Adhyaya 90

Verse 1

श्रीमार्कण्डेय उवाच । रेवाया उत्तरे कूले वैष्णवं तीर्थमुत्तमम् । जलशायीति वै नाम विख्यातं वसुधातले

శ్రీ మార్కండేయుడు పలికెను—రేవా నదికి ఉత్తర తీరంలో పరమోత్తమమైన వైష్ణవ తీర్థం ఉంది. అది ‘జలశాయీ’ అనే నామంతో భూమండలంలో ప్రసిద్ధి పొందింది.

Verse 2

दानवानां वधं कृत्वा सुप्तस्तत्र जनार्दनः । चक्रं प्रक्षालितं तत्र देवदेवेन चक्रिणा । सुदर्शनं च निष्पापं रेवाजलसमाश्रयात्

దానవులను సంహరించిన తరువాత జనార్దనుడు అక్కడ నిద్రించెను. అక్కడ చక్రధారి దేవదేవుడు తన చక్రాన్ని ప్రక్షాళన చేసెను; రేవా జలాశ్రయంతో సుదర్శనం పాపరహితమైంది.

Verse 3

युधिष्ठिर उवाच । चक्रतीर्थं समाचक्ष्व मुनिसंघैश्च वन्दितम् । विष्णोः प्रभावमतुलं रेवायाश्चैव यत्फलम्

యుధిష్ఠిరుడు పలికెను—మునిసంఘములచే వందింపబడిన చక్రతీర్థాన్ని వివరించండి. విష్ణువின் అతుల ప్రభావం మరియు రేవా వల్ల లభించే ఫలాన్ని కూడా నాకు చెప్పండి.

Verse 4

श्रीमार्कण्डेय उवाच । साधु साधु महाप्राज्ञ विरक्तस्त्वं युधिष्ठिर । गुह्याद्गुह्यतरं तीर्थं निर्मितं चक्रिणा स्वयम्

శ్రీ మార్కండేయుడు పలికెను— సాధు, సాధు, మహాప్రాజ్ఞ యుధిష్ఠిరా! నీవు వైరాగ్యసంపన్నుడవు. ఇది గుహ్యములకన్నా గుహ్యతరమైన తీర్థము; స్వయంగా చక్రధారి భగవానుడే దీనిని నిర్మించాడు.

Verse 5

तत्तेऽहं सम्प्रवक्ष्यामि कथां पापप्रणाशिनीम् । आसीत्पुरा महादैत्यस्तालमेघ इति श्रुतः

ఇప్పుడు నేను నీకు పాపనాశిని అయిన ఆ కథను చెప్పుదును. పూర్వకాలంలో ‘తాలమేఘ’ అని ప్రసిద్ధుడైన ఒక మహాదైత్యుడు ఉండెను.

Verse 6

तेन देवा जिताः सर्वे हृतराज्या नराधिप । यज्ञभागान् स्वयं भुङ्क्ते अहं विष्णुर्न संशयः

అతనిచేత సమస్త దేవతలు జయింపబడి వారి రాజ్యాలు హరింపబడ్డాయి, ఓ నరాధిపా. అతడు తానే యజ్ఞభాగాలను భుజించి— ‘నేనే విష్ణువు, సందేహమే లేదు’ అని చెప్పెను.

Verse 7

धनदस्य हृतं चित्तं हृतः शक्रस्य वारणः । इन्द्राणीं वाञ्छते पापो हयरत्नं रवेरपि

అతడు ధనదుడు (కుబేరుడు) యొక్క చిత్తము/ధనమును హరించి, శక్రుడు (ఇంద్రుడు) యొక్క గజమును కూడా అపహరించాడు. ఆ పాపి ఇంద్రాణిని కోరెను; రవిదేవుని రత్నసమాన అశ్వమును కూడా ఆశించెను.

Verse 8

तालमेघभयात्पार्थ रविरुद्राः सवासवाः । यमः स्कन्दो जलेशोऽग्निर्वायुर्देवो धनेश्वरः

హే పార్థా! తాలమేఘ భయముచేత సూర్యుడు, రుద్రులు ఇంద్రునితో కూడిన దేవతలు, యముడు, స్కందుడు, జలాధిపతి వరుణుడు, అగ్ని, వాయుదేవుడు, ధనాధిపతి కుబేరుడు—

Verse 9

सवाक्पतिमहेशाश्च नष्टचित्ताः पितामहम् । गता देवा ब्रह्मलोकं तत्र दृष्ट्वा पितामहम्

వాక్పతి (బృహస్పతి) మరియు మహేశునితో కలిసి, మనస్సు కలత చెందిన దేవతలు బ్రహ్మలోకానికి వెళ్లారు. అక్కడ వారు పితామహుడు బ్రహ్మదేవుని దర్శించారు.

Verse 10

तुष्टुवुर्विविधैः स्तोत्रैर्वागीशप्रमुखाः सुराः । गुणत्रयविभागाय पश्चाद्भेदमुपेयुषे

వాగీశుని నాయకత్వంలో దేవతలు అనేక స్తోత్రాలతో ఆయనను స్తుతించారు—త్రిగుణాల విభజన క్రమార్థం తరువాత సృష్టిలో భేదరూపంగా వ్యక్తమయ్యే ఆయనను.

Verse 11

दृष्ट्वा देवान्निरुत्साहान् विवर्णानवनीपते । प्रसादाभिमुखो देवः प्रत्युवाच दिवौकसः

ఓ రాజా, ఉత్సాహహీనులై వర్ణహీనులైన దేవతలను చూసి, కరుణాప్రసన్నుడైన ప్రభువు వారి వైపు దృష్టి సారించి స్వర్గవాసులకు ప్రత్యుత్తరం పలికాడు.

Verse 12

ब्रह्मोवाच । स्वागतं सुरसङ्घस्य कान्तिर्नष्टा पुरातनी । हिमक्लिष्टप्रभावेण ज्योतींषीव मुखानि वः

బ్రహ్ముడు పలికెను—ఓ దేవసంఘమా, స్వాగతం. మీ పూర్వ కాంతి నశించినట్లుగా ఉంది; మంచు కఠిన ప్రభావంతో మసకబారిన దీపాలవలె మీ ముఖాలు కనిపిస్తున్నాయి.

Verse 13

प्रशमादर्चिषामेतदनुद्गीर्णं सुरायुधम् । वृत्रस्य हन्तुः कुलिशं कुण्ठितश्रीव लक्ष्यते

దేవతల ఆయుధం ఇక మునుపటిలా జ్వాలలతో ప్రకాశించడం లేదు; వృత్రహంత ఇంద్రుని వజ్రం కూడా తన తేజస్సు మసకబారినట్లుగా, ముదిరినట్లుగా కనిపిస్తోంది.

