Adhyaya 5

Verse 1

सूत उवाच । शिवो गुरुः शिवो देवः शिवो बंधुः शरीरिणाम् । शिव आत्मा शिवो जीवःशिवादन्यन्न किञ्चन

సూతుడు పలికెను—శివుడే గురువు, శివుడే దేవుడు, శివుడే దేహధారుల బంధువు. శివుడే ఆత్మ, శివుడే జీవుడు; శివుని తప్ప మరొకటి ఏమియు లేదు।

Verse 2

शिवमुद्दिश्य यत्किंचिद्दत्तं जप्तं हुतं कृतम् । तदनंतफलं प्रोक्तं सर्वागमविनिश्चितम्

శివుని ఉద్దేశించి ఏదైనా దానం, జపం, హోమం లేదా కర్మ చేయబడితే, అది అనంత ఫలమని ప్రకటించబడింది; ఇది సమస్త ఆగమాలచే నిర్ధారితం।

Verse 3

भक्त्या निवेदितं शंभोः पत्रं पुष्पं फलं जलम् । अल्पादल्पतरं वापि तदानंत्याय कल्पते

భక్తితో శంభువుకు సమర్పించిన ఆకు, పువ్వు, ఫలం లేదా జలం—అత్యల్పమైనదానికన్నా అల్పమైనదైనా—అనంత పుణ్యఫలానికి కారణమవుతుంది।

Verse 4

विहाय सकलान्धर्मान्सकलागमनिश्चितान् । शिवमेकं भजेद्यस्तु मुच्यते सर्वबन्धनात्

సర్వ ఆగమాలు నిర్ధారించిన ఇతర ధర్మాలన్నిటిని విడిచి, ఎవడు ఏకముగా శివునే భజిస్తాడో, వాడు సమస్త బంధనాల నుండి విముక్తుడవుతాడు।

Verse 5

या प्रीतिरात्मनः पुत्रे या कलत्रे धनेपि सा । कृता चेच्छिवपूजायां त्रायतीति किमद्भुतम्

తన కుమారునిపై, భార్యపై, ధనంపైన ఉండే ప్రేమ—అదే ప్రేమ శివపూజలో నిలిపితే—అది రక్షిస్తుంది; ఇందులో ఆశ్చర్యమేంటి?

Verse 6

तस्मात्केचिन्महात्मानः सकलान्विषयासवान् । त्यजंति शिवपूजार्थे स्वदेहमपि दुस्त्यजम्

కాబట్టి కొందరు మహాత్ములు అన్ని విషయాసక్తి-మత్తును విడిచిపెడతారు; శివపూజార్థం త్యజించుట కష్టమైన తమ దేహాన్నికూడా పరిత్యజిస్తారు।

Verse 7

सा जिह्वा या शिवं स्तौति तन्मनो ध्यायते शिवम् । तौ कर्णौ तत्कथालोलौ तौ हस्तौ तस्य पूजकौ

శివుని స్తుతించేది అదే జిహ్వ; శివుని ధ్యానించేది అదే మనస్సు. ఆయన కథలలో లీనమయ్యే అవే చెవులు; ఆయనను పూజించే అవే చేతులు।

Verse 8

ते नेत्रे पश्यतः पूजां तच्छिरः प्रणतं शिवे । तौ पादौ यौ शिवक्षेत्रं भक्त्या पर्यटतः सदा

పూజను దర్శించే ఆ నేత్రములు ధన్యములు; శివునికి నమస్కరించే ఆ శిరస్సు ధన్యం; భక్తితో నిత్యం శివక్షేత్రాలను పరిభ్రమించే ఆ పాదయుగళము ధన్యము।

Verse 9

यस्येन्द्रियाणि सर्वाणि वर्तंते शिवकर्मसु । स निस्तरति संसारं भुक्तिं मुक्तिं च विंदति

యావనికి సమస్త ఇంద్రియములు శివకర్మలలో నిమగ్నమై ఉంటాయో, వాడు సంసారాన్ని దాటి, భుక్తి మరియు ముక్తి రెండింటినీ పొందును।

Verse 10

शिवभक्तियुतो मर्त्यश्चांडालः पुल्कसोपि च । नारी नरो वा षंढो वा सद्यो मुच्येत संसृतेः

శివభక్తితో యుక్తుడైన ఏ మానవుడైనా—చాండాలుడైనా పుల్కసుడైనా; స్త్రీయైనా పురుషుడైనా షండుడైనా—సంసృతి బంధనమునుండి తక్షణమే విముక్తి పొందగలడు।

