
ఈ అధ్యాయంలో కాశీ యొక్క ‘అవిముక్త’ క్షేత్ర మహిమను గాఢంగా వివరిస్తారు. పరాశరుడు లోపాముద్రను ఉద్దేశించి, లోకంలో ఏర్పడిన విఘ్నాన్ని చూసి ‘నియంత్రక దేవతలు ఎందుకు అడ్డుకోరు?’ అనే సందేహాన్ని నివృత్తి చేసి, కాశీకి ఉన్న అసాధారణ విధి వల్ల అక్కడ నివసించేవారికి కొన్ని అడ్డంకులు అనివార్యమని చెబుతాడు. కాశీని విడిచిపెట్టడం మహా అపరాధమని, అవిముక్తం క్షేత్రం, లింగం, మోక్షగతి—అన్నిటిలోనూ అసమానమని ప్రతిపాదిస్తాడు. వరుణా–పింగళా, సుషుమ్నా నాడీ-సీమల రూపకం, అలాగే మరణ సమయంలో శివుడు ప్రసాదించే ‘తారక’ ఉపదేశం ద్వారా అవిముక్తంలో శివుని విమోచక కృపను స్థాపిస్తారు. తదుపరి కథ అగస్త్యుని ప్రయాణం, కాశీ వియోగ తాపం వైపు మళ్లుతుంది. అగస్త్యుడు వింధ్య పర్వతాన్ని వినమ్రం చేసి, తాను తిరిగి వచ్చే వరకు తక్కువగానే ఉండమని ఆజ్ఞాపించి, జగత్ సమతుల్యతను పునఃస్థాపిస్తాడు. ఆపై అగస్త్యునికి మహాలక్ష్మీ దర్శనం కలిగి, అతడు విస్తృత స్తోత్రం చేస్తాడు; దేవి లోపాముద్రకు ఆశ్వాసం, అలంకార దానం ఇస్తుంది. అగస్త్యుడు వరం కోరుతాడు—మళ్లీ వారాణసీ ప్రాప్తి, స్తోత్ర పఠకులకు వ్యాధి-దుఃఖం, దారిద్ర్య నివృత్తి, నిరంతర సంపద మరియు వంశ పరంపర నిలకడ. ఇలా ఈ అధ్యాయం తీర్థ మహిమ, కాశీత్యాగం చేయవద్దనే నీతి, తారక-మోక్ష సిద్ధాంతం, భక్తి ఆదర్శ కథలను ఏకత్రం చేస్తుంది.
Verse 1
पराशर उवाच । ततो ध्यानेन विश्वेशमालोक्य स मुनीश्वरः । सूत प्रोवाच तां पुण्यां लोपामुद्रामिदं वचः
పరాశరుడు పలికెను—అప్పుడు ఆ మునీశ్వరుడు ధ్యానయోగమున విశ్వేశ్వరుని దర్శించి, ఓ సూతా, పుణ్యవతియైన లోపాముద్రను ఉద్దేశించి ఈ వచనములు పలికెను।
Verse 2
अयि पश्य वरारोहे किमेतत्समुपस्थितम् । क्व तत्कार्यं क्व च वयं मुनिमार्गानुसारिणः
ఓ వరారోహే, చూడు—ఇది ఏమి సంభవించింది? ఆ కార్యం ఎక్కడ, మేమెక్కడ—మునిమార్గానుసారులమైన మేము?
Verse 3
येन गोत्रभिदा गोत्रा विपक्षा हेलया कृताः । भवेत्कुंठितसामर्थ्यः स कथं गिरिमात्रके
‘గోత్రభిద్’గా, గోవర్ధనధారిగా, ప్రత్యర్థి గోత్రాలను క్రీడలోనే తృణప్రాయంగా చేసిన వాడి శక్తి రాతిమాత్రమైన కొండచేత ఎలా మందగించగలదు?
Verse 4
कल्पवृक्षोंऽगणे यस्य कुलिशं यस्य चायुधम् । सिद्ध्यष्टकं हि यद्द्वारि स सिद्ध्यै प्रार्थयेद्द्विजम्
ఎవరి ఆవరణలో కల్పవృక్షము ఉన్నదో, ఎవరి ఆయుధము వజ్రమో, ఎవరి ద్వారమున అష్టసిద్ధులు నిలిచియున్నారో—అటువంటి వాడు సిద్ధికై బ్రాహ్మణుని ఎలా ప్రార్థించును?
Verse 5
क्रियंते व्याकुलाः शैला अहो दावाग्निना प्रिये । तद्वृद्धिस्तंभने शक्तिः क्व गतासाऽशुशुक्षणेः
ప్రియే, అహో—దావాగ్నిచేత పర్వతములు కూడ వ్యాకులమగుచున్నవి; దాని విస్తారమును ఆపి, దానిని శీఘ్రముగా శుష్కము చేయు శక్తి ఎక్కడికి పోయింది?
Verse 6
नियन्ता सर्वभूतानां योसौ दण्डधरः प्रभुः । स किं दंडयितुं नालमेकं तं ग्रावमात्रकम्
సర్వభూతములకు నియంత, దండధారి ప్రభువు అయిన ఆయన—ఆ ఒక్క తుచ్ఛ గవ్వలాంటివానినికూడా శిక్షించలేడా?
Verse 7
आदित्या वसवो रुद्रास्तुषिताः स मरुद्गणाः । विश्वेदेवास्तथा दस्रौ ये चान्येपि दिवौकसः
ఆదిత్యులు, వసువులు, రుద్రులు, తుషితులు, మరుద్గణాలు, విశ్వేదేవులు, అలాగే ఆ ఇద్దరు అశ్వినులు (దస్రౌ) మరియు ఇతర దివౌకసులు—స్వర్గవాసులు—
Verse 8
येषां दृक्पातमात्रेण पतंति भुवनान्यपि । ते किं समर्था नो कांते नगवृद्धिनिषेधने
వారి కేవలం దృష్టిపాతమాత్రంతోనే లోకాలు కూడా కూలిపోతాయి—హే కాంతే! వారు పర్వతం పెరుగుతున్న ఉబ్బిన వృద్ధిని ఆపలేరా?
Verse 9
आज्ञातं कारणं तच्च स्मृतं वाक्यं सुभाषितम् । काशीमुद्दिश्य यद्गीतं मुनिभिस्तत्त्वदर्शिभिः
దాని కారణం తెలిసింది; మరియు ఆ సుభాషిత వాక్యం స్మరణలో ఉంది—కాశీని ఉద్దేశించి తత్త్వదర్శి మునులు పాడినది.
Verse 10
अविमुक्तं न मोक्तव्यं सर्वथैव मुमुक्षुभिः । किंतु विघ्ना भविष्यंति काश्यां निवसतां सताम्
మోక్షార్థులు అవిముక్తం (కాశీ)ను ఎట్టి పరిస్థితుల్లోనూ విడువకూడదు; అయితే కాశీలో నివసించే సజ్జనులకు విఘ్నాలు కలుగుతాయి.
