Home›Skanda Purana›Kashi Khanda›Purva Ardha›Adhyaya 5›Shloka 31
←Previous Verse
Next Verse→

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 31

Devanagari script

इत्थं सुनिश्चित्य मुनिर्महात्मा क्षेत्रप्रभावं श्रुतितः पुराणात् । श्रीविश्वनाथेन समं न लिंगं पुरी न काशी सदृशी त्रिकोट्याम्

Transliteration

itthaṃ suniścitya munirmahātmā kṣetraprabhāvaṃ śrutitaḥ purāṇāt | śrīviśvanāthena samaṃ na liṃgaṃ purī na kāśī sadṛśī trikoṭyām

Translation

ఇట్లుగా శ్రుతి–పురాణ ప్రమాణాలతో క్షేత్రప్రభావాన్ని నిశ్చయించుకున్న మహాత్మ ముని గ్రహించాడు—త్రికోటి తీర్థాలలో శ్రీ విశ్వనాథునితో సమానమైన లింగం లేదు; కాశీతో సమానమైన పురి లేదు।

Word by Word
इत्थम्thus, in this manner
इत्थम्:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootइत्थम् (अव्यय)
Formअव्यय; प्रकारवाचक क्रियाविशेषण (adverb of manner)
सुनिश्चित्यhaving ascertained well
सुनिश्चित्य:
Kriyā (अनुबन्ध/पूर्वक्रिया)
TypeVerb
Rootनि√चित् (धातु) + सु- (उपसर्ग/उपपद)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund); पूर्वकाले कृत्य (having ascertained); अव्ययभाव
मुनिःthe sage
मुनिः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootमुनि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा (1st/Nominative); एकवचन
महात्माthe great-souled one
महात्मा:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootमहात्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा (1st/Nominative); एकवचन; मुनिः इति पदस्य विशेषणरूपेण (appositional epithet)
क्षेत्रप्रभावम्the power/glory of the sacred field
क्षेत्रप्रभावम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootक्षेत्र (प्रातिपदिक) + प्रभाव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; द्वितीया (2nd/Accusative); एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (क्षेत्रस्य प्रभावः)
श्रुतितःfrom hearing, as per tradition
श्रुतितः:
Hetu/Pramāṇa (हेतु/प्रमाण)
TypeIndeclinable
Rootश्रुति (प्रातिपदिक)
Formतसिल्-प्रत्ययान्त अव्यय (ablatival adverb); ‘श्रुतितः’ = श्रुतेः/श्रुत्या आधारात् (from hearing/according to what is heard)
पुराणात्from the Purāṇa
पुराणात्:
Apādāna (अपादान)
TypeNoun
Rootपुराण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; पञ्चमी (5th/Ablative); एकवचन
श्रीविश्वनाथेनwith Śrī Viśvanātha
श्रीविश्वनाथेन:
Sahakāraka/Instrument (सह/करण)
TypeNoun
Rootश्री (प्रातिपदिक) + विश्वनाथ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; तृतीया (3rd/Instrumental); एकवचन; कर्मधारयः (श्रीमान् विश्वनाथः)
समम्equal, on a par
समम्:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootसम (प्रातिपदिक/अव्ययप्रयोग)
Formअव्यय; तुल्यतावाचक (adverb of equality)
नnot
न:
Nishedha (निषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेधार्थक अव्यय (negation particle)
लिङ्गम्a liṅga (Śiva emblem)
लिङ्गम्:
Karta/Predicate-noun (विधेय)
TypeNoun
Rootलिङ्ग (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा (1st/Nominative); एकवचन
पुरीa city
पुरी:
Karta/Predicate-noun (विधेय)
TypeNoun
Rootपुरी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; प्रथमा (1st/Nominative); एकवचन
नnot
न:
Nishedha (निषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेधार्थक अव्यय (negation particle)
काशीKāśī
काशी:
Karta/Predicate-noun (विधेय)
TypeNoun
Rootकाशी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; प्रथमा (1st/Nominative); एकवचन
सदृशीsimilar, comparable
सदृशी:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootसदृश (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; प्रथमा (1st/Nominative); एकवचन; विशेषण (qualifying काशी)
त्रिकोट्याम्in three crores (of places)
त्रिकोट्याम्:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootत्रिकोटि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; सप्तमी (7th/Locative); एकवचन; द्विगु-समासः (त्रयः कोटयः)
Speaker

Skanda (narrative voice, Kāśīkhaṇḍa context)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kāśī (Vārāṇasī) – Śrī Viśvanātha

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Audience of the Kāśīkhaṇḍa discourse (traditionally sages/śaunaka-type assembly)

Visual Art Cues

Scene: A great sage, having heard purāṇic testimony, stands in reverent contemplation before the luminous Viśvanātha liṅga; behind him the sacred cityscape of Kāśī with ghāṭas and temple spires, suggesting ‘no equal among trikoṭi tīrthas’.

Characters & Entities
K
Kāśī
Ś
Śrī Viśvanātha
L
Liṅga
P
Purāṇa

FAQs

Scriptural discernment leads to reverence: Kāśī and Śrī Viśvanātha are praised as unmatched loci of Śiva’s grace.

Kāśī (Vārāṇasī) as the supreme kṣetra, centered on the liṅga of Śrī Viśvanātha.

No explicit rite is prescribed here; the verse functions as a mahātmya-statement establishing Kāśī’s preeminence.

←Previous Verse
Next Verse→