Verse 11

किं कुलेन किमाचारैः किंशीलेन गुणेन वा । भक्तिलेशयुतः शंभोः स वंद्यः सर्वदेहिनाम्

కులమేమి, ఆచారమేమి, స్వభావమేమి గుణమేమి? శంభుని భక్తి యొక్క లవమాత్రమున్నవాడు సర్వదేహులకు వందనీయుడు।

Verse 12

उज्जयिन्यामभूद्राजा चन्द्रसेनसमाह्वयः । जातो मानवरूपेण द्वितीय इव वासवः

ఉజ్జయినీలో చంద్రసేన అనే రాజు ఉండెను; అతడు మానవరూపముతో జన్మించి, రెండవ వాసవుడు (ఇంద్రుడు) వలె ప్రకాశించెను।

Verse 13

तस्मिन्पुरे महाकालं वसंतं परमेश्वरम् । संपूजयत्यसौ भक्त्या चन्द्रसेनो नृपोत्तमः

ఆ నగరంలో నివసించే పరమేశ్వరుడు మహాకాలుని రాజుల్లో శ్రేష్ఠుడైన చంద్రసేనుడు భక్తితో విధివిధానంగా పూజించెను।

Verse 14

तस्याभवत्सखा राज्ञः शिवपारिषदाग्रणीः । मणिभद्रो जिताभद्रः सर्वलोकनमस्कृतः

ఆ రాజుకు స్నేహితుడుగా శివపార్షదులలో అగ్రగణ్యుడైన మణిభద్రుడు—జితాభద్రుడు—సర్వలోక నమస్కృతుడు ఉండెను।

Verse 15

तस्यै कदा महीभर्तुः प्रसन्नः शंकरानुगः । चिन्तामणिं ददौ दिव्यं मणिभद्रो महामतिः

ఒకసారి ఆ భూపతిపై ప్రసన్నుడై శంకరానుగామి మహామతి మణిభద్రుడు అతనికి దివ్య చింతామణిని ప్రసాదించెను।

Verse 16

स मणिः कौस्तुभ इव द्योतमानोर्कसन्निभः । दृष्टः श्रुतो वा ध्यातो वा नृणां यच्छति चिंतितम्

ఆ మణి కౌస్తుభంలా ప్రకాశిస్తూ సూర్యసమాన తేజస్సుతో వెలుగుచున్నది; దానిని చూడటం, వినటం లేదా ధ్యానించటం మాత్రమేగానీ మనుష్యులకు కోరినదాన్ని ప్రసాదిస్తుంది।

Verse 17

तस्य कांतिलवस्पृष्टं कांस्यं ताम्रमयस्त्रपु । पाषाणादिकमन्यद्वा सद्यो भवति कांचनम्

ఆ మణి కాంతి యొక్క లవమాత్ర స్పర్శతోనే కాంస్యం, తామ్రం, ఇనుము, తగరం—లేదా రాయి మొదలైనవీ—క్షణంలో స్వర్ణమవుతాయి।

Verse 18

स तं चिन्तामणिं कंठे बिभ्रद्राजासनं गतः । रराज राजा देवानां मध्ये भानुरिव स्वयम्

ఆ రాజు కంఠమున చింతామణిని ధరించి రాజసింహాసనమున అధిరోహించాడు; సమవేత రాజుల మధ్య దేవలోకమున సూర్యునివలె స్వయంగా ప్రకాశించాడు।

Verse 19

सदा चिन्तामणिग्रीवं तं श्रुत्वा राजसत्तमम् । प्रवृद्धतर्षा राजानः सर्वे क्षुब्धहृदोऽभवन्

సదా చింతామణి కంఠమున ధరించిన ఆ రాజసత్తముని వార్త విని, సమస్త రాజులు పెరిగిన తృష్ణతో హృదయములో కలతచెందిరి।

Verse 20

स्नेहात्केचिदयाचंत धार्ष्ट्यात्केचन दुर्मदाः । दैवलब्धमजानंतो मणिं मत्सरिणो नृपाः

కొందరు కృత్రిమ స్నేహముతో యాచించిరి, మరికొందరు దుర్మదముతో ధృష్టతగా కోరిరి; ఈర్ష్యగల ఆ నృపులు మణి దైవవశముగా లభించిందని గ్రహించలేదు।

Verse 21

सर्वेषां भूभृतां याञ्चा यदा व्यर्थीकृतामुना । राजानः सर्वदेशानां संरंभं चक्रिरे तदा

అతడు సమస్త భూభృతుల యాచనను వ్యర్థముగా చేసినప్పుడు, అన్ని దేశాల రాజులు కోపసంరంభముతో లేచి ఉద్యమించిరి।

