरैः । अपृच्छत्साधु ते भावो गिरिपुत्री ह्यकृत्रिमा

అన్ని అవయవాలచే ఆమెను గిరిసుతగా భావించిన మహేశ్వరుడు అడిగాడు—“ఓ గిరిపుత్రి, నీ భావము నిజంగా శుభ్రమైనది; నిశ్చయంగా అకృత్రిమమైనది.”

Verse 24

या त्वं मदशयं ज्ञात्वा प्राप्तेह वरवर्णिनि । त्वया विरहितः शून्यं मन्योस्मिन्भुवनत्रये

హే వరవర్ణినీ! నీవు నా హృదయాశయాన్ని గ్రహించి ఇక్కడికి వచ్చావు. నీవు లేకపోతే ఈ సమస్త త్రిభువనమూ నాకు శూన్యమే అనిపిస్తుంది.

Verse 25

प्राप्ता प्रसन्ना या त्वं मां युक्तमेवंविधं त्वयि । इत्युक्ते गूहयंश्चेष्टामुमारूप्यसुरोऽब्रवीत्

ఇలా చెప్పి, తన ఉద్దేశాన్ని దాచుకుంటూ ఉమారూపం ధరించిన ఆ అసురుడు పలికెను—“నీవు ప్రసన్నంగా నా వద్దకు వచ్చావు; కనుక నీకు ఇలాంటి ప్రవర్తనే యుక్తం.”

Verse 26

यातास्मि तपसश्चर्तुं कालीवाक्यात्तवातुलम् । रतिश्च तत्र मे नाभूत्ततः प्राप्ता तवांतिकम्

కాళీ వాక్యంతో ప్రేరితమై నేను అతుల తపస్సు చేయుటకు వెళ్లితిని. కానీ అక్కడ నాకు రతి (ఆనందం) కలగలేదు; అందుకే నీ సన్నిధికి తిరిగి వచ్చితిని.

Verse 27

इत्युक्तः शंकरः शंकां किंचित्प्राप्यवधारयत् । कुपिता मयि तन्वंगी प्रत्यक्षा च दृढव्रता

ఇది విని శంకరునికి కొంత సందేహం కలిగి, ఆయన ఆలోచించెను—“ఆ సన్నని అంగాలవది నాపై ప్రత్యక్షంగా కోపంగా ఉంది; ఆమె వ్రతంలో దృఢమైనది.”

Verse 28

अप्राप्तकामा संप्राप्ता किमेतत्संशयो मम । रहसीति विचिंत्याथ अभिज्ञानाद्विचारयन्

“కోరిక నెరవేరని ఆమెనే ఇప్పుడు వచ్చింది—అయితే నాకు ఈ సందేహం ఎందుకు?” అని ఆలోచించి, “ఇది రహస్య విషయం” అని భావించి, ఆయన గుర్తింపు-లక్షణాల ద్వారా పరిశీలించసాగెను.

Verse 29

नापश्यद्वामपार्श्वे तु तस्यांकं पद्मलक्षणम् । लोम्नामावर्तचरितं ततो देवः पिनाकधृक्

ఆమె ఎడమ పార్శ్వంలో పద్మలక్షణమున్న ముద్రను అతడు చూడలేదు, రోమాల ప్రత్యేక ఆవర్తచిహ్నమూ కనబడలేదు; అందువల్ల పినాకధారి దేవుడు నిజాన్ని గ్రహించాడు.

Verse 30

बुद्धा तां दानवीं मायां किंचित्प्रहसिताननः । मेढ्रे रौद्रास्त्रमाधाय चक्रे दैत्यमनोरथम्

ఆ దానవీ మాయను గ్రహించి అతడు స్వల్పంగా చిరునవ్వు చిందించాడు; తరువాత దైత్యుని మేఢ్రంపై రౌద్రాస్త్రాన్ని స్థాపించి అతని మనోరథాన్ని అంతం చేశాడు.

Verse 31

स रुदन्भैरवाज्रावानवसादं गतोऽसुरः । अबुध्यद्वीरको नैतदसुरेंद्रनिषूदनम्

భయంకర కేకలతో ఏడుస్తూ ఆ అసురుడు నిరాశలో పడిపోయాడు; కానీ ఇది అసురేంద్రనిషూదన శక్తి అని వీరకుడు గ్రహించలేదు.

Verse 32

हते च मारुतेनाशुगामिना नगदेवता । अपरिच्छिन्नतत्त्वार्था शैलपुत्र्यां न्यवेदयत्

వేగంగా సంచరించే మారుతుడు అతనిని హతమార్చినప్పుడు, తత్త్వార్థాన్ని గ్రహించలేని పర్వతదేవత శైలపుత్రికి ఆ వృత్తాంతాన్ని నివేదించింది.

Verse 33

श्रुत्वा वायुमुखाद्देवी क्रोधरक्तातिलोचना । अपस्यद्वीरकं पुत्रं हृदयेन विदूयता

వాయువు నోట వృత్తాంతం విని దేవి క్రోధంతో ఎర్రబడిన కళ్లతో, హృదయం మండుతుండగా తన కుమారుడు వీరకుణ్ని చూసింది.

Verse 34

मातरं मां परित्यज्य यस्मात्त्वं स्नेहविह्वलाम् । विहितावसरः स्त्रीणां शंकरस्य रहोविधौ

స్నేహంతో కలత చెందిన నన్ను—నీ తల్లిని—వదిలి, స్త్రీలకు విధిగా నిర్దిష్టమైన శంకరుని గోప్యవిధిలో నీవు అనవసర సమయంలో ప్రవేశించితివి।

Verse 35

तस्मात्ते परुषा रूक्षा जडा हृदय वर्जिता । गणेशाक्षरसदृशा शिला माता भविष्यति

అందుచేత నీకు తల్లి కఠినంగా, రూక్షంగా, జడంగా, హృదయస్పర్శలేనిదిగా మారి, గణేశాక్షరసమానమైన శిలగా భవించును।

Verse 36

एवमुत्सृष्टशापाया गिरिपुत्र्यास्त्वनंतरम् । निर्जगाम मुखात्क्रोधः सिंहरूपी महाबलः

ఇలా గిరిపుత్రి శాపాన్ని విడిచిన వెంటనే, ఆమె ముఖమునుండి మహాబలమైన సింహరూప క్రోధము బయలుదేరెను।

Verse 37

पश्चात्तापं समश्रित्य तया देव्या विसर्जितः । स तु सिंहः करालास्यो महाकेसरकंधरः

తరువాత పశ్చాత్తాపంతో దేవి దానిని విసర్జించెను; ఆ సింహము వికరాళ ముఖముతో, కంఠమున మహాకేశరముతో ఉన్నది।

Verse 38

प्रोद्धूतबललांगूलदंष्ट्रोत्कट गुहामुखः । व्यावृतास्यो ललज्जिह्वः क्षामकुक्षिश्चिखादिषुः

దాని బలమైన తోక పైకి ఎగసి ఉండెను; దాని దవడలు-దంతాలు గుహాముఖంలా భయంకరమైయుండెను; నోరు విప్పి, నాలుక లలలాడి, పొట్ట క్షీణించి—వేటకు నిత్యం ఆకలిగొన్నది।

Verse 39

तस्यास्ये वर्तितुं देवी व्यवस्यत सती तदा । ज्ञात्वा मनोगतं तस्या भगवांश्चतुराननः

అప్పుడు సతీ దేవి దాని నోటిలో ప్రవేశించేందుకు నిశ్చయించుకుంది. ఆమె మనసులోని సంకల్పాన్ని తెలిసికొని భగవాన్ చతురాననుడు (బ్రహ్మ) …

Verse 40

आजगामाश्रमपंद संपदामाश्रयं ततः । आगम्योवाच तां ब्रह्मा गिरिजां मृष्टया गिरा

అనంతరం బ్రహ్ముడు సంపదలకు ఆశ్రయమైన ఆ ఆశ్రమస్థానానికి వచ్చాడు. వచ్చి గిరిజను మృదువైన, సుసంస్కృత వాక్యాలతో సంభోదించాడు.

Verse 41

किं देवी प्राप्तुकामासि किमलभ्यं ददामि ते । तच्छ्रुत्वोवाच गिरिजा गुरुगौरवगर्भितम्

“దేవీ, నీవు ఏమి పొందదలచుకున్నావు? ఏది అప్రాప్యం? నేను నీకు దానిని ప్రసాదిస్తాను.” ఇది విని గిరిజ గంభీర గౌరవభరిత వాక్యాలతో ప్రత్యుత్తరం చెప్పింది.

Verse 42

तपसा दुष्करेणाप्तः पतित्वे शंकरो मया । स मां श्यामलवर्णेति बहुशः प्रोक्तवान्भवः

“దుష్కరమైన కఠిన తపస్సుతో నేను శంకరుని భర్తగా పొందాను. అయినా భవుడు (శివుడు) నన్ను పలుమార్లు ‘శ్యామలవర్ణ’ అని పిలిచాడు.”

Verse 43

स्यामहं कांचनाकारा वाल्लभ्येन च संयुता । भर्तुर्भूतपतेरंगे ह्येकतो निर्विशंकिता

“నేను శ్యామవర్ణమైనా కనకసమాన కాంతితో, ప్రియత్వంతో యుక్తురాలిని; అయినా భూతపతి అయిన భర్త శరీరంలో నన్ను ఒక వైపే ఉంచుతాడు, అందువల్ల నాకు నిశ్చింత లేదు.”

Verse 44

तस्यास्तद्भाषितं श्रुत्वा प्रोवाच जलजासनः । एवं भवतु भूयस्त्वं भर्तुर्देहार्धधारिणी

ఆమె మాటలు విని పద్మాసనుడు బ్రహ్మ ఇలా పలికెను—“అలానే జరుగుగాక; నీవు మళ్లీ భర్త దేహార్ధాన్ని ధరించు.”