Verse 11
उपस्थितोयं कल्याणि सोंऽतरायो महानिह । न शक्यतेऽन्यथाकर्तुं विश्वेशो विमुखो यतः
హే కల్యాణీ, ఇక్కడ మహా అంతరాయం ఏర్పడింది. దీనిని వేరే విధంగా నివారించలేము; ఎందుకంటే ఈ విషయంలో విశ్వేశ్వరుడు విముఖుడయ్యాడు.
Verse 12
काशीद्विजाशीर्भिरहो यदाप्ता कस्तां मुमुक्षुर्यदिवामुमुक्षुः । ग्रासं करस्थं स विसृज्य हृद्यं स्वकूर्परं लेढि विमूढचेताः
అహో! కాశీ బ్రాహ్మణుల ఆశీర్వాదాలతో లభించిన కాశీని—మోక్షార్థి అయినా కాని—ఎవరు విడిచిపెడతారు? చేతిలోని మధుర గ్రాసాన్ని వదిలి తన మోచేతిని నాకడం మూర్ఖచిత్తుని పని.
Verse 13
अहो जना बालिशवत्किमेतां काशीं त्यजेयुः सुकृतैकराशिम् । शालूककंदः प्रतिमज्जनं किं लभेत तद्वत्सुलभा किमेषा
అహో! ప్రజలు పిల్లలవలె ఈ కాశీని—పుణ్యరాశి ఏకసంచయాన్ని—ఎందుకు విడిచిపెడతారు? మునగకుండా తామర కందం దొరుకుతుందా? అలాగే ఈ కాశీ అంత సులభమా?
Verse 14
भवांतरा वर्जित पुण्यराशिं कृच्छैर्महद्भिर्ह्यवगम् यकाशीम् । प्राप्यापि किं मूढधियोन्यतो वै यियासवो दुर्गतिमुद्यियासवः
కాశీ పుణ్యనిధి; అనేక జన్మలలోనూ వదలని దానిని మహా కష్టాలతోనే చేరగలరు. దానిని పొందిన తరువాత కూడా మూర్ఖబుద్ధులు ఎందుకు ఇతరత్రా వెళ్లాలని కోరుతారు—దుర్గతివైపు పరుగెత్తాలన్నట్లు?
Verse 15
क्व काशिका विश्वपदप्रकाशिका क्व कार्यमन्यत्परितोतिदुःखम् । तत्पंडितोन्यत्र कुतः प्रयाति किं याति कूष्मांडफलं ह्यजास्ये
ఎక్కడ కాశికా—సర్వులకు పరమపదాన్ని ప్రకాశింపజేసేది—ఎక్కడ ఇతర కార్యాలు, చుట్టూ దుఃఖమే కలిగించేవి! అప్పుడు పండితుడు ఇతరత్రా ఎలా పోతాడు? కూష్మాండ ఫలం మేక నోటికి వెళుతుందా?
Verse 16
काशीं प्रकाशीं कृतपुण्यराशिं हा शीघ्रनाशी विसृजेन्नरः किम् । नूनं स्वनूनं सुकृतं तदीयं मदीयमेवं विवृणोति चेतः
హాయ్, త్వరగా నశించే మానవుడు ప్రకాశమయమైన కాశీని—సంచిత పుణ్యరాశి నిధిని—ఎందుకు విడిచిపెట్టాలి? నిశ్చయంగా అతని మనసే చెబుతుంది: ‘ఆ పుణ్యం వారి దే, నాది కాదు.’
Verse 17
नरो न रोगी यदिहाविहाय सहायभूतां सकलस्य जंतोः । काशीमनाशी सुकृतैकराशिमन्यत्र यातुं यततां न चान्यः
ఇక్కడ సమస్త జీవులకు సహాయకురాలైన, అవినాశినైన, పుణ్యరాశి ఏకనిధి అయిన కాశీని వదలి ఇతరత్రా వెళ్లేందుకు యత్నించేవాడు నిజంగా రోగిగానే ఉన్నాడు.
Verse 18
वित्रस्तपापां त्रिदशैर्दुरापां गंगां सदापां भवपाशशापाम् । शिवाविमुक्ताममृतैकशुक्तिं भुक्ताविमुक्तानपरित्यजन्ति
ఆమె కృపారసాన్ని ఆస్వాదించినవారు గంగను విడువరు—ఆమె ఎదుట పాపాలు వణుకుతాయి, దేవతలకూ దుర్లభం, సదా జీవదాయిని, భవబంధన పాశాన్ని శపించేది; ‘శివావిముక్తా’, అమృతమనే ఏక శుక్తి—ఆమె భక్తులను కూడా వారు విడువరు.
Verse 19
हंहो किमंहो निचिताः प्रलब्धा बंहीयसायास भरेण काशीम् । प्रभूतपुण्यद्रविणैकपण्यां प्राप्यापि हित्वा क्व च गंतुमुद्यताः
హాయ్, ఇది ఎంత ఘోర పాపం! అపార శ్రమతో కాశీని పొందిన తరువాత—అక్కడ విస్తార పుణ్యధనమే ఏకైక వ్యాపారం—ఆమెను పొందీ కూడా వదలి వారు ఎక్కడికి వెళ్లాలని సిద్ధపడుతున్నారు?
Verse 20
अहो जनानां जडता विहाय काशीं यदन्यत्र न यंति चेतः । परिस्फुरद्गांगजलाभिरामां कामारिशूलाग्रधृतां लयेपि
అహో, జనుల జడత్వం ఎంత! కాశీని వదలి వారి మనస్సు ఇతరత్రా పోతుంది—మెరిసే గంగాజలంతో రమణీయమైన ఆ కాశీ, ప్రళయంలో కూడా కామారి శివుని త్రిశూలాగ్రంపై ధరించబడుతుంది.
Verse 21
रेरे भवे शोकजलैकपूर्णे पापेस्मलोकाः पतिताब्धिमध्ये । विद्राणनिद्राणविरोधिपापां काशीं परित्यज्यतरिं किमर्थम्
అయ్యో అయ్యో! ఈ భవసంసారం శోకజలంతోనే నిండింది; జనులు పాపసముద్ర మధ్యలో మునుగుతున్నారు. పాపాన్ని ఛేదించి అవిద్యానిద్రను నశింపజేసే నావరూప కాశీ ఉన్నప్పుడు, దానిని విడిచి మరే మార్గంతో దాటాలని ఎందుకు?
Verse 22
न सत्पथेनापि न योगयुक्त्या दानैर्नवा नैव तपोभिरुग्रैः । काशी द्विजाशीर्भिरहो सुलभ्या किंवा प्रसादेन च विश्वभर्तुः
సత్పథం ద్వారా గానీ, యోగసాధన ద్వారా గానీ, దానాల ద్వారా గానీ, ఉగ్రతపస్సు ద్వారా గానీ కాశీ అంత సులభంగా లభించదు; ద్విజుల ఆశీర్వాదం వల్ల గానీ, జగద్భర్త అయిన ప్రభువు కృపాప్రసాదం వల్ల గానీ అది సులభమవుతుంది.