Verse 22

सौराष्ट्राः कैकयाः शाल्वाः कलिंगशकमद्रकाः । पांचालावंतिसौवीरा मागधा मत्स्यसृंजयाः

సౌరాష్ట్రులు, కైకయులు, శాల్వులు, కలింగులు, శకులు, మద్రకులు; పాంచాలులు, అవంతులు, సౌవీరులు; మాగధులు, మత్స్యులు, సృంజయులు—

Verse 23

एते चान्ये च राजानः सहाश्वरथकुमजराः । चन्द्रसेनं मृधे जेतुमुद्यमं चक्रुरोजसा

ఈ మరియు ఇతర రాజులు అశ్వ-రథ-గజసేనలతో కూడి, మహాబలంతో యుద్ధంలో చంద్రసేనుని జయించుటకు ఉత్సాహంగా ప్రయత్నించారు।

Verse 24

ते तु सर्वे सुसंरब्धाः कंपयंतो वसुन्धराम् । उज्जयिन्याश्चतुर्द्वारं रुरुधुर्बहुसैनिकाः

వారందరూ తీవ్ర కోపంతో భూమిని కంపింపజేస్తూ, విస్తార సైన్యాలతో ఉజ్జయినీ నగరపు నాలుగు ద్వారాలను చుట్టుముట్టి మూసివేశారు।

Verse 25

संरुध्यमानो स्वपुरीं दृष्ट्वा राजभिरुद्धतैः । चंद्रसेनो महाकालं तमेव शरणं ययौ

అహంకార రాజులు తన నగరాన్ని ముట్టడించినదాన్ని చూసి, చంద్రసేనుడు మహాకాలునే ఏకైక శరణంగా భావించి ఆయన శరణు చేరాడు।

Verse 26

निर्विकल्पो निराहारः स राजा दृढनिश्चयः । अर्चयामास गौरीशं दिवा नक्त मनन्यधीः

ఆ రాజు సంకల్పభ్రాంతిలేని వాడు, నిరాహారిగా, దృఢనిశ్చయంతో; అనన్యచిత్తుడై పగలు-రాత్రి గౌరీశ్వరుడైన శివుని ఆరాధించాడు।

Verse 27

एतस्मिन्नंतरे गोपी काचित्तत्पुरवासिनी । एकपुत्रा भर्तृहीना तत्रैवासीच्चिरंतना

ఇంతలో అదే నగరంలో నివసించే ఒక గోపిక ఉండెను—పాత నివాసి—ఆమె భర్తలేని, ఏకపుత్ర మాతగా అక్కడే ఉండేది।

Verse 28

सा पंचहायनं बालं वहंती गत भर्तृका । राज्ञा कृतां महापूजां ददर्श गिरिजापतेः

ఆ విధవ స్త్రీ ఐదేళ్ల బాలుడిని మోసుకుంటూ, రాజు గిరిజాపతి శివునికి చేసిన మహాపూజను దర్శించింది।

Verse 29

सा दृष्ट्वा सर्वमाश्चर्यं शिवपूजामहोदयम् । प्रणिपत्य स्वशिबिरं पुनरेवाभ्यपद्यत

శివపూజ యొక్క ఆ ఆశ్చర్యకర మహోన్నతిని చూసి ఆమె నమస్కరించి, మళ్లీ తన శిబిరానికి చేరింది।

Verse 30

एतत्सर्वमशेषेण स दृष्ट्वा बल्लवीसुतः । कुतूहलेन विदधे शिवपूजां विरक्तिदाम्

ఇవన్నీ పూర్తిగా చూసిన గోపిక కుమారుడు కుతూహలంతో, వైరాగ్యదాత శివుని పూజను ఆరంభించాడు।

Verse 31

आनीय हृद्यं पाषाणं शून्ये तु शिबिरोत्तमे । नातिदूरे स्वशिबिराच्छिवलिंगमकल्पयत्

అతడు హృద్యమైన రాయిని తెచ్చి, ఉత్తమ శిబిరంలోని ఖాళీ ప్రదేశంలో, తన ఆశ్రయానికి దూరం కాకుండా శివలింగాన్ని ఏర్పరచాడు।

Verse 32

यानि कानि च पुष्पाणि हस्तलभ्यानि चात्मनः । आनीय स्नाप्य तल्लिंगं पूजयामास भक्तितः