Verse 14

किं चायमरिदुर्वारः पाणौ पाशः प्रचेतसः । मन्त्रेण हतवीर्यस्य फणिनो दैन्यमाश्रितः

ఇంకా ఏమిటి—ప్రచేతస వరుణుని చేతిలోనున్న అజేయ పాశము, మంత్రబలంతో వీర్యహీనుడైన ఫణి వలె దైన్యస్థితిని ఎలా పొందింది?

Verse 15

कुबेरस्य मनःशल्यं शंसतीव पराभवम् । अपविद्धगतो वायुर्भग्नशाख इव द्रुमः

కుబేరుని అంతఃశూలము పరాభవాన్ని ప్రకటిస్తున్నట్లుంది; వాయువు కూడా తన గమనమునుండి పడిపోయి, విరిగిన కొమ్మల చెట్టువలె కనిపిస్తున్నాడు.

Verse 16

यमोऽपि विलिखन्भूमिं दण्डेनास्तमितत्विषा । कुरुतेऽस्मिन्नमोघोऽपि निर्वाणालातलाघवम्

యముడుకూడా, కాంతి మసకబారిన తన దండంతో భూమిని గీచుతూ, అచ్యుతమైన దండాన్నికూడా ఆరిపోయిన అగ్నికడ్డీ వలె తేలికగా, నిష్ప్రభంగా చేస్తున్నాడు.

Verse 17

अमी च कथमादित्याः प्रतापक्षतिशीतलाः । चित्रन्यस्ता इव गताः प्रकामालोकनीयताम्

మరి ఈ ఆదిత్యులు ఎలా—ప్రతాపహానితో చల్లబడిపోయారు? వారు చిత్రంలో ఉంచిన రూపాలవలె, కేవలం చూడదగినవారై, జీవతేజస్సు లేనివారిగా కనిపిస్తున్నారు.

Verse 18

तद्ब्रूत वत्साः किमितः प्रार्थयध्वं समागताः । किमागमनकृत्यं वो ब्रूत निःसंशयं सुराः

కాబట్టి చెప్పండి, వత్సులారా—మీరు ఇక్కడ ఏమి కోరడానికి సమాగతులయ్యారు? ఓ సురులారా, మీ రాక యొక్క ఉద్దేశ్యాన్ని నిస్సందేహంగా చెప్పండి.

Verse 19

मयि सृष्टिर्हि लोकानां रक्षा युष्मास्ववस्थिता । ततो मन्दानिलोद्भूतकमलाकरशोभिना

లోకాల సృష్టి నాయందే స్థితమై ఉంది; వాటి రక్షణ మీలో స్థాపితమై ఉంది. అందువల్ల మృదువాయువు కదిలించిన కమలవన శోభవలె ప్రకాశిస్తూ…

Verse 20

गुरुं नेत्रसहस्रेण प्रेरयामास वृत्रहा । स द्विनेत्रं हरेश्चक्षुः सहस्रनयनाधिकम्

వృత్రహా ఇంద్రుడు తన సహస్రనేత్రాలతో గురువును ప్రేరేపించాడు. అప్పుడు హరి యొక్క ద్వినేత్ర దృష్టి, సహస్రనయనుడి దృష్టికి తక్కువగా నిలిచింది.

Verse 21

वाचस्पतिरुवाचेदं प्राञ्जलिर्जलजासनम् । युष्मद्वंशोद्भवस्तात तालमेघो महाबलः

వాచస్పతి అంజలి ఘటించి పద్మాసన బ్రహ్మను ఉద్దేశించి ఇలా అన్నాడు— “తాతా, మీ వంశమునుండి ‘తాలమేఘ’ అనే మహాబలుడు జన్మించాడు.”

Verse 22

उपतापयते देवान्धूमकेतुरिवोच्छ्रितः । तेन देवगणाः सर्वे दुःखिता दानवेन च

అతడు ఎత్తుగా లేచిన ధూమకేతువలె దేవతలను దహింపజేస్తున్నాడు. ఆ దానవుని వల్ల సమస్త దేవగణాలు దుఃఖితులయ్యారు.

Verse 23

तालमेघो दैत्यपतिः सर्वान्नो बाधते बली । तस्मात्त्वां शरणं प्राप्ताः शरणं नो विधे भव

దైత్యపతి మహాబలుడు తాలమేఘుడు మమ్మల్ని అందరినీ బాధిస్తున్నాడు. అందువల్ల మేము మీ శరణు పొందాము—హే విధాత బ్రహ్మా, మా ఆశ్రయమవండి.

Verse 24

ततः प्रसन्नो भगवान् वेधास्तानब्रवीद्वचः

అప్పుడు ప్రసన్నుడైన భగవాన్ వేద్హా (బ్రహ్మ) వారితో ఈ వచనములు పలికెను।

Verse 25

ब्रह्मोवाच । तालमेघेन वो मध्ये बली तेन समः सुराः । विना माधवदेवेन साध्यो मे नैव दानवः

బ్రహ్ముడు పలికెను—మీ మధ్య తాళమేఘుడు బలవంతుడు; పరాక్రమంలో దేవులతో సముడు. మాధవదేవుడు (విష్ణువు) లేకుండా ఆ దానవుడు నాకు వశమగడు।

Verse 26

ततः सुरगणाः सर्वे विरिञ्चिप्रमुखा नृप । क्षीरोदं प्रस्थिताः सर्वे दुःखितास्तेन वैरिणा

అప్పుడు, ఓ రాజా, విరించి (బ్రహ్మ) నాయకత్వంలో సమస్త దేవగణములు ఆ శత్రువుచేత దుఃఖితులై క్షీరోదమునకు బయలుదేరిరి।

Verse 27

त्वरिताः प्रस्थिता देवाः केशवं द्रष्टुकाम्यया । क्षीरोदं सागरं गत्वास्तुवंस्ते जलशायिनम्

కేశవుని దర్శించాలనే కోరికతో దేవతలు త్వరగా బయలుదేరి, క్షీరోదసాగరమునకు వెళ్లి జలశాయిని ప్రభువును స్తుతించిరి।

Verse 28

देवा ऊचुः । जगदादिरनादिस्त्वं जगदन्तोऽप्यनन्तकः । जगन्मूर्तिरमूर्तिस्त्वं जय गीर्वाणपूजित

దేవులు పలికిరి—నీవు జగదాది, అయినను అనాది; నీవు జగదంతము, అయినను అనంతుడు. నీవు జగన్మూర్తి, అలాగే అమూర్తి. జయము, ఓ గీర్వాణపూజితా!