Verse 23
धर्मस्तु संपत्तिभरैः किलोह्यतेप्यर्थो हि कामैर्बहुदानभोगकैः । अन्यत्रसर्वं स च मोक्ष एकः काश्यां न चान्यत्र तथायथात्र
ఇతరత్ర ధర్మం కూడా ధనభారంతో నలుగుతుంది; అర్థం అనేక భోగాల కోరికలతో కామనల్లో చిక్కుకుంటుంది. కాని మోక్షం ఒక్కటే—అది కాశీలోనే ఉంది, ఇతరత్ర కాదు; ఇక్కడ ఉన్నట్లే.
Verse 24
क्षेत्रं पवित्रं हि यथाऽविमुक्तं नान्यत्तथायच्छ्रुतिभिः प्रयुक्तम् । न धर्मशास्त्रैर्न च तैःपुराणैस्तस्माच्छरण्यं हि सदाऽविमुक्तम्
అవిముక్తక్షేత్రం వంటి పవిత్రమైన క్షేత్రం మరొకటి లేదు; వేదవాక్యాలు కూడా మరేదానిని అలా ప్రశంసించలేదు. ధర్మశాస్త్రాలు గానీ పురాణాలు గానీ దానికి సమానమని చెప్పవు; అందుచేత అవిముక్తమే సదా శరణ్యం.
Verse 25
सहोवाचेति जाबालिरारुणेसिरिडामता । वरणापिंगला नाडी तदंतस्त्वविमुक्तकम्
‘ఇలా జాబాలి ఆరుణికి చెప్పెను’—అని సంప్రదాయం. వరణా, పింగలా అనే రెండు నాడులు; వాటి అంతర్భాగమే అవిముక్తం.
Verse 26
सा सुषुम्णा परानाडी त्रयं वाराणसीत्वसौ । तदत्रोत्क्रमणे सर्वजंतूनां हि श्रुतौ हरः
ఆ పరమ నాడి సుషుమ్న; ఈ త్రయం వారాణసీ స్వరూపము. ఇక్కడ ప్రాణత్యాగ సమయంలో సమస్త జీవుల చెవిలో హరుడు (శివుడు) తారకోపదేశంగా వినిపించును.
Verse 27
तारकं ब्रह्मव्याचष्टे तेन ब्रह्म भवंति हि । एवं श्लोको भवत्येष आहुर्वै वेदवादिनः
ఆయన తారకమును బ్రహ్మమని వివరిచి ఉపదేశించును; దానివలన జీవులు నిశ్చయంగా బ్రహ్మమగుదురు. ఇదే ఈ శ్లోకము అని వేదవాదులు ప్రకటించుదురు.
Verse 28
भगवानंतकालेऽत्र तारकस्योपदेशतः । अविमुक्तेस्थिताञ्जन्तून्मोचयेन्नात्र संशयः
ఇక్కడ అంత్యకాలంలో భగవంతుడు తారకోపదేశమువలన అవిముక్తలో నివసించు జీవులను విముక్తి చేయును; ఇందులో సందేహము లేదు.
Verse 29
नाविमुक्तसमंक्षेत्रं नाविमुक्तसमा गतिः । नाविमुक्तसमं लिंगं सत्यं सत्यं पुनःपुनः
అవిముక్త సమానమైన క్షేత్రము లేదు, అవిముక్త సమానమైన గతి లేదు; అవిముక్త సమానమైన లింగము లేదు—సత్యం సత్యం పునఃపునః.
Verse 30
अविमुक्तं परित्यज्य योन्यत्र कुरुते रतिम् । मुक्तिं करतलान्मुक्त्वा सोन्यां सिद्धिं गवेषयेत्
అవిముక్తమును విడిచి ఇతరత్ర రతి కలిగించువాడు, చేతితలంలో ఉన్న ముక్తిని వదలి మరొక సిద్ధిని వెదకువాడివలె యుండును.
Verse 31
इत्थं सुनिश्चित्य मुनिर्महात्मा क्षेत्रप्रभावं श्रुतितः पुराणात् । श्रीविश्वनाथेन समं न लिंगं पुरी न काशी सदृशी त्रिकोट्याम्
ఇట్లుగా శ్రుతి–పురాణ ప్రమాణాలతో క్షేత్రప్రభావాన్ని నిశ్చయించుకున్న మహాత్మ ముని గ్రహించాడు—త్రికోటి తీర్థాలలో శ్రీ విశ్వనాథునితో సమానమైన లింగం లేదు; కాశీతో సమానమైన పురి లేదు।
Verse 32
श्रीकालराजं च ततः प्रणम्य विज्ञापयामास मुनीशवर्यः । आपृच्छनायाहमिहागतोस्मि श्रीकाशिपुर्यास्तु यतः प्रभुस्त्वम्
అనంతరం శ్రీకాలరాజునకు నమస్కరించి మునిశ్రేష్ఠుడు వినయంగా నివేదించాడు—“వీడ్కోలు తీసుకోవడానికి నేను ఇక్కడికి వచ్చాను; ఎందుకంటే శ్రీకాశీపురికి ప్రభువు, పరిరక్షకుడు మీరు.”
Verse 33
हा कालराजप्रति भूतमत्र प्रत्यष्टमिप्रत्यवनीसुतार्कम् । नाराधये मूलफलप्रसूनैः किं मय्यनागस्यपराधदृक्स्याः
హా కాలరాజా! నేను నిర్దోషిని; అయినా నాలో ఏ దోషం చూస్తున్నారు? ఇక్కడ ప్రతి అష్టమి, ప్రతి అమావాస్యన నేను మూలాలు, ఫలాలు, పుష్పాలతో మీ ఆరాధన చేయలేదు కదా?
Verse 34
हा कालभैरव भवानभितो भयार्तान्माभैष्ट चे तिभणनैः स्वकरं प्रसार्य । मूर्तिं विधाय विकटां कटुपापभोक्त्रीं वाराणसीस्थितजनान्परिपाति किं न
హే కాలభైరవా! మీరు అన్ని దిక్కులా భయార్తులైన వారాణసీవాసులను రక్షించరా—మీ చేతిని చాచి ‘భయపడకండి’ అని పలుకుతూ, పాపపు కఠిన ఫలాన్ని భోగించే భయంకర రూపాన్ని ధరించి?
Verse 35
हे यक्षराज रजनीकर चारुमूर्ते श्रीपूर्णभद्रसुतनायक दंडपाणे । त्वं वै तपोजनितदुःखमवैपि सर्वं किं मां बहिर्नयसि काशिनिवासिरक्षिन्
హే యక్షరాజా! చంద్రునివలె సుందరమూర్తివైనవాడా, శ్రీపూర్ణభద్రుని కుమారుల నాయకా, దండపాణీ! తపస్సు వల్ల కలిగే సమస్త దుఃఖం నీకు బాగా తెలుసు; అయితే కాశీనివాసుల రక్షకా, నన్ను బయటకు ఎందుకు నెడుతున్నావు?