తన చేతికి అందిన పుష్పాలన్నీ తెచ్చి, ఆ లింగాన్ని స్నానింపజేసి భక్తితో పూజించాడు।

Verse 33

गंधालंकारवासांसि धूपदीपाक्षतादिकम् । विधाय कृत्रिमैर्दिव्यैर्नैवेद्यं चाप्यकल्पयत्

అతడు సుగంధాలు, ఆభరణాలు, వస్త్రాలు, ధూపం, దీపం, అక్షతలు మొదలైనవన్నీ సమకూర్చి; కృత్రిమమైనా దివ్యశోభగల పదార్థాలతో నైవేద్యమును కూడా సిద్ధం చేశాడు।

Verse 34

भूयोभूयः समभ्यर्च्य पत्रैः पुष्पैर्मनोरमैः । नृत्यं च विविधं कृत्वा प्रणनाम पुनःपुनः

అతడు మనోహరమైన ఆకులు, పుష్పాలతో మళ్లీ మళ్లీ అర్చన చేసి; వివిధ నృత్యాలు చేసి, పునఃపునః ప్రణామం చేశాడు।

Verse 35

एवं पूजां प्रकुर्वाणं शिवस्यानन्यमानसम् । सा पुत्रं प्रणयाद्गोपी भोजनाय समा ह्वयत्

ఇలా పూజ చేస్తూ అతని మనస్సు పూర్తిగా శివునిలోనే ఏకాగ్రంగా ఉండగా; స్నేహంతో గోపీమాత తన కుమారుణ్ని భోజనానికి పిలిచింది।

Verse 36

मात्राहूतोपि बहुशः स पूजासक्तमानसः । बालोपि भोजनं नच्छत्तदा माता स्वयं ययौ

తల్లి ఎన్నిసార్లు పిలిచినా అతని మనస్సు పూజలోనే లీనమై ఉండింది; బాలుడైనా భోజనానికి వెళ్లలేదు, అప్పుడు తల్లి తానే అక్కడికి వెళ్లింది।

Verse 37

तं विलोक्य शिवस्याग्रे निषण्णं मी लितेक्षणम् । चकर्ष पाणिं संगृह्य कोपेन समताडयत्

శివుని ముందర కూర్చొని కన్నులు మూసుకున్న అతడిని చూసి, ఆమె అతని చేతిని పట్టుకొని లాగింది; ఆపై కోపంతో అతడిని కొట్టింది।

Verse 38

आकृष्टस्ताडितो वापि नागच्छत्स्वसुतो यदा । तां पूजां नाशयामास क्षिप्त्वा लिंगं विदूरतः

లాగి కొట్టినప్పటికీ తన కుమారుడు రాకపోయినప్పుడు, ఆమె ఆ పూజను నాశనం చేసి లింగాన్ని దూరంగా విసిరివేసింది।

Verse 39

हाहेति रुदमानं तं निर्भर्त्स्य स्वसुतं तदा । पुनर्विवेश स्वगृहं गोपी रोषसमन्विता

అప్పుడు ‘హా! హా!’ అంటూ ఏడుస్తున్న తన కుమారుణ్ణి గద్దించి, కోపంతో నిండిన ఆ గోపీ మళ్లీ తన ఇంటిలోకి ప్రవేశించింది।

Verse 40

मात्रा विनाशितां पूजां दृष्ट्वा देवस्य शूलिनः । देवदेवेति चुक्रोश निपपात स बालकः

తల్లి చేత త్రిశూలధారి దేవుని పూజ నాశనమైనదాన్ని చూసి, ఆ బాలుడు ‘దేవదేవా!’ అని కేక వేసి నేలపై పడిపోయాడు।

Verse 41

प्रनष्टसंज्ञः सहसा बाष्पपूरपरिप्लुतः । लब्धसंज्ञो मुहूर्तेन चक्षुषी उदमीलयत्

అతడు అకస్మాత్తుగా స్పృహ కోల్పోయి కన్నీటి ప్రవాహంతో తడిసిపోయాడు; క్షణంలోనే స్పృహ వచ్చి కళ్లను తెరిచాడు।

Verse 42

ततो मणिस्तंभविराजमानं हिरण्मयद्वारकपाटतोरणम् । महार्हनीलामलवज्रवेदिकं तदेव जातं शिबिरं शिवालयम्

అప్పుడు అదే శిబిరం శివాలయంగా మారింది—రత్నస్తంభాలతో ప్రకాశిస్తూ, స్వర్ణ ద్వారకపాటాలు మరియు తోరణాలతో అలంకృతమై, అమూల్యమైన నిర్మల నీలమణులు మరియు వజ్రాలతో జడితమైన వేదికతో కూడి।