Verse 45

ततस्तस्याः शरीरात्तु स्त्री सुनीलांबुजत्विषा । निर्गता साभवद्भीमा घंटाहस्ता त्रिलोचना

అనంతరం ఆమె శరీరమునుండి గాఢనీల పద్మకాంతి గల ఒక స్త్రీ బయలుదేరెను; ఆమె భయంకరరూపిణి, త్రినేత్రి, చేతిలో గంట పట్టినది.

Verse 46

नानाभरणपूर्णांगी पीतकौशेयवासिनी । तामब्रवीत्ततो ब्रह्मा देवीं नीलांबुजत्विषम्

నానావిధ ఆభరణాలతో అలంకృతాంగి, పీత కౌశేయ వస్త్రధారిణి అయిన ఆ నీలపద్మకాంతి దేవిని బ్రహ్మ అప్పుడు సంబోధించెను.

Verse 47

अस्माद्भूधरजा रदेहसंपर्कात्त्वं ममाज्ञया । संप्राप्ता कृतकृत्यत्वमेकानंशा पुराकृतिः

“నా ఆజ్ఞచేత ఈ పర్వతజ దేహసంపర్కం ద్వారా నీవు ఇక్కడికి చేరితివి; నీవు కృతకృత్యతను పొందితివి—దేవి యొక్క ప్రాచీన ఏకాంశం మళ్లీ వ్యక్తమైంది.”

Verse 48

य एष सिंहः प्रोद्भूतो देव्याः क्रोधाद्वरानने । स तेस्तु वाहनो देवी केतौ चास्तु महाबलः

“హే వరాననే, దేవి క్రోధమునుండి పుట్టిన ఈ సింహమే నీ వాహనమగుగాక, హే దేవీ; ఇదే మహాబలుడు నీ కేతువుగా (ధ్వజచిహ్నంగా) కూడా ఉండుగాక.”

Verse 49

गच्छ विंध्याचले तत्र सुरकार्यं करिष्यति । अत्र शुंभनिशुंभौ च हत्वा तारकसैन्यपौ

హే దేవీ, వింధ్యాచలానికి వెళ్ళు; అక్కడ నీవు దేవతల కార్యాన్ని సిద్ధి చేస్తావు. ఇక్కడ శుంభ-నిశుంభులను—తారకసేనాధిపతులను—వధించి…

Verse 50

पांचालोनाम यक्षोऽयं यक्षलक्षपदानुगः । दत्तस्ते किंकरो देवी महामायाशतैर्युतः

‘పాంచాల’ అనే ఈ యక్షుడు, లక్షల యక్షుల అనుచరులతో కూడినవాడు; హే దేవీ, నీకు దాసుడిగా అర్పించబడెను—మహామాయా శతశక్తులతో యుక్తుడు.

Verse 51

इत्युक्ता कौशिकी देवी ततेत्याह पितामहम् । निर्गतायां च कौशिक्यां जाता स्वैराश्रिता गुणैः

ఇట్లు పలికినపుడు కౌశికీ దేవి పితామహుడు (బ్రహ్మ)తో—“తథాస్తు” అని చెప్పింది. కౌశికీ బయలుదేరగానే మరొక రూపం ఉద్భవించింది; అది స్వేచ్ఛానుసారిణి, తన గుణాలలో స్థితమైనది.

Verse 52

सर्वैः पूर्वभवोपात्तैस्तदा स्वयमुपस्तितैः । उमापि प्राप्तसंकल्पा पश्चात्तापपरायणा

అప్పుడు పూర్వజన్మలలో సంపాదించిన సమస్త కర్మఫలాలు స్వయంగా ప్రత్యక్షమయ్యాయి; ఉమా కూడా దృఢసంకల్పం పొందించి, పశ్చాత్తాపంలో పూర్తిగా లీనమైంది.

Verse 53

मुहुः स्वं परिनिंदंती जगाम गिरिशांतिकम् । संप्रयांतीं च तां द्वारी अपवार्य समाहितः

మళ్లీ మళ్లీ తనను తానే నిందించుకుంటూ ఆమె గిరీశుడు (శివుడు) సమీపానికి వెళ్లింది. ఆమె ద్వారానికి చేరువవుతుండగా, సమాహితుడైన ద్వారపాలుడు ముందుకు వచ్చి ఆమెను ఆపాడు.

Verse 54

रुरोध वीरको देवीं हेमवेत्रलताधरः । तामुवाच च कोपेन तिष्ठ तिष्ठ क्व यासि च

సువర్ణ వేత్రలతను ధరించిన వీరకుడు దేవిని అడ్డగించి కోపంతో పలికెను—“ఆగు, ఆగు! నీవు ఎక్కడికి వెళ్తున్నావు?”

Verse 55

प्रयोजनं न तेऽस्तीह गच्छ यावन्न भर्त्स्यसे । देव्या रूपधरो दैत्यो देवं वंचयितुं त्विह

“నీకు ఇక్కడ పనిలేదు; దూషణ పొందకముందే వెళ్లిపో. ఇక్కడ దేవి రూపం ధరించిన దైత్యుడు దేవుణ్ణి మోసగించడానికి వచ్చాడు.”

Verse 56

प्रविष्टो न च दृष्टोऽसौ स च देवेन घातितः । घातिते चाहमाक्षिप्तो नीलकण्ठेन धीमता

“అతడు లోపలికి ప్రవేశించాడు, కాని కనిపించలేదు; దేవుడు అతడిని సంహరించాడు. అతడు సంహరింపబడిన తరువాత ధీమంతుడైన నీలకంఠుడు నన్ను గద్దించాడు.”

Verse 57

कापि स्त्री नापि मोक्तव्या त्वया पुत्रेति सादरम् । तस्मात्त्वमत्र द्वारिस्था वर्षपूगान्यनेकशः

“‘పుత్రా’ అని సాదరంగా పిలిచినా, నీవు ఏ స్త్రీనైనా లోపలికి విడిచిపెట్టకూడదు. అందుకే నీవు ఇక్కడ ద్వారస్థుడై అనేక సంవత్సర సమూహాలు నిలిచి ఉండాలి.”

Verse 58

भविष्यसि न चाप्यत्र प्रवेशं लप्स्यसे व्रज । एका मे प्रविशेदत्र माता या स्नेहवत्सला

“అలానే జరుగును; ఇక్కడ నీవు ప్రవేశం ఇవ్వలేవు—వెళ్ళు. ఇక్కడ ప్రవేశించగలది ఒక్కరే—స్నేహవత్సలమైన నా తల్లి.”

Verse 59

नगाधिराजतनया पार्वती रुद्रवल्लभा । इत्युक्ता तु ततो देवी चिंतयामास चेतसा

“నగాధిరాజుని కుమార్తె పార్వతి, రుద్రుని ప్రియతమా” అని ఇలా పలికినపుడు దేవి తన హృదయంలో మనసుతో ఆలోచించింది।

Verse 60

न सा नारी तु दैत्योऽसौ वायोर्नैवावबासत । वृथैव वीरकः शप्तो मया क्रोधपरीतया

ఆమె స్త్రీ కాదు—అతడు దైత్యుడు; ఈ విషయం వాయువుకూడా స్పష్టంగా తెలియలేదు. కోపావేశంతో నేను వ్యర్థంగా వీరకుని శపించాను।

Verse 61

अकार्यं क्रियते मूढैः प्रायः क्रोधसमन्वितैः । क्रोधेन नश्यते कीर्तिः क्रोधो हंति स्थिरां श्रियम्

కోపంతో నిండిన మూర్ఖులు సాధారణంగా చేయకూడని పనులు చేస్తారు. కోపంతో కీర్తి నశిస్తుంది; కోపం స్థిరమైన శ్రీయినీ హరిస్తుంది।

Verse 62

अपरिच्छिन्नसर्वार्था पुत्रं शापितवत्यहम् । विपरीतार्थबोद्धॄणां सुलभा विपदो यतः

ఓ కుమారా, అన్ని విషయాల సత్యాన్ని పూర్తిగా గ్రహించక నేను నిన్ను శపించాను. ఎందుకంటే విపరీతంగా అర్థం చేసుకునేవారికి విపత్తులు సులభంగా వస్తాయి।

Verse 63

संचिंत्यैवमुवाचेदं वीरकं प्रति शैलजा । अधो लज्जाविकारेण वदनेनांबुजत्विषा

ఇలా ఆలోచించి శైలజ వీరకుని ఉద్దేశించి ఇలా పలికింది—లజ్జాభావంతో ఆమె పద్మకాంతి ముఖం క్రిందికి వంగింది।

Verse 64

अहं वीरक ते माता मा तेऽस्तु मनसो भ्रमः । शंकरस्यास्मि दयिता सुता तु हिमभूभृतः

ఓ వీరకా, నేను నీ తల్లిని; నీ మనస్సులో భ్రమ ఉండనీయకు. నేను శంకరుని ప్రియతమను, హిమభూభృతుడు (హిమాలయాధిపతి) కుమార్తెను.

Verse 65

मम गात्रस्थितिभ्रांत्या मा शंकां पुत्र भावय । तुष्टेन गौरता दत्ता ममेयं पद्मयोनिना

ఓ కుమారా, నా శరీరస్థితి వల్ల కలిగిన భ్రమతో ఏ సందేహమూ పెట్టుకోకు. ప్రసన్నుడైన పద్మయోని (బ్రహ్మ) నాకు ఈ గౌరవర్ణాన్ని ప్రసాదించాడు.

Verse 66

मया शप्तोऽस्यविदिते वृत्तांते दैत्यनिर्मिते । ज्ञात्वा नारीप्रवेशं तु शंकरे रहसि स्तिते

దైత్యుడు కల్పించిన ఈ ఘటన యొక్క నిజం తెలియక నేను అతనిని శపించాను. కానీ స్త్రీప్రవేశం జరిగిన విషయం తెలిసిన తరువాత, శంకరుడు రహస్యంగా నిలిచి ఉన్నాడు.

Verse 67

न निवर्तयितुं शक्यः शापः किं तु ब्रवीमि ते । मानुष्यां तु शिलायां त्वं शिलादात्संभविष्यसि

ఈ శాపాన్ని తిరస్కరించడం సాధ్యం కాదు; అయినా నీకు చెబుతున్నాను—నీవు శిల నుండి మానవరూపంగా, శిలాద్ (శిలాదా) నుండి జన్మిస్తావు.