Verse 29

जय क्षीरोदशयन जय लक्ष्म्या सदा वृत । जय दानवनाशाय जय देवकिनन्दन

జయము, క్షీరసాగరశయన! జయము, లక్ష్మీదేవితో సదా వృతుడా! జయము, దానవనాశక! జయము, దేవకీనందన!

Verse 30

जय शङ्खगदापाणे जय चक्रधर प्रभो । इति देवस्तुतिं श्रुत्वा प्रबुद्धो जलशाय्यथ

జయము, శంఖగదాపాణీ! జయము, చక్రధర ప్రభూ! ఈ దేవస్తుతిని విని జలశయి భగవానుడు అప్పుడు మేల్కొన్నాడు।

Verse 31

उवाच मधुरां वाणीं मेघगम्भीरनिस्वनाम् । किमर्थं बोधितो ब्रह्मन् समर्थैर्वः सुरासुरैः

ఆయన మేఘగంభీర నాదముతో కూడిన మధుర వాణితో పలికెను— “హే బ్రహ్మన్! సమర్థులైన మీరు దేవాసురులందరూ ఏ కారణంతో నన్ను మేల్కొల్పారు?”

Verse 32

ब्रह्मोवाच । तालमेघभयात्कृष्ण सम्प्राप्तास्तव मन्दिरम् । न वध्यः कस्यचित्पापस्तालमेघो जनार्दन

బ్రహ్ముడు పలికెను— “హే కృష్ణా! తాలమేఘ భయంతో మేము నీ మందిరానికి వచ్చాము. హే జనార్దనా! ఆ పాపి తాలమేఘుడు ఎవరిచేతనూ వధింపబడడు।”

Verse 33

त्वमेव जहि तं दुष्टं मृत्युं यास्यति नान्यथा

“నీవే ఆ దుష్టుణ్ని సంహరించుము; ఇతరథా అతడు మరణాన్ని పొందడు।”

Verse 34

श्रीकृष्ण उवाच । स्वस्थानं गम्यतां देवाः स्वकीयां लभत प्रजाम् । दुष्टात्मानं हनिष्यामि तालमेघं महाबलम्

శ్రీకృష్ణుడు పలికెను—ఓ దేవతలారా, మీ మీ స్వస్థానాలకు వెళ్లి మీ ప్రజలను మళ్లీ పొందండి. నేను ఆ దుష్టాత్ముడైన మహాబలుడు తాళమేఘుని సంహరిస్తాను.

Verse 35

स्थानं ब्रुवन्तु मे देवा वसेद्यत्र स दानवः

ఓ దేవతలారా, నాకు చెప్పండి—ఆ దానవుడు ఎక్కడ నివసిస్తున్నాడో ఆ స్థలాన్ని తెలియజేయండి.

Verse 36

देवा ऊचुः । हिमाचलगुहायां स वसते दानवेश्वरः । चतुर्विंशतिसाहस्रैः कन्याभिः परिवारितः

దేవతలు పలికిరి—ఆ దానవేశ్వరుడు హిమాచల గుహలో నివసిస్తున్నాడు; ఇరవై నాలుగు వేల కన్యలు అతనిని పరివేష్టించి ఉన్నారు.

Verse 37

तुरङ्गैः स्यन्दनैः कृष्ण संख्या तस्य न विद्यते । नटा नानाविधास्तत्र असंख्यातगुणा हरे

హే కృష్ణా, అతని గుర్రాలు మరియు రథాల సంఖ్యకు లెక్క లేదు. హే హరి, అక్కడ నానావిధ నాటకులు-కళాకారులు ఉన్నారు; వారి గుణాలు అసంఖ్యాతము.

Verse 38

द्विरदाः पर्वताकारा हयाश्च द्विरदोपमाः । महाबलो वसेत्तत्र गीर्वाणभयदायकः

అతని ఏనుగులు పర్వతాకారములు, గుర్రాలు కూడా ఏనుగుల వంటి బలముతో ఉన్నాయి. అక్కడే ఆ మహాబలుడు దేవతలకు భయాన్ని కలిగించువాడై నివసిస్తున్నాడు.

Verse 39

श्रुत्वा देवो वचस्तेषां देवानामातुरात्मनाम् । अचिन्तयद्गरुत्मन्तं शत्रुसङ्घविनाशनम्

ఆతురచిత్తులైన దేవతల మాటలు విని, ప్రభువు శత్రుసంఘవినాశకుడైన గరుత్మంతుడు (గరుడుడు)ను మనసులో ధ్యానించాడు।

Verse 40

चक्रं करेण संगृह्य गदाचक्रधरः प्रभुः । शार्ङ्गं च मुशलं सीरं करैर्गृह्य जनार्दनः

గదా-చక్రధారుడైన ప్రభువు చేతిలో సుదర్శన చక్రాన్ని గ్రహించాడు; జనార్దనుడు తన చేతులతో శార్ఙ్గ ధనుస్సు, ముషలం, సీరం (నాగలి) కూడా పట్టుకున్నాడు।

Verse 41

आरूढः पक्षिराजेन्द्रं वधार्थं दानवस्य च । दानवस्य पुरे पेतुरुत्पाता घोररूपिणः

పక్షిరాజేంద్రుడైన గరుడుని అధిరోహించి ఆయన దానవుని వధించుటకు బయలుదేరాడు; దానవుని నగరంలో భయంకరరూపమైన అపశకునాలు కురిసాయి।

Verse 42

गोमायुर्गृध्रमध्ये तु कपोतैः सममाविशत् । विना वातेन तस्यैव ध्वजदण्डः पपात ह

గృధ్రాల మధ్య పావురాలతో కలిసి ఒక నక్క ప్రవేశించింది; గాలి లేకుండానే ఆ ధ్వజదండం కూలి పడింది।

Verse 43

सर्पसूषकयोर्युद्धं तथा केसरिनागयोः । उन्मार्गाः सरितस्तत्रावहन्रक्तविमिश्रिताः । अकालतरुपुष्पाणि दृश्यन्ते स्म समन्ततः

అక్కడ సర్పాలు–ముంగిసల మధ్య యుద్ధం, అలాగే సింహాలు–ఏనుగుల మధ్య పోరు జరిగింది. నదులు మార్గం తప్పి రక్తమిశ్రిత జలాన్ని మోసుకుంటూ ప్రవహించాయి; అకాల పుష్పాలు చెట్లపై చుట్టూ కనిపించాయి।

Verse 44

ततः प्राप्तो जगन्नाथो हिमवन्तं नगेश्वरम् । पाञ्चजन्यश्वसहसा पूरितः पुरसन्निधौ

అనంతరం జగన్నాథుడు పర్వతాధిపతి హిమవంతుని చేరెను. నగరసన్నిధిలోనే పాంచజన్య శంఖధ్వని అకస్మాత్తుగా సంపూర్ణ బలంతో మ్రోగెను.