Verse 36
त्वमन्नदस्त्वं किल जीवदाता त्वं ज्ञानदस्त्वं किल मोक्षदोपि । त्वमंत्यभूषां कुरुषे जनानां जटाकलापैरुरगेंद्रहारैः
నీవే అన్నదాతవు, నీవే నిజంగా జీవదాతవు. నీవే జ్ఞానదాతవు, నీవే మోక్షదాతవు కూడా. నీ జటాకలాపములు, నాగేంద్రహారములతో నీవు జనుల అంతిమ అలంకారమవుతావు.
Verse 37
गणौ त्वदीयौ किल संभ्रमोद्भ्रमावत्रस्थवृत्तांत विचारकोविदौ । संभ्रांतिमुत्पाद्यपरामसाधून्क्षेत्रात्क्षणं दूरयतस्त्वमुष्मात्
నీ ఇద్దరు గణులు ఇక్కడ జరిగే విషయాలను విచారించడంలో నిపుణులు. వారు మహా గందరగోళం కలిగించి, నీ ఆజ్ఞచేత, క్షణమాత్రంలోనే అర్హతలేనివారిని ఈ పవిత్ర క్షేత్రం నుండి దూరం చేస్తారు.
Verse 38
शृणु प्रभो ढुंढिविनायक त्वं वाचं मदीयां तुरटाम्यनाथवत् । त्वत्स्थाः समस्ताः किल विघ्नपूगाः किमत्र दुर्वृत्तवदास्थितोहम्
ప్రభూ ఢుంḍ్ఢి-వినాయకా, నా మాట వినుము; నేను అనాథుడిలా త్వరగా విలపిస్తున్నాను. సమస్త విఘ్నసమూహాలు నీ అధీనంలోనే ఉన్నప్పుడు, నేను ఇక్కడ దుష్కర్మి వలె ఎందుకు నిలిచియున్నాను?
Verse 39
शृण्वंत्वमी पंच विनायकाश्च चिंतामणिश्चापि कपर्दिनामा । आशागजाख्यौ च विनायकौ तौ शृणोत्वसौ सिद्धिविनायकश्च
ఈ ఐదు వినాయకులు నా మాట వినుగాక—చింతామణి, కపర్ది అనే వినాయకుడు; అలాగే ఆశా, గజా అనే ఆ ఇద్దరు వినాయకులు. మరియు ఆ సిద్ధి-వినాయకుడూ వినుగాక.
Verse 40
परापवादो न मया किलोक्तः परापकारोपि मया कृतो न । परस्वबुद्धिः परदारबुद्धिः कृता मया नात्र क एष पाकः
నేను ఇతరులపై అపవాదు పలకలేదు, ఇతరులకు అపకారం కూడా చేయలేదు. పరధనంపై ఆశ, పరస్త్రీపై కోరిక కూడా నాకు లేదు. అయితే ఇక్కడ నాకు ఈ ఫలితం ఎందుకు కలిగింది?
Verse 41
गंगा त्रिकालं परिसेविता मया श्रीविश्वनाथोपि सदा विलोकितः । यात्राः कृतास्ताः प्रतिपर्वसर्वतः कोयंविपाको मम विघ्नहेतुः
నేను త్రికాలములలో గంగాసేవ చేసితిని; శ్రీ విశ్వనాథుని నిత్యం దర్శించితిని. ప్రతి పర్వదినమున యాత్రలు చేసినను—ఇది నా ఏ కర్మవిపాకమో, నాకు విఘ్నకారణమై నిలిచెను?
Verse 42
मातर्विशालाक्षि भवानिमंगले ज्येष्ठेशिसौभाग्यविधानसुंदरि । विश्वेविधे विश्वभुजे नमोस्तु ते श्रीचित्रघंटे विकटे च दुर्गिके
ఓ మాతా విశాలాక్షీ! ఓ భవానీ మంగళే; ఓ జ్యేష్ఠేశ్వరీ, సౌభాగ్యవిధానసుందరీ. ఓ విశ్వవిధాత్రీ, విశ్వభుజా (పాలిని), నీకు నమస్కారం—ఓ శ్రీ చిత్రఘంటా, ఓ వికటా, ఓ దుర్గా!
Verse 43
साक्षिण्य एता किलकाशिदेवताः शृण्वंतु न स्वार्थमहं व्रजाम्यतः । अभ्यर्थितो देवगणैः करो मि किं परोपकाराय न किं विधीयते
కాశీ దేవతలు సాక్షులుగా వినుగాక—నేను స్వార్థం కోసం ఇక్కడి నుండి వెళ్లుటలేదు. దేవగణములు ప్రార్థించగా నేను ఏమి చేయాలి? పరహితార్థం కోసం ఏది చేయకూడదు?
Verse 44
दधीचिरस्थीनि न किं पुरा ददौ जगत्त्रयं किं न ददेऽर्थिने बलिः । दत्तः स्म किं नो मधुकैटभौ शिरो बभूव तार्क्ष्योपि च विष्णुवाहनम्
దధీచి పూర్వము తన ఎముకలనే దానం చేయలేదా? బలి యాచకునికి త్రిలోకములను ఇవ్వలేదా? మధు–కైటభుల శిరస్సు ఇవ్వబడలేదా? అలాగే తార్క్ష్యుడు (గరుడుడు) విష్ణువాహనముగా కాలేదా?
Verse 45
आपृच्छ्य सर्वान्समुनीन्मुनीश्वरः सबालवृद्धानपि तत्रवासिनः । तृणानि वृक्षांश्चलताः समस्ताः पुरीं परिक्रम्य च निर्ययौ च
మునీశ్వరుడు సమస్త మునులను, అక్కడ నివసించే బాలవృద్ధులందరినీ వీడ్కోలు చెప్పెను. నగరాన్ని ప్రదక్షిణ చేసి బయలుదేరెను; తృణములు, వృక్షములు కూడ అతనితో పాటు కదిలినట్లు అనిపించెను.
Verse 46
प्रोषितस्य परितोपि लक्षणैर्नीचवर्त्मपरिवर्तिनोपि वा । चंद्रमौलिमवलोक्य यास्यतः कस्य सिद्धिरिह नो परिस्फुरेत्
దీర్ఘకాలం దూరంగా ఉన్నవాడైనా, నీచ మార్గంలో తిరిగినవాడైనా—చంద్రశేఖరుడైన శివుని దర్శించి బయలుదేరితే, ఈ లోకంలో అతని ఏ సిద్ధి ప్రకాశించదు?
Verse 47
वरं हि काश्यां तृणवृक्षगुल्मकाश्चरंति पापं न चरंति नान्यतः । वयं चराणां प्रथमा धिगस्तु नो वाराणसींहाद्य विहाय गच्छतः
నిజంగా కాశీలోని గడ్డి, చెట్లు, పొదలు ధన్యులు—అవి అక్కడే సంచరిస్తూ ఉంటాయి, వేరెక్కడికీ వెళ్లవు. కానీ మేము సంచారుల్లో ముందువారు; ధిక్కారం మాకు—ఈ రోజు వారాణసిని విడిచి వెళ్తున్నాం.