Verse 43

संतप्तहेम कलशैर्बहुभिर्विचित्रैः प्रोद्भासितस्फटिकसौधतलाभिरामम् । रम्यं च तच्छिवपुरं वरपीठमध्ये लिंगं च रत्नसहितं स ददर्श बालः

తప్త స్వర్ణపు అనేక విచిత్ర కలశాలతో అలంకృతమై, ప్రకాశించే స్ఫటిక సౌధాలతో మనోహరమైన ఆ శివపురాన్ని బాలుడు దర్శించాడు; అలాగే వరపీಠమధ్యంలో రత్నసహితమైన శివలింగాన్నీ చూచాడు।

Verse 44

स दृष्ट्वा सहसोत्थाय भीतविस्मितमानसः । निमग्न इव संतोषात्परमानंदसागरे

అది చూసిన వెంటనే అతడు సహసా లేచి నిలిచాడు; భయవిస్మయాలతో మనస్సు నిండిపోయి, సంతోషవశాత్ పరమానందసాగరంలో మునిగినవాడిలా అయ్యాడు।

Verse 45

विज्ञाय शिवपूजाया माहात्म्यं तत्प्रभावतः । ननाम दंडवद्भूमौ स्वमातुरघशांतये

ఆ ప్రభావం వల్ల శివపూజ మహాత్మ్యాన్ని గ్రహించి, తన తల్లి పాపశాంతి కోసం ఆ బాలుడు భూమిపై దండవత్ నమస్కరించాడు।

Verse 46

देव क्षमस्व दुरितं मम मातुरुमापते । मूढायास्त्वामजानंत्याः प्रसन्नो भव शंकर

హే దేవా, హే ఉమాపతే, నా తల్లి చేసిన దురితాన్ని క్షమించుము; ఆమె మూఢురాలు, నిన్ను ఎరుగదు—హే శంకరా, ప్రసన్నుడవు కమ్ము।

Verse 47

यद्यस्ति मयि यत्किंचित्पुण्यं त्वद्भक्तिसंभवम् । तेनापि शिव मे माता तव कारुण्यमाप्नुयात्

నాలో నీ భక్తి వల్ల పుట్టిన ఏ కొంచెమైనా పుణ్యం ఉంటే, ఆ పుణ్యంతోనే, హే శివా, నా తల్లి నీ కరుణను పొందుగాక।

Verse 48

इति प्रसाद्य गिरिशं भूयोभूयः प्रणम्य च । सूर्ये चास्तं गते बालो निर्जगाम शिवालयात्

ఇలా గిరీశుడు (శివుడు) ప్రసన్నుడగునట్లు చేసి, మళ్లీ మళ్లీ నమస్కరించి, సూర్యుడు అస్తమించిన తరువాత ఆ బాలుడు శివాలయం నుండి బయటికి వచ్చెను।

Verse 49

अथापश्यत्स्वशिबिरं पुरंदरपुरोपमम् । सद्यो हिरण्मयीभूतं विचित्रविभवोज्ज्वलम्

అనంతరం అతడు తన శిబిరనివాసాన్ని చూచెను; అది పురందరుడు (ఇంద్రుడు) నగరంలా ఉండి, క్షణంలోనే స్వర్ణమయమై, విచిత్ర వైభవంతో ప్రకాశించెను।

Verse 50

सोंतः प्रविश्य भवनं मोदमानो निशामुखे । महामणिगणाकीर्णं हेमराशिसमुज्ज्वलम्

రాత్రి ఆరంభంలో ఆనందంతో అతడు ఇంటిలో ప్రవేశించెను; అది మహామణుల సమూహాలతో నిండిపోయి, బంగారు రాశులవలె ప్రకాశించుచున్నది అని చూచెను।

Verse 51

तत्रापश्यत्स्वजननीं स्मरंतीमकुतोभयाम् । महार्हरत्न पर्यंके सितशय्यामधिश्रिताम्

అక్కడ అతడు తన తల్లిని చూచెను; ఆమె అతనిని స్మరించుచు, ఎటువంటి భయమూ లేనిదిగా ఉండెను; అమూల్య రత్నాల పర్యంకంపై ఉన్న తెల్లని శయ్యపై ఆమె ఆసీనురాలై ఉండెను।

Verse 52

रत्नालंकारदीप्तांगीं दिव्यांबरविराजिनीम् । दिव्यलक्षणसंपन्नां साक्षात्सुरवधूमिव

ఆమె అవయవాలు రత్నాభరణాలతో ప్రకాశించుచుండెను; ఆమె దివ్య వస్త్రాలతో విరాజిల్లెను—దివ్య లక్షణసంపన్నగా, ప్రత్యక్షంగా దేవాంగన వలె కనిపించెను।

