Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 159

Devanagari script

स संक्रुद्धः क्षणाद्विश्वं संहरिष्यति वासव । वयं च पालनार्थाय सृष्टा देवेन वेधसा

Transliteration

sa saṃkruddhaḥ kṣaṇādviśvaṃ saṃhariṣyati vāsava | vayaṃ ca pālanārthāya sṛṣṭā devena vedhasā

Translation

హే వాసవా! అతడు క్రోధించితే క్షణమాత్రంలోనే సమస్త విశ్వాన్ని సంహరించగలడు. మేము కూడా వెధసుడు (బ్రహ్మ) దేవునిచే ఈ జగత్తు రక్షణార్థమే సృష్టింపబడ్డాము.

Word by Word

• सः: he
• सः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; सर्वनाम (pronoun)

• संक्रुद्धः: enraged
• संक्रुद्धः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: सम्+क्रुध् (धातु) → संक्रुद्ध (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; भूतकृदन्त (past participle), क्त-प्रत्यय; विशेषण

• क्षणात्: in a moment; from (within) a moment
• क्षणात्: Apadana (Source/अपादान)
• Type: Noun
• Root: क्षण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, पञ्चमी (5th/Ablative), एकवचन; अवधी/कालवाचक

• विश्वम्: the universe
• विश्वम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: विश्व (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन

• संहरिष्यति: will destroy/withdraw
• संहरिष्यति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: सम्+हृ (धातु)
• Form: लृट् (Simple Future), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद

• वासव: O Vāsava (Indra)
• वासव: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: वासव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन (Vocative), एकवचन; विशेष-नाम

• वयम्: we
• वयम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: उत्तमपुरुष-सर्वनाम, प्रथमा, बहुवचन

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-अव्यय (conjunction)

• पालनार्थाय: for the purpose of protection/maintenance
• पालनार्थाय: Sampradana (Purpose/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: पालन (प्रातिपदिक) + अर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, चतुर्थी (4th/Dative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (पालनस्य अर्थः)

• सृष्टाः: created
• सृष्टाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: सृज् (धातु) → सृष्ट (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; भूतकृदन्त (past participle), क्त-प्रत्यय; (वयम्) इत्यस्य विशेषण

• देवेन: by the god
• देवेन: Karana (Instrument/कर्ता-करण)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन

• वेधसा: by Vedhas (Brahmā)
• वेधसा: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: वेधस् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; ब्रह्मणः नाम

Speaker

Devas (collectively) addressing Vāsava (Indra) within Sūta’s narration

Skanda Dialogue

Listener: Vāsava (Indra)

Visual Art Cues

Scene: A council-like moment among devas: Indra (Vāsava) is warned that a single being’s anger could dissolve the universe; Brahmā (Vedhas) is implied as the creator who assigned the devas their protective function. The mood is tense, cosmic, and anticipatory.

Characters & Entities

• Vāsava (Indra)
• Vedhas (Brahmā)
• Devas
• Universe (viśva)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

The mandate of divine and human authority is protection (pālana); unchecked anger becomes a force of dissolution.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

None.

What ritualistic prescription is mentioned?

None.