Verse 68

पुण्ये चाप्यर्बुदारण्ये स्वर्गमोक्षप्रदे नृणाम् । अचलेश्वरलिंगं तु वर्तते यत्र वीरक

ఓ వీరకా, పుణ్యమైన అర్బుదారణ్యంలో—మనుష్యులకు స్వర్గమోక్షాలను ప్రసాదించేదానిలో—అచలేశ్వర లింగం అక్కడ స్థితమై ఉంది.

Verse 69

वाराणस्यां विश्वनाथसमं तत्फलदं नृणाम् । प्रभासस्य च यात्राभिर्दशभिर्यत्फलं नृणाम्

మనుష్యులకు దీని ఫలం వారాణసిలో విశ్వనాథారాధనతో సమానం; అలాగే ప్రభాసానికి పది యాత్రల వల్ల కలిగే పుణ్యమే దీనివల్ల లభిస్తుంది।

Verse 70

तदेकयात्रया प्रोक्तमर्बुदस्य महागिरेः । यत्र तप्त्वा तपो मर्त्या देहधातून्विहाय च

అదే పుణ్యం మహాగిరి అర్బుదానికి ఒక్క యాత్రచేతనే కలుగుతుందని చెప్పబడింది—అక్కడ మానవులు తపస్సు చేసి, తరువాత దేహధాతువులను విడిచిపెడతారు।

Verse 71

संसारी न पुनर्भूयान्महेश्वरवचो यथा । अर्बुदो यदि लभ्येत सेवितुं जन्मदुःखितैः

మహేశ్వరుని వచనమువలె, ఎవడూ మళ్లీ సంసారభ్రమణుడుగా కాకుండునట్లు—జన్మజన్మల దుఃఖంతో బాధపడువారు అర్బుదాన్ని పొందీ సేవించి ఆరాధించగలిగితే!

Verse 72

वाराणसीं च केदारं किं स्मरंति वृथैव ते । तत्राराध्य भवं देवं भवान्नन्दीति नामभृत्

వారు వ్యర్థంగా వారాణసీని, కేదారాన్ని ఎందుకు స్మరిస్తారు? అక్కడ భవదేవుడైన శివుని ఆరాధించి అతడు ‘భవాన్నందీ’ అనే నామంతో ప్రసిద్ధి పొందాడు।

Verse 73

शीघ्रमेष्यसि चात्रैव प्रतीहारत्वमाप्स्यसि । एवमुक्ते हृष्टरोमा वीरकः प्रणिपत्य ताम्

“నీవు త్వరగా తిరిగి వస్తావు; ఇక్కడే ప్రతీహార (ద్వారపాలక) పదవిని పొందుతావు.” అని ఆమె చెప్పగానే ఆనందరోమాంచితుడైన వీరకుడు ఆమెకు ప్రణామం చేశాడు।

Verse 74

संस्तूय विविधैर्वाक्यैर्मातरं समभाषत । धन्योऽहं देवि यो लप्स्ये मानुष्यमतिदुर्लभम्

అతడు అనేక వాక్యాలతో మాతను స్తుతించి ఇలా పలికెను— “హే దేవి! నేను ధన్యుడను; ఎందుకంటే నాకు అత్యంత దుర్లభమైన మానవజన్మ లభించును।”

Verse 75

शापोऽनुग्रहरूपोऽयं विशेषादर्बुदाचले । समीपे यस्य पुण्योऽस्ति महीसागरसंगमः

ఈ ‘శాపం’ నిజానికి అనుగ్రహరూపమే—ప్రత్యేకంగా అర్బుదాచలంలో; దాని సమీపంలో భూమి-సముద్రాల పుణ్య సంగమం ఉంది।

Verse 76

ऊधः पृथिव्या देशोऽयं यो गिरेश्चार्णवांतरे । तत्र गत्वा महत्पुण्यमवाप्य भवभक्तितः

ఈ ప్రాంతం పృథివి యొక్క ‘ఉద్ధ’ వలె, పర్వతం మరియు సముద్రం మధ్య నిలిచి ఉంది. అక్కడికి వెళ్లి భవ (శివ) భక్తితో మహాపుణ్యం పొందుతారు।

Verse 77

पुनरेष्यामि भो मातरित्युक्त्वाभूच्छिलासुतः । देवी च प्रविवेशाथ भवनं शशिमौलिनः

“హే మాతా, నేను మళ్లీ వస్తాను” అని చెప్పి శిలాసుతుడు (గణేశుడు) వెళ్లిపోయెను. ఆపై దేవి శశిమౌళి (శివ) గృహంలో ప్రవేశించింది।

Verse 78

इत्यार्बुदाख्यानम् । ततो दृष्ट्वा च तां प्राह धिग्नार्य इति त्र्यंबकः

ఇట్లు అర్బుదాఖ్యానం ముగిసెను. ఆపై ఆమెను చూచి త్ర్యంబకుడు (శివుడు) పలికెను— “ధిక్, నారీ!”

Verse 79

सा च प्रण्म्य तं प्राह सत्यमेतन्न मिथ्यया । जडः प्रकृतिभागोयं नार्यश्चार्हंति निन्दनाम्

ఆమె కూడా ఆయనకు నమస్కరించి ఇలా చెప్పింది—ఇది సత్యమే, అసత్యం కాదు. ఈ జడత్వం ప్రకృతిలోని భాగం; స్త్రీలు నిందకు పాత్రులే.

Verse 80

पुरुषाणां प्रसादेन मुच्यंते भवसागरात् । ततः प्रहृष्टस्तामाह हरो योग्याऽधुना शुभे

పురుషుల ప్రసాదంతోనే వారు భవసాగరంనుండి విముక్తి పొందుతారు. అప్పుడు హరుడు ఆనందించి ఆమెతో—ఓ శుభే, నీవు ఇప్పుడు యోగ్యురాలివి—అన్నాడు.

Verse 81

पुत्रं दास्यामि येन त्वं ख्यातिमाप्स्यसि शोभने । ततो रेम हि देव्या स नानाश्चर्यालयो हरः

ఓ శోభనే, నీకు నేను ఒక కుమారుని ప్రసాదిస్తాను; అతని ద్వారా నీవు ఖ్యాతిని పొందుతావు. అప్పుడు అనేక ఆశ్చర్యాల నిలయమైన హరుడు దేవితో హర్షించాడు.

Verse 82

ततो वर्षसहस्रेषु देवास्त्वरितमानसाः । ज्वलनं नोदयामासुर्ज्ञातुं शंकरचेष्टितम्

ఆపై వేల సంవత్సరాలు గడిచిన తరువాత, చంచల హృదయములైన దేవతలు శంకరుని రహస్య చేష్టితాన్ని తెలుసుకోవాలని జ్వలనుడైన అగ్నిని ముందుకు ప్రేరేపించారు.

Verse 83

द्वारि स्थितं प्रतिहारं वंचयित्वा च पावकः । पारावतस्य रूपेण प्रविवेश हरांतिकम्

ద్వారంలో నిలిచిన ప్రతిహారిని మోసగించి పావకుడైన అగ్ని పావురపు రూపం ధరించి హరుని అంతఃసన్నిధిలో ప్రవేశించాడు.

Verse 84

ददृशे तं च देवेशो विनतां प्रेक्ष्य पार्वतीम् । ततस्तां ज्वलनं प्राह नैतद्योग्यं त्वया कृतम्

దేవేశుడు అతనిని చూచెను; వినయంగా వంగిన పార్వతిని చూచి జ్వలనుడు (అగ్ని)తో పలికెను—“నీవు చేసినది యోగ్యమైన కార్యము కాదు.”

Verse 85

यदिदं भुक्षुतं स्थानान्मम तेजो ह्यनुत्तमम् । गृहाण त्वं सुदुर्बुद्धे नो वा धक्ष्यामि त्वां रुषा

“ఈ స్థలమునుండి నీవు నా అనుత్తమ తేజస్సును భక్షించితివి; ఓ దుర్బుద్ధీ, దానిని తిరిగి గ్రహించు—లేదా కోపముతో నిన్ను దహించెదను.”

Verse 86

भीतस्ततोऽसौ जग्राह सर्वदेवमुखं च सः । तेन ते वह्निसहिता विह्वलाश्च सुराः कृताः

అప్పుడు భయపడిన అతడు సమస్త దేవతల ముఖములను పట్టుకొనెను; దానివల్ల అగ్నితో కూడిన దేవతలు వ్యాకులమై కలవరపడిరి.

Verse 87

विपाट्य जठराण्येषां वीर्यं माहेश्वरं ततः । निष्क्रांतं तत्सरो जातं पारदं शतयोजनम्

వారి జఠరములను చీల్చి మహేశ్వర వీర్యము బయటికి ప్రవహించెను; దానివలన శతయోజన విస్తారమైన పారద సరస్సు ఏర్పడెను.

Verse 88

वह्निश्च व्याकुलीभूतो गंगायां मुमुचे सकृत् । दह्यमाना च सा देवी तरंगैर्वहिरुत्सृजत्

అగ్నియు వ్యాకులమై దానిని ఒక్కసారి గంగలో విడిచెను; దహింపబడుచున్న ఆ దేవి తన తరంగములచే అగ్నిని బయటికి విసర్జించెను.

Verse 89

जातस्त्रिभुवनक्यातस्तेन च श्वेतपर्वतः । एतस्मिन्नंतरे वह्निराहूतश्च हिमालये

అదివల్ల త్రిభువనములలో ఖ్యాతిగాంచిన శ్వేతపర్వతము ఉద్భవించింది. ఇదే సమయంలో అగ్నిని కూడా హిమాలయానికి ఆహ్వానించారు.

Verse 90

सप्तर्षिभिर्वह्निहोमं कुर्वद्भिर्मंत्रवीर्यतः । आगत्य तत्र जग्राह वह्निर्भागं च तं हुतम्

మంత్రశక్తితో యుక్తులైన సప్తర్షులు అగ్నిలో హోమం చేయుచుండగా, అగ్ని అక్కడికి వచ్చి ఆ ఆహుతిలో తన భాగాన్ని గ్రహించాడు.

