Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 13

Devanagari script

अहो जना बालिशवत्किमेतां काशीं त्यजेयुः सुकृतैकराशिम् । शालूककंदः प्रतिमज्जनं किं लभेत तद्वत्सुलभा किमेषा

Transliteration

aho janā bāliśavatkimetāṃ kāśīṃ tyajeyuḥ sukṛtaikarāśim | śālūkakaṃdaḥ pratimajjanaṃ kiṃ labheta tadvatsulabhā kimeṣā

Translation

అహో! ప్రజలు పిల్లలవలె ఈ కాశీని—పుణ్యరాశి ఏకసంచయాన్ని—ఎందుకు విడిచిపెడతారు? మునగకుండా తామర కందం దొరుకుతుందా? అలాగే ఈ కాశీ అంత సులభమా?

Word by Word

• अहो: alas!/oh!
• अहो: Bhava (Exclamation/उद्गार)
• Type: Indeclinable
• Root: अहो (अव्यय)
• Form: अव्यय; विस्मय/उद्गार

• जनाः: people
• जनाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: जन (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन

• बालिशवत्: like fools
• बालिशवत्: Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: बालिश + वत् (तद्धित-प्रत्यय)
• Form: अव्यय; उपमानवाचक (adverbial: 'like a fool')

• किम्: why?/what?
• किम्: Prashna (Question/प्रश्न)
• Type: Indeclinable
• Root: किम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: प्रश्नार्थक-अव्यय (interrogative particle)

• एताम्: this (one)
• एताम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन

• काशीम्: Kāśī
• काशीम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: काशी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन

• त्यजेयुः: would abandon
• त्यजेयुः: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: त्यज् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (optative), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, बहुवचन

• सुकृतैकराशिम्: a single heap of merits
• सुकृतैकराशिम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Noun
• Root: सुकृत + एक + राशि (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष/षष्ठी-तत्पुरुष (सुकृतानाम् एकः राशिः), पुल्लिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; काशी-विशेषणम्

• शालूककन्दः: a lotus-root tuber
• शालूककन्दः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: शालूक + कन्द (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (शालूकस्य कन्दः), पुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन

• प्रतिमज्जनम्: (its) dipping/submerging
• प्रतिमज्जनम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: प्रति-मज्जन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन

• किम्: what?/how?
• किम्: Prashna (Question/प्रश्न)
• Type: Indeclinable
• Root: किम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: प्रश्नार्थक-अव्यय

• लभेत: would obtain
• लभेत: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: लभ् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (optative), आत्मनेपद, प्रथमपुरुष, एकवचन

• तद्वत्: likewise
• तद्वत्: Upamana (Comparison/उपमान)
• Type: Indeclinable
• Root: तद् + वत् (तद्धित)
• Form: अव्यय; उपमानवाचक (adverb: 'likewise')

• सुलभा: easily obtainable
• सुलभा: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सुलभ (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; विशेषणम् (एषा)

• किम्: why?/what?
• किम्: Prashna (Question/प्रश्न)
• Type: Indeclinable
• Root: किम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: प्रश्नार्थक-अव्यय

• एषा: this (Kāśī)
• एषा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन

Speaker

Skanda (deduced; Kāśīkhaṇḍa frame commonly Skanda → Agastya)

Characters & Entities

• Kāśī
• Puṇya/Sukṛta

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Kāśī is not casually attained; it is reached through deep merit—so abandoning it is a sign of spiritual childishness.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Kāśī (Vārāṇasī), portrayed as a rare fruit of accumulated sukṛta.

What ritualistic prescription is mentioned?

No explicit ritual; the lotus-root metaphor implies effort, austerity, and merit are required to reach Kāśī.