Verse 48
असिं ह्युपस्पृश्य पुनःपुनर्मुनिः प्रासादमालाः परितो विलोकयन् । उवाच नेत्रे सरले प्रपश्यतं काशीं युवां क्वक्व पुरी त्वियं बत
సీమను మళ్లీ మళ్లీ తాకుతూ, ప్రాసాదాల వరుసలను చుట్టూ చూస్తూ ముని అన్నాడు—“ఓ నా సరళ నేత్రాలారా, కాశీని బాగా చూడండి; అయ్యో, ఇలాంటి నగరం ఎక్కడ, ఎక్కడ ఉంది?”
Verse 49
स्वैरं हसंत्वद्य विधाय तालिकां मिथःकरेणापि करं प्रगृह्य । सीमाचरा भूतगणा व्रजाम्यहं विहाय काशीं सुकृतैकराशिम्
సీమలో సంచరించే భూతగణాలు ఈ రోజు స్వేచ్ఛగా నవ్వనివ్వండి—చప్పట్లు కొట్టండి, పరస్పరం చేతులు పట్టుకోండి; ఎందుకంటే నేను పుణ్యరాశియైన కాశీని విడిచి వెళ్తున్నాను.
Verse 50
इत्थं विलप्य बहुशः स मुनिस्त्वगस्त्यस्तत्क्रौंचयुग्मवदहो अबलासहायः । मूर्च्छामवाप महतीं विरही वजल्पन्हाकाशिकाशि पुनरेहि च देहि दृष्टिम्
ఇలా ఎన్నిసార్లు విలపిస్తూ ముని అగస్త్యుడు—అయ్యో, క్రౌంచ పక్షుల జంటలో ఒకటి తోడులేని విధంగా—విరహవేదనతో మహా మూర్ఛలో పడిపోయి, విలపిస్తూ అన్నాడు—“హా కాశీ, హా కాశీ! మళ్లీ రా, నాకు నీ దర్శనం ప్రసాదించు!”
Verse 51
स्थित्वा क्षणं शिवशिवेति शिवेति चोक्त्वा यावःप्रियेति कठिनाहि दिवौकसस्ते । किं न स्मरेस्त्रिजगती सुखदानदक्षं त्र्यक्षं प्रहित्यमदनं यदकारितैस्तु
క్షణమాత్రం నిలిచి నీవు పదేపదే “శివ! శివ!” అని, తరువాత “హే యావఃప్రియే!” అని పలికితివి. ఓ దేవలోకవాసులారా, మీరు ఎంత కఠినహృదయులు! త్రిలోకాలకు సుఖదానం చేయగల త్రినేత్ర ప్రభువును ఎందుకు స్మరించరు—ఆయన సంకల్పమాత్రంతోనే మదనుడు (కాముడు) నశించెను కదా?
Verse 52
यावद्व्रजेत्त्रिचतुराणि पदानि खेदात्स्वेदोदबिंदुकणिकांचितभालदेशः । प्रत्युद्गमाऽकरणतः किल मे विनाशस्तावद्धराभयवरादिव संचुकोच
అలసటతో అతడు మూడు నాలుగు అడుగులు మాత్రమే వేయగానే నుదుటిపై చెమట బిందువులు మెరిశాయి. “నేను ఎదుర్కొని వెళ్లకపోతే నా వినాశమే!” అని భావించి, ఆ పర్వతం వెంటనే కుంచించుకుంది—రక్షావరపు భయం (మరియు దాని బంధనం) వలననట్లుగా.
Verse 53
तपोयानमिवारुह्य निमेषार्धेन वै मुनिः । अग्रे ददर्श तं विंध्यं रुद्धांबरमथोन्नतम्
తపస్సు అనే రథాన్ని ఎక్కినట్లుగా, ముని అర్ధనిమేషంలోనే ముందర వింధ్యాన్ని దర్శించాడు—ఎత్తుగా, ఆకాశాన్నే అడ్డుకున్నట్లుగా నిలిచినదాన్ని.
Verse 54
चकंपे चाचलस्तूर्णं दृष्ट्वैवाग्रस्थितम मुनिम् । तमगस्त्यं सपत्नीकं वातापील्वल वैरिणम्
ముందర నిలిచిన మునిని—పత్నితో కూడిన అగస్త్యుణ్ణి, వాతాపి-ఇల్వలులకు ప్రసిద్ధ శత్రువును—చూసిన వెంటనే ఆ పర్వతం తక్షణమే కంపించింది.
Verse 55
तपःक्रोधसमुत्थाभ्यां काशीविरहजन्मना । प्रलयानलवत्तीव्रं ज्वलंतं त्रिभिरग्निभिः
తపస్సు మరియు క్రోధం నుండి పుట్టినది, కాశీ వియోగం వల్ల జన్మించినది—ప్రళయాగ్నిలా ఉగ్రంగా—అతడు మూడు అగ్నులతో జ్వలించుచున్నాడు.
Verse 56
गिरिः खर्वतरो भूत्वा विविक्षुरवनीमिव । आज्ञाप्रसादः क्रियतां किंकरोस्मीति चाब्रवीत
పర్వతము ఖర్వమై, భూమిలో ప్రవేశించదలచినట్లుగా కనిపించింది. అప్పుడు అది—“మీ కృపాపూర్వక ఆజ్ఞ నెరవేర్చుదును; నేను ఏ సేవ చేయాలి?” అని పలికింది.
Verse 57
अगस्त्य उवाच । विंध्य साधुरसि प्राज्ञ मां च जानासि तत्त्वतः । पुनरागमनं चेन्मे तावत्खर्वतरो भव
అగస్త్యుడు పలికెను—“ఓ వింధ్యా! నీవు సాధువూ, ప్రాజ్ఞుడవూ; నన్ను తత్త్వముగా తెలుసుకొనుచున్నావు. కాబట్టి నేను మళ్లీ వచ్చేవరకు నీవు ఇలానే ఖర్వమై ఉండు.”
Verse 58
इत्युक्त्वा दक्षिणामाशां सनाथामकरोन्मुनिः । निजैश्चरणविन्यासैस्तया साध्व्या तपोनिधिः
ఇట్లు చెప్పి ముని దక్షిణ దిశను రక్షకసహితముగా చేసెను. తపోనిధియైన ఆయన, ఆ సాధ్విని తోడుగా తీసుకొని, తన పాదచరణలతో ముందుకు సాగెను.
Verse 59
गते तस्मिन्मुनिवरे वेपमानस्तदा गिरिः । पश्यत्युत्कंठमिव च गतश्चेत्साध्वभूत्ततः
ఆ శ్రేష్ఠ ముని వెళ్లిన తరువాత పర్వతము కంపించెను; उत्कంఠతో ఆయనను తిలకించినట్లుగా నిలిచెను. అయితే ఆయన వెళ్లిన తరువాత అది శాంతంగా, శిష్టంగా నిలిచెను.
Verse 60
अद्याजातः पुनरहं न शप्तो यदगस्तिना । न मया सदृशो धन्य इति मेने स वै गिरिः
“ఈ రోజు నేను మళ్లీ జన్మించినవాడినట్లున్నాను; ఎందుకంటే అగస్త్యుడు నన్ను శపించలేదు. నాతో సమానంగా ధన్యుడు ఎవడూ లేడు!” అని ఆ పర్వతము భావించెను.