Verse 91

गतेऽह्न्यत्वस्मिंश्च तत्रस्थः पत्नी स्तेषामपश्यत । सुवर्णकदलीस्तंभनिभास्ताश्चंद्रलेखया

ఆ రోజు గడిచిన తరువాత, అక్కడ ఉన్న ఆ ఋషుల భార్యలు (వారిని) బంగారు అరటిస్తంభాలవలె, చంద్రరేఖతో గుర్తింపబడినట్లుగా చూశారు.

Verse 92

पश्यमानः प्रफुल्लाक्षो वह्निः कामवशं गतः । स भूयश्चिंतयामास न न्याय्यं क्षुभितोऽस्मि यत्

చూచుచుండగా వికసిత నేత్రాలతో ఉన్న అగ్ని కామవశుడయ్యాడు. తరువాత అతడు మళ్లీ మళ్లీ ఆలోచించాడు—“నేను ఇలా కలత చెందడం న్యాయం కాదు.”

Verse 93

साध्वीः पत्नीर्द्विजेंद्राणामकामाः कामयाम्यहम् । पापमेतत्कर्म चोग्रं नश्यामि तृमवत्स्फुटम्

“ద్విజేంద్రుల సాధ్వీ భార్యలు నన్ను కోరరు; అయినా నేను వారిని కోరుతున్నాను. ఇది పాపమయమైన ఘోర కర్మ; నేను గడ్డిపరకలా పూర్తిగా నశిస్తాను.”

Verse 94

कृत्वैतन्नश्यते कीर्तिर्यावदाचंद्रतारकम् । एवं संचिंत्य बहुधा गत्वा चैव वनांतरम्

“నేను ఇది చేస్తే, చంద్రతారలంతకాలం నిలిచే నా సత్కీర్తి నశిస్తుంది.” అని పునఃపునః ఆలోచించి అతడు అరణ్యగహనంలోకి వెళ్లెను.

Verse 95

संयन्तुं नाभवच्छक्त उपायैर्बहुभिर्मनः । ततः स कामसंतप्तो मूर्छितः समपद्यत

అనేక ఉపాయాలతోనూ అతని మనస్సు నియంత్రించబడలేదు. అప్పుడు కామతాపంతో దగ్ధుడై అతడు మూర్ఛలో పడెను.

Verse 96

ततः स्वाहा च भार्यास्य बुबुधे तद्विचेष्टितम् । ज्ञात्वा च चिंतयामास प्रहृष्टा मनसि स्वयम्

అప్పుడు అతని భార్య స్వాహా అతని ఆ ప్రవర్తనను గ్రహించింది. తెలిసికొని ఆమె మనసులోనే గుప్తంగా హర్షించి ఆలోచించెను.

Verse 97

स्वां भार्यामथ मां त्यक्त्वा बहुवासादवज्ञया । भार्याः कामयते नूनं सप्तर्षीणां महात्मनाम्

దీర్ఘ సహవాసం వల్ల కలిగిన అవమానభావంతో తన భార్య—నన్ను—వదలి, అతడు నిశ్చయంగా మహాత్ములైన సప్తర్షుల భార్యలను కోరుచున్నాడు.

Verse 98

तदासां रूपमाश्रित्य रमिष्ये तेन चाप्यहम् । ततस्त्वंगिरसो भार्या शिवानामेति शोभना

వారి రూపాలను ధరించి నేనూ అతనితో క్రీడించెదను. అప్పుడు అంగిరస ఋషి యొక్క సుందరి భార్య—శివా అనే నామధారిణి—ముందుగా ప్రత్యక్షమైంది.

Verse 99

तस्या रूपं समाधाय पावकं प्राप्य साब्रवीत् । मामग्ने कामसंतप्तां त्वं कामयितुमर्हसि

ఆమె రూపాన్ని ధరించి స్వాహా పావకుడు (అగ్ని) వద్దకు వెళ్లి ఇలా పలికింది— “హే అగ్నీ! నేను కామతాపంతో దహించబడుతున్నాను; నన్ను నీవు కామించుటకు అర్హుడవు।”

Verse 100

न चेत्करिष्यसे देव मृतां मामुपधारय । अहमंगिरसो भार्या शिवानाम हुताशन

“నీవు అలా చేయకపోతే, హే దేవా, నన్ను మృతురాలిగా భావించు. నేను అంగిరసుని భార్య, ‘శివా’ అనే పేరుగలదాన్ని, హే హుతాశన!”

Verse 101

सर्वाभिः सहिता प्राप्ता ताश्च यास्यंत्यनुक्रमात् । अस्माकं त्वं प्रियो नित्यं त्वच्चित्ताश्च वयं तथा

“నేను అందరితో కలిసి వచ్చాను; వారూ క్రమంగా వస్తారు. నీవు మా అందరికీ నిత్య ప్రియుడవు; మేమూ మనసారా నీలోనే లీనమై ఉన్నాము।”

Verse 102

ततः स कामसंतप्तः संबभूव तया सह । प्रीते प्रीता च सा देवी निर्जगाम वनांतरात्

అప్పుడు అతడు కామతాపంతో దహించబడి ఆమెతో సంగమించాడు. అతడు తృప్తి పొందిన తరువాత, ఆ దేవీ కూడా ప్రసన్నురాలై అరణ్యాంతరంనుండి బయటకు వచ్చింది।

Verse 103

चिंतयंती ममेदं चेद्रूपं द्रक्ष्यंति कानने । ते ब्राह्मणीनामनृतं दोषं वक्ष्यंति पावकात्

ఆమె ఇలా ఆలోచించింది— “అరణ్యంలో వారు నా ఈ రూపాన్ని చూసినట్లయితే, బ్రాహ్మణీల్ల కారణంగా పావకుడు (అగ్ని) అసత్యదోషాన్ని పొందాడని వారు చెప్పుదురు।”

Verse 104

तस्मादेतद्रक्षमाणा गरुडी संभवाम्यहम् । सुपर्णा सा ततो भूत्वा ददृशे श्वेतपर्वतम्

కాబట్టి దీనిని రక్షించుటకు నేను గరుడీగా అవుతాను. తరువాత ఆమె సుపర్ణగా మారి శ్వేతపర్వతాన్ని దర్శించింది.

Verse 105

शरस्तंबैः सुसंपृक्तं रक्षोभिश्च पिशाचकैः । सा तत्र सहसा गत्वा शैलपूष्ठं सुदुर्गमम्

ఆ స్థలం శరస్తంబాలతో ఘనంగా నిండిపోయి రాక్షసులు, పిశాచులతో కలుషితమై ఉండెను. ఆమె వెంటనే అక్కడికి వెళ్లి అత్యంత దుర్గమమైన శైలశిఖరాన్ని చేరింది.

Verse 106

प्राक्षिपत्कांचने कुंडे शुक्रं तद्धारणेऽक्षमा । शिष्टानामपि देवीनां सप्तर्षीणां महात्मनाम्

దానిని ధరించలేక ఆమె ఆ శుక్రాన్ని స్వర్ణకుండంలో వేసింది—దాన్ని ధరించుట శిష్ట దేవతాస్త్రీలకూ, మహాత్ములైన సప్తర్షులకూ కష్టసాధ్యమే.

Verse 107

पत्नीसरूपतां कृत्वा कामयामास पावकम् । दिव्यं रूपमरूंधत्याः कर्तुं न शकितं तया

భార్యరూపాన్ని ధరించి ఆమె కామనతో పావకుడు (అగ్ని)ని కోరింది; అయితే అరుంధతీ యొక్క దివ్యరూపాన్ని తాను సృష్టించుకోలేకపోయింది.

Verse 108

तस्यास्तपःप्रभावेण भर्तुः शुश्रूषणेन च । षट्कृत्वस्तत्तु निक्षिप्तमग्निरेतः कुरुद्वह

ఆమె తపఃప్రభావం మరియు భర్తకు చేసిన శుశ్రూష వలన, ఓ కురుద్వహా, అగ్నిరేతస్సు ఆరు సార్లు నిజంగా నిక్షిప్తమైంది.

Verse 109

कुंडेऽस्मिंश्चैत्रबहुले प्रतिपद्येव स्वाहया । ततश्च पावको दुःखाच्छुशोच च मुमोह च

ఈ కుండంలో చైత్రమాస శుక్ల ప్రతిపదనాడు స్వాహా ద్వారా (ఆహుతి) పడింది. అప్పుడు పావకుడు దుఃఖంతో కుంగి శోకించి, మోహంలో పడిపోయాడు.

Verse 110

आः पापं कृतमित्येव देहन्यासेऽकरोन्मतिम् । ततस्तं खेचरी वाणी प्राह मा मरणं कुरु

“అయ్యో, నేను పాపం చేశాను!” అని భావించి అతడు దేహత్యాగానికి నిశ్చయించాడు. అప్పుడు ఆకాశగత దివ్యవాణి పలికింది—“మరణం చేయకు.”

Verse 111

भाव्यमेतच्च भाव्यर्थात्को हि पावक मुच्यते । भाव्यर्थेनापि यत्ते च परदारोप सेवनम्

“ఇది విధిగా జరగవలసినదే; జరగబోయేదానినుంచి, ఓ పావకా, ఎవరు తప్పించుకోగలరు? అయినా పరస్త్రీసేవనం నీ దోషమే.”

Verse 112

कृतं तच्चेतसा तेन त्वामजीर्णं प्रवेक्ष्यति । श्वेतकेतोर्महायज्ञे घृतधाराभितर्पितम्

అతడు మనసులో అలా సంకల్పించాడు; అందువల్ల నీవు ఇంకా అజీర్ణంగానే ఉండగా అతడు నీలో ప్రవేశిస్తాడు—శ్వేతకేతువు మహాయజ్ఞంలో ఘృతధారలతో తృప్తిపొందిన నీవు.