Verse 45

तेन शब्देन महता ह्यारूढो दानवेश्वरः । उवाच च तदा वाक्यं तालमेघो महाबलः

ఆ మహాశబ్దంతో దానవాధిపతి ఉలిక్కిపడి లేచెను. అప్పుడు మహాబలుడు తాలమేఘుడు ఈ వాక్యములు పలికెను.

Verse 46

तालमेघ उवाच । कोऽयं मृत्युवशं प्राप्तो ह्यज्ञात्वा मम विक्रमम् । धुन्धुमाराज्ञया ह्याशु स्वसैन्यपरिवारितः

తాలమేఘుడు అన్నాడు—నా విక్రమాన్ని తెలియక మరణవశానికి వచ్చినవాడు ఎవడు? ధుంధుమార ఆజ్ఞతో వెంటనే నా సైన్యంతో అతనిని చుట్టుముట్టండి!

Verse 47

बलादानय तं बद्ध्वा ममाग्रे बहुशालिनम्

బలవంతంగా అతనిని పట్టి బంధించి, ఆ మహాసంపన్నుని నా ముందుకు తీసుకురండి.

Verse 48

धुन्धुमार उवाच । आनयामि न सन्देहः सुरो यक्षोऽथ किन्नरः । स्यन्दनौघैः समायुक्तो गजवाजिभटैः सह

ధుంధుమారుడు అన్నాడు—నేను అతనిని తీసుకొస్తాను, సందేహమే లేదు; అతడు దేవుడైనా, యక్షుడైనా, కిన్నరుడైనా. రథాల ప్రవాహంతో, ఏనుగులు-గుర్రాలు-సైనికులతో కలిసి వచ్చినా సరే.

Verse 49

हृष्टस्ततो जगद्योनिः सुपर्णस्थो महाबलः । गृह्यतां गृह्यतामेष इत्युक्तास्तेन किंकराः

అప్పుడు గరుడారూఢుడైన జగద్యోని మహాబలుడు హర్షించాడు. అతని ఆజ్ఞతో సేవకులు—“పట్టుకోండి, పట్టుకోండి ఇతనిని!” అని కేకలు వేశారు.

Verse 50

चतुर्दिक्षु प्रधावन्त इतश्चेतश्च सर्वतः । सुपर्णेनाग्निरूपेण दग्धास्ते शलभा यथा

వారు నాలుగు దిక్కులకూ, ఇటూ అటూ అన్ని వైపులా పరుగెత్తారు; కానీ అగ్నిరూపుడైన సుపర్ణుడు వారిని చిమ్మటలవలె దహించాడు.

Verse 51

धुन्धुमारोऽपि कृष्णेन शरघातेन ताडितः । हतो वक्षःस्थले पापो मृतावस्थो रथोपरि

కృష్ణుని ఘోర బాణఘాతంతో తాడితుడైన ధుంధుమారుడూ—ఆ పాపి—వక్షస్థలంలో ఛేదింపబడి రథంపై మృతస్థితిలో పడ్డాడు.

Verse 52

हाहाकारं ततः सर्वे दानवाश्चक्रुरातुराः । तालमेघस्ततः क्रुद्धो रथारूढो विनिर्गतः । ददृशे केशवं पार्थ शङ्खचक्रगदाधरम्

అప్పుడు దానవులందరూ ఆతురులై హాహాకారం చేశారు. తదుపరి క్రోధించిన తాలమేఘుడు రథారూఢుడై బయలుదేరాడు. ఓ పార్థా, అతడు శంఖ-చక్ర-గదాధారి కేశవుని చూచెను.

Verse 53

तालमेघ उवाच । अन्ये ते दानवाः कृष्ण ये हताः समरे त्वया । हिरण्यकशिपुप्रख्यानपुमांसो हि तेऽच्युत

తాలమేఘుడు అన్నాడు—“ఓ కృష్ణా, యుద్ధంలో నీవు సంహరించిన ఇతర దానవులు హిరణ్యకశిపువలె ప్రసిద్ధులైన వీరులు, ఓ అచ్యుతా.”

Verse 54

इत्युक्त्वा दानवः पार्थ वर्षयामास सायकैः । दानवस्य शरान्मुक्तान् छेदयामास केशवः

ఇట్లు పలికి, ఓ పార్థా, దానవుడు బాణవృష్టిని కురిపించాడు; దానవుడు విడిచిన బాణాలను కేశవుడు చీల్చివేశాడు।

Verse 55

गरुत्मानवधीत्सैन्यमवध्यं यत्सुरासुरैः । कृष्णेन द्विगुणास्तस्य प्रेषिताः स्वशिलीमुखाः

దేవాసురులకైనా అవధ్యమని భావించిన ఆ సైన్యాన్ని గరుత్మంతుడు సంహరించాడు; కృష్ణుడు అతనిపై తన శిలీముఖాలను ద్విగుణంగా ప్రయోగించాడు।

Verse 56

द्विगुणं द्विगुणीकृत्य प्रेषयामास दानवः । तानप्यष्टगुणैः कृष्णश्छादयामास सायकैः

దానవుడు ద్విగుణం చేసి మరల ద్విగుణం చేస్తూ బాణాలను ప్రయోగించాడు; కానీ కృష్ణుడు వాటినికూడా ఎనిమిది రెట్లు బాణాలతో కప్పివేశాడు।

Verse 57

ततः क्रुद्धेन दैत्येन ह्याग्नेयं बाणमुत्तमम्

అనంతరం క్రోధించిన దైత్యుడు ఉత్తమమైన ఆగ్నేయ బాణం—అగ్న్యస్త్రాన్ని—ప్రయోగించాడు।

Verse 58

वारुणं प्रेषयामास त्वाग्नेयं शमितं ततः । वारुणेनैव वायव्यं तालमेघो व्यसर्जयत्

అతడు వారుణాస్త్రాన్ని ప్రయోగించగా ఆగ్నేయాస్త్రం శమించింది. అనంతరం తాలమేఘుడు వాయవ్యాస్త్రాన్ని విడిచాడు; అది కూడా వారుణంతోనే ప్రతిహతమైంది।

Verse 59

सार्पं चैव हृषीकेशो वायव्यस्य प्रशान्तये । नारसिंहं नृसिंहोऽपि प्रेषयामास पाण्डव

హృషీకేశుడు వాయవ్యాస్త్రాన్ని శాంతింపజేయుటకు సార్పాస్త్రాన్ని కూడా ప్రయోగించాడు. ఆపై, ఓ పాండవా, నృసింహుడు కూడా నారసింహాస్త్రాన్ని పంపెను.