Verse 61
अरुणोपि च तत्काले कालज्ञो ऽश्वानकालयत् । जगत्स्वास्थ्यमवापोच्चैः पूर्ववद्भानुसंचरैः
అప్పుడు కాలజ్ఞుడైన అరుణుడు సూర్యుని అశ్వాలను జూచెను. సూర్యుడు పూర్వవత్ సంచరించగా లోకం మళ్లీ ఆరోగ్యం, సవ్యస్థితిని పొందెను.
Verse 62
अद्य श्वो वा परश्वो वाप्यागमिप्यति वै मुनिः । इति चिंतामहाभारैर्गिरिराक्रांतवत्स्थितः
“ఈ రోజు గాని, రేపు గాని, ఎల్లుండి గాని—ముని తప్పక వస్తాడు.” అని ఆలోచించి, చింతాభారంతో పర్వతం నొక్కినవాడిలా నిలిచెను.
Verse 63
नाद्यापि मुनिरायाति नाद्यापिगिरिरेधते । यथा खलजनानां हि मनोरथमहीरुहः
ఇప్పటికీ ముని రాడు, ఇప్పటికీ గిరి పెరగదు; దుష్టుల మనోరథ-కల్పవృక్షం ఎప్పుడూ వికసించనట్లే.
Verse 64
विवर्धिषति यो नीचः परासूयां समुद्वहन् । दूरे तद्वृद्धिवार्ताऽस्तां प्राग्वृद्धेरपि संशयः
పరులపై అసూయ మోస్తూ ఎదగాలని యత్నించే నీచునికి ‘సమృద్ధి’ మాట దూరం; మొదటినుంచే అతని వృద్ధి సందేహాస్పదమే.
Verse 65
मनोरथा न सिद्ध्येयुः सिद्धा नश्यंत्यपि ध्रुवम् । खलानां तेन कुशलि विश्वं विश्वेशरक्षितम्
దుష్టుల యోచనలు సిద్ధించవు; సిద్ధమైనా అవి నిశ్చయంగా నశిస్తాయి. అందుచేత విశ్వేశ్వరుని రక్షణతో లోకం క్షేమంగా ఉంది.
Verse 66
विधवानां स्तना यद्वद्धृद्येव विलयंति च । उन्नम्योन्नम्य तत्रोच्चैस्तद्वत्खलमनोरथाः
విధవల స్తనాలు పదేపదే పైకి లేచి చివరకు వక్షస్థలంలోనే లయమయ్యే విధంగా, దుష్టుని ఆశయాలు కూడా మళ్లీ మళ్లీ ఎగసి చివరికి కూలిపోతాయి।
Verse 67
भवेत्कूलंकपा यद्वदल्पवर्षेणकन्नदी । खलर्धिरल्पवर्षेण तद्वत्स्यात्स्वकुलंकपा
చిన్న వర్షంతోనే చిన్న వాగు ఉప్పొంగి గట్టును చీల్చినట్లే, దుష్టునికి స్వల్ప కారణాలతో వచ్చిన ఐశ్వర్యం తన కులగౌరవాన్ని చీల్చి అపకీర్తిగా మారుతుంది।
Verse 68
अविज्ञायान्य सामर्थ्यं स्वसामर्थ्यं प्रदर्शयेत । उपहासमवाप्नोति तथैवायमिहाचलः
ఇతరుని సామర్థ్యాన్ని తెలియక తన బలాన్ని ప్రదర్శించేవాడు హాస్యాస్పదుడవుతాడు; ఇక్కడ ఈ పర్వతం కూడా అలాగే ఉంది।
Verse 69
व्यास उवाच । गोदावरीतटं रम्यं विचरन्नपि वै मुनिः । न तत्याज च तं तापं काशीविरहजं परम्
వ్యాసుడు పలికెను— ఆ ముని గోదావరి రమ్య తీరంలో సంచరిస్తున్నప్పటికీ, కాశీ వియోగజనితమైన ఆ పరమ దాహాన్ని విడువలేదు।
Verse 70
उदीची दिक्स्पृशमपि स मुनिर्मातरिश्वनम् । प्रसार्य बाहू संश्लिष्य काश्याः पृच्छेदनामयम्
ఉత్తర దిశను తాకగలిగినంత మాత్రాన, ఆ ముని చేతులు చాచి వాయువును ఆలింగనం చేసి, కాశీ యొక్క క్షేమాన్ని అడిగెను।
Verse 71
लोपामुद्रे न सा मुद्रा कापीह जगतीतले । वाराणस्याः प्रदृश्येत तत्कर्ता न यतो विधिः
హే లోపాముద్రా! ఈ భూమిమీద ఇలాంటి ముద్రా-చిహ్నం ఎక్కడా కనిపించదు. ఇది వారాణసీ యొక్క దివ్య లక్షణం; సాధారణ విధి గానీ కర్త గానీ దీనిని చేయలేరు.
Verse 72
क्वचित्तिष्ठन्क्वचिज्जल्पन्क्वचिद्धावन्क्वचित्स्खलन् । क्वच्चिचोपविशंश्चेति बभ्रामेतस्ततो मुनिः
ఒక వేళ నిలుచుని, మరో వేళ పలుకుతూ; ఇప్పుడు పరుగెత్తి, ఇప్పుడు తడబడుతూ; మరికొన్ని వేళలు కూర్చుని—ఇలా ఆ ముని ఆశ్చర్యావేశంతో త్రోవతప్పి సంచరించాడు.
Verse 73
ततो व्रजन्ददर्शाग्रे पुण्यराशिस्तपोधनः । चंचच्चंद्रगताभासां भाग्यवानिव सुश्रियम्
తర్వాత ముందుకు సాగుతూ తపోధనుడు ముందర పుణ్యరాశిలాంటి ఒక దివ్య తేజస్సును చూచెను—చలించే చంద్రకాంతిలా మెరుస్తూ, సౌభాగ్యమే సుందరరూపం ధరించినట్టుగా కనిపించింది.
Verse 74
विजित्यभानु नाभानुं दिवापि समुदित्वराम् । निर्वापयंतीमिव तां स्वचेतस्तापसंततिम्
ఆమె కాంతి పగలే అత్యంత ప్రకాశంగా ఉదయించింది, సూర్యునికీ జయించినట్టుగా; ఆ వెలుగు అతని మనస్సులోని నిరంతర దాహాన్ని చల్లార్చి ఆర్పుతున్నట్టుగా అనిపించింది.
Verse 75
तत्रागस्त्यो महालक्ष्मीं ददृशे सुचिरं स्थिताम्
అక్కడ అగస్త్యుడు మహాలక్ష్మీని ఎంతో కాలంగా అదే స్థలంలో విరాజిల్లుతూ చూచెను.