Verse 53

जवेनोत्थापयामास संभ्रमोत्फुल्ललोचनः । अंब जागृहि भद्रं ते पश्येदं महदद्भुतम्

అతడు తొందరగా, ఉత్సాహంతో విప్పారిన కన్నులతో ఆమెను లేపాడు— “అమ్మా, మేల్కొను; నీకు మంగళం కలుగుగాక. ఈ మహద్భుతాన్ని చూడు।”

Verse 54

इति प्रबोधिता गोपी स्वपुत्रेण महात्मना । ततोऽपश्यत्स्वजननी स्मयन्ती मुकुटोज्ज्वला

ఇలా మహాత్ముడైన తన కుమారునిచే మేల్కొల్పబడిన గోపీ, తరువాత కిరీటంతో ప్రకాశిస్తూ చిరునవ్వుతో ఉన్న తన జననిని చూసింది।

Verse 55

ससंभ्रमं समुत्थाय तत्सर्वं प्रत्यवेक्षत । अपूर्वमिव चात्मानमपूर्वमिव बालकम्

ఆమె ఆశ్చర్యంతో లేచి, ఆ సమస్తాన్ని పరిశీలించింది; తనను కూడా అపూర్వంగా, ఆ బాలుణ్ణి కూడా అపూర్వంగా చూసింది।

Verse 56

अपूर्वं च स्वसदनं दृष्ट्वा सीत्सुखविह्वला । श्रुत्वा पुत्रमुखात्सर्वं प्रसादं गिरिजापतेः

తన ఇంటిని కూడా అపూర్వంగా చూసి ఆమె ఆనందంతో విహ్వలమైంది; అలాగే కుమారుని నోట గిరిజాపతి (శివ) అనుగ్రహం యొక్క సమస్త వృత్తాంతాన్ని విని।

Verse 57

राज्ञे विज्ञापयामास यो भजत्यनिशं शिवम् । स राजा सहसागत्य समाप्त नियमो निशि

ఆమె రాజుకు వినవించింది— “ఎవడు నిరంతరం శివుని భజిస్తాడో”; అప్పుడు ఆ రాజు వెంటనే వచ్చి, రాత్రిలో తన నియమాన్ని సమాప్తం చేశాడు।

Verse 58

ददर्श गोपिकासूनोः प्रभावं शिवतोषजम् । हिरण्मयं शिवस्थानं लिंगं मणिमयं तथा

అతడు గోపికా-పుత్రుని మహిమను దర్శించాడు; అది శివప్రసన్నత నుండి జనించినది. స్వర్ణమయ శివస్థానం, అలాగే మణిమయ లింగమును కూడా చూచెను।

Verse 59

गोपवध्वाश्च सदनं माणि क्यवरकोज्ज्वलम् । दृष्ट्वा महीपतिः सर्वं सामात्यः सपुरोहितः

గోపవధువు నివాసము ఉత్తమ మాణిక్యములతో ప్రకాశించుచుండెను; దానిని చూచి రాజు మంత్రులతోను పురోహితునితోను కలిసి సమస్తమును దర్శించెను।

Verse 60

मुहूर्तं विस्मितधृतिः परमानंदनिर्भरः । प्रेम्णा वाष्पजलं मुंचन्परिरेभे तम र्भकम्

క్షణమాత్రం అతడు విస్మయంతో స్థిరబుద్ధిగా నిలిచెను, పరమానందంతో నిండెను; ప్రేమాశ్రువులు విడిచుచూ ఆ బాలుడిని ఆలింగనం చేసెను।

Verse 61

एवमत्यद्भुताकाराच्छिवमाहात्म्यकीर्त्तनात् । पौराणां संभ्रमाच्चैव सा रात्रिः क्षणतामगात्

ఇట్లు ఆ అత్యద్భుత దర్శనమువలన, శివమాహాత్మ్య కీర్తనమువలన, పట్టణవాసుల ఉత్సుక విస్మయమువలన ఆ రాత్రి క్షణమాత్రమై గడిచెను।

Verse 62

अथ प्रभाते युद्धाय पुरं संरुध्य संस्थिताः । राजानश्चारवक्त्रेभ्यः शुश्रुवुः परमाद्भुतम्

అనంతరం ప్రభాతమున యుద్ధార్థం పురమును చుట్టుముట్టి నిలిచిన రాజులు, చారులు మరియు ప్రకటకుల నోట పరమాద్భుతమైన వార్తను వినిరి।

Verse 63

ते त्यक्तवैराः सहसा राजानश्चकिता भृशम् । न्यस्तशस्त्रा निविविशुश्चंद्रसेनानुमोदिताः

ఆ రాజులు వెంటనే వైరం విడిచి అత్యంత ఆశ్చర్యపడ్డారు. చంద్రసేన అనుమతితో ఆయుధాలు దించి లోనికి ప్రవేశించారు.