Verse 60

नारसिंहं ततो दृष्ट्वा तालमेघो महाबलः । उत्तीर्य स्यन्दनाच्छीघ्रं गृहीत्वा खड्गचर्मणी

నారసింహబలాన్ని చూచి మహాబలుడు తాలమేఘుడు వెంటనే రథం నుండి దిగిపోయి ఖడ్గం, కవచఢాలును చేతబట్టెను.

Verse 61

कृष्ण त्वां प्रेषयिष्यामि यममार्गं सुदारुणम् । इत्युक्त्वा दानवः पार्थ आगतः केशवं प्रति

“కృష్ణా, నిన్ను యమమార్గమనే అతి దారుణమైన దారికి పంపుతాను!” అని చెప్పి, ఓ పార్థా, ఆ దానవుడు కేశవుని వైపు దూసుకొచ్చెను.

Verse 62

खड्गेनाताडयद्दैत्यो गदापाणिं जनार्दनम् । मण्डलाग्रं ततो गृह्य केशवो हृष्टमानसः

దైత్యుడు ఖడ్గంతో గదాపాణి జనార్దనుని కొట్టెను. అప్పుడు హర్షితమనస్సుతో కేశవుడు చక్రాన్ని అంచున పట్టుకొనెను.

Verse 63

जघनोरःस्थले पार्थ तालमेघं महाहवे । जनार्दनस्तदा दैत्यं दैत्यो हरिमहन्मृधे

ఆ మహాయుద్ధంలో, ఓ పార్థా, జనార్దనుడు దైత్య తాలమేఘుని నితంబములపై మరియు వక్షస్థలంపై ప్రహరించాడు; భీకర సమరంలో దైత్యుడు కూడా హరిని కొట్టెను.

Verse 64

जनार्दनस्ततः क्रुद्धस्तालमेघाय भारत । अमोघं चक्रमादाय मुक्तं तस्य च मूर्धनि

అప్పుడు క్రోధించిన జనార్దనుడు, ఓ భారతా, తన అమోఘమైన సుదర్శనచక్రాన్ని ఎత్తుకొని తాలమేఘుని శిరస్సుపై విడిచెను।

Verse 65

निपपात शिरस्तस्य पर्वताश्च चकम्पिरे । समुद्राः क्षुभिताः पार्थ नद्य उन्मार्गगामिनीः

అతని శిరస్సు కూలిపోయెను; పర్వతాలు కంపించెను। ఓ పార్థా, సముద్రాలు కలతచెంది, నదులు తమ మార్గం విడిచి ప్రవహించెను।

Verse 66

पुष्पवृष्टिं ततो देवा मुमुचुः केशवोपरि । अवध्यः सुरसङ्घानां सूदितः केशव त्वया

అప్పుడు దేవతలు కేశవునిపై పుష్పవృష్టి కురిపించారు। వారు అన్నారు—“ఓ కేశవా! దేవసంఘానికీ అవధ్యుడైన వాడు నీ చేత సంహరింపబడెను।”

Verse 67

स्वस्थाश्चैव ततो देवास्तालमेघे निपातिते । जनार्दनोऽपि कौन्तेय नर्मदातटमाश्रितः

తాలమేఘుడు పడిపోయిన వెంటనే దేవతలు నిశ్చింతులయ్యారు। ఓ కౌంతేయా, జనార్దనుడూ నర్మదా తీరాన్ని ఆశ్రయించెను।

Verse 68

क्षीरोदां नर्मदां मत्वा अनन्तभुजगोपरि । लक्ष्म्या समन्वितः कृष्णो निलीनश्चोत्तरे तटे

నర్మదను క్షీరసాగరముగా భావించి, లక్ష్మీ సమేతుడైన శ్రీకృష్ణుడు అనంత శేషనాగునిపై శయనించి ఉత్తర తీరమున గుప్తంగా నిలిచెను।

Verse 69

चक्रं विभीषणं मर्त्ये ज्वालामालासमन्वितम् । पतितं नर्मदातोये जलशायिसमीपतः

ఆ చక్రం—మర్త్యలోకంలో భయంకరమైనది, జ్వాలామాలాతో అలంకృతమైనది—జలశాయీ భగవానుని సమీపంలో నర్మదా జలంలో పడిపోయింది.

Verse 70

निर्धूतकल्मषं जातं नर्मदातोययोगतः । तालमेघवधोत्पन्नं यत्पापं नृपनन्दन

హే నృపనందనా! నర్మదా జలస్పర్శవల్ల తాలమేఘవధమున పుట్టిన పాపం తొలగి శుద్ధమైంది.

Verse 71

तत्स्रवं क्षालितं सद्यो नर्मदांभसि भारत । तदाप्रभृति लोकेऽस्मिञ्जलशायी महीपते

హే భారతా! ఆ స్రావం నర్మదా జలంలో వెంటనే కడుగబడి పోయింది. అప్పటినుంచి, హే మహీపతే, ఈ లోకంలో ఆయన ‘జలశాయీ’గా ప్రసిద్ధుడయ్యాడు.

Verse 72

चक्रतीर्थं वदन्त्यन्ये केचित्कालाघनाशनम् । विख्यातं भारते वर्षे नर्मदायां महीपते

కొంతమంది దీనిని ‘చక్రతీర్థం’ అంటారు; మరికొందరు ‘కాలఘనాంధకారనాశకం’ అని చెబుతారు. హే మహీపతే! నర్మదా తీరంలో ఇది భారతవర్షమంతటా ప్రసిద్ధి పొందింది.

Verse 73

तत्तीर्थस्य प्रभावोऽयं श्रूयतामवनीपते । यथाऽनन्तो हि नागानां देवानां च जनार्दनः

హే అవనీపతే! ఆ తీర్థ మహిమను వినండి—నాగుల్లో అనంతుడు శ్రేష్ఠుడైనట్లు, దేవుల్లో జనార్దనుడు శ్రేష్ఠుడు.

Verse 74

मासानां मार्गशीर्षोऽस्ति नदीनां नर्मदा यथा । मासि मार्गशिरे पार्थ ह्येकादश्यां सितेऽहनि

మాసములలో మార్గశీర్షము శ్రేష్ఠమైనదైనట్లు, నదులలో నర్మద శ్రేష్ఠమైనదైనట్లు; అలాగే హే పార్థా, మార్గశీర్ష మాస శుక్ల ఏకాదశి దినమున…

Verse 75

गत्वा यो मनुजो भक्त्या कामक्रोधविवर्जितः । वैष्णवीं भावनां कृत्वा जलेशं तु व्रजेत वै

భక్తితో అక్కడికి వెళ్లి, కామక్రోధములను విడిచి, వైష్ణవ భావనను ధారించి జలేశ్వరుని సమీపించువాడు—నిశ్చయంగా అభీష్ట ఫలమును పొందును.