Verse 113

शोकं च त्यज नैतास्ताः स्वाहै वेयं तव प्रिया । श्वेतपर्वतकुंडस्थं पुत्रं त्वं द्रष्टुमर्हसि । ततो वह्निस्तत्र गत्वा ददृशे तनयं प्रभुम्

“శోకాన్ని విడిచిపెట్టు; వీరు నీ భార్యలు కారు—ఇది స్వాహా, నీ ప్రియ. శ్వేతపర్వత కుండంలో ఉన్న నీ కుమారుని దర్శించు.” అప్పుడు వహ్ని అక్కడికి వెళ్లి ప్రభువైన తన కుమారుని చూచాడు.

Verse 114

अर्जुन उवाच । कस्मात्स्वाहा करोद्रूपं षण्णां तासां महामुने

అర్జునుడు అన్నాడు—ఓ మహామునీ, స్వాహా ఆ ఆరు భార్యల రూపాలను ఏ కారణంతో ధరించింది?

Verse 115

यत्ता भर्तृपराः साध्व्यस्तपस्विन्योग्निसंनिभाः । न बिभेति च किं ताभ्यः षड्भ्यः स्वाहाऽपराधिनी । भर्तृभक्त्या जगद्दग्धुं यतः शक्ताश्च ता मुने

ఆ స్త్రీలు పతివ్రతలు, సాధ్వులు, తపస్వినులు, అగ్నివలె ప్రకాశించువారు. ఓ మునీ, పతిభక్తితో జగత్తును దహించగల శక్తి ఉన్న ఆ ఆరుగురిని అపరాధిని స్వాహా ఎందుకు భయపడలేదు?

Verse 116

नारद उवाच । सत्यमेतत्कुरुश्रेष्ठ श्रृणु तच्चापि कारणम् । येन तासां कृतं रूपं न वा शापं ददुश्च ताः

నారదుడు అన్నాడు—ఓ కురుశ్రేష్ఠా, ఇది సత్యమే. స్వాహా వారి రూపాలను ఎందుకు ధరించిందో, వారు శాపం ఎందుకు ఇవ్వలేదో ఆ కారణమును కూడా విను.

Verse 117

यत्र तद्वह्निना क्षिप्तं रुद्रतेजः सकृत्पुरा । गंगायां तत्र सस्नुस्ताः षटत्न्योऽज्ञनाभावतः

అగ్ని ఒకసారి రుద్రతేజస్సును విసిరిన చోట, అక్కడ గంగలో ఆ ఆరు భార్యలు తెలియకుండానే స్నానం చేశారు.

Verse 118

ततस्ता विह्वलीभूतास्तेजसा तेन मोहिताः । लज्जया च स्वभर्तॄणां गंगातीरस्थिता रहः

అప్పుడు ఆ తేజస్సుతో మోహితులై వారు కలవరపడ్డారు; తమ భర్తల పట్ల లజ్జచేత గంగాతీరంలో రహస్యంగా నిలిచారు.

Verse 119

एतदंतमालोक्य चिकीर्षंती मनीषितम् । स्वाहा शरीरमाविश्यतासां तेजो जहार तत्

అంతటిని గమనించి తన సంకల్పాన్ని నెరవేర్చదలచి స్వాహా వారి శరీరాలలో ప్రవేశించి వారి తేజస్సును అపహరించింది।

Verse 120

चिक्रीड वह्निजायापि यथा ते कथितं मया

ఇలా అగ్నిపత్నియైన స్వాహా కూడా క్రీడించింది—నేను చెప్పినట్లుగానే।

Verse 121

उपकारमिमं ताभिः स्मरंतीभिश्च भारत । न शप्ता सा यतः शापो न देयश्चोपकारिणि

ఓ భారతా! ఆ ఉపకారాన్ని స్మరించుకొని వారు ఆమెను శపించలేదు; ఉపకారి మీద శాపం వేయరాదు కదా।

Verse 122

ततः सप्तर्षयो ज्ञात्वा ज्ञानेनासुचितां गताः । तत्यजुः षट् तदा पत्नीर्विना देवीमरुंधतीम्

అప్పుడు సప్తర్షులు జ్ఞానదృష్టితో సత్యాన్ని గ్రహించి తాము అశుచితలో పడ్డామని తెలిసికొని, దేవి అరుంధతిని తప్ప మిగిలిన ఆరు భార్యలను విడిచిపెట్టారు।

Verse 123

विश्वामित्रस्तु भगवान्कुमारं शरणं गतः । स्तवं दिव्यं संप्रचक्रे महासेनस्य चापि सः

కానీ భగవాన్ విశ్వామిత్రుడు కుమారుని శరణు పొందాడు; అలాగే మహాసేన దేవునికి దివ్య స్తోత్రాన్ని రచించాడు।

Verse 124

अष्टोत्तरशतं नाम्नां श्रृणु त्वं तानि फाल्गुन । जपेन येषां पापानि यांति ज्ञानमवाप्नुयात्

హే ఫాల్గుణా, ఆ అష్టోత్తర శత నామాలను వినుము; వాటి జపముచేత పాపాలు నశించి ఆధ్యాత్మిక జ్ఞానం లభించును.

Verse 125

त्वं ब्रह्मवादी त्वं ब्रह्मा ब्राह्मणवत्सलः । ब्रह्मण्यो ब्रह्मदेवश्च ब्रह्मदो ब्रह्मसंग्रहः

మీరు బ్రహ్మవాది, మీరు బ్రహ్మా, బ్రాహ్మణవత్సలులు. మీరు బ్రాహ్మణ్యధర్మరక్షకులు, బ్రహ్మదేవుడు, బ్రహ్మవిద్యాదాత, బ్రహ్మసంగ్రహస్వరూపులు.

Verse 126

त्वं परं परमं तेजो मंगलानां च मंगलम् । अप्रमेयगुणश्चैव मंत्राणां मंत्रगो भवान्

మీరు పరమమైన, పరమోన్నత తేజస్సు; సమస్త మంగళాలలో పరమ మంగళం. మీ గుణాలు అప్రమేయం, మరియు మీరు సమస్త మంత్రాలలో అంతర్వ్యాప్త సారస్వరూపులు.

Verse 127

त्वं सावित्रीमयो देव सर्वत्रैवापराजितः । मंत्र शर्वात्मको देवः षडक्षरवतां वरः

హే దేవా, మీరు సావిత్రీ (గాయత్రీ)మయులు, సర్వత్ర అపరాజితులు. హే దేవా, మీరు మంత్రస్వరూపులు, శర్వ (శివ) ఆత్మస్వరూపులు, మరియు షడక్షరీ మంత్రధారులలో శ్రేష్ఠులు.

Verse 128

माली मौली पताकी च जटी मुंडी शिखंड्यपि । कुण्डली लांगली बालः कुमारः प्रवरो वरः

మీరు మాలాధారి, మౌలిధారి, పతాకాధారి; జటాధారి, ముండితశిరుడు, శిఖండియూ. మీరు కుండలధారి, లాంగలధారి, దివ్య బాలుడు—కుమారుడు—అత్యుత్తముడు, పరమ వరుడు.

Verse 129

गवांपुत्रः सुरारिघ्नः संभवो भवभावनः । पिनाकी शत्रुहा श्वेतो गूढः स्कन्दः कराग्रणीः

నీవు గవాంపుత్రుడు, దేవశత్రువులను సంహరించువాడు, స్వయంభవుడు, భవభావనుడు. నీవు పినాకధారి, శత్రుహంత, శ్వేతుడు, గూఢుడు; స్కందుడు, కార్యమున అగ్రగామి.

Verse 130

द्वादशो भूर्भुवो भावी भुवः पुत्रो नमस्कृतः । नागराजः सुधर्मात्मा नाकपृष्ठः सनातनः

నీవు ద్వాదశాత్ముడు; నీవే భూర్, భువః; నీవు భావి, భవిష్యత్‌స్వరూపుడు. నీవు భువఃపుత్రుడు, నమస్కారార్హుడు; నీవు నాగరాజు, సుధర్మాత్ముడు, నాకపృష్టస్థుడు, సనాతనుడు.

Verse 131

त्वं भर्ता सर्वभूतात्मा त्वं त्राता त्वं सुखावहः । शरदक्षः शिखी जेता षड्वक्त्रो भयनाशनः

నీవు భర్త, సమస్తభూతాల అంతరాత్మ; నీవు త్రాత, సుఖావహుడు. నీవు శరదృతువులా స్వచ్ఛదృష్టి గలవాడు, శిఖీ (మయూరధ్వజ), జేత; షడ్వక్త్రుడు, భయనాశకుడు.

Verse 132

हेमगर्भो महागर्भो जयश्च विजयेश्वरः । त्वं कर्ता त्वं विधाता च नित्यो नित्यारिमर्दनः

నీవు హేమగర్భుడు, మహాగర్భుడు; జయుడు, విజయేశ్వరుడు. నీవు కర్త, విధాత; నీవు నిత్యుడు, నిత్యారిమర్దనుడు.

Verse 133

महासेनो महातेज वीरसेनश्च भूपतिः । सिद्धासनः सुराध्यक्षो भीमसेनो निरामयः

నీవు మహాసేనుడు, మహాతేజస్సు, వీరసేనుడు, భూపతి. నీవు సిద్ధాసనుడు, సురాధ్యక్షుడు, భీమసేనుడు, నిరామయుడు—రోగశోకహరుడు.

Verse 134

शौरिर्यदुर्महातेजा वीर्यवान्सत्यविक्रमः । तेजोगर्भोऽसुररिपुः सुरमूर्तिः सुरोर्ज्जितः

నీవు శౌరి, యదు—మహాతేజస్సుతో, వీర్యవంతుడవు, సత్యవిక్రముడవు. నీవు తేజోగర్భుడు, అసురశత్రువు, దేవమూర్తి, దేవశక్తితో ఉర్జితుడవు.

Verse 135

कृतज्ञो वरदः सत्यः शरण्यः साधुवत्सलः । सुव्रतः सूर्यसंकाशो वह्निगर्भः कणो भुवः

నీవు కృతజ్ఞుడు, వరదాత, సత్యస్వరూపుడు, శరణాగతరక్షకుడు, సాధువత్సలుడు. నీవు సువ్రతుడు, సూర్యసమప్రకాశుడు, వహ్నిగర్భుడు, భూమిని వ్యాపించే సూక్ష్మకణరూపుడవు.