Verse 64

तां प्रविश्य पुरीं रम्यां महाकालं प्रणम्य च । तद्गोपवनितागेहमाजग्मुः सर्वभूभृतः

ఆ మనోహర నగరంలో ప్రవేశించి మహాకాలుని నమస్కరించి, ఆపై ఆ గోపస్త్రీ ఇంటికి ఆ రాజులందరూ వెళ్లారు.

Verse 65

ते तत्र चंद्रसेनेन प्रत्युद्गम्याभि पूजिताः । महार्हविष्टरगताः प्रीत्यानंदन्सुविस्मिताः

అక్కడ చంద్రసేన ముందుకు వచ్చి వారిని స్వాగతించి సత్కరించాడు. అత్యంత విలువైన ఆసనాలపై కూర్చొని వారు ప్రేమతో, విస్మయంతో ఆనందించారు.

Verse 66

गोपसूनोः प्रसादाय प्रादुर्भूतं शिवालयम् । लिंगं च वीक्ष्य सुमहच्छिवे चक्रुः परां मतिम्

గోప కుమారునిపై కృపవశాత్తు ప్రాదుర్భవించిన శివాలయాన్ని, మహాలింగాన్ని దర్శించి వారు శివునిపై పరమ నిశ్చయాన్ని స్థిరపరిచారు.

Verse 67

तस्मै गोपकुमाराय प्रीतास्ते सर्वभूभुजः । वासोहिरण्यरत्नानि गोमहिष्यादिकं धनम्

సంతోషించిన ఆ రాజులందరూ ఆ గోపకుమారునికి వస్త్రాలు, బంగారం, రత్నాలు, అలాగే ఆవులు-గేదెల వంటి ధనాన్ని దానంగా ఇచ్చారు.

Verse 68

गजानश्वान्रथान्रौक्माञ्छत्र यानपरिच्छदान् । दासान्दासीरनेकाश्च ददुः शिवकृपार्थिनः

శివకృపను పొందాలని కోరుతూ వారు దానంగా ఏనుగులు, గుర్రాలు, స్వర్ణరథాలు, ఛత్రాలు, వాహనాలు మరియు వాటి సమస్త పరిచ్ఛదాలు, అలాగే అనేక దాసులు దాసీలను సమర్పించారు।

Verse 69

येये सर्वेषु देशेषु गोपास्तिष्ठंति भूरिशः । तेषां तमेव राजानं चक्रिरे सर्व पार्थिवाः

ఎక్కడెక్కడ అనేక గోపాలు నివసించారో, ఆ ఆ దేశాలలోని సమస్త రాజులు ఆ వ్యక్తినే తమ రాజుగా నియమించారు।

Verse 70

अथास्मिन्नंतरे सर्वैस्त्रिदशैरभिपूजितः । प्रादुर्बभूव तेजस्वी हनूमान्वानरेश्वरः

అదే సమయంలో సమస్త దేవతలచే పూజింపబడిన తేజోవంతుడైన వానరేశ్వరుడు హనుమాన్ ప్రత్యక్షమయ్యాడు।

Verse 71

तस्याभिगमनादेव राजानो जातसंभ्रमाः । प्रत्युत्थाय नमश्चक्रुर्भक्तिनम्रात्ममूर्त्तयः

ఆయన సమీపించగానే రాజులు భక్తిశ్రద్ధలతో ఉత్సాహభరితులై, లేచి నిలబడి వినయమూర్తులై నమస్కరించారు।

Verse 72

तेषां मध्ये समासीनः पूजितः प्लवगेश्वरः । गोपात्मजं समाश्लिष्य राज्ञो वीक्ष्येदमववीत्

వారిమధ్య ఆసీనుడై పూజింపబడిన ప్లవగేశ్వరుడు గోపపుత్రుని ఆలింగనం చేసి, రాజుల వైపు చూసి ఈ మాటలు పలికాడు।

Verse 73

सर्वे शृणुत भद्रं वो राजानो ये च देहिनः । शिवपूजामृते नान्या गतिरस्ति शरीरिणाम

మీ అందరూ వినండి—మీకు మంగళం కలుగుగాక—ఓ రాజులారా, సమస్త దేహధారులారా! శివపూజను తప్ప దేహులకు మరొక నిజమైన గతి గానీ శరణు గానీ లేదు।