Verse 76

एकभुक्तं च नक्तं च तथैवायाचितं नृप । उपवासं तथा दानं ब्राह्मणानां च भोजनम्

హే రాజా, ఏకభుక్త వ్రతం చేయవలెను, నక్తభోజనం (సాయంకాలమే) చేయవలెను, అయాచితాన్నంతో జీవించవలెను; అలాగే ఉపవాసం, దానం, బ్రాహ్మణులకు భోజనం చేయించవలెను.

Verse 77

करोति च कुरुश्रेष्ठ न स याति यमालयम् । यमलोकभयाद्भीता ये लोकाः पाण्डुनन्दन

హే కురుశ్రేష్ఠా, ఇవి ఆచరించువాడు యమాలయానికి వెళ్లడు. హే పాండునందనా, యమలోక భయంతో వణికే ఆ లోకములు—

Verse 78

ते पश्यन्तु श्रियः कान्तं नागपर्यङ्कशायिनम् । गोपीजनसमावृत्तं योगनिद्रां समाश्रितम् । विश्वरूपं जगन्नाथं संसारभयनाशनम्

వారు శ్రీకాంతుని దర్శించుగాక—నాగపర్యంకంపై శయనించువాడిని, గోపీజన సమావృతుడిని, యోగనిద్రలో స్థితుడిని; విశ్వరూప జగన్నాథుడిని, సంసారభయనాశకుడిని.

Verse 79

स्नापयेत्परया भक्त्या क्षौद्रक्षीरेण सर्पिषा । खण्डेन तोयमिश्रेण जगद्योनिं जनार्दनम्

పరమ భక్తితో జగద్యోని జనార్దనుని తేనె, పాలు, నెయ్యి, ఖండము నీటితో కలిపి స్నానమాచరింపజేయాలి।

Verse 80

स्नाप्यमानं च पश्यन्ति ये लोका गतमत्सराः । ते यान्ति परमं लोकं सुरासुरनमस्कृतम्

ఈర్ష్యలేని వారు ఆయనకు స్నానం జరుగుటను దర్శిస్తే, వారు దేవాసురులచే నమస్కృతమైన పరమ లోకానికి చేరుతారు।

Verse 81

घृतेन बोधयेद्दीपमथवा तैलपूरितम् । रात्रौ जागरणं कृत्वा दैवस्याग्रे विमत्सराः

నెయ్యితో దీపాన్ని వెలిగించాలి, లేదా నూనెతో నింపిన దీపమును; మరియు ఈర్ష్యలేక దేవుని సన్నిధిలో రాత్రి జాగరణ చేయాలి।

Verse 82

ये कथां वैष्णवीं भक्त्या शृण्वन्ति च नृपोत्तम । ब्रह्महत्यादिपापानि नश्यन्ते नात्र संशयः

హే నృపోత్తమా, భక్తితో వైష్ణవీ కథను వినేవారికి బ్రహ్మహత్యాది పాపాలు నశిస్తాయి; ఇందులో సందేహం లేదు।

Verse 83

प्रदक्षिणन्ति ये मर्त्या जलशायिजगद्गुरुम् । प्रदक्षिणीकृता तैस्तु सप्तद्वीपा वसुंधरा

జలశాయీ జగద్గురువును ఎవరు ప్రదక్షిణ చేస్తారో, వారిచేత సప్తద్వీపాలతో కూడిన భూమి అంతటా ప్రదక్షిణ చేసినట్లే అవుతుంది।

Verse 84

ततः प्रभाते विमले पित्ःन् संतर्पयेज्जलैः । श्राद्धं च ब्राह्मणैस्तत्र योग्यैः पाण्डव मानवाः

అనంతరం నిర్మలమైన ప్రాతఃకాలంలో పితృదేవతలను జలతర్పణంతో తృప్తిపరచాలి. అక్కడ, హే పాండవ, యోగ్య బ్రాహ్మణులతో శ్రాద్ధం చేయించాలి.

Verse 85

स्वदारनिरतैः शान्तैः परदारविवर्जकैः । वेदाभ्यसनशीलैश्च स्वकर्मनिरतैः शुभैः

(శ్రాద్ధం) తమ ధర్మపత్నిలో నిమగ్నులై, శాంతస్వభావులై, పరస్త్రీని వర్జించి, వేదాధ్యయనంలో నిత్యనిమగ్నులై, స్వకర్మంలో స్థిరంగా ఉండే శుభాచార బ్రాహ్మణులతో చేయించాలి.

Verse 86

नित्यं यजनशीलैश्च त्रिसन्ध्यापरिपालकैः । श्रद्धया कारयेच्छ्राद्धं यदीच्छेच्छ्रेय आत्मनः

నిత్యం యజ్ఞారాధనలో నిమగ్నులై, త్రిసంధ్యలను ఆచరించే (బ్రాహ్మణులతో) శ్రద్ధతో శ్రాద్ధం చేయించాలి; తన శ్రేయస్సును కోరితే ఇదే విధి.

Verse 87

ते धन्या मानुषे लोके वन्द्या हि भुवि मानवाः । ये वसन्ति सदाकालं पादपद्माश्रया हरेः

మనుష్యలోకంలో వారు ధన్యులు; భూమిపై వారు నిజంగా వందనీయులు—ఎవరైతే సదాకాలం హరి పాదపద్మాశ్రయంగా నివసిస్తారో.

Verse 88

जलशायं प्रपश्यन्ति प्रत्यक्षं सुरनायकम् । पक्षोपवासं पाराकं व्रतं चान्द्रायणं शुभम्

వారు జలశాయిగా ఉన్న దేవనాయకుడైన ప్రభువును ప్రత్యక్షంగా దర్శిస్తారు; అలాగే పక్షోపవాసం, పారాకం మరియు శుభమైన చాంద్రాయణ వ్రతాన్ని ఆచరిస్తారు.