Verse 136

पिप्पली शीघ्रगो रौद्री गांगेयो रिपुदारणः । कार्त्तिकेयः प्रभुः क्षंता नीलदंष्ट्रो महामनाः

నీవు పిప్పలీ, శీఘ్రగామి, రౌద్రతేజస్సు గలవాడు, గాంగేయుడు, శత్రువిదారకుడు. నీవు కార్త్తికేయ ప్రభువు—క్షమాశీలుడు, నీలదంష్ట్రుడు, మహామనస్కుడు.

Verse 137

निग्रहो निग्रहाणां च नेता त्वं सुरनंदनः । प्रग्रहः परमानंदः क्रोधघ्नस्तार उच्छ्रितः

నీవు శిక్షాస్వరూపుడు, శిక్షించువారికీ నియంత; నీవే నాయకుడు, ఓ సురనందన. నీవు ప్రగ్రహుడు, పరమానందస్వరూపుడు, క్రోధనాశకుడు, ఉన్నత తారకరూప రక్షకుడు.

Verse 138

कुक्कुटी बहुली दिव्यः कामदो भूरिवर्धनः । अमोघोऽमृतदो ह्यग्निः शत्रुघ्नः सर्वमोदनः

నీవు కుక్కుటీ, బహులీ; దివ్యస్వరూపుడు, కామదుడు, సమృద్ధివర్ధకుడు. నీవు అమోఘుడు, అమృతప్రదుడు, అగ్నిస్వరూపుడు, శత్రుఘ్నుడు, సర్వమోదదాయకుడు.

Verse 139

अव्ययो ह्यमरः श्रीमानुन्नतो ह्यग्निसंभवः । पिशाचराजः सूर्याभः शिवात्मा शिवनंदनः

నీవు అవ్యయుడు, అమరుడు, శ్రీమంతుడు; ఉన్నతుడు, అగ్నిసంభవుడు. నీవు పిశాచరాజు, సూర్యసమ కాంతిమంతుడు, శివాత్మస్వరూపుడు, శివానందకర నందనుడు।

Verse 140

अपारपारो दुर्ज्ञेयः सर्वभूतहिते रतः । अग्राह्यः कारणं कर्ता परमेष्ठी परं पदम्

నీకు తీరమూ లేదు, అతి తీరమూ లేదు—నీవు అనంతుడు, దుర్జ్ఞేయుడు; సమస్త భూతహితంలో నిత్యం రతుడు. నీవు అగ్రాహ్యుడు; నీవే కారణం, కర్త, పరమేష్ఠి, పరమపదం।

Verse 141

अचिंत्यः सर्वभूतात्मा सर्वात्मा त्वं सनातनः । एवं स सर्वभूतानां संस्तुतः परमेश्वरः

నీవు అచింత్యుడు—సర్వభూతాంతరాత్మ, సర్వాత్మ, సనాతనుడు. ఈ విధంగా ఆ పరమేశ్వరుడు సమస్త భూతులచే స్తుతింపబడుతున్నాడు।

Verse 142

नाम्नामष्टशतेनायं विश्वामित्रमहर्षिणा । प्रसन्नमूर्तिराहेदं मुनींद्रं व्रियतामिति

ప్రసన్నమూర్తియైన భగవాన్ ఇలా అన్నాడు—“ఈ అష్టశతనామ స్తోత్రాన్ని మహర్షి విశ్వామిత్రుడు రచించాడు; ఈ మునీంద్రుని స్వీకరించి గౌరవించండి.”

Verse 143

मम त्वया द्विजश्रेष्ठ स्तुतिरेषा निरूपिता । भविष्यति मनोऽभीष्टप्राप्तये प्राणिनां भुवि

హే ద్విజశ్రేష్ఠా, నా ఈ స్తుతిని నీవు నిరూపించావు; భూమిపై ఇది ప్రాణులకు మనోభీష్టప్రాప్తికి సాధనమగును।

Verse 144

विवर्धते कुले लक्ष्मीस्तस्य यः प्रपठेदिमम् । न राक्षसाः पिशाचा वा न भूतानि न चापदः

ఈ స్తవాన్ని పఠించువాని కులంలో లక్ష్మీ విస్తరిస్తుంది; అతనిని రాక్షసులు, పిశాచులు, భూతాలు గాని, ఆపదలు గాని బాధించవు।

Verse 145

विघ्नकारीणि तद्गेहे यत्रैव संस्तुवंति माम् । दुःस्वप्नं च न पश्येत्स बद्धो मुच्यते बंधनात्

ఏ ఇంటిలో నన్ను స్తుతిస్తారో అక్కడ విఘ్నాలు కలుగవు; అతడు దుష్స్వప్నాలు చూడడు, బంధితుడైతే బంధనమునుండి విముక్తుడవుతాడు।

Verse 146

स्तवस्यास्य प्रभावेण दिव्यभावः पुमान्भवेत् । त्वं च मां श्रुतिसंस्कारैः सर्वैः संस्कर्तुमर्हसि

ఈ స్తవ ప్రభావంతో మనుష్యుడు దివ్యభావాన్ని పొందుతాడు; మరియు నీవు శ్రుతి-విధిత సమస్త సంస్కారాలతో నన్ను సంస్కరించుటకు అర్హుడవు।

Verse 147

संस्काररहितं जन्म यतश्च पशुवत्स्मृतम् । त्वं च मद्वरदानेन ब्रह्मर्षिश्च भविष्यसि

సంస్కారరహిత జన్మ పశువత్గా స్మరించబడుతుంది; అయితే నా వరదానంతో నీవు కూడా బ్రహ్మర్షి అవుతావు।

Verse 148

ततो मुनिस्तस्य चक्रे जातकर्मादिकाः क्रियाः । पौरोहित्यं तथा भेजे स्कंदस्यैवाज्ञया प्रभुः

అనంతరం ముని అతనికి జాతకర్మ మొదలైన క్రియలను నిర్వహించాడు; మరియు స్కందుని ఆజ్ఞచే ఆ పూజ్యుడు పౌరోహిత్యాన్ని కూడా స్వీకరించాడు।

Verse 149

ततस्तं वह्निरभ्यागाद्ददर्श च सुतं गुहम् । षट्छीर्षं द्विगुणश्रोत्रं द्वादशाक्षिभुजक्रमम्

అప్పుడు పావకుడు (అగ్ని) అతని దగ్గరకు వచ్చి తన కుమారుడైన గుహను దర్శించాడు—షణ్ముఖుడు, ద్విగుణ కర్ణములు కలవాడు, ద్వాదశ నేత్ర-భుజ సమూహంతో విరాజిల్లినవాడు।

Verse 150

एकग्रीवं चैककायं कुमारं स व्यलोकयत् । कलिलं प्रथमे चाह्नि द्वितीये व्यक्तितां गतम्

అతడు కుమారుని ఒకే కంఠం, ఒకే దేహం కలవాడిగా చూశాడు. మొదటి దినం అవ్యక్త కలిలరూపంగా ఉండి, రెండవ దినం స్పష్టమైన వ్యక్తరూపాన్ని పొందాడు।

Verse 151

दृतीयायां शिशुर्जातश्चतुर्थ्यां पूर्ण एवच । पंचम्यां संस्कृतः सोऽभूत्पावकं चाप्यपश्यत

మూడవ దినం శిశువుగా జన్మించాడు, నాలుగవ దినం సంపూర్ణంగా వికసించాడు. ఐదవ దినం సంస్కారాలు పొందాడు; పావకుడు (అగ్ని)నూ దర్శించాడు।

Verse 152

ततस्तं पावकः पार्थ आलिलिंग चुचुंब च । पुत्रेति चोक्त्वा तस्मै स शक्त्यस्त्रम ददात्स्वयम्

అప్పుడు పావకుడు (అగ్ని) అతనిని ఆలింగనం చేసి ముద్దుపెట్టాడు; ‘పుత్రా’ అని పలికి, స్వయంగా ‘శక్తి’ అనే అస్త్రాన్ని ప్రసాదించాడు।

Verse 153

स च शक्तिं समादाय नमस्कृत्य च पावकम् । श्वेतश्रृंगं समारूढो मुखैः पश्यन्दिशो दश

ఆ శక్తిని స్వీకరించి పావకునికి నమస్కరించి, అతడు శ్వేతశృంగంపై అధిరోహించాడు; తన ముఖములతో దశ దిశలవైపు దర్శించాడు।

Verse 154

व्यनदद्भैरवं नादं त्रास यन्सासुरं जगत् । ततः श्वेतगिरेः श्रृंगं रक्षः पद्मदशावृतम्

అతడు భైరవనాదంతో ఘోరంగా గర్జించగా, అసురులతో కూడిన లోకం అంతా భయంతో వణికింది. ఆపై అతడు శ్వేతగిరి శిఖరాన్ని చూచెను—పది పద్మాకార వలయాలతో ఆవరించబడి, చుట్టూ రాక్షసులు కాపలాగా నిలిచినది.

Verse 155

बिभेद तरसा शक्त्या शतयोजनविस्तृतम् । तदेकेन प्रहारेण खंडशः पतितं भुवि

అతడు ఉగ్రవేగంతో శక్తిని ప్రయోగించి, శతయోజన విస్తారమైన ఆ ద్రవ్యరాశిని చీల్చివేశాడు. ఒక్క ప్రహారంతోనే అది ముక్కలై భూమిపై పడిపోయింది.

Verse 156

चूर्णीकृता राक्षसास्ते सततं धर्मशत्रवः । ततः प्रव्यथिता भूमिर्व्यशीर्यत समंततः

ధర్మానికి నిత్యశత్రువులైన ఆ రాక్షసులు ధూళిగా చూర్ణమయ్యారు. ఆపై తీవ్రంగా కంపించిన భూమి అన్ని వైపులా చీలిపోవడం ప్రారంభించింది.