Verse 74

एष गोपसुतो दिष्ट्या प्रदोषे मंदवा सरे । अमंत्रेणापि संपूज्य शिवं शिवमवाप्तवान्

దైవానుగ్రహంతో ఈ గోపపుత్రుడు మణ్డవా సరస్సు వద్ద ప్రదోషకాలంలో, మంత్రం లేకున్నా శివుని సమ్యకంగా పూజించి శివుని శుభకృప/పదాన్ని పొందాడు।

Verse 75

मंदवारे प्रदोषोऽयं दुर्लभः सर्वदेहिनाम् । तत्रापि दुर्लभतरः कृष्णपक्षे समागते

మణ్డవారము (సోమవారం) నాడు వచ్చే ఈ ప్రదోషం సమస్త దేహధారులకు దుర్లభం; అదే కృష్ణపక్షంలో సంభవిస్తే మరింత దుర్లభతరం।

Verse 76

एष पुण्यतमो लोके गोपानां कीर्तिवर्धनः । अस्य वंशेऽष्टमो भावी नंदोनाम महायशाः । प्राप्स्यते तस्य पुत्रत्वं कृष्णो नारा यणः स्वयम्

ఈయన లోకంలో అత్యంత పుణ్యవంతుడు, గోపుల కీర్తిని పెంపొందించువాడు. ఇతని వంశంలో ఎనిమిదవ వాడు ‘నంద’ అనే మహాయశస్సుతో ప్రసిద్ధుడవుతాడు; అతనికి స్వయంగా నారాయణుడు—కృష్ణుడు—పుత్రుడిగా జన్మిస్తాడు।

Verse 77

अद्यप्रभृति लोकेस्मिन्नेष गोपालनंदनः । नाम्ना श्रीकर इत्युच्चैर्लोके ख्यातिं गमिष्यति

ఈ రోజు నుంచే ఈ లోకంలో ఈ గోపాలనందనుడు ‘శ్రీకర’ అనే నామంతో ప్రజల్లో విస్తృతమైన ఖ్యాతిని పొందుతాడు।

Verse 78

सूत उवाच । एवमुक्त्वांजनीसूनुस्तस्मै गोपकसूनवे । उपदिश्य शिवाचारं तत्रैवांतरधीयत

సూతుడు పలికెను—ఇట్లు చెప్పి అంజనీసుత హనుమంతుడు ఆ గోపకుని కుమారునికి శివాచారాన్ని ఉపదేశించి, అక్కడికక్కడే అంతర్ధానమయ్యెను।

Verse 79

ते च सर्वे महीपालाः संहृष्टाः प्रतिपूजिताः । चन्द्रसेनं समामंत्र्य प्रतिजग्मुर्यथागतम्

ఆ రాజులందరూ హర్షితులై యథోచితంగా సత్కరింపబడి, చంద్రసేనుని అనుమతి తీసుకొని వచ్చినట్లే తిరిగి వెళ్లిరి।

Verse 80

श्रीकरोऽपि महातेजा उपदिष्टो हनूमता । ब्राह्मणैः सह धर्मज्ञैश्चक्रे शम्भोः समर्हणम्

మహాతేజస్సుగల శ్రీకరుడును హనుమంతుని ఉపదేశం పొందినవాడై, ధర్మజ్ఞ బ్రాహ్మణులతో కలిసి శంభువును యథావిధిగా ఆరాధించెను।

Verse 81

कालेन श्रीकरः सोऽपि चंद्रसेनश्च भूपतिः । समाराध्य शिवं भक्त्या प्रापतुः परमं पदम्

కాలక్రమేణ శ్రీకరుడును భూపతి చంద్రసేనుడును—ఇద్దరూ భక్తితో శివుని సమారాధించి పరమపదాన్ని పొందిరి।

Verse 82

इदं रहस्यं परमं पवित्रं यशस्करं पुण्यमहर्द्धिवर्धनम् । आख्यानमाख्यातमघौघनाशनं गौरीशपादांबुजभक्तिवर्धनम्

ఇది పరమ రహస్యం—అత్యంత పవిత్రం, యశస్సును ప్రసాదించేది, పుణ్యమును మరియు ఐశ్వర్యమును వర్ధింపజేయేది. ఈ ఆఖ్యానం పాపప్రవాహాలను నశింపజేసి గౌరీశుని పాదపద్మభక్తిని పెంపొందిస్తుంది।