Verse 89

मासोपवासमुग्रं च षष्ठान्नं पञ्चमं व्रतम् । तत्र तीर्थे तु यः कुर्यात्सोऽक्षयां गतिमाप्नुयात्

ఆ తీర్థంలో ఉగ్రమైన మాసోపవాసం, ‘షష్ఠాన్నం’ (ఆరవ రోజున అన్నభోజన నియమం) మరియు ‘పంచమ’ వ్రతాన్ని ఎవడు ఆచరిస్తాడో, వాడు అక్షయగతి—అవినాశి పరమపదాన్ని—ప్రాప్తి చేస్తాడు।

Verse 90

। अध्याय

ఇక్కడ అధ్యాయం సమాప్తమైంది।

Verse 91

एतत्कथान्तरं पुण्यमृषेर्द्वैपायनात्पुरा । श्रुतं हि नैमिषे पुण्ये नारदाद्यैरनेकधा

ఈ పుణ్యమైన కథాంతరం పూర్వకాలంలో ఋషి ద్వైపాయనుడు (వ్యాసుడు) నుండి వినబడింది; పవిత్ర నైమిషారణ్యంలో నారదాది ఋషులు దీనిని అనేక విధాలుగా పునఃపునః శ్రవణం చేశారు।

Verse 92

इदं परममायुष्यं मङ्गल्यं कीर्तिवर्धनम् । विप्राणां श्रावयन्विद्वान्फलानन्त्यंसमश्नुते

ఈ ఉపదేశం పరమ ఆయుష్యప్రదం, మంగళకరం, కీర్తివర్ధకం. దీనిని విప్రులకు శ్రవణం చేయించే విద్వాంసుడు ఫలానంత్యం—అనంత పుణ్యఫలం—అనుభవిస్తాడు।

Verse 93

बहुभ्यो न प्रदेयानि गौर्गृहं शयनं स्त्रियः । विभक्तदक्षिणा ह्येता दातारं नाप्नुवन्ति च

గోవు, గృహం, శయనం, స్త్రీ—ఇవన్నీ అనేక మందికి దానంగా ఇవ్వకూడదు. ఎందుకంటే ‘దక్షిణా’గా విభజించి ఇచ్చినప్పుడు, ఆ దానాలు దాతకు (పుణ్యలాభంగా) యథార్థంగా చేరవు।

Verse 94

एकमेतत्प्रदातव्यं न बहूनां युधिष्ठिर । सा च विक्रयमापन्ना दहत्यासप्तमं कुलम्

ఓ యుధిష్ఠిరా! ఈ దానాన్ని ఒక్కటిగానే (అఖండంగా) ఇవ్వాలి; అనేకులకు పంచకూడదు. అటువంటి దానం అమ్మబడితే, అది ఏడవ తరము వరకు వంశాన్ని దహింపజేస్తుంది.

Verse 95

यथालाभा तु सर्वेषां चतुर्द्रोणा तु गौः स्मृता । द्रोणस्य वत्सकः कार्यो बहूनां वापि कामतः

ప్రతి దాత తన సామర్థ్యానుసారం; సంప్రదాయంగా గోవును ‘నాలుగు ద్రోణాలు’ పరిమాణంగా భావిస్తారు. ద్రోణ పరిమాణంలో ఒక దూడను ఇవ్వాలి—లేదా కోరిక ఉంటే మరింత కూడా ఇవ్వవచ్చు.

Verse 96

यस्मिन्देशे तु यन्मानं विषये वा विचारितम् । तेन मानेन तां कुर्वन्नक्षयं फलमश्नुते

ఏ దేశంలో లేదా ప్రాంతంలో ఏ కొలమానం ఆమోదించబడిందో, అదే కొలమానం ప్రకారం దానాన్ని చేయాలి. అలా చేసినవాడు అక్షయ పుణ్యఫలాన్ని పొందుతాడు.

Verse 97

सुखपूर्वं शुचौ भूमौ पुष्पधूपाक्षतैस्तथा । कर्णाभ्यां रत्ने दातव्ये दीपौ नेत्रद्वये तथा

శుచియైన నేలపై సుఖంగా, పుష్పాలు, ధూపం, అక్షతలతో కూడి దానం చేయాలి—రెండు చెవులకు రత్నాలు, అలాగే రెండు కళ్లకు దీపాలు కూడా ఇవ్వాలి.

Verse 98

श्रीखण्डमुरसि स्थाप्यं ताभ्यां चैव तु काञ्चनम् । ऊर्ध्वे मधु घृतं देयं कुर्यात्सर्षपरोमकम्

వక్షస్థలంపై శ్రీఖండం (చందనం) ఉంచాలి; అలాగే దానిపై స్వర్ణాన్ని కూడా స్థాపించాలి. పైభాగంలో తేనె, నెయ్యి అర్పించాలి; విధి ప్రకారం ఆవాలు మరియు రోమం (కేశం) ఏర్పాటు చేయాలి.

Verse 99

कम्बले कम्बलं दद्याच्छ्रोण्यां मधु घृतं तथा । यवसं पायसं दद्याद्घृतं क्षौद्रसमन्वितम्

కంబలంపై కంబలాన్ని దానం చేయాలి; నడుము-ప్రదేశంలో మధు మరియు ఘృతమును కూడా అర్పించాలి. యవాల మేతను, పాయసాన్ని దానం చేసి, మధు కలిసిన ఘృతంతో సమేతంగా ఇవ్వాలి.

Verse 100

स्वर्णशृङ्गी रूप्यशिफारुक्मलाङ्गूलसंयुता । रत्नपृष्ठी तु दातव्या कांस्यपात्रावदोहिनी

సువర్ణశృంగాలు, రజతఖురాలు, సువర్ణలాంగూలాభరణం, రత్నపృష్ఠం కలిగిన గోవును దానం చేయాలి; ఆమె కాంస్యపాత్రంలో పాలు దోహించబడేలా ఉండాలి.

Verse 101

यत्स्याद्बाल्यकृतं पापं यद्वा कृतमजानता । वाचा कृतं कर्मकृतं मनसा यद्विचिन्तितम्

బాల్యంలో చేసిన పాపమో, అజ్ఞానవశంగా చేసినదో—వాక్కుతో చేసినది, కర్మతో చేసినది, లేదా మనసులో ఆలోచించినదైనా—(అటువంటి సమస్త దోషాలు ఇక్కడ ఉద్దేశించబడ్డాయి)।

Verse 102

जले निष्ठीवितं चैव मुशलं वापि लङ्घितम् । वृषलीगमनं चैव गुरुदारनिषेवणम्

నీటిలో ఉమ్మివేయడం, ముసలాన్ని దాటడం, నిషిద్ధ సంబంధమున్న స్త్రీతో గమనం, మరియు గురుపత్నీ-సేవనం—(ఇవీ ఇక్కడ పేర్కొనబడ్డాయి)।

Verse 103

कन्याया गमनं चैव सुवर्णस्तेयमेव च । सुरापानं तथा चान्यत्तिलधेनुः पुनाति हि

కన్యాగమనం, సువర్ణచౌర్యం, సురాపానం మరియు ఇతర పాపాలనూ—‘తిలధేను’ (నువ్వుల ధేను దానం) నిశ్చయంగా శుద్ధి చేస్తుంది.