Verse 76
रात्रावब्जेषु संकोचो दर्शेष्वब्जः क्वचिद्व्रजेत् । क्षीरोदे मंदरत्रासात्तदत्राध्युषितामिव
రాత్రివేళ పద్మాలు సంకోచించి, ఉదయాన్నెక్కడో పద్మం వికసించినట్లు కనిపించునట్లు, మందరభయానంతరం క్షీరసాగరంలో లక్ష్మీ వలె ఆమె ఇక్కడే నివసించినదానివలె అనిపించింది।
Verse 77
यदारभ्य दधारैनां माधवो मानतः किल । तदारभ्य स्थितां नूनं सपत्नीर्ष्यावशादिव
మాధవుడు గౌరవంతో ఆమెను స్వీకరించిన నాటి నుంచే ఆమె నిశ్చయంగా అక్కడే నిలిచింది—సపత్నీ ఈర్ష్యవశమై బంధింపబడినట్లుగా।
Verse 78
त्रैलोक्यं कोलरूपेण त्रासयंतं महासुरम् । विनिहत्य स्थितां तत्र रम्ये कोलापुरे पुरे
వరాహరూపంతో త్రిలోకాలను భయపెట్టిన మహాసురుణ్ని సంహరించి, ఆమె అక్కడ రమ్యమైన కోలాపుర నగరంలో నివసించింది।
Verse 79
संप्राप्याथ महालक्ष्मीं मुनिवर्यः प्रणम्य च । तुष्टाव वाग्भिरिष्टाभिरिष्टदां हृष्टमानसः
అనంతరం మహాలక్ష్మిని సమీపించి మునివర్యుడు నమస్కరించి, హర్షభరిత హృదయంతో ఇష్టవాక్యాలతో ఇష్టప్రదాయినిని స్తుతించాడు।
Verse 80
अगस्तिरुवाच । मातर्नमामि कमले कमलायताक्षि श्रीविष्णुहृत्कमलवासिनि विश्वमातः । क्षीरोदजे कमलकोमलगर्भ गौरि लक्ष्मि प्रसीद सततं नमतां शरण्ये
అగస్త్యుడు పలికెను—ఓ మాతా! ఓ కమలే, కమలాయతాక్షీ! శ్రీ విష్ణువు హృదయకమల నివాసినీ, విశ్వమాతా! క్షీరసాగరజా, కమలకోమల గర్భగౌరీ లక్ష్మీ! నమస్కరించువారికి శరణ్యే, సదా ప్రసన్నమవు।
Verse 81
त्वं श्रीरुपेंद्रसदने मदनैकमातर्ज्योत्स्नासि चंद्रमसि चंद्रमनोहरास्ये । सूर्ये प्रभासि च जगत्त्रितये प्रभासि लक्ष्मि प्रसीद सततं नमतां शरण्ये
ఉపేంద్రుడు (విష్ణువు) నివాసంలో నీవే శ్రీరూపిణి, ఓ మదనుని ఏకమాతా; చంద్రునిలో నీవే జ్యోత్స్న, చంద్రసమ మనోహర ముఖముగలదానివి. సూర్యునిలో నీవే ప్రభ, త్రిలోకమంతటిని ప్రకాశింపజేస్తావు. ఓ లక్ష్మీ, నమస్కరించువారికి శరణ్యే, నిత్యం ప్రసన్నమవు.
Verse 82
त्वं जातवेदसि सदा दह्नात्मशक्तिर्वेधास्त्वया जगदिदं विविधं विदध्यात् । विश्वंभरोपि बिभृयादखिलं भवत्या लक्ष्मि प्रसीद सततं नमतां शरण्ये
నీవే స్వయంగా జాతవేదుడు (సర్వజ్ఞ అగ్ని)—అగ్నికి ఆత్మశక్తిగా నిత్యం నీవే. నీ ద్వారానే వేదా (బ్రహ్మ) ఈ విభిన్న జగత్తును నిర్మిస్తాడు; నీ ద్వారానే విశ్వంభరుడు (విష్ణువు) సమస్తాన్ని ధరిస్తాడు. ఓ లక్ష్మీ, నమస్కరించువారికి శరణ్యే, నిత్యం ప్రసన్నమవు.
Verse 83
त्वत्त्यक्तमेतदमले हरते हरोपि त्वं पासि हंसि विदधासि परावरासि । ईड्यो बभूव हरिरप्यमले त्वदाप्त्या लक्ष्मि प्रसीद सततं नमतां शरण्ये
ఓ నిర్మలదేవీ! నీవు విడిచినదాన్ని హరుడు (శివుడు) కూడా హరిస్తాడు. నీవు రక్షిస్తావు, సంహరిస్తావు, ప్రసాదిస్తావు; నీవే పరా-అపరా, సమస్త స్థితులూ. ఓ నిష్కలంక లక్ష్మీ! నిన్ను పొందినందువల్ల హరి (విష్ణువు) కూడా పూజ్యుడవుతాడు. ఓ లక్ష్మీ, నమస్కరించువారికి శరణ్యే, నిత్యం ప్రసన్నమవు.
Verse 84
शूरः स एव स गुणी बुधः धन्यो मान्यः स एव कुलशील कलाकलापैः । एकः शुचिः स हि पुमान्सकलेपि लोके यत्रापतेत्तव शुभे करुणाकटाक्षः
అతడే నిజమైన శూరుడు, అతడే గుణవంతుడు, జ్ఞాని, ధన్యుడు, గౌరవనీయుడు—కులం, శీలం, కళాసంపదలతో యుక్తుడు. ఓ శుభదేవీ, నీ కరుణాకటాక్షం ఎవరి మీద పడుతుందో, ఆ వ్యక్తియే ఈ సమస్త లోకంలో ఏకైక శుద్ధుడు.
Verse 85
यस्मिन्वसेः क्षणमहोपुरुषे गजेऽश्वे स्त्रैणे तृणे सरसि देवकुले गृहेऽन्ने । रत्ने पतत्त्रिणि पशौ शयने धरायां सश्रीकमेव सकले तदिहास्तिनान्यत्
నీవు క్షణమైనా ఎక్కడ నివసిస్తావో—పురుషునిలో, ఏనుగు-గుర్రంలో, స్త్రీలో, గడ్డిలో, సరస్సులో, దేవవంశంలో, ఇంటిలో, అన్నంలో, రత్నంలో, పక్షిలో, పశువులో, శయనంలో లేదా భూమిపై—అక్కడ అన్నీ శ్రీసంపన్నమవుతాయి. ఈ లోకంలో నీకు మించినది మరొకటి లేదు (మంగళకారకం).
Verse 86
त्वत्स्पृष्टमेव सकलं शुचितां लभेत त्वत्त्यक्तमेव सकलं त्वशुचीह लक्ष्मि । त्वन्नाम यत्र च सुमंगलमेव तत्र श्रीविष्णुपत्नि कमले कमलालयेऽपि
హే లక్ష్మీ! నీవు స్పర్శించినదంతా సంపూర్ణంగా పవిత్రమవుతుంది; నీవు విడిచినదంతా ఇక్కడ అపవిత్రమవుతుంది. నీ నామం ఉన్న చోటే నిజమైన సుమంగళం—హే కమలే, శ్రీవిష్ణుపత్ని, కమలాలయే।
Verse 87
लक्ष्मीं श्रियं च कमलां कमलालयां च पद्मां रमां नलिनयुग्मकरां च मां च । क्षीरोदजाममृतकुंभकरामिरां च विष्णुप्रियामिति सदाजपतां क्व दुःखम्
ఎవరు సదా ఈ నామాలను జపిస్తారో—‘లక్ష్మీ, శ్రీ, కమలా, కమలాలయ, పద్మా, రమా, రెండు కమలాలు ధరించిన కరయుగ్మముగలది, మా, క్షీరోదజా, అమృతకుంభధారిణి, ఇరా, విష్ణుప్రియా’—వారికి దుఃఖం ఎక్కడ నిలుస్తుంది?