Verse 157

भीताश्च पर्वताः सर्वे चुक्रुशुः प्रलयाद्यथा । भूतानि तत्र सुभृशं त्राहित्राहीति चोज्जगुः

అన్ని పర్వతాలు భయంతో ప్రళయకాలంలా కేకలు వేసాయి. అక్కడి ప్రాణులు కూడా గట్టిగా ‘త్రాహి! త్రాహి!’—‘రక్షించు! రక్షించు!’—అని విలపించారు.

Verse 158

एवं श्रुत्वा ततो देवा वासवं सह तेऽब्रुवन् । येनैकेन प्रहारेण त्रैलोक्यं व्याकुली कृतम्

ఇది విని దేవతలు వాసవుడు (ఇంద్రుడు)తో కలిసి ఇలా అన్నారు—“ఏవరి ఒక్క ప్రహారంతో త్రిలోకం కలవరపడిపోయిందో.”

Verse 159

स संक्रुद्धः क्षणाद्विश्वं संहरिष्यति वासव । वयं च पालनार्थाय सृष्टा देवेन वेधसा

హే వాసవా! అతడు క్రోధించితే క్షణమాత్రంలోనే సమస్త విశ్వాన్ని సంహరించగలడు. మేము కూడా వెధసుడు (బ్రహ్మ) దేవునిచే ఈ జగత్తు రక్షణార్థమే సృష్టింపబడ్డాము.

Verse 160

तच्च त्राणं सदा कार्यं प्राणैः कंठगतैरपि । अस्माकं पश्यतामेवं यदि संक्षोभ्यते जगत्

కాబట్టి ఆ రక్షణకార్యం ఎల్లప్పుడూ చేయవలెను—ప్రాణం గొంతుకు వచ్చినా సరే. ఎందుకంటే మనం చూస్తుండగానే ఇలా జగత్తు కలత చెందితే…

Verse 161

धिक्ततो जन्म वीराणां श्लाघ्यं हि मरणं क्षणात् । तदस्माभिः सहैनं त्वं क्षतुमर्हसि वासव

కర్తవ్యాన్ని విడిచిపెట్టే వీరజన్మ ధిక్కారయోగ్యం; క్షణమాత్రంలో మరణమూ ప్రశంసనీయం. కాబట్టి హే వాసవా, మాతో కలిసి నీవు అతనిని ఆపవలసినవాడవు.

Verse 162

एवमुक्तस्तथेत्युक्त्वा देवैः सार्धं तमभ्ययात् । विधित्सुस्तस्य वीर्यं स शक्रस्तूर्णतरं तदा

ఇలా చెప్పబడిన శక్రుడు ‘తథాస్తు’ అని పలికి దేవులతో కలిసి అతని వైపు దూసుకెళ్లాడు. అప్పుడు ఆ వీరుని శక్తిని పరీక్షించాలనే ఉద్దేశంతో మరింత వేగంగా ముందుకు సాగాడు.

Verse 163

उग्रं तच्च महावेगं देवानीकं दुरासदम् । नर्दमानं गुहऋ प्रेक्ष्य ननाद जलधिर्यथा

ఉగ్రంగా, మహావేగంతో, దురాసదమైన దేవసేన గర్జించుట చూచి గుహుడు కూడా ప్రతిగర్జించాడు—స్వయంగా సముద్రమువలె.

Verse 164

तस्य नादेन महता समुद्धूतोदधिप्रभम् । बभ्राम तत्रतत्रैव देव सैन्यमचेतनम्

ఆ మహానాదంతో సముద్రంలా ఉప్పొంగి దేవసైన్యం చైతన్యహీనమై అక్కడక్కడే తూలుతూ తిరగసాగింది।

Verse 165

जिघांसूनुपसंप्राप्तान्देवान्दृष्ट्वा स पावकिः । विससर्ज्ज मुखात्तत्र प्रवृद्धाः पावकार्चिषः

చంపుదామనే ఉద్దేశంతో దగ్గరకు వచ్చిన దేవులను చూసి ఆ పావకి అక్కడే తన ముఖం నుండి భీకరంగా పెరిగిన అగ్నిజ్వాలలను విడిచెను.

Verse 166

अदहद्देवसैन्यानि चेष्ट मानानि भूतले । ते प्रदीप्तशिरोदेहाः प्रदीप्तायुधवाहनाः

భూమిపై తడబడుతూ పోరాడుతున్న దేవసైన్యాలను అతడు దహించెను; వారి తలలు-దేహాలు, ఆయుధాలు మరియు వాహనాలు కూడా జ్వలించాయి.

Verse 167

प्रच्युताः सहसा भांति दिवस्तारागणा इव । दह्यमानाः प्रपन्नास्ते शरणं पावकात्मजम्

వారు అకస్మాత్తుగా పడిపోయి ఆకాశం నుండి జారిన నక్షత్రగణాల్లా మెరసారు; దహించబడుతూ పావకాత్మజుని శరణు కోరారు.

Verse 168

देवा वज्रधरं प्रोचुस्त्यज वज्रं शतक्रतो । उक्तो देवैस्तदा शक्रः स्कंदे वज्रवासृजत्

దేవులు వజ్రధారిని ఉద్దేశించి—“హే శతక్రతూ, వజ్రాన్ని విసురు” అని పలికారు; దేవుల మాటకు శక్రుడు స్కందునిపై వజ్రాన్ని విసిరెను.

Verse 169

तद्विसृष्टं जघानाशु पार्श्व स्कंदस्य दक्षिणम् । बिभेद च कुरुश्रेष्ठ तदा तस्य महात्मनः

విసర్జింపబడిన ఆ వజ్రం వేగంగా స్కందుని కుడి ప్రక్కను తాకి—ఓ కురుశ్రేష్ఠా—ఆ మహాత్ముని ప్రక్కను చీల్చివేసింది।

Verse 170

वज्रप्रहारात्स्कंदस्य संजातः पुरुषोऽपरः । युवा कांचनसन्नाहः शक्तिधृग्दिव्य कुंडलः

స్కందునిపై వజ్రప్రహారం పడగానే మరొక పురుషుడు జన్మించాడు—యువుడు, కనక కవచధారి, శక్తిని ధరించినవాడు, దివ్య కుండలాలతో అలంకృతుడు।

Verse 171

शाख इत्यभिविख्यातः सोपि व्यनददद्भुतम् । ततश्चेंद्रः पुनः क्रुद्धो हृदि स्कंदं व्यदारयत्

‘శాఖ’ అని ప్రసిద్ధుడైన అతడూ ఆశ్చర్యకరమైన నాదం చేశాడు. ఆపై ఇంద్రుడు మళ్లీ కోపించి స్కందుని హృదయభాగాన్ని చీల్చివేశాడు।

Verse 172

तत्रापि तादृशो जज्ञे नैगमेय इति श्रुतः । ततो विनद्य स्कंदाद्याश्चत्वारस्तं तदाभ्ययुः

అక్కడ కూడా అలాంటి వాడే జన్మించాడు; అతడు ‘నైగమేయ’ అని ప్రసిద్ధుడు. ఆపై ఘోషించి స్కందుడు మొదలైన నలుగురు ఒక్కసారిగా అతనిపై దూసుకెళ్లారు।

Verse 173

तदेंद्रो वज्रमुत्सृज्य प्रांजलिः शरणं ययौ । तस्याभयं ददौ स्कंदः सहसैन्यस्य सत्तमः

అప్పుడు ఇంద్రుడు వజ్రాన్ని విడిచి, అంజలి ఘటించి శరణు కోరాడు. సేనాధిపతుల్లో శ్రేష్ఠుడైన స్కందుడు అతనికి అభయాన్ని ప్రసాదించాడు।

Verse 174

ततः प्रहृष्टास्त्रभिदशा वादित्राण्यभ्यवादयन् । वज्रप्रहारात्कन्याश्च जज्ञिरेऽस्य महाबलाः

అప్పుడు ఆయుధధారులైన దేవతలు హర్షించి వాద్యాలను మ్రోగించారు. వజ్రప్రహారంతో అతనిలోనుండి మహాబలముగల కన్యలూ జన్మించాయి।

Verse 175

या हरं ति शिशूञ्जातान्गर्भस्थांश्चैव दारुणाः । काकी च हिलिमा चैव रुद्रा च वृषभा तथा

సద్యోజాత శిశువులను, గర్భస్థ శిశువులను కూడా అపహరించే వారు భయంకరులు. వారిలో కాకీ, హిలిమా, రుద్రా మరియు వృషభా ఉన్నారు।

Verse 176

आया पलाला मित्रा च सप्तैताः शिशुमातरः । एतासांवीर्यसंपन्नः शिशुश्चाभूत्सुदारुणः

ఆయా, పలాలా, మిత్రా—ఈ ఏడుగురు ‘శిశుమాతలు’. వారి వీర్యశక్తితో యుక్తుడైన ఒక శిశువూ జన్మించాడు; అతడు అత్యంత ఉగ్రుడు।

Verse 177

स्कंदप्रसादजः पुत्रो लोहिताक्षो भयंकरः । एष वीराष्टकः प्रोक्तः स्कंदमातृगणोऽद्भुतः

స్కందుని ప్రసాదంతో లోహితాక్షుడు అనే భయంకరాకారుడైన కుమారుడు జన్మించాడు. ఇదే ‘వీరాష్టకం’ అని చెప్పబడింది—స్కందమాతృగణమనే అద్భుత సమూహం।

Verse 178

पूजनीयः सदा भक्त्या सर्वापस्मारशांतिदः । उपातिष्ठत्ततः स्कंदं हिरण्यकवचस्रजम्

అతడు భక్తితో ఎల్లప్పుడూ పూజనీయుడు; ఎందుకంటే సమస్త అపస్మార వ్యాధులను శమింపజేస్తాడు. ఆపై స్వర్ణకవచమూ మాలయూ ధరించిన స్కందుని సేవకు హాజరయ్యాడు।

Verse 179

लोहितांबरसंवीतं त्रैलोक्यस्यापि सुप्रभम् । युवानं श्रीः स्वयं भेजे तं प्रणम्य शरीरिणी

ఎర్ర వస్త్రధారిగా, త్రిలోకములకూ మించిన ప్రకాశముతో ఉన్న ఆ యువకుని స్వయంగా శ్రీదేవి వరించింది; శరీరధారిణిగా ఆయనకు నమస్కరించింది।

Verse 180

श्रिया जुष्टं च तं प्राहुः सर्वे देवाः प्रणम्य वै । हिरण्यवर्ण्ण भद्रं ते लोकानां शंकरो भव

శ్రీదేవి అనుగ్రహించిన ఆయనను సమస్త దేవతలు నమస్కరించి పలికారు— “హే హిరణ్యవర్ణా! నీకు మంగళం కలుగుగాక; లోకాలకు శంకరుడై, క్షేమకర్తవై ఉండు।”

Verse 181

भवानिंद्रोऽस्तु नो नाथ त्रैलोक्यस्य हिताय वै

హే నాథా! మీరు మా ఇంద్రుడై ఉండండి—నిజంగా త్రిలోక హితార్థంగా।

Verse 182

स्कंद उवाच । किमिंद्रः सर्वलोकानां करोतीह सुरोत्तमाः । कथं देवगणांश्चैव पाति नित्यं सुरेश्वरः

స్కందుడు పలికెను— “హే దేవోత్తములారా! ఇక్కడ సమస్త లోకముల కొరకు ఇంద్రుడు ఏమి చేస్తాడు? అలాగే దేవేశ్వరుడు దేవగణములను నిత్యం ఎలా రక్షిస్తాడు?”

Verse 183

देवा ऊचुः । इंद्रो दिशति भूतानां बलं तेजः प्रजाः सुखम् । प्रज्ञां प्रयच्छति तथा सर्वान्दायान्सुरेश्वरः

దేవతలు పలికారు— “ఇంద్రుడు భూతములకు బలం, తేజస్సు, సంతానం, సుఖమును ప్రసాదిస్తాడు; అలాగే దేవేశ్వరుడు ప్రజ్ఞను మరియు సమస్త న్యాయమైన భాగములను అనుగ్రహిస్తాడు।”

Verse 184

दुर्वृत्तानां स हरति वृत्तस्थानां प्रयच्छति । अनुशास्ति च भूतानि कार्येषु बलवत्तरः

ఆయన దుర్వృత్తుల నుండి వారి తేజస్సు, ఐశ్వర్యాన్ని హరించి, సద్వృత్తిలో స్థిరులైన వారికి తగిన స్థానం మరియు ఫలాన్ని ప్రసాదిస్తాడు. కార్యాలలో అత్యంత బలవంతుడై, భూతప్రాణులను వారి కర్తవ్యాలలో శాసిస్తాడు.

Verse 185

असूर्ये च भवेत्सूर्यस्तथाऽचंद्रे च चंद्रमाः । भवत्यग्निश्च वायुश्च पृथिव्यां जीवकारणम्

సూర్యుడు లేని చోట ఆయననే సూర్యుడవుతాడు; చంద్రుడు లేని చోట ఆయననే చంద్రుడవుతాడు. ఆయననే అగ్ని, వాయువుగా మారి భూమిపై జీవానికి కారణమవుతాడు.

Verse 186

एतदिंद्रेण कर्तव्यमिंद्रो हि विपुलं बलम् । त्वं चेंद्रो भव नो वीर तारकं जहि ते नमः

ఇది ఇంద్రుడే చేయవలసిన కార్యం, ఎందుకంటే ఇంద్రుడు మహాబలస్వరూపుడు. ఓ వీరా, మా కొరకు నీవే ఇంద్రుడవై—తారకుణ్ని సంహరించు; నీకు నమస్కారం.

Verse 187

इंद्र उवाच । त्वं भवेंद्रो महाबाहो सर्वेषां नः सुखावहः । प्रणम्य प्रार्थये स्कंद तारकं जहि रक्ष नः

ఇంద్రుడు అన్నాడు: ఓ మహాబాహో, నీవు ఇంద్రుడవై మా అందరికీ సుఖాన్ని కలిగించు. నమస్కరించి నేను ప్రార్థిస్తున్నాను, ఓ స్కందా—తారకుణ్ని సంహరించి మమ్మల్ని రక్షించు.

Verse 188

स्कंद उवाच । शाधि त्वमेव त्रैलोक्यं भवानिंद्रोस्तु सर्वदा । करिष्ये चेंद्रकर्माणि न ममेंद्रत्वमीप्सितम्

స్కందుడు అన్నాడు: నీవే త్రిలోకాన్ని పాలించు; నీవు ఎల్లప్పుడూ ఇంద్రుడిగానే ఉండు. నేను ఇంద్రుని కార్యాలను నిర్వహిస్తాను, కానీ ఇంద్రత్వాధికారం నాకు కోరుకోదగినది కాదు.

Verse 189

त्वमेव राजा भद्रं ते त्रैलोक्यस्य ममैव च । करोमि किं च ते शक्रशासनं ब्रूहि तन्मम

నీవే రాజువు—నీకు మంగళం కలుగుగాక—త్రిలోకమునకును నాకును. నేను ఏమి చేయుదును? హే శక్రా, నీ ఆజ్ఞను చెప్పుము; అది నా కర్తవ్యం.

Verse 190

इंद्र उवाच । यदि सत्यमिदं वाक्यं निश्चयाद्भाषितं त्वया । अभिषिच्छस्व देवानां सैनापत्ये महाबल । अहमिंद्रो भविष्यामि तव वाक्याद्यशोऽस्तु ते

ఇంద్రుడు అన్నాడు—నీవు దృఢనిశ్చయంతో నిజముగా ఈ మాట పలికినయెడల, హే మహాబలవంతుడా, దేవసేనాధిపత్యమునకు నిన్ను నీవే అభిషేకించుకొనుము. నీ వాక్యమువలన నేను ఇంద్రుడిగానే ఉండెదను—నీకు యశస్సు కలుగుగాక.

Verse 191

स्कंद उवाच । दानवानां विनाशाय देवानामर्थसिद्धये । गोब्राह्मणस्य चार्थाय एवमस्तु वचस्तव

స్కందుడు అన్నాడు—దానవుల వినాశార్థం, దేవుల కార్యసిద్ధికై, గో-బ్రాహ్మణ హితార్థమున—నీ వచనం ప్రకారమే అట్లే అగుగాక.

Verse 192

इत्युक्ते सुमहानादः सुराणामभ्यजायत । भूतानां चापि सर्वेषां त्रैलोक्यांकपकारकः

ఇట్లు పలికిన వెంటనే దేవతలలో మహానాదము ఉద్భవించింది; సమస్త భూతప్రాణులలోనూ అదే—త్రిలోకమును కంపింపజేయునట్లు.

Verse 193

जयेति तुष्टुवुश्चैनं वादित्राण्यभ्यवादयन् । ननृस्तष्टुवुश्चैवं कराघातांश्च चक्रिरे

‘జయము!’ అని పలుకుతూ వారు ఆయనను స్తుతించారు; వాద్యములు మ్రోగినవి. వారు నర్తించారు, కీర్తించారు, ఆనందముతో చప్పట్లు కొట్టారు.

Verse 194

तेन शब्देन महता विस्मिता नगनंदिनी । शंकरं प्राह को देव नादोऽयमतिवर्तते

ఆ మహాశబ్దంతో విస్మయపడిన పర్వతనందిని శంకరునితో పలికింది—“హే దేవా! సమస్తాన్ని మించిపోయే ఈ అద్భుత నాదం ఏమిటి?”

Verse 195

रुद्र उवाच । अद्य नुनं प्रहृष्टानां सुराणां विविधा गिरः । श्रूयंते च तथा देवी यथा जातः सुतस्तव

రుద్రుడు పలికెను—“హే దేవీ! నేడు హర్షితులైన దేవతల వివిధ జయధ్వనులు నిజంగా వినిపిస్తున్నాయి; ఎందుకంటే నీ కుమారుడు జన్మించాడు.”

Verse 196

गवां च ब्राह्मणानां च साध्वीनां च दिवौकसाम् । मार्जयिष्यति चाश्रूणि पुत्रस्ते पुण्यवत्यपि

హే పుణ్యవతీ! నీ కుమారుడు గోవుల, బ్రాహ్మణుల, సాధ్వీ స్త్రీల, అలాగే స్వర్గవాసుల కన్నీళ్లను కూడా తుడిచివేస్తాడు.

Verse 197

एवं वदति सा देवी द्रष्टुं तमुत्सुकाऽभवत् । शंकरश्च महातेजाः पुत्रस्नेहाधिको यतः

అలా పలుకుతుండగా దేవి అతనిని దర్శించాలనే ఉత్సుకత పొందింది; మహాతేజస్సుగల శంకరుడూ కుమారస్నేహంతో మరింతగా కదిలిపోయాడు.

Verse 198

वृषभं तत आरुह्य देव्या सह समुत्सुकः । सगणो भव आगच्छत्पुत्र दर्शनलालसः

అప్పుడు భవుడు (శివుడు) వృషభంపై ఎక్కి, దేవితో కలిసి, గణసహితంగా, కుమారదర్శన తపనతో ఉత్సుకుడై వచ్చెను.

Verse 199

ततो ब्रह्मा महासेनं प्रजापतिरथाब्रवीत् । अभिगच्छ महादेवं पितरं मातरं प्रभो

అప్పుడు ప్రజాపతి బ్రహ్మ మహాసేనునితో పలికెను— “ఓ ప్రభో, నీ తండ్రి మహాదేవుని, నీ మాతను సమీపించు।”

Verse 200

अनयोर्वीर्यसंयोगात्तवोत्पत्तिस्तु प्राथमी । एवमस्त्विति चाप्युक्त्वा महासेनो महेश्वरम्

“ఈ ఇద్దరి శక్తి-సంయోగమునుండే నీ ప్రథమ జన్మ కలిగింది” అని చెప్పి; “ఎవమస్తు” అని పలికి మహాసేనుడు మహేశ్వరుని వైపు వెళ్లెను।