Verse 104

अहोरात्रोपवासेन विधिवत्तां विसर्जयेत् । या सा यमपुरे घोरे नदी वैतरणी स्मृता

అహోరాత్ర ఉపవాసం చేసి విధివిధానంగా ఆ (తిల-ధేనువు) దానాన్ని సంపూర్ణం చేసి దానం చేయాలి. ఆ దానమే యమపురిలోని భయంకరమైన వైతరణీ నదిగా స్మరించబడుతుంది, అనగా దాటించు ఉపాయమవుతుంది.

Verse 105

वालुकायोऽश्मस्थला च पच्यते यत्र दुष्कृती । अवीचिर्नरको यत्र यत्र यामलपर्वतौ

ఎక్కడ మండే ఇసుక పరుపులు, రాతి నేలలు ఉంటాయో; అక్కడ దుష్కర్మి ‘వండబడినట్లు’ యాతన పడతాడు; ఎక్కడ అవీచి నరకం ఉందో, ఎక్కడ యామల అనే జంట పర్వతాలు ఉన్నాయో—అవి భయంకర ప్రాంతాలు.

Verse 106

यत्र लोहमुखाः काका यत्र श्वानो भयंकराः । असिपत्त्रवनं चैव यत्र सा कूटशाल्मली

ఎక్కడ ఇనుప ముక్కులతో కాకులు ఉంటాయో, ఎక్కడ భయంకర కుక్కలు ఉంటాయో; ఎక్కడ అసిపత్త్రవనం (ఖడ్గపత్రాల అడవి) ఉందో, ఎక్కడ ఆ కూటశాల్మలి (మాయమయమైన ముళ్ల చెట్టు) నిలిచి ఉందో—అవి కూడా భయంకర స్థలాలు.

Verse 107

तान्सुखेन व्यतिक्रम्य धर्मराजालयं व्रजेत् । धर्मराजस्तु तं दृष्ट्वा सूनृतं वक्ति भारत

ఆ భయంకర ప్రాంతాలను సులభంగా దాటి అతడు ధర్మరాజుని ఆలయానికి చేరుతాడు. ధర్మరాజుడు అతనిని చూసి, ఓ భారతా, మృదువైన శుభవచనాలు పలుకుతాడు.

Verse 108

विमानमुत्तमं योग्यं मणिरत्नविभूषितम् । अत्रारुह्य नरश्रेष्ठ प्रयाहि परमां गतिम्

“ఇది ఉత్తమమైన, యోగ్యమైన విమానం; మణి-రత్నాలతో అలంకరించబడింది. దీనిపై అధిరోహించు, ఓ నరశ్రేష్ఠా, పరమగతికి ప్రయాణించు.”

Verse 109

मा च चाटु भटे देहि मैव देहि पुरोहिते । मा च काणे विरूपे च न्यूनाङ्गे न च देवले

దానం చేసే వేళ చాటుకారునికి గాని భాటుడికి గాని ఇవ్వకూడదు; కేవలం కర్మకాండం చేసే పురోహితునికీ ఇవ్వకూడదు. ఒక కన్ను లేనివాడికి, వికృతుడికి, అవయవహీనుడికి, దేవాలయ జీవికగల ‘దేవల’కూ ఇవ్వకూడదు.

Verse 110

अवेदविदुषे नैव ब्राह्मणे सर्वविक्रये । मित्रघ्ने च कृतघ्ने च मन्त्रहीने तथैव च

వేదజ్ఞానం లేని బ్రాహ్మణునికి దానం ఇవ్వకూడదు; లాభం కోసం అన్నిటినీ అమ్ముకునేవాడికీ కాదు. మిత్రహంతకునికి, కృతఘ్నునికి, మంత్రహీనుడికీ దానం ఇవ్వకూడదు.

Verse 111

वेदान्तगाय दातव्या श्रोत्रियाय कुटुम्बिने । वेदान्तगसुते देया श्रोत्रिये गृहपालके

దానం వేదాంతజ్ఞుడైన, శ్రోత్రియుడైన, కుటుంబస్థుడైన బ్రాహ్మణునికి ఇవ్వాలి. వేదాంతజ్ఞుని కుమారునికీ ఇవ్వవచ్చు—అతడూ శ్రోత్రియుడై గృహపాలకుడై ఉంటే.

Verse 112

सर्वाङ्गरुचिरे विप्रे सद्वृत्ते च प्रियंवदे । पूर्णिमायां तु माघस्य कार्त्तिक्यामथ भारत

సర్వాంగ కాంతితో ప్రకాశించే, సద్గుణసంపన్నుడైన, మధురవాక్యుడైన బ్రాహ్మణునికి ఈ దానం ఇవ్వాలి. ఓ భారతా, ముఖ్యంగా మాఘ పౌర్ణమి నాడు, అలాగే కార్త్తిక మాసంలోనూ.

Verse 113

वैशाख्यां मार्गशीर्ष्यां वाषाढ्यां चैत्र्यामथापि वा । अयने विषुवे चैव व्यतीपाते च सर्वदा

వైశాఖం, మార్గశీర్షం, ఆషాఢం లేదా చైత్రంలో కూడా (ఇది) చేయవచ్చు. అయనకాలంలో, విషువంలో, వ్యతీపాతంలో కూడా—ఎల్లప్పుడూ శుభకాలాలలో.

Verse 114

षडशीतिमुखे पुण्ये छायायां कुंजरस्य वा । एष ते कथितः कल्पस्तिलधेनोर्मयानघ

పుణ్యమైన షడశీతి-సంధి ముఖంలో గానీ, లేదా ఏనుగు నీడలో గానీ, ఓ నిర్దోషీ! తిలధేను వ్రతకర్మ యొక్క సంపూర్ణ విధానాన్ని నేను నీకు తెలిపితిని।

Verse 115

व्रजन्ति वैष्णवं लोकं दत्त्वा पादं यमोपरि । प्राणत्यागात्परं लोकं वैष्णवं नात्र संशयः । भित्त्वाशु भास्करं यान्ति नात्र कार्या विचारणा

వారు యమునిపై కూడా పాదం ఉంచినట్లుగా వైష్ణవ లోకాన్ని పొందుతారు. ప్రాణత్యాగానంతరం నిస్సందేహంగా వైష్ణవ ధామాన్ని చేరుతారు. వారు శీఘ్రంగా సూర్యమండలాన్ని ఛేదించి ముందుకు సాగుతారు; ఇందులో సందేహవిచారం అవసరం లేదు।

Verse 116

एतत्ते सर्वमाख्यातं चक्रतीर्थफलं नृप । यच्छ्रुत्वा मानवो भक्त्या सर्वपापैः प्रमुच्यते

ఓ రాజా! చక్రతీర్థ ఫలమంతటిని నేను నీకు వివరించితిని. దీన్ని భక్తితో విన్న మనిషి సమస్త పాపాల నుండి విముక్తుడగును।