Verse 88
इति स्तुत्वा भगवतीं महालक्ष्मीं हरिप्रियाम् । प्रणनाम सपत्नीकः साष्टांगं दंडवन्मुनिः
ఇలా హరిప్రియైన భగవతి మహాలక్ష్మిని స్తుతించి, ముని తన భార్యతో కలిసి దండవత్ సాష్టాంగ నమస్కారం చేశాడు।
Verse 89
श्रीरुवाच । उत्तिष्ठोत्तिष्ठ भद्रं ते मित्रावरुणसंभव । पतिव्रते त्वमुत्तिष्ठ लोपामुद्रे शुभव्रते
శ్రీ చెప్పింది—లేచెడు, లేచెడు; నీకు మంగళం కలుగుగాక, హే మిత్ర-వరుణసంభవా। హే పతివ్రతా, లేచెడు; హే శుభవ్రత లొపాముద్రా!
Verse 90
स्तुत्यानया प्रसन्नोहं व्रियतां यद्धृदीप्सितम् । राजपुत्रि महाभागे त्वमिहोपविशामले
ఈ స్తుతితో నేను ప్రసన్నుడను; నీ హృదయం కోరినదేదైనా వరంగా కోరుకో. హే రాజకుమారి, హే మహాభాగ్యవతీ—హే నిర్మలే, ఇక్కడ కూర్చో।
Verse 91
त्वदंगलक्षणैरेभिः सुपवित्रैश्च ते व्रतैः । निर्वापयितुमिच्छामि दैत्यास्त्रैस्तापितां तनुम्
నీ దేహంలోని ఈ శుభలక్షణాలచేతను, నీ అత్యంత పవిత్ర వ్రతబలముచేతను, దైత్యాస్త్రాలవల్ల దగ్ధమైన నా ఈ దేహాన్ని నేను శీతలపరచి శాంతింపజేయదలచుకున్నాను.
Verse 92
इत्युक्त्वा मुनिपत्नीं तां समालिंग्य हरिप्रिया । अलंचकार च प्रीत्या बहुसौभाग्यमंडनैः
ఇట్లు చెప్పి హరిప్రియా ఆ మునిపత్నిని ఆలింగనం చేసి, ప్రేమతో సౌభాగ్యాన్ని ప్రసాదించే అనేక ఆభరణాలతో ఆమెను అలంకరించింది.
Verse 93
पुनराह मुने जाने तव हृत्तापकारणम् । सचेतनं दुनोत्येव काशीविश्लेषजोऽनलः
ఆమె మళ్లీ చెప్పింది—ఓ మునీ, నీ హృదయదాహానికి కారణం నాకు తెలుసు. కాశీ వియోగం వల్ల పుట్టిన అగ్ని, చైతన్యమున్న స్థిరధీరునికీ నిజంగా బాధ కలిగిస్తుంది.
Verse 94
यदा स देवो विश्वेशो मंदरं गतवान्पुरा । तदा काशीवियोगेन जाता तस्येदृशी दशा
పూర్వకాలంలో ఆ దేవుడు విశ్వేశుడు మందర పర్వతానికి వెళ్లినప్పుడు, కాశీ వియోగం వల్ల ఆయనకూ ఇలాంటి స్థితి కలిగింది.
Verse 95
तत्प्रवृत्तिं पुनर्ज्ञातुं ब्रह्माणं केशवं गणान् । गणेश्वरं च देवांश्च प्रेषयामास शूलधृक्
ఆ విషయాన్ని మళ్లీ సమగ్రంగా తెలుసుకోవడానికి శూలధారి బ్రహ్మను, కేశవుని, గణులను, గణేశ్వరుని మరియు ఇతర దేవతలను పంపించాడు.
Verse 96
ते च काशीगुणान्सर्वे विचार्य च पुनःपुनः । व्रजंत्यद्यापि न क्वापि तादृगस्ति क्व वा पुरी
వారు కాశీ యొక్క సమస్త గుణాలను మళ్లీ మళ్లీ విచారించి, నేటికీ సంచరిస్తూనే ఉంటారు—ఎందుకంటే ఆమెతో సమానమైన పురి ఎక్కడా లేదు।
Verse 97
इति श्रुत्वाथ स मुनिः प्रत्युवाच श्रियं ततः । प्रणिपत्य महाभागो भक्तिगर्भमिदं वचः
ఇది విని ఆ మహాభాగ ముని శ్రీకి ప్రత్యుత్తరం చెప్పెను; నమస్కరించి భక్తిగర్భమైన వాక్యములు పలికెను।
Verse 98
यदि देयो वरो मह्यं वरयोग्योस्म्यहं यदि । तदा वाराणसी प्राप्तिः पुनरस्त्वेष मे वरः
నాకు వరం ఇవ్వబడితే—నేను వరయోగ్యుడనైతే—అప్పుడు ఇదే నా వరం: నాకు మళ్లీ వారాణసీ ప్రాప్తి కలుగుగాక।
Verse 99
ये पठिष्यंति च स्तोत्रं त्वद्भक्त्या मत्कृतं सदा । तेषां कदाचित्संतापो मास्तु मास्तु दरिद्रता
మరియు నీ భక్తితో నేను రచించిన ఈ స్తోత్రాన్ని ఎల్లప్పుడూ పఠించువారికి—ఎప్పుడూ సంతాపం కలుగకూడదు; దారిద్ర్యం కలుగకూడదు।
Verse 100
मास्तु चेष्टवियोगश्च मास्तु संपत्ति संक्षयः । सर्वत्र विजयश्चास्तु विच्छेदो मास्तु संततेः
వారికి ధర్మ్య ప్రయత్నాల నుండి వియోగం కలుగకూడదు; సంపద క్షయం కలుగకూడదు। సర్వత్ర విజయము కలుగుగాక; సంతతి పరంపరలో విచ్ఛేదం కలుగకూడదు।
Verse 109
इति लब्ध्वा वरं सोथ महालक्ष्मीं प्रणम्य च । ययावगस्तिर्यत्रास्ति कुमारशिखिवाहनः
ఇలా వరం పొందిన తరువాత అతడు మహాలక్ష్మీదేవిని నమస్కరించి, అగస్త్యముని నివసించే చోటుకు—అక్కడ మయూరవాహనుడు కుమారుడు (స్కందుడు) సన్నిధిలో ఉన్న స్థలానికి—ప్రయాణమయ